🔶غلو و تقصیر 🔸مرحوم علامه مجلسی (ره) اعلم أن الغلو في النبي و الأئمة ع إنما يكون بالقول بألوهيتهم أو بكونهم شركاء الله تعالى في المعبودية أو في الخلق و الرزق أو أن الله تعالى حل فيهم أو اتحد بهم أو أنهم يعلمون الغيب بغير وحي أو إلهام من الله تعالى أو بالقول في الأئمة ع إنهم كانوا أنبياء أو القول بتناسخ أرواح بعضهم إلى بعض أو القول بأن معرفتهم تغني عن جميع الطاعات و لا تكليف معها بترك المعاصي. و القول بكل منها إلحاد و كفر و خروج عن الدين كما دلت عليه الأدلة العقلية و الآيات و الأخبار السالفة و غيرها و قد عرفت أن الأئمة ع تبرءوا منهم و حكموا بكفرهم و أمروا بقتلهم و إن قرع سمعك شي‏ء من الأخبار الموهمة لشي‏ء من ذلك فهي إما مؤولة أو هي من مفتريات الغلاة. و لكن أفرط بعض المتكلمين و المحدثين في الغلو لقصورهم عن معرفة الأئمة ع و عجزهم عن إدراك غرائب أحوالهم و عجائب شئونهم فقدحوا في كثير من الرواة الثقات لنقلهم بعض غرائب المعجزات حتى قال بعضهم من الغلو نفي السهو عنهم أو القول بأنهم يعلمون ما كان و ما يكون و غير ذلك‏ مَعَ أَنَّهُ قَدْ وَرَدَ فِي أَخْبَارٍ كَثِيرَةٍ لَا تَقُولُوا فِينَا رَبّاً وَ قُولُوا مَا شِئْتُمْ وَ لَنْ تَبْلُغُوا. وَ وَرَدَ أَنَّ أَمْرَنَا صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ لَا يَحْتَمِلُهُ إِلَّا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ أَوْ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ أَوْ عَبْدٌ مُؤْمِنٌ امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ. وَ وَرَدَ لَوْ عَلِمَ أَبُو ذَرٍّ مَا فِي قَلْبِ سَلْمَانَ لَقَتَلَهُ. و غير ذلك مما مر و سيأتي. فلا بد للمؤمن المتدين أن لا يبادر برد ما ورد عنهم من فضائلهم و معجزاتهم و معالي أمورهم إلا إذا ثبت خلافه بضرورة الدين أو بقواطع البراهين أو بالآيات المحكمة أو بالأخبار المتواترة كما مر في باب التسليم و غيره. 📚 بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏25، ص: 347 🏠https://eitaa.com/deraiat

🔶قیام قبل از ظهور توسط اهل مشرق امام باقر علیه السلام امام باقر (ع) مي فرمايد: «كَانّي بِقَومٍ قَد خَرَجُوا بِالمَشرِقِ يطلُبونَ الحَقَّ فَلايعطُونَهُ ثُمَّ يطلُبونَهُ فَلايعطُونَهُ فَاِذا رَأوا ذلِكَ وَضَعُوا سُيوفَهُم عَلي عَواتِقِهِم فَيعطونَ ما سَألوا فَلا يقبَلونَه حَتّي يقُومُوا وَ لايدفَعونَها إِلا إِلي صاحِبِكُم، قَتلاهُم شُهَداءُ أما إِنّي لَو أدرَكتُ ذلِكَ لَاستَبقَيتُ نَفسي لِصاحِبِ هذَاالاَمرِ؛ گويا مي بينم مردمي در شرق قيام كرده، حق را طلب مي كنند، ولي به آنان نمي دهند. دوباره حق را ميطلبند، به آنان داده نمي شود. وقتي اوضاع را چنين ديدند شمشيرهاي خود را بر شانهها مي گذارند، پس آنگاه حاضر مي شوند كه حق آنان را بدهند، اما آنان ديگر قبول نميكنند تا اينكه قيام مي كنند و آن را جز به صاحب شما تحويل نمي دهند. كشته هاي آنها شهيد به شمار مي روند. آگاه باشيد! اگر من آن زمان را درك كنم، خود را براي صاحب اين امر نگاه مي دارم.» 📚كتاب الغيبة، ص 145.

نگاهی متفاوت به سیره امام باقر علیه السلام آیت الله سید احمد مددی با اشاره به تاریخ و سیره امام محمد باقر علیه السلام برخی از مقاطع زندگی سراسر نور این امام بزرگوار را تحلیل می کند. 📚https://rasanews.ir/fa/news/616047

🗓سالروز امامت حضرت ابراهیم‌ 🏳و آغاز دهه مهم امامت و ولایت 💠رهبرانقلاب ‼️از روز عید قربان تا روز عید غدیر، مقطعی است با محوریت مسئله امام، خدای متعال در قرآن یاد میفرماید: «و اذ ابتلی ابراهیم ربّه بکلمات فأتمّهنّ قال انّی جاعلک للنّاس اماما». ابراهیم از طرف پروردگار منصوب شد به امامت. چرا؟ چون از عهده امتحانهای دشوار برآمد. مبدأ این را میشود روز عید قربان به حساب آورد، تا روز عید غدیر که روز امامت امیرالمؤمنین است. که این هم به دنباله امتحانات سخت بود. امیرالمؤمنین طول حیات مبارکش را با امتحان - امتحانهائی که از آن سرافراز بیرون آمده است - گذرانده؛ از سیزده سالگی یا یازده سالگی و قبول نبوت تا لیلةالمبیت، یک جوان فداکار و فانی در پیغمبر که آماده است جان خود را فدای پیغمبر بکند - عملاً این را در ماجرای هجرت پیغمبر به اثبات میرساند - و بعد هم آن امتحانهای بزرگ در بدر و احد و حنین و خیبر و بقیه جاها. این منصب والا، دنباله این امتحانهاست؛ بعضی هم این را «دهه امامت» نامیده‌اند و نام مناسبی است! ۸۸/۹/۴ #نشربامنبع @Jahade_tabeini

🔶خط غلو سیاسی 🔹 ادامه بحث 🔸 استاد سید احمد مددی ظهور و بروز اين خط غلوّ، در زمان امام صادق عليه ‏السلام است، نه امام باقر عليه ‏السلام؛ چون امام باقر عليه‏ السلام در زمان بنى ‏اميّه شهيد شدند. امام صادق عليه ‏السلام تنها امامى است که سه بحران اجتماعى شديد را پشت سر گذارده است. سال ۱۱۴ ق ـ که تصدّى امامت است ـ تا۱۲۱ ق _ زمان قيام زيد _، زيد که قيام مى‏ کند، تمام موازين را به هم مى‏ زند. بعد از قيام زيد، کارهايى که بنى عبّاس و ابو مسلم کردند، تزلزلى در نظام بنى ‏اميّه ايجاد کرد. روشن است که هر نظام سياسى‏ اى که در آن تزلزل ايجاد شود، جامعه، به فکر جايگزين آن است. سه جايگزين در آن زمان، مطرح بود: 1. بنى عبّاس به زعامت ابراهيم که بعد در زندان مُرد؛ 2. بنى الحسن به زعامت عبدالله‏ محض و بعد پسرش محمّد و ابراهيم و پسرش و تا حدّى موسى بن عبدالله‏؛ و 3. بنى الحسين، يعنى امام صادق عليه ‏السلام. خطّ غلوّ سياسى، اين جا نشئت گرفت. مفضّل بن عمر و معلى بن خنيس، اين جا نشئت گرفتند. اينها معتقد بودند که اهل بيت عليهم ‏السلام جنبه ولايتشان فقط بايد در حکومت ظهور کند. در کوفه، دو خط فکرى به وجود آمد، يک خطى که اسم آن را من «خط اعتدال» گذاشتم که زراره و محمّد بن مسلم و ... هستند. اينها دنبال همين مستضعفان و پابرهنه‏ ها بودند، لذا تمام نقش مفضّل بن عمر، در زمان امام صادق عليه ‏السلام است و در زمان امام کاظم عليه ‏السلام به کنار مى ‏رود، مثل آقاى دهخدا که در ايام مشروطه خيلى نقش داشت؛ امّا بعد رفت گوشه خانه و مشغول نوشتنِ امثال و حکم و لغت نامه شد. مفضّل بن عمر تا زمان امام کاظم عليه ‏السلام هم زنده است؛ ولى ديگر اسمى ندارد، چرا؟ چون حس کرد که ديگر وضعِ جامعه قبول نمى‏ کند و بنى عبّاس جا گرفتند. غرض اين است که خطّ غلوّ، ابتداى ظهورش يک خط سياسى بود. ابو الخطّاب که منحرف تمام‏ عيار بود، او هم مى ‏گفت که امام صادق خداست. مفضّل بن عمر هم حرف‏هاى سياسى مى ‏گفت. ابو الخطّاب به همراه هفتاد نفر با شمشير قيام کردند و نيروهاى حکومتى هم ريختند و همه را کشتند. اعلام خروجشان و شعارشان «لبيک يا جعفر» بود. با اين حال، امام صادق عليه ‏السلام مرتّب لعنشان مى ‏کرد. اينها شدند خطّ سياسى، مفضّل هم شد خطّ سياسى. من اعتقادم اين است انصافاً ميراث ‏هاى علمى خطّ غلوّ، جاى تأمّل دارد. حق با اصحاب ماست؛ چون دنبال خطّ سياسى بودند، ميراث ‏ها دقيق نشد. مهم نبود حرفِ من باشد يا اهل کتاب باشد. بنابراين، مشکل ايجاد شد. ما الآن داريم خطّ غلوّ را از زاويه حديثى و رجالى بررسى مى ‏کنيم. اين زاويه حديثى، کارى به زاويه عقايدى ندارد؛ ربطى به نماز خواندن ندارد. اينها لوازم خطّ غلوّ است. اين خطّ غلوّ از زمان امام صادق عليه ‏السلام در جريان ضعف بنى اميه، به عنوان يک حکومت بدل مطرح شد، و مثل هر خط سياسى ‏اى که الآن مطرح است، براى خودشان ميراثْ درست کردند، براى خودشان معلّم درست کردند. اين طرف هم مى‏ بينيد که زُراره و محمّد بن مسلم را داريم؛ معلّى بن خنيس هم داريم، بعد حسين بن سعيد، حسن بن محبوب، محمّد بن سنان و محمّد بن عروه هم داريم. چون تا به حال بحث نشده، من مى ‏خواهم اين مسئله را به مرحوم کلينی ربط بدهم و اين بحث بسيار مفيدى است که اگر آقايان بخواهند تحقيق کنند، خودش کتابى مى ‏شود. اين خطّ غلوّ براى خودش ميراث درست کرد. مرحوم کلينى، قسمت نقى اين ميراث را در کتابش وارد کرد. الآن شما در «الکافى» روايت يوسف بن ضبيان داريد، مفضّل بن عمر داريد و از همه آنها مهم ‏تر، محمّد بن سنان داريد. يکى از موارد اختلاف صدوق با کلينى همين است. در زمان کلينى و مخصوصاً بعد از کلينى، متأسّفانه اين اختلافات هم بين شيعه پيدا شد. بغداد، متّهم شد که غالى ‏اند، همان غلوّ سياسى؛ چون شيعيان بغداد، سلطه سياسى پيدا کردند و بر عليه خلافت تصميم مى‏ گرفتند؛ امّا در قم، مردم خاضع حکومتِ رى بودند که به شکل سورى از آل بويه است. دو جامعه، شيعى‏ اند، يک جامعه‏ اى که از رى مى ‏ترسد و يک جامعه ‏اى که خليفه را زير دست گرفته است. در بغداد از آل بويه، چند کار منشأ شد: يکى تثبيت «اشهد أنّ عليّا ولى الله»‏، و يکى قضاياى شهادت حضرت زهرا عليها السلام. لذا مرحوم شيخ طوسى در بخش مزار، زيارت «يا ممتحنة امتحنک الله‏ ...» را نقل مى ‏کند. اين، نتيجه شصت سال کار سياسى است که در بغداد شد و گرنه، زيارتى که معروف است، همان سه سطر است و تصادفاً شيخ طوسى هم از کتاب «المزار» محمّد بن احمد داوود قمى نقل مى ‏کند که اين کتاب، نزد مرحوم شيخ طوسى ضعيف بوده است. 📚مصاحبه در بزرگداشت مرحوم کلینی ره 🏠https://eitaa.com/deraiat

▫️دوستی که همیشه همراه ماست... 🔸 حضرت امیرالمومنین صلوات الله فرمودند: 🔸إِنَّ لِلْمَرْءِ الْمُسْلِمِ ثَلَاثَةَ أَخِلَّاءَ: ➖ فَخَلِيلٌ يَقُولُ أَنَا مَعَكَ حَيّاً وَ مَيِّتاً وَ هُوَ عَمَلُهُ ➖ وَ خَلِيلٌ يَقُولُ لَهُ أَنَا مَعَكَ إِلَى بَابِ قَبْرِكَ ثُمَّ أُخَلِّيكَ وَ هُوَ وَلَدُهُ ➖ وَ خَلِيلٌ يَقُولُ لَهُ أَنَا مَعَكَ إِلَى أَنْ تَمُوتَ وَ هُوَ مَالُهُ فَإِذَا مَاتَ صَارَ لِلْوَارِثِ 🔸هر مسلمان سه دوست دارد: ➖ یکی از این دوست ها می گوید من در زندگی و پس از مرگ با تو هستم و آن #عمل او است ➖ یک دوست می گوید من تا بالای قبرت با تو هستم و سپس تو را تنها می گذارم و آن #فرزند او است ➖و دوست دیگری می گوید من تا زمان مرگ با تو هستم و آن #ثروت او است که هرگاه بمیرد ثروتش به وارثان می رسد. 📚 خصال شیخ صدوق، ج ۱، ص ۱۱۴

به نظر ما مرحوم کلينى با درايتى خاص، مقدارى از تُراث صحيح خطّ غلوّ را هم داخل کتابش کرد. البته بعداً آهسته آهسته خطّ غلوّ از بين مى ‏رود و اين تقسيم ‏بندى را ديگر نداريم؛ چرا؟ من احتمال مى ‏دهم چون: اوّلاً، مرحوم کلينى، قسمت صحيح را آورده؛ ثانياً، با تشکيل خلافت فاطمى ‏ها در مصر [خط غلو جذب آن شد]، چون خطّ غلوّ سياسى دنبال حکومت بود، حکومت هم اوايلش خوب بود و بعد، آن هم به فساد افتاد؛ يعنى خطّ غلوّ، جذب مصر شد و خطّ غلوّ شيعه، منحل شد؛ دو تا حادثه هم‏زمان. به نظر من اين، انقصام خطّ غلوّ است. ديگر ما بعد از شيخ (حتّى بعد از کلينى) نمى‏ گوييم اين ميراث است. بعدها خطّ اخباريگرى و اصوليگرى آمد؛ امّا اين دو تا خط، مساوى با خطّ غلوّ و اعتدال نيست و من فکر مى ‏کنم که مرحوم کلينى به دو لحاظ با خطّ غلوّ حساب مى ‏شد: يکى نقد تُراث‏ هاى آن و دومى با لوازمش.

مجموعه ائمه زیدی شش نفر است. یحیی بن زید در چند جا مقبره دارد یکی جوزجان در افغانستان. یکی هم میامی نزدیک مشهد؛ احتمالاً میامی، مقام ایشان بوده است. ایشان بعد از شهادت پدرش از کوفه فرار کرد از 16 ساله تا 26 ساله گفته شده است. زید ولادتش با امام صادق ع است ولی حدود 27 سال قبل از ایشان به شهادت رسید؛ گفته اند چهل ساله شهید شده است. احتمالاً یحیی در میامی اقامت داشته و بیعت گرفته است چرا که قبر ایشان کاملاً مشخص است که جوزجان است. در قصیده تائیه دعبل، هم ذکر شده جوزجان. قبر یحیی حرم دارد. در گنبد هم بارگاه دارد. اگر اینها درست باشد مٌقام ایشان بوده به ضم : محل اقامت. مقام به فتح ، جنبه معنوی است.

🔶قیام زید تأیید یا مخالفت امام؟ 🔻دوم صفر؛ شهادت زید پسر امام سجاد(ع) 🔸یحیی عبدالهی در خصوص قیام زید و اینکه مورد تأیید ائمه (ع) بوده است یا خیر مواضع علما اختلافی است. به عنوان مثال آیت الله بهجت، این قیام را مورد تأیید ائمه دانسته است: 🔹https://v0.bahjat.ir/index.php/2012-12-16-04-56-21/1586-معرفی-حضرت-زیدبن%e2%80%8cعلی%e2%80%8cعلیهماالسلام.html مستند تأیید عمدتاً روایتی از امام رضا علیه السلام در کتاب عیون اخبارالرضا (ع) است که می فرماید: « وَ لَقَدْ حَدَّثَنِی أَبِی مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ (ع) أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ یَقُولُ رَحِمَ اللَّهُ عَمِّی زَیْداً إِنَّهُ دَعَا إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ لَوْ ظَفِرَ لَوَفَى بِمَا دَعَا إِلَیْهِ وَ قَدِ اسْتَشَارَنِی فِی خُرُوجِهِ فَقُلْتُ لَهُ یَا عَمِّ إِنْ رَضِیتَ أَنْ تَکُونَ الْمَقْتُولَ الْمَصْلُوبَ بِالْکُنَاسَةِ فَشَأْنَکَ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَیْلٌ لِمَنْ سَمِعَ وَاعِیَتُهُ فَلَمْ یُجِبْهُ » اما در مقابل ، دو روایت از کتاب الحجه کافی وجود دارد که مخالفت امام از آن برداشت می شود: 🔹اولین روایت، گزارش احتجاج مومن الطاق با اوست که مورد تأیید امام واقع می شود (كافي (ط - دار الحديث)، ج‏1، ص: 423. همچنین: رجال الكشي، ص: 186) در این روایت زید بن علی می گوید امام من را نهی نکرده است، مومن الطاق می گوید: خوف این را داشته است که قبول نکنی و مستحق آتش شوی؛ «خَافَ عَلَيْكَ أَنْ لَاتَقْبَلَهُ، فَتَدْخُلَ النَّارَ، وَ أَخْبَرَنِي أَنَا، فَإِنْ قَبِلْتُ نَجَوْتُ، وَ إِنْ لَمْ أَقْبَلْ لَمْ يُبَالِ أَنْ أَدْخُلَ النَّارَ.» 🔹روایت دوم، گفتگوی امام باقر (ع) با زید بن علی است. (كافي (ط - دار الحديث)، ج‏2، ص: 206) فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ: «إِنَّ الطَّاعَةَ مَفْرُوضَةٌ مِنَ اللَّهِ- عَزَّ و جَلَّ- و سُنَّةٌ أَمْضَاهَا فِي الْأَوَّلِينَ، و كَذلِكَ يُجْرِيهَا فِي الْآخِرِينَ، و الطَّاعَةُ لِوَاحِدٍ مِنَّا، و الْمَوَدَّةُ لِلْجَمِيعِ، و أَمْرُ اللَّهِ يَجْرِي لِأَوْلِيَائِهِ بِحُكْمٍ مَوْصُولٍ، و قَضَاءٍ مَفْصُولٍ، و حَتْمٍ مَقْضِيٍّ، و قَدَرٍ مَقْدُورٍ، وَ أَجَلٍ مُسَمًّى لِوَقْتٍ مَعْلُومٍ، فَلَا يَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لَايُوقِنُونَ، إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً، فَلَا تَعْجَلْ؛ فَإِنَّ اللَّهَ لَايَعْجَلُ لِعَجَلَةِ الْعِبَادِ، و لَاتَسْبِقَنَّ اللَّهَ؛ فَتُعْجِزَكَ الْبَلِيَّةُ فَتَصْرَعَكَ». قَالَ: فَغَضِبَ زَيْدٌ عِنْدَ ذلِكَ، ثُمَّ قَالَ: لَيْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ، و أَرْخى‏ سِتْرَهُ، و ثَبَّطَ عَنِ الْجِهَادِ، و لكِنَّ الْإِمَامَ مِنَّا مَنْ مَنَعَ حَوْزَتَهُ، و جَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ، و دَفَعَ عَنْ رَعِيَّتِهِ، و ذَبَّ عَنْ حَرِيمِهِ. حضرت در پایان سخن می فرمایند: «أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ إِمَامٍ ضَلَّ عَنْ و قْتِهِ، فَكَانَ التَّابِعُ فِيهِ أَعْلَمَ مِنَ الْمَتْبُوعِ، أَ تُرِيدُ يَا أَخِي أَنْ تُحْيِيَ مِلَّةَ قَوْمٍ قَدْ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ، و عَصَوْا رَسُولَهُ، و اتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللَّهِ، و ادَّعَوُا الْخِلَافَةَ بِلَا بُرْهَانٍ مِنَ اللَّهِ و لَاعَهْدٍ مِنْ رَسُولِهِ؟ أُعِيذُكَ بِاللَّهِ يَا أَخِي أَنْ تَكُونَ غَداً الْمَصْلُوبَ بِالْكُنَاسَةِ». ثُمَّ ارْفَضَّتْ عَيْنَاهُ، و سَالَتْ دُمُوعُهُ، ثُمَّ قَالَ: «اللَّهُ بَيْنَنَا و بَيْنَ مَنْ هَتَكَ سِتْرَنَا، وَ جَحَدَنَا حَقَّنَا، و أَفْشى‏ سِرَّنَا، و نَسَبَنَا إِلى‏ غَيْرِ جَدِّنَا، و قَالَ فِينَا مَا لَمْ نَقُلْهُ فِي أَنْفُسِنَا». در پایان شاید بتوان اینگونه جمع بندی کرد که شخصیت زید مورد مدح و تمجید ائمه (ع) واقع شده است و زید بن علی فردی صادق بوده و قیام او با نیت اقامه حق بوده است و اگر به قدرت می رسید حکومت را به امام تحویل می داد اما قیام او مورد تأیید نبوده است. مرحوم علامه مجلسی نیز در بحار جلالت شخصیت زید را نتیجه گرفته است: « ثم اعلم أن الأخبار اختلفت و تعارضت فی أحوال زید و أضرابه کما عرفت لکن الأخبار الدالة على جلالة زید و مدحه و عدم کونه مدعیا لغیر الحق أکثر و قد حکم أکثر الأصحاب بعلو شأنه فالمناسب حسن الظن به و عدم القدح فیه بل عدم التعرض لأمثاله من أولاد المعصومین (ع) إلا من ثبت من قبل الأئمة (ع) الحکم بکفرهم و لزوم التبری عنهم.» (بحار الأنوار، ج‏46، ص:155) مطالعه بیشتر: 🔹https://enghelabfarhangi.blog.ir/1394/04/09/مواضع-امامان-ع-در-قبال-فرقه-های-شیعه-از-منظر-روایات 🏠https://eitaa.com/yahyayahya

رویکردهای امام شناسی - استاد سبحانی بررسی سه رویکرد : 1. امام شناسی تطبیقی 2. امام شناسی تبیینی 3. امام شناسی تاریخی (تاریخ نهاد/ باور/ فرهنگ/ اندیشه امامت) https://eitaa.com/deraiat🏠