اين مودّت است كه هر كس با ايمان و اخلاص آن را داشته باشد سزاوار بهشت است به دلیل اینکه در همین آیهی مودّت، خداوند فرموده است: «كسانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند در باغهاى بهشتند و هر چه بخواهند نزد پروردگارشان براى آنها فراهم است اين است فضل بزرگ، اين همان چيزى است كه خداوند بندگانش را كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام دادهاند به آن بشارت مىدهد. بگو: من هيچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمىكنم جز دوستداشتن نزديكانم» (شوری22و23) که این آیه تفسیر و تبیین آیه قبل است... .
💎#حق12 : والدین💎
حدیث اول:
قال علیّ بن موسی الرّضا صلوات الله علیه : ... الْإِمَامُ الْأَنِيسُ الرَّفِيقُ وَ الْوَالِدُ الشَّفِيقُ وَ الْأَخُ الشَّقِيقُ وَ الْأُمُّ الْبَرَّةُ بِالْوَلَدِ الصَّغِيرِ وَ مَفْزَعُ الْعِبَادِ فِي الدَّاهِيَةِ النَّآدِ ... .
(کافی؛ ج1 ؛ ص200؛ غیبت نعمانی ص219، باب13؛ معانی الأخبار ص98؛ کمال الدّین ج2ص675)
امام رضا صلوات الله علیه فرمودند: ... امام همدم و رفيق، پدر مهربان، برادر تنی، مادر دلسوز به كودك، پناه بندگان خدا در گرفتارىهای سخت است... .
حدیث دوم:
قال ابوعبدالله الصّادق صلوات الله علیه : ... وَأَمَّا عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى ذَلِكَ فِي كِتَابِهِ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ فَعَقُّوا رَسُولَ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله فِي ذُرِّيَّتِهِ وَ عَقُّوا أُمَّهُمْ خَدِيجَةَ فِي ذُرِّيَّتِهَا ... .
(خصال، ج2ص363، علل الشّرایع ج2ص474، من لا يحضره الفقيه، ج3، ص: 562)
امام صادق صلوات الله علیه فرمودند: گناهان کبیره هفت تا هست. در مورد ما از طرف خدا نازل شده است و همه آنها را نسبت به ما حلال شمردند... چهارمین آن عاق والدین هست. خداوند در قرآن فرموده است که پیامبر صلّی الله علیه وآله نسبت به مؤمنین از خودشان اولیتر هست و همسران ایشان مادرِ مؤمنین هستند. مردم عاقّ پیامبر صلّی الله علیه وآله شدند در مورد ذرّیه ایشان و عاقّ مادرشان خدیجه صلوات الله علیها شدند در مورد ذرّیه ایشان... .
حدیث سوم:
قَالَ الأمام حسن العسکری صلوات الله علیه : فی تَفْسِيرُ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ «الرَّحْمنِ»: أَنَّ قَوْلَهُ «الرَّحْمنِ» مُشْتَقٌّ مِنَ الرَّحْمَةِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله يَقُولُ: قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: أَنَا «الرَّحْمَنُ». وَ هِيَ مِنَ الرَّحِمِ شَقَقْتُ لَهَا اسْماً مِنِ اسْمِي، مَنْ وَصَلَهَا وَصَلْتُهُ، وَ مَنْ قَطَعَهَا قَطَعْتُهُ. ثُمَّ قَالَ عَلِيٌّ صلوات الله علیه :
أَ وَ تَدْرِي مَا هَذِهِ الرَّحِمُ الَّتِي مَنْ وَصَلَهَا وَصَلَهُ الرَّحْمَنُ، وَ مَنْ قَطَعَهَا قَطَعَهُ الرَّحْمَنُ فَقِيلَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ: حَثَّ بِهَذَا كُلَّ قَوْمٍ عَلَى أَنْ يُكْرِمُوا أَقْرِبَاءَهُمْ وَ يَصِلُوا أَرْحَامَهُمْ.
فَقَالَ لَهُمْ: أَ يَحُثُّهُمْ عَلَى أَنْ يَصِلُوا أَرْحَامَهُمُ الْكَافِرِينَ، وَ أَنْ يُعَظِّمُوا مَنْ حَقَّرَهُ اللَّهُ، وَ أَوْجَبَ احْتِقَارَهُ مِنَ الْكَافِرِينَ قَالُوا: لَا، وَ لَكِنَّهُ حَثَّهُمْ عَلَى صِلَةِ أَرْحَامِهِمُ الْمُؤْمِنِينَ. قَالَ: فَقَالَ: أَوْجَبَ حُقُوقَ أَرْحَامِهِمْ، لِاتِّصَالِهِمْ بِآبَائِهِمْ وَ أُمَّهَاتِهِمْ قُلْتُ: بَلَى يَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ.
قَالَ: فَهُمْ إِذَنْ إِنَّمَا يَقْضُونَ فِيهِمْ حُقُوقَ الْآبَاءِ وَ الْأُمَّهَاتِ. قُلْتُ: بَلَى يَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله . قَالَ: فَآبَاؤُهُمْ وَ أُمَّهَاتُهُمْ إِنَّمَا غَذَّوْهُمْ فِي الدُّنْيَا وَ وَقَوْهُمْ مَكَارِهَهَا، وَ هِيَ نِعْمَةٌ زَائِلَةٌ، وَ مَكْرُوهٌ يَنْقَضِي، وَ رَسُولُ رَبِّهِمْ سَاقَهُمْ إِلَى نِعْمَةٍ دَائِمَةٍ لَا تَنْقَضِي، وَ وَقَاهُمْ مَكْرُوهاً مُؤَبَّداً لَا يَبِيدُ، فَأَيُّ النِّعْمَتَيْنِ أَعْظَمُ قُلْتُ: نِعْمَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله أَعْظَمُ وَ أَجَلُّ وَ أَكْبَرُ.
قَالَ: فَكَيْفَ يَجُوزُ أَنْ يَحُثَّ عَلَى قَضَاءِ حَقِّ مَنْ صَغَّرَ اللَّهُ حَقَّهُ، وَ لَا يَحُثَّ عَلَى قَضَاءِ حَقِّ مَنْ كَبَّرَ اللَّهُ حَقَّهُ قُلْتُ: لَا يَجُوزُ ذَلِكَ.
قَالَ: 👈👈فَإِذاً حَقُ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله أَعْظَمُ مِنْ حَقِ الْوَالِدَيْنِ، وَ حَقُ رَحِمِهِ أَيْضاً أَعْظَمُ مِنْ حَقِ رَحِمِهِمَا، فَرَحِمُ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله أَوْلَى بِالصِّلَةِ، وَ أَعْظَمُ فِي الْقَطِيعَةِ. فَالْوَيْلُ كُلُّ الْوَيْلِ لِمَنْ قَطَعَهَا، وَ الْوَيْلُ كُلُّ الْوَيْلِ لِمَنْ لَمْ يُعَظِّمْ حُرْمَتَهَا.
أَ وَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ حُرْمَةَ رَحِمِ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله حُرْمَةُ رَسُولِ اللَّهِ، وَ أَنَّ حُرْمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله حُرْمَةُ اللَّهِ تَعَالَى، وَ أَنَّ اللَّهَ أَعْظَمُ حَقّاً مِنْ كُلِّ مُنْعِمٍ سِوَاهُ، وَ أَنَّ كُلَّ مُنْعِمٍ سِوَاهُ إِنَّمَا أَنْعَمَ حَيْثُ قَيَّضَهُ لِذَلِكَ رَبُّهُ، وَ وَفَّقَهُ لَهُ.
أَ مَا عَلِمْتَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِمُوسَى بْنِ عِمْرَانَ قُلْتُ: بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَا الَّذِي قَالَ لَهُ قَالَ صلوات الله علیه : قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: يَا مُوسَى أَ تَدْرِي مَا بَلَغَتْ بِرَحْمَتِي إِيَّاكَ فَقَالَ مُوسَى: أَنْتَ أَرْحَمُ بِي مِنْ أَبِي وَ أُمِّي. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: يَا مُوسَى وَ إِنَّمَا رَحِمَتْكَ أُمُّكَ لِفَضْلِ رَحْمَتِي، فَأَنَا الَّذِي رَقَّقْتُهَا عَلَيْكَ، وَ طَيَّبْتُ قَلْبَهَا لِتَتْرُكَ طَيِّبَ وَسَنِهَا (اوّل النّوم) لِتَرْبِيَتِكَ، وَ لَوْ لَمْ أَفْعَلْ ذَلِكَ بِهَا لَكَانَتْ هِيَ وَ سَائِرُ النِّسَاءِ سَوَاءً.
(التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري صلوات الله علیه ص34)
امام حسن عسکری صلوات الله علیه در تفسیر «الرَّحْمنِ» فرمودند: این کلمه از رحمت، مشتقّ شده است. رسول خدا صلّی الله علیه وآله فرمودند خدای متعال فرمود: من رحمن هستم و آن از رَحِم هست. برای رَحِم، از اسماء خودم اسمی گرفتم، کسی که صله رَحِم کند من با او صله میکنم و کسی که قطع رحم کند من با او قطع میکنم.
امیرالمؤمنین صلوات الله علیه فرمودند: آیا میدانید این رَحِمی که هرکس با آن صله کند خدا با او صله میکند و کسی که با او قطع کند خدا با او قطع میکند چیست؟
گفتند: یا امیرالمؤمنین خداوند هر قومی را تشویق کرده که نزدیکان خود را اکرام کنند و با اقوام خود صله رحم کنند.
حضرت فرمود: آیا آنها را تشویق کرده که با اقوام کافرِ خود، صله رحم کنند و بزرگ بدارند آن کسی که خدا او را کوچک شمرده و کوچک شمردنِ او را واجب کرده؟
گفتند: نه. مردم را تشویق کرده با اقوام مؤمن، صله رحم کنند.
حضرت فرمودند: حقوق ارحام آنها را واجب کرده به خاطر اتّصال به پدران و مادرانشان؟ گفتند: بله ای برادر رسول خدا.
حضرت فرمود: پس آنها در واقع حقّ پدران و مادرانشان را ادا میکنند؟ گفتند: بله ای برادر پیامبر.
حضرت فرمود: پدران و مادران آنها فقط آنها را در دنیا غذا داده و از سختیهای دنیا نجات دادند و این نعمتی هست تمام شدنی و سختی پایان پذیر هست، اما پیامبر خدا صلّی الله علیه وآله آنها را به سمت نعمت دائمی که پایان ندارد سوق داده و آنها را از سختیهای همیشگی که تمامی ندارد نجات داده است پس کدام نعمت بزرگتر هست؟
گفتند: نعمت پیامبر صلّی الله علیه وآله ، عظیمتر و با جلالتتر و بزرگتر است.
حضرت فرمود: پس چگونه جائز است که تشویق کند بر ادا کردن حقّ کسی که خدا حقّش را کوچک شمرده و تشویق نکند بر ادا کردن حقّ کسی که خدا حقّش را بزرگ شمرده؟
گفتند: جائز نیست.
حضرت فرمود: پس 👈حقّ رسول خدا صلّی الله علیه وآله اعظم از حقّ والدین هست و حقّ رَحِم پیامبر صلّی الله علیه وآله عظیمتر از حقّ رَحِم پدر و مادر هست.
👌👌پس صله رَحِم پیامبر اولویت دارد و قطع رحم پیامبر نیز بدتر است.
❌پس ویل بر کسی که قطع رحم کند با پیامبر و ویل بر کسی که حرمتش را بزرگ ندارد. ❌
آیا نمیدانی که حرمت رَحِم پیامبر صلّی الله علیه وآله حرمت خودِ پیامبر صلّی الله علیه وآله است و حرمت پیامبر صلّی الله علیه وآله حرمت خداست و حقِّ خداوند از هر نعمت دهندهای بزرگتر است و هر نعمتدهندهای فقط نعمتی را میدهد که خداوند در اختیارش قرار داده و به او توفیق داده .
حدیث چهارم:
وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ صلوات الله علیه : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلّی الله علیه وآله يَقُولُ أَنَا وَ عَلِيٌّ أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّةِ، وَ لَحَقُّنَا عَلَيْهِمْ أَعْظَمُ مِنْ حَقِّ أَبَوَيْ وِلَادَتِهِمْ، فَإِنَّا نُنْقِذُهُمْ إِنْ أَطَاعُونَا مِنَ النَّارِ إِلَى دَارِ الْقَرَارِ، وَ نُلْحِقُهُمْ مِنَ الْعُبُودِيَّةِ بِخِيَارِ الْأَحْرَارِ.
(التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري صلوات الله علیه / ص330)
امیرالمؤمنین صلوات الله علیه فرمودند: از رسول خدا صلّی الله علیه وآله شنیدم که فرمود: من و علیّ پدران این امّتیم و حقّ ما بر آنها عظیمتر از حقّ پدر و مادرشان هست، چرا که ما آنها را از آتش نجات میدهیم به سمت بهشت، اگر از ما اطاعت کنند و آنها را بردگی به آزادگیِ نیکو، میرسانیم .
حدیث پنجم:
قَالَتْ فَاطِمَةُ صلوات الله علیها لِبَعْضِ النِّسَاءِ أَرْضِي أَبَوَيْ دِينِكِ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً صلوات الله علیهما بِسَخَطِ أَبَوَيْ نَسَبِكِ وَ لَا تُرْضِي أَبَوَيْ نَسَبِكِ بِسَخَطِ أَبَوَيْ دِينِكِ، فَإِنَّ أَبَوَيْ نَسَبِكِ إِنْ سَخِطَا أَرْضَاهُمَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ صلوات الله علیهما بِثَوَابِ جُزْءٍ مِنْ أَلْفِ أَلْفِ جُزْءٍ مِنْ سَاعَةٍ مِنْ طَاعَاتِهِمَا. وَ إِنَّ أَبَوَيْ دِينِكِ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً صلوات الله علیهما إِنْ سَخِطَا لَمْ يَقْدِرْ أَبَوَا نَسَبِكِ أَنْ يُرْضِيَاهُمَا لِأَنَّ ثَوَابَ طَاعَاتِ أَهْلِ الدُّنْيَا كُلِّهِمْ لَا يَفِي بِسَخَطِهِمَا.
(التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري صلوات الله علیه ص: 334)
حضرت زهرا صلوات الله علیها فرمودند: پدران دینی خودت، محمّد و علیّ صلوات الله علیهما را راضی کن هرچند با ناراحتی پدر و مادر نسبی اما پدر و مادر نسبی خود را راضی نکن با ناراحت کردن پدران دینی، چرا که پدر و مادر نسبی اگر ناراحت شوند، پیامبر و امیرالمؤمنین صلوات الله علیهما با ثواب یک جزء از هزارهزار جزءِ یک ساعت عبادتشان، آنها را راضی میکنند اما اگر پدران دینی (پیامبر و امیرالمؤمنین صلوات الله علیهما ) ناراحت شوند پدر و مادر نسبی نمیتوانند آنها را راضی کنند زیرا ثواب عباداتِ همه اهل دنیا به اندازه ناراحتی ایشان نیست.
حقّ اول: شکر والدین
1️⃣ زرَارَةَ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ مُخْتَارٍ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ صلوات الله علیه فَقَالَ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ عَلِيّاً أَحَدُ الْوَالِدَيْنِ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ أَنِ اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ... .
(تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة، ص: 430)
امام باقر صلوات الله علیه به عبدالواحد فرمودند: آیا نمیدانی که علیّ صلوات الله علیه یکی از والدین هست که خداوند فرموده است: «شکر من و شکر والدین را به جا آور» (لقمان14)
2️⃣ عنِ الْحَارِثِ بْنِ دِلْهَاثٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا صلوات الله علیه قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَ بِثَلَاثَةٍ مَقْرُونٍ بِهَا ثَلَاثَةٌ أُخْرَى أَمَرَ بِالصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ فَمَنْ صَلَّى وَ لَمْ يُزَكِّ لَمْ تُقْبَلْ مِنْهُ صَلَاتُهُ وَ أَمَرَ بِالشُّكْرِ لَهُ وَ لِلْوَالِدَيْنِ فَمَنْ لَمْ يَشْكُرْ وَالِدَيْهِ لَمْ يَشْكُرِ اللَّهَ وَ أَمَرَ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَ صِلَةِ الرَّحِمِ فَمَنْ لَمْ يَصِلْ رَحِمَهُ لَمْ يَتَّقِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ.
(خصال ؛ ج1 ؛ ص156؛ عيون أخبار الرضا صلوات الله علیه ، ج1، ص: 258)
امام رضا صلوات الله علیه فرمودند: خداوند به سه کار امر کرده است و آن را همراه سه کار دیگر قرار داده است.
به نماز و زکات امر کرده است (بقره۴۳)، پس کسی که نماز بخواند و زکات ندهد، نمازش قبول نمیشود.
به شکر برای خودش و برای والدین امر کرده است (لقمان۱۴)، پس کسی که از والدینش تشکر نکند، شکر خدا نکرده است.
و به تقوای خدا و صله رحم امر کرده است (نساء۲)، پس کسی که صله رحم نکند، تقوای الهی نداشته است .