🔴 تحلیل ساختاری بودجه ۲۰۲۶ عراق؛ ریشه‌های بحران و چشم‌انداز توسعه ▪️بخش اول 🔸بر اساس آخرین داده‌های منتشرشده از سوی وزارت دارایی عراق، درآمدهای کل کشور تا پایان ماه مه ۲۰۲۶ به ۳۳.۷۴۷ تریلیون دینار (معادل ۲۵.۶۵ میلیارد دلار) رسیده است. 🔹این رقم، هرچند در نگاه اول قابل‌ توجه به نظر می‌رسد، اما در مقایسه با هزینه‌ها، کسری عظیمی را آشکار می‌سازد. 🔸بر اساس اطلاعات منتشر شده، ساختار درآمدهای دولت عراق تا پایان مه ۲۰۲۶ بر این اساس است: 🔻درآمدهای نفتی ۲۷.۲۷۰ تریلیون دینار | ۸۴٪ از کل درآمدها 🔻درآمدهای غیرنفتی ۶.۴۷۷ تریلیون دینار | ۱۶٪ از کل درآمدها 🔹این ارقام نشان می‌دهد که اقتصاد عراق همچنان به شدت به نفت وابسته است. در حالی که صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده است که سهم نفت از درآمدهای دولت تا سال ۲۰۳۰ همچنان بالای ۹۰ درصد باقی بماند، این وابستگی افراطی، عراق را در برابر نوسانات قیمت نفت و شوک‌های ژئوپلیتیکی به شدت آسیب‌پذیر ساخته است. 🔸به‌روزترین گزارش‌ها حاکی از آن است که بسته شدن تنگه هرمز در پی عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، صادرات نفت عراق را به زیر ۸۰۰ هزار بشکه در روز کاهش داده و روزانه ۱۲۸ میلیون دلار به این کشور خسارت وارد کرده است . 🔹نکته هشداردهنده‌تر، ساختار هزینه‌های دولت است. بر اساس داده‌های وزارت دارایی، کل هزینه‌های دولت تا پایان ماه مه ۲۰۲۶ بالغ بر ۴۵.۰۷۰ تریلیون دینار (۳۴.۲۵ میلیارد دلار) بوده است. توزیع این هزینه‌ها به شرح زیر است: 🔻هزینه‌های جاری ۴۱.۹۰۸ تریلیون دینار | ۹۳.۰٪ از کل درآمدها 🔻خدمات بدهی ۳.۰۹۴ تریلیون دینار | ۶.۹٪ از کل درآمدها 🔻هزینه‌های سرمایه‌ای ۰.۰۱۳۶ تریلیون دینار | ۰.۰۳٪ از کل درآمدها 🔸داده‌های وزارت دارایی نشان می‌دهد که سهم واقعی سرمایه‌گذاری در بودجه ۲۰۲۶ تنها ۰.۰۳٪ است. این یعنی تقریباً تمام بودجه صرف «بقا» (حقوق، یارانه‌ها و خدمات بدهی) می‌شود و عملاً چیزی برای «توسعه» باقی نمی‌ماند. 🔹یکی از کارشناسان مالی عراقی، وضعیت فعلی را به «اقتصاد حقوق‌بگیران» توصیف کرده است؛ ساختاری که ماهانه به حدود ۹ تریلیون دینار (۶.۸ میلیارد دلار) برای پرداخت حقوق کارمندان و بازنشستگان نیاز دارد . ♦️ بحران بودجه: فراتر از یک سال 🔸بحران بودجه ۲۰۲۶ را نمی‌توان جدا از روندهای کلان و ساختارهای ریشه‌دار در اقتصاد سیاسی عراق تحلیل کرد. سه عامل اصلی، این وضعیت بحرانی را رقم زده‌اند: ۱. بودجه‌ای که هرگز تصویب نشد: ▫️عراق از سال ۲۰۰۳ تاکنون برای چهارمین بار، بدون بودجه مصوب سالانه به استقبال سال مالی جدید رفته است. چارچوب بودجه سه‌ساله ۲۰۲۳-۲۰۲۵ در پایان سال گذشته منقضی شد و پارلمان عراق تاکنون نتوانسته بودجه ۲۰۲۶ را به تصویب برساند. ▪️در نتیجه، دولت ناچار است بر اساس ماده ۱۳ قانون مدیریت مالی شماره ۶ سال ۲۰۱۹ عمل کند که به دولت اجازه می‌دهد ماهانه معادل یک‌دوازدهم بودجه سال قبل را هزینه کند. ▫️این مکانیسم که برای شرایط موقت طراحی شده، در شرایط بحران فعلی به یک تله تبدیل شده است؛ چراکه دولت نمی‌تواند پروژه‌های جدید تعریف کند، به اولویت‌های متغیر پاسخ دهد، یا برنامه‌ریزی توسعه‌ای بلندمدت داشته باشد. ▪️بر اساس داده‌های پارلمانی، در نتیجه این بن‌بست بودجه‌ای، بیش از ۴۵۰۰ پروژه در سراسر عراق متوقف شده‌اند و بسیاری از آن‌ها سال‌هاست که راکد مانده‌اند . ۲. کسری مزمن و تشدید بدهی‌ها: ▫️پیش‌بینی‌های صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که کسری بودجه عراق از ۴.۲٪ تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۴ به ۹.۲٪ در سال ۲۰۲۶ رسیده و در سال ۲۰۳۰ به ۷.۳٪ خواهد رسید. ▪️بدهی دولت نیز از ۴۷.۲٪ تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۴ به ۶۲.۳٪ در سال ۲۰۲۶ و ۷۷.۶٪ در سال ۲۰۳۰ افزایش خواهد یافت . این افزایش بدهی، عراق را در معرض ریسک بالای ناتوانی در بازپرداخت قرار داده است. ▫️نکته هشداردهنده‌تر، کسر بودجه غیرنفتی است که به ۵۹.۳٪ تولید ناخالص داخلی غیرنفتی در سال ۲۰۲۵ رسیده و تا سال ۲۰۳۰ به ۴۹.۳٪ کاهش خواهد یافت. ▪️این شاخص نشان می‌دهد که حتی اگر نفت را از معادله حذف کنیم، دولت قادر به تأمین حداقل هزینه‌های جاری خود از طریق درآمدهای غیرنفتی نخواهد بود. ۳. هزینه‌های جاری سرسام‌آور: ▫️بر اساس تحلیل‌های صندوق بین‌المللی پول، سهم حقوق و بازنشستگی از کل هزینه‌های دولت از ۲۲٪ تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۴ به ۲۴.۵٪ در سال ۲۰۲۶ و ۲۲.۹٪ در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید. ▪️این یعنی حتی اگر عراق موفق به مهار رشد هزینه‌ها شود، باز هم نزدیک به یک‌چهارم تولید ناخالص داخلی صرف پرداخت حقوق کارمندان و بازنشستگان خواهد شد. ❌❌ ادامه در بخش دوم @iraqevents 🇮🇶 تحولات عراق

اگه دنبال کسب اطلاعات بیشتر از فضای اقتصاد عراق هستید، پیشنهاد می‌کنم این یادداشت رو مطالعه کنید. تصویر خوبی از فضای اقتصادی این کشور ارائه داده همراه با آماری که قابل تأمله #محمد_دشتی @dashti_mohammad

سالروز رحلت جانگداز خاتم المرسلین، حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و شهادت مظلومانه سبط اکبر، کریم اهل بیت، امام حسن مجتبی علیه السلام تسلیت و تعزیت باد. #محمد_دشتی @dashti_mohammad

در شب شهادت شمس الشموس سلطان ارض طوس علی بن موسی الرضا علیه السلام در حرم مطهر حضرت موسی مبرقع فرزند بلافصل امام جواد علیه السلام نایب الزیارة امام شهید و همراهان گرامی بودم. شما هم ما رو از دعای خیرتون بی‌نصیب نذارید ... #مکانکم_فارغ #محمد_دشتی @dashti_mohammad

"هَيِّئْ" چهارمین نشست پرچم‌داران جریان دانشجویی استان یزد 🔸️«عراقِ امروز؛ بستر کنشگری فردا» (تحلیلی بر زمینه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و ظرفیت‌های کنش فعال) 💠 با ارائه: حجت الاسلام محمد دشتی (مسئول موسسه سلمان و کارشناس مسائل عراق) 🗓 سه شنبه | ۲۷ مردادماه ۱۴۰۵ | همراه با نماز مغرب و عشاء 🔻 خیابان امام خمینی(ره)، انتهای کوچه ۳۹، حسینیه هنر یزد 📍موقعیت مکانی: https://nshn.ir/1evb_8dv2GAriY 📢 حضور برای عموم علاقه‌مندان اتفاقات حوزه عراق آزاد است. 📎فایل باکیفیت پوستر جهت انتشار مجازی انسان انقلاب اسلامی 🕯 _____________________ 🔘 @ensanenghelab_yazd

همیشه قبل از #اربعین همه به فکر می‌افتند که وظیفه ما چیه و تو اربعین چیکار میتونیم انجام بدیم. برای همین بازار دوره‌های #عراق‌شناسی قبل از اربعین داغه. اما این‌بار این دغدغه بعد از اربعین شکل گرفته. دوستانی که اربعین امسال رو متفاوت‌تر و با عینکی نه صرفاً زائری بلکه عمیق‌تر و با رویکردی تمدنی نگاه کردند و حالا شدیدتر از گذشته و مشتاق‌تر از قبل، دغدغه حضور فعالانه تو #عراق رو دارند. فردا شب در جمع دوستان، ظرفیت‌های عراق امروز برای کنشگری فعال و اثربخش رو مباحثه می‌کنیم. اگه #یزد هستید تشریف بیارید و بحث رو رونق بدید. #محمد_دشتی @dashti_mohammad

علما اذن ورود ندادن!! دیروز یه سر رفتم امام زاده جعفر (میدان بعثت یزد) برای زیارت. گفتم حالا که تا اینجا اومدم یه سر برم مزار شهید دانش (قاری بین‌المللی و از شهدای حادثه‌ی منا) و حاج آقای آیت‌اللهی یه فاتحه ای بخونم. اومدم بیرون که برم سمت مزارشون دیدم فضا یه مقدار زنونه است؛ ظاهراً ورودی خانم‌ها هم از همین راهرو بود. برای همین با یه حجب و حیایی از جلوی در ورودی خانم‌ها رد شدم و رفتم به سمت مزار علما. دیدم فضا خیلی سنگینه؛ انگار کلاً فضا زنونه است و من دارم وارد قسمت خواهران می‌شم! اینور و اونور نگاه کردم دیدم ظاهراً همه خانم‌اند. 😶‍🌫 تصمیم گرفتم برگردم که یهو دیدم از اون دوردورا یه آقایی ظاهراً حضور داره. دلم قرص شد که خب مکان عمومیه و خانم و آقا می تونن حضور داشته باشن. برای همین مسیر رو ادامه دادم که برسم به غرفه‌ی مد نظر. دم در ورودی خواستم وارد بشم دیدم که همه‌ی خانم‌ها یا دعا و زیارت می‌خونن یا سر یه مزار نشستن و دارن مرتب می‌کنن. خلاصه کلاً فضا زنونه بود. دوباره دو دل شدم برم تو یا نه! یه خانم مسن‌تری که حکم مادربزرگم رو داشت من رو دید. با لب و دهن و اشاره‌ی دست گفتم می تونم بیام داخل؟ رو ترش کرد، سرش رو پایین انداخت و زیر لب یه استفراللهی گفت. 😐 گفتم تا دعوامون نشده و نیفتادن دنبالم برگردم. داشتم برمی گشتم که دیدم یه آقایی داره میاد؛ گفتم خب احتمالاً الان میشه مردونه هم رفت. ازش پرسیدم که آقا ببخشید اینجا مردونه هم میشه اومد؟ گفت نمی دونم حاج آقا؛ من دیدم شما اینجایی اومدم! گفتم یا خدا! الان حضور من اینجا ترویج منکرات هم میشه!! زودتری در برم تا کار از این خراب‌تر نشده. تو مسیر برگشت که دیگه رسیده بودم سمت برادران، یک خادمی رو دیدم. از خادم بزرگوار پرسیدم که آقا قضیه چیه؟ مزار علما رو میشه رفت یا مخصوص زنونه است؟ گفت که نه حاج آقا مشکلی نداره. مزار خیلی از علما اونجاست و خیلی از آقایون، طلاب و علما میان زیارت. راهروی مقابلش هم نشون داد و گفت از این طرف هم میشه رفت. از این مسیر جدید راه افتادم سمت مزار علما. اولین غرفه‌ای که سمت چپ بود رفتم داخل. دوباره دیدم که ظاهراً اینجا هم محیط همچین مردونه نیست و دوباره خانم ها نشستن سر مزارها. دو دل بودم که چی کار کنم. پشت ستون یه مردی نشسته بود. گفتم خب ظاهراً اینجا محیط مردونه‌تره. رفتم داخل و یکی یکی مزارها نگاه کردم ببینم مزار کیه. سر بعضی مزارها هم فاتحه‌ای خوندم. داشتم همینجوری نگاه می کردم پشت اون ستون رو که آقاهه نشسته بود دیدم یه زوج جوونی جای دنج پیدا کردن برای صحبت! 😎 فهمیدم اونجا دیگه خیلی محیط اختصاصیه و بی‌خیال ادامه زیارت شدم. مسیرم رو چرخوندم و از اون غرفه اومدم بیرون. خواستم برم سمت غرفه‌ی بعدی که مزار علما بود دیدم که اینجا هم یه عده خانم نشستن دارن مدل حلقه‌ی صالحین با هم صحبت می‌کنن، یه عده خانم خوابیدن و خلاصه یه فضای کاملاً زنونه است. 🙄 به خودم گفتم که ظاهراً امروز علما اجازه‌ی دیدار نمیدن! ⛔️ راهم رو کج کردم و از راه دور فاتحه ای برای علما و شهدا خوندم و اومدم بیرون. از ما که گذشت ولی آقایون متولی! یه فکری برای معماری حرم بردارید! 😅 #محمد_دشتی @dashti_mohammad

دیشب در مورد پرونده‌های روز عراق صحبت کردم و از آنجا که مخاطب را آشنای با فضای عراق و دغدغه‌مند نسبت به این فضا می‌دانستم، از بیان مباحث قدماتی در خصوص تاریخ، جریانات و مردم‌شناسی و ... اجتناب کرده و سعی کردم در حد امکان، سوالات به‌روزتری که در ذهن مخاطب است را بیان کنم. در ابتدای جلسه تمایلم به مباحثه‌محور بودن ارائه و عدم سخنرانی صِرف را اعلام کردم و بحمدلله مخاطبین هم به خوبی همراهی کردند. محتوای جلسه به چهار پرونده‌ی روز عراق اختصاص یافت: ۱. پرونده تشییع حضرت آقا در عراق و بررسی زوایای مختلف این مشارکت به خصوص در بعد اجتماعی آن ۲. پرونده بسته شدن تنگه هرمز، کاهش صادرات نفت عراق به زیر ده میلیون بشکه در ماه و تبعات اقتصادی و اجتماعی ناظر به آن ۳. پرونده خلع سلاح مقاومت با مقدمه‌ای از وضعیت دولت فعلی عراق و صد روزی که پشت سر گذاشت. ۴. پرونده اخراج آمریکا از عراق و مهلتی که برای آن تعیین شده در هر پرونده تلاش شد تا ظرفیت‌هایی که برای جریان دانشجویی جهت کنشگری وجود دارد و اهمیت آن تشریح گردد. ان شاء الله به زودی صوت جلسه توسط دوستان برگزار کننده منتشر خواهد شد. استماع بفرمایید، اگر هم سوالی بود در خدمتم. #محمد_دشتی @dashti_mohammad