🌕ای ایران بخوان، با ایران بمان 🖋محمدرضا وحیدزاده 🔻شنبه، چهارده تیر ۱۴۰۴، یک نقطۀ عطف و یک روز تاریخی برای ایران بود؛ روزی که در حسینیۀ امام خمینی(ره) رهبر انقلاب از مرثیه‌خوان مراسم شب عاشورای خود خواست تا سرود «ای ایران» را بخواند و همراه آن شروع به گریستن کرد؛ آن هم پس از گذار ملت ایران از چه روزهایی و زیستن چه تجربه‌های عجیبی. این لحظۀ شگفت، از زمان شکل‌گیری دولت صفوی و درآمیختن دو ابرمفهوم «مذهب» و «ملیت» با یکدیگر و بنیان‌گرفتن ایران جدید تا امروز، به لحاظ بلوغ و شکفتگی این پیوند، به‌‌واقع بی‌‌بدیل است. از این رو دربارۀ آن و جنبه‌های فرهنگی و اجتماعی‌اش می‌توان و بلکه باید بسیار سخن گفت؛ اما من در این مجال کوتاه می‌خواهم به یک جنبۀ هنری خاص آن نگاهی بیندازم: به مسئلۀ اثرپذیری در آثار هنری. کاری که حاج‌محمود کریمی در روز اول محرم به اجرا درآورد و شب عاشورا در حسینۀ امام‌خمینی به درخواست رهبر انقلاب مجدداً بازخوانی کرد، بازسرایی یکی از آهنگ‌های قدیمی و آشنای میهنی با صدای مرحوم محمد نوری و شعر تورج نگهبان بود؛ یعنی استفاده از نغمۀ همین آهنگ و تغییر و اصلاح بخش‌هایی از شعر آن و حفظ بخش‌های دیگر؛ چیزی که می‌‌توان تحت عنوان تأثیرپذیری آثار هنری از یکدیگر دربارۀ آن گفتگو کرد و ذیل مباحث کلاسیکی چون نسخ و انتحال یا نظریه‌های جدیدتری چون بینامتنیت به نقد آن پرداخت. به‌راستی کاری که حاج‌محمود کریمی انجام داده چه نام دارد؟ تضمین، اقتفا، استقبال، اقتباس یا چیز دیگر؟ اگر انتحال را طبق تعریف منتهی الارب، بستن شعر دیگری بر خود بدانیم و تضمین را طبق تعریف رادویانی آوردن بیتی از شاعر دیگر در میان شعر به عنوان مهمان، نوحۀ «ای ایران» هیچ‌کدام از آن‌ها نیست؛ چراکه نه امکان بستن در میان است و نه در اینجا بیتی وام گرفته شده. بلکه در کل اثر دخل و تصرف شده است؛ چیزی که شاید نزدیک‌ترین برداشت به آن را بتوان در مفهوم «از آن خودسازی» (appropriation) بازجست؛ به معنی بازتولید یا تقلید آثار هنرمندان یا سایر مواردِ از پیش موجود که می‌تواند شامل اقتباس از فرهنگ، هنرهای تجسمی، وام گرفتن از فرم‌ها یا سبک‌های هنری، بازتولید و همانندسازی، یا به مالکیت در آوردن ایده‌های هنری، سمبل‌ها، آثار باستانی، تصاویر، اصوات، اشیاء، تاریخ هنر، فرهنگ‌عامه و مصنوعات بشری باشد. شیوه‌ها و کارکردهای «از آن خودسازی» را نیز می‌توان در سه دستۀ مختلف گنجاند: 1. فراخوان گذشته در وضعیت معاصر 2. ترجمه یا گفتگوی بینافرهنگی 3. معنی‌گردانی آثار درون‌فرهنگی پیشین. اما به باور نگارنده، کاری که حاج‌محمود کریمی در نوحۀ «ای ایران» انجام داده، به شکل دقیقش «از آن خودسازی» هم نیست. به گمان من، این کار را باید از سنخ کاری دانست که پیش از این در ادبیات ارجمند فارسی، نوابغی چون حافظ علیه‌رحمه با ابیات درخشان شاعران پیش از خود انجام داده‌اند و پس از آن موضوع بحث‌ها و گفتگوهای بسیاری در نقد ادبی واقع شده است. از آن جمله می‌توان به گفته‌های بهاءالدین خرمشاهی در مقدمة «حافظ‌نامه» اشاره کرد که با ذکر شواهدی تأثر حافظ را از شاعران گذشته نشان داده است. یا سید‌علی میر‌افضلی که در تکمیل بحث تأثیرپذیری حافظ، در مقاله‌ای با عنوان «زین قصة دراز...» در مجلة نشر دانش در سال 1369، به ابیات و شواهدی از شاعران دیگر پرداخته که از چشم خرمشاهی دور مانده است؛ چنانکه گاهی با تغییر چند واژه و گاه یک واژه و حتی واج یا طرز کاربرد کلمات در محور همنشینی کلام، بیتی را تماماً حافظانه و متعلق به خویش ساخته است؛ به‌نحوی که منتقدان ادبی با وجود حداقلی‌بودن این تصرفات، همگی اذعان به هنرمندانگی کار حافظ کرده‌اند و معتقدند با این تغییر اندک، بیت درخشان پیشین به‌‌‌‌شکلی رندانه ارتقا یافته و این تغییر جنبۀ استعلایی داشته است. به‌راستی کاری که محمود کریمی با اثر ارزشمند و ماندگار مرحوم نوری کرده‌ است، از همین سنخ است. او با هوشمندی، ضمن احضار خاطرۀ جمعی ایرانیان و فراخواندن حس میهن‌دوستی و وطن‌پرستیِ درآمیخته با این اثر هنری، در این لحظۀ تاریخی خطیر، مفهوم وطن را بیش از پیش با معانی و ارزش‌های دینی گره زده و مفهومی والاتر و گرامی‌تر از میهن را به مخاطبان رشدیافته و بالغ خود در سال‌های طی شدۀ تاریخ انقلاب، پیشکش کرده است. این اثر، نه اقتباسی ساده از کار نخست یا تضمینی صرفاً هنری از آن و نه حتی از آن خودسازی یک اثر آشنا، بلکه احیا و استعلای آن به درست‌ترین شکل ممکن و در حساس‌ترین لحظات تاریخ این ملت و زنده‌داشتن کار گرامی پیشین و اهدای یک اثر هنری والا و جدید به ایران و ایرانیان است. #هنر_متعهد #ای_ایران_بخوان #محمدرضا_وحیدزاده ➕ @esharat_57

💠 گفتارهای جنگ و وطن 🔻 گفتار هجدهم؛ 🔹 «هنر زمانه جنگ بر مدار قرآن» ♦️ صادق جمالی 🔸اصلی‌ترین و محسوس‌ترین مفهومی که در زمانه جنگ متوجه‌ آن می‌شویم، مفهوم امنیت و امن است. این مفهوم پایه‌ای‌ترین و اصیل‌ترین معنای مواجهه با کتاب مقدس و به طور خاص قرآن است که تحت عنوان ایمان مطرح شده است. استخراج مضمون و مدل‌های ساختاری از بیان‌های گوناگون قرآن به ما دستگاه بسیار پر تنوعی برای ارائه آثار هنری در زمانه جنگ می‌دهد. ➕ @esharat_57 👈پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی در فضای مجازی: [بله] | [ایتا] 🌐 [سایت پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی]

💠 گفتارهای جنگ و وطن 🔻 گفتار نوزدهم؛ 🔹 «انسجام ملی از رؤیا تا واقعیت» ♦️ سید آرش وکیلیان 🔸هر چه ما از حالت در معرض حمله بودن خارج بشویم، اختلافات گذشته، روی هم‌گرایی ملی اکنون، تأثیر می‌گذارد. ➕ @esharat_57 👈پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی در فضای مجازی: [بله] | [ایتا] 🌐 [سایت پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی]

💠 گفتارهای جنگ و وطن 🔻 گفتار بیستم؛ 🔹 «حماسه ایرانی؛ آن‌چه از ما نمی‌دانند!» ♦️محمدحسن یادگاری 🔸مثلث خون و خاک و ناموس که یک ریشه دارند، آن سیمرغ ایرانی بود که در این جنگ اخیر، سیلی را به وجود آورد که همه در آن جای گرفتند. ➕ @esharat_57 👈پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی در فضای مجازی: [بله] | [ایتا] 🌐 [سایت پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی]

💠 گفتارهای جنگ و وطن 🔻 گفتار بیست و یکم؛ 🔹 «عقل ایرانی اسلامی در میانه نبرد» ♦️محسن دنیوی 🔸یکی از نکات در این جنگ این بود که، حضرت آقای خامنه‌ای در جایگاه رهبری، در حال خلق یک عقلانیت جدید بودند. آن هم خلق یک عقل ایرانی اسلامی. ➕ @esharat_57 👈پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی در فضای مجازی: [بله] | [ایتا] 🌐 [سایت پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی]

🌕 ایرانی بودن چه معنایی دارد؟! 🖋میثم مهدیار 🔻گفتار مکتوب حاضر، ماحصل گفتگویی رسانه‌ای با میثم مهدیار (عضو هیات علمی مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی) در تاریخ ۹ تیرماه ۱۴۰۴ است که در آن از زاویه‌ای متفاوت، پیرامون جامعه‌شناسی تاریخیِ امر ملی در ایران و همبستگی معاصر ایرانیان بحث شده است. 🔸برخی از اصحاب علوم اجتماعی که سالها با ساخت مفاهیم و مقولاتی چون "ایران یک جامعه رو به فروپاشی اجتماعی" "ایران یک جامعه دوقطبی" و .. نسبت به آینده‌ای تاریک و از هم پاشیده در ایران هشدار می‌دادند، گویا از این همبستگی غافلگیر شده بودند و آن را مطابق چارچوبهای مفهومی قبلی خود نمی‌دانستند. لذا تلاش کردند که ایجاد و شکل‌گیری چنین همبستگی را ذیل یک رویکرد "استثنا گرایانه " تحلیل کنند. 🔸در واقع معتقدم به جای استثناگرایی و جعل دوقطبی باید لایه‌های عمیق‌تر فرهنگ ایرانی را که چنین مشارکتها و بسیج‌ شوندگی‌هایی را ممکن می‌کنند ملاحظه کرد تا غافلگیر نشد. از این جهت به نظرم نه‌ تنها دوگانگی میان مذهب و ملیت وجود ندارد بلکه از قضا انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی یکی از اصلی‌ترین محمل‌های وحدت بخشی مجدد بین دین و ملیت بوده است. برای بحث درباره این مدعا لازم است ابتدا تقریری اجمالی از رابطه دین و ملیت طرح شود..... ادامه مطلب....👇👇👇 https://eitaa.com/esharat_57/152 #میثم_مهدیار ➕ @esharat_57

🌕 ایرانی بودن چه معنایی دارد؟! 🖋میثم مهدیار #ایران #ایرانی #همبستگی #نهاد #نماد #میثم_مهدیار ➕ @esharat_57

🌕مسیر هویت تاریخی یا ایستگاه ملّی‌گرایی ایدئولوژیک؟ 🖋آرین طاهری https://eitaa.com/esharat_57/154 #ایران #هویت #اسلام #ای_ایران_بخوان #آرین_طاهری ➕ @esharat_57

🌕مسیر هویت تاریخی یا ایستگاه ملّی‌گرایی ایدئولوژیک؟ 🖋آرین طاهری گفتمان ملی‌گرایی سکولار و باستان‌گرای پهلوی، در بستر زمانه‌ای پا گرفت که ملی‌گرایی عربی که مایه‌های جهان‌وطنی چپ‌گرایانه جدی در خود داشت، تقریبا تمام غرب آسیا و شمال آفریقا را به تدریج فراگرفته بود. به همین مناسبت، به شدت ایدئولوژیک و کارکردگرایانه بنا شد و همزمان که مصارف داخلی هم داشت، اما بیشتر واکنشی بود به تحولات سیاسی-فرهنگی در بین کشورهای مسلمان عربی و فاصله‌گذاری با آن‌ها. در بوحبوحه رقابت‌های رو به تزاید کمونیسم با لیبرالیسم غربی پس از پایان جنگ دوم جهانی، ملی‌گرایی عربی عملا با تضعیف منافع غرب و مقاومت در برابر صه.یون.یسم تازه به دولت رسیده به انحای مختلف، با جریان چپ جهانی، هم‌گرایی پیدا کرد؛ به‌ویژه که این جریان مقاومتی، بیش از آنکه بر همبستگی دینی تاکید داشته باشد بر پایه اشتراک قومی و زبانی عربی بنا شده بود. ملی‌گرایی سکولار در ترکیه و ایران، که کم و بیش همزمان با هم در حال رشد بودند، عملا در جریان جهانی مقابل (لیبرال سرمایه‌داری) تعریف و از آن سو حمایت‌هایی دریافت می‌کردند. در ۱۴۰۴، که بیش از ۸۰ سال از آن دوران می‌گذرد، برای بسیاری از نسل جوان ما، عصر حکومت پهلوی و تحولات سیاسی معاصر آن در منطقه و جهان چندان شناخته شده نیست. اما اصل پایداری فرهنگ، میراث ملی‌گرایی ایدئولوژیک و سکولار پهلوی را برای جوانان امروز به یادگار گذاشته و بازوهای رسانه‌ای استعمار فرانو، آن را به خوش آب و رنگ‌ترین اشکال ممکن برای این نسل بسته‌بندی می‌کند. بنظرم واقعیت این است که آن ملی‌گرایی ایدئولوژیک عصر پهلوی، در زمانه خود کارکردهایی برای اهداف اصلاحی حکومت وقت، کشور و همچنین بلوک استعماری غرب داشت. شخصا به دلیل دستاوردهای جانبی‌اش از قبیل جلب توجه داخلی و خارجی به دیرینگی و عمق فرهنگی و تاریخی ایران و رشد و بومی شدن تدریجی زمینه‌های علمی نظیر باستان‌شناسی و آشنایی با زبان‌های کهن ایرانی و انیرانی در کشور، این گفتمان را دارای وجوه مثبت و سازنده می‌دانم. اما این گفتمان همزمان به دلیل ایجاد نوعی اعوجاج، ازخودبیگانگی و خواب‌نمایی در درک از هویت ملی که دقیقا مطلوب نظام جهانی سلطه و استعمارگران غربی در آن دوران بود، ضرورتا نیازمند بازخوانی نقادانه و شالوده‌شکنانه است. میراث ملی‌گرایی ایدئولوژیک و سکولار پهلوی، امروز دیگر کارکرد تاریخی گذشته‌اش را ندارد و صرفا ابزاری است در دست رسانه‌های جریان استعمار فرانو برای تامین مطامع نظام سلطه در قبال ملت و کشور ایران. این گفتمان برای این پرسش که چطور می‌خواهد با مفاخر بلندپایه علمی، ادبی، فلسفی و هنری ایران‌زمین مواجه شود که فرهنگ و بینش اسلامی در تار و پود دستاوردهای عظیم‌شان در هم تنیده شده است، پاسخی ندارد. فهم فارابی، ابن‌سینا، فردوسی، سنایی، مولوی، سعدی، حافظ و بسیاری از مواریث آیینی، فرهنگی و معنوی میان‌نسلی این سرزمین، در انقطاع از فرهنگ و هویت دینی-اسلامی ناممکن است و این حقیقتی است که تا نسل جوان ایران، این آثار را مستقیما و بی‌واسطه نخوانند، آن را در نمی‌یابند. جریان رسانه‌ای استعمار فرانو، از همین غفلت تاریخی ما برای آشنا کردن نسل جوان با قله‌های فرهنگ و ادبیات و تاریخ ایران نهایت استفاده را می‌کند و پوستین پوسیده و از سکه افتاده ملی‌گرایی سکولار را مثل ردایی شاهانه در نظر نسل جوان جلوه می‌دهد. به‌رغم دست و پا زدن‌های رسانه‌های استعماری، تصویری که از ملی‌گرایی ریشه‌دار و اصیل ایرانی-شیعی در جریان برپایی آیین عزاداری شب عاشورای حسینی در حسینیه امام خمینی (ره) عالم‌گیر شد، یک چرخش گفتمانی در شرایط اضطرار جنگی نبود. کافی است سخنان رهبر انقلاب درباره هویت ملی و مفاخر فرهنگی ایران مروری گذرا شود تا روشن شود که مفهوم «وطن ریشه‌دار در عمق باورهای دینی»، در طول دهه‌های گذشته، به دفعات تبیین شده است و آن شب مجالی برای تبلور عینی یافت. اصیل‌ترین و واقع‌گراترین گفتمان ملی‌گرایی ایرانی در تاریخ معاصر همین است که در آن شب شمه‌ای شکوهمند از آن را دیدیم. حالا ما اهالی فرهنگ و هنر و آموزش و پرورش و همچنین سیاستگذاران این حوزه‌های حیاتی در کشور لازم است به این پرسش پاسخ دهیم که برای ترویج و گسترش این فهم ریشه‌دار و اصیل از هویت ملی، که شاید برای اولین بار در طول تاریخ فرصت تقویت استحکامات آن در شاکله شناختی و معرفتی عموم مردم در ایران پساانقلاب اسلامی فراهم شده است، چندسال باید برنامه‌ریزی و کار کنیم تا کم‌کاری‌های نیم‌قرن گذشته در برابر بازوهای رسانه‌ای استعمار فرانو را جبران کنیم. پ.ن: کاش آن شب، در دل آن معرکه تاریخی، جا برای همه ما بود. #ایران #هویت #اسلام #ای_ایران_بخوان #آرین_طاهری ➕ @esharat_57

💠 گفتارهای جنگ و وطن 🔻 گفتار بیست و دوم؛ 🔹 «سوگواری و عهد تاریخی ایرانیان» ♦️ علی‌رضا سمیعی 🔸ما میراث‌دار دو کهن الگوی سوگ هستیم. سوگوار شهدای خودمان هستیم و این سوگواری پیمانی است برای قیام کردن علیه تاریکی که نمادهای اصلی آن رژیم صهیونیستی و آمریکاست، ایرانی بودن یعنی هم‌پیمان شدن در این سوگواری. ➕ @esharat_57 👈پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی در فضای مجازی: [بله] | [ایتا] 🌐 [سایت پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی]

💠 گفتارهای جنگ و وطن 🔻 گفتار بیست و سوم؛ 🔹 «پرچم‌دار، راز تجمع اراده‌ها» ♦️ فاطمه رایگانی 🔸با نگاهی به تاریخ ایران مشخص می‌شود، اراده جمعی در برابر دشمن قوه ایرانی‌ست که همواره در این ملت بوده و آن زمانی تحقق پیدا می‌کند که کسی آن را نمایندگی کند. به طور خاص در این ۱۲ روز شخصیت سیدعلی خامنه‌ای، رهبری این اراده را برعهده داشت. ➕ @esharat_57 👈پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی در فضای مجازی: [بله] | [ایتا] 🌐 [سایت پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی]