🔻روز از خود گذشتن طبق همۀ شواهد و تحلیل‌های داخلی و خارجی چهارشنبه ۲۴ دی، روز قطعی حملۀ آمریکا به ایران بود. حمله‌ای که تمام زمینه‌های نظامی، رسانه‌ای، روانی، لجستیکی، حقوقی و دیپلماسی‌اش فراهم شده بود. آنچه این حمله را لغو کرد یا به تعویق انداخت، حضور میلیونی مردم ایران در ۲۲ دی بود. همچنان هم با این ناوکشی‌ها و استقرارهای نظامی آمریکا و اضطراب‌های شدید سیاسی امنیتی داخلی خودش؛ خطر حمله جدی است. آنچه این حمله را «لغو»، یا «تعلیق»، یا «محدود» و در هر صورت «تضعیف» خواهد کرد، در کنار قدرت نظامی امنیتی ایران، ولی بیش از آن و بیش از همه‌چیز، میزان جمعیتِ شرکت‌کننده در راهپیمایی ۲۲ بهمن است. حضور من و شما -قطعاً- مایۀ اضطراب و سردرگمی آمریکا و اسرائیل است. و عدم حضور من و شما نیز -قهراً- مایۀ دلگرمی و گستاخی بیشترشان. @FihMaFih

📕 دریغ است ایران که ویران شود (معرفی و نقد کتابی از پروفسور «فرامرز رفیع‌پور») [ صفحهٔ ۱/۲ ] ▪️هرسال بهمن‌ماه اینجا کتابی متفاوت را دربارهٔ تحلیل و بازخوانی انقلاب ایران معرفی کردم. یک‌بار همهٔ این تحلیل‌ها را به سه بخش مدرن، بینابین و پست‌مدرن تقسیم کردم و گفتم چرا فقط معتقد به دو گروه آخر هستم. ولی امسال تصمیم گرفتم برای اولین‌بار یک تحلیل مدرن را معرفی و نقد کنم که اتفاقاً چندان هم موافقش نیستم ▪️پروفسور #فرامرز_رفیع_پور از مهم‌ترین جامعه‌شناسان و استادان علوم اجتماعی در ایران است. او از متفکران ایرانی‌ای‌ست که سعی می‌کند با ترکیب دانش بسیار و دلسوزی بسیارش برای ایران به تبیینی کامل درباره چرایی و چگونگی انقلاب برسد و از این نظر خواندن پژوهش‌های او مخصوصاً با دید نقادانه بسیار مفید و آموزنده است. (دید نقادانه‌ای که خود آن را در سطرسطر نوشته‌هایش به ما آموزش می‌دهد) 📘یکی از مهم‌ترین و جامع‌ترین تلاش‌های رفیع‌پور برای تبیین انقلاب مربوط به کتاب مهم و جنجالی #توسعه_و_تضاد است. فصل اول این کتاب خود کتابی در آموزش و بررسی نظریه‌های انقلاب است. 📗 اینجا قبلا کتابی را برایتان معرفی کرده‌ام که تا هنوز به‌نظرم دقیق‌ترین تحلیل انقلاب ایران است: #انقلاب_تصورناپذیر_در_ایران (نشرهای دیگر با نام‌های دیگر منتشر کرده‌اند) نوشتهٔ متفکر آمریکایی چارلز کورزمن. رفیع‌پور در توسعه و تضاد (که پس از این کتاب نوشته‌شده و احتمالاً نظری هم به آن داشته) بسیار شبیه به کورزمن عمل می‌کند و دقیقا برعکس او! یعنی چی؟ یعنی او هم نظریه‌های متعددی را درمورد انقلاب ایران مطرح می‌کند ولی برخلاف کورزمن که با روشی پیشرفته، پست‌مدرن و ابطال‌پذیر اشکال هر نظریه را نشان می‌دهد، اتفاقاً سعی می‌کند با روشی مدرن و بلکه سنتی، بین تمام نظریات جمع کند! و به تبیینی برسد که گویی خلاصهٔ تمام نظریات انقلاب است! ▪️آنچه در این تبیین، هم ارزشمند است و به ما دیدی راهبردی می‌بخشد و هم افراط رفیع‌پور در آن باعث می‌شود کمی او را از واقعیت دور کند، رویکرد و توجه او به مطالعات پسااستعماری است. رویکردی که در بسیاری از تحلیل‌های ایرانی جایش خالی است و اگر‌ هم هست با دقت علمی همراه نیست. این نکته اولا؛ رویکرد تاریخی رفیع‌پور ثانیا و نزدیکی‌اش به دل حوادث ایران ثالثا باعث می‌شود اثر او یک اثر مغتنم باشد و همین هم باعث شد انتخاب امسال من هم این اثر شود. (رفیع‌پور در جایی از این کتاب به کتاب کورزمن هم اشاره می‌کند و برای تلاش علمی عظیمش احترام قائل می‌شود اما تقریباً بدون آوردن هیچ استدلال فراگیر و محکمی آن را کنار می‌گذارد؛ درحالیکه مشخصا آنتی‌تز نظریه رفیع‌پور هم در کتاب کورزمن وجود دارد) [ادامه 👇🏽] @FihMaFih

📕 دریغ است ایران که ویران شود (معرفی و نقد کتابی از پروفسور «فرامرز رفیع‌پور») [ صفحهٔ ۲/۲ ] ▪️در کتاب جدیدتر و بسیار خواندنی #دریغ_است_ایران_که_ویران_شود این رویکرد استعمارپژوهی (برخلاف توسعه و تضاد) بسیار قدرتمندتر و علمی‌تر می‌شود و البته تحلیل رفیع‌پور از انقلاب نیز فشرده‌تر و صریح‌تر. رفیع‌پور اینجا انقلاب ایران را به عنوان یکی از ماجراهای استعمار و در کنار سلسله رویدادهای دیگر استعماری تحلیل می‌کند که باز خود همین جامع‌نگری برای افراد دقیق بسیار آموختنی و جذاب است. ▪️مطالعهٔ تاریخ به ما می‌گوید اگر کسی واقعا دنبال حقیقت است: دستکم در این دویست سیصدسال، فهم هیچ رویداد اجتماعی، اقتصادی یا سیاسی کلانی، بدون دانستن تاریخ و ماجرای استعمار ممکن نیست و بلکه تلاش برای چنین فهم ناقصی تلاشی احمقانه است. چرا؟ دیگر روزگار اینکه مثلاً چنگیز در مغول، ناصرلدین‌الله در حجاز و فردریک دوم در روم، استبدادهای مستقل و مخصوص به خودشان را داشتند گذشته؛ و با شروع عصر استعمار، به قول بعضی فیلسوفان دوران #استبداد_جامع آغاز شده، پس ما در هر جای عالم باشیم در سیطرهٔ بخشی از این نظامیم؛ انکار این مسئله استعمار را حذف یا محدود نمی‌کند، ما را احمق و‌ کوته‌بین بار می‌آورد (امری که در وقایع جهانی سه‌سال اخیر برای تمام جهان بیش از پیش آشکار شده). این است که بازخوانی انقلاب وقتی با دید مطالعات پسااستعماری و مرور تاریخ استعمار همراه باشد -ولو در فرمی مدرنیستی و کاملا متعهد به نظریات کلیشه‌ای غربی- بسیار ارزشمند و مغتنم و خواندنی‌ست. ▪️و اما نقد دیگرم نیز به این کتاب نگرش کاملا مادی‌گرایانه پروفسور رفیع‌پور در تبیین انقلاب معنوی ایرانیان است (که در دیدگاه مدرنیستی طبیعی است). استاد رفیع‌پور با آنهمه آیات و روایات و اشعار ایرانی و دعا و ثنا در ابتدا و انتهای متون خود، در پژوهش خود مانند استادان قدیمی خویش نگاهی صددرصد مادی و جزمی (و مودبانه‌تر: دئیسمی) دارد و خلاصه آنقدر که برای نظریه‌های کلاسیک، سازمان سیا، آمریکا و استعمار، قدرت و منشأ اثر بودن قائل است، در ظاهر و جزئیات ماجرا برای خداوند عالم اراده و قدرتی قائل نیست! طبیعتاً همین نگرش از علمیت و دقت کار می‌کاهد و سوال‌های بسیاری را باقی می‌گذارد که مخاطب برایشان پاسخی پیدا نمی‌کند. از جمله اینکه: اگر همه‌چیز تحت کنترل است چرا اندیشکده‌های پیشرفتهٔ علمی و جاسوسی آمریکایی نتوانستند اوضاع ایران را پیش‌بینی و کنترل کنند؟ استاد رفیع‌پور در کتاب توسعه و تضاد اینگونه از نقد کورزمن فرار می‌کند که: انقلاب‌ها چون عموما آنی هستند اساسا غیرقابل پیش‌بینی هستند و نظریه‌های انقلاب پس از انقلاب باید تبیین شوند! حال آنکه اولا طبق تمام مطالعات فلسفه علم علم باید قدرت پیش‌بینی داشته باشد وگرنه چندان علم نیست و تاریخ است، ثانیا طبق گواهی نظریه‌ها و تاریخ این پیش‌بینی‌ناپذیری ذاتی انقلاب نیست و خیلی از انقلاب‌ها و حتی فرجامشان توسط متفکران یا نهادهای امنیتی پیش‌بینی شده‌اند و ثالثا طبق خود داده‌های استعمارشناسیِ دکتر رفیع‌پور، استعمار در طراحی بسیاری از کودتاها و شورش‌ها و... دست داشته،‌ پس آنچه قابل طراحی است یعنی قابل پیش‌بینی هم هست! @FihMaFih

🔴 ویژندهای بزرگ سرمایه‌سالار و خون‌فروشی (نوشته می‌شود به احترام #حافظه_تاریخی) چهلم شهیدان و جانباختگان دی‌ماه هم گذشت. دست‌کم سه‌هزار و صد و هفده نفر دیگر به خانه برنمی‌گردند. یک عالمه عضو قطع‌شدهٔ بدن افراد مجروح و جانباز دوباره روی تنشان سبز نمی‌شود؛ اما عده‌ای این وسط پول‌هایشان بیشتر شد؛ عده‌ای هم فالوورهایشان؛ با تکنیک دمیدن در آتش. یک نوع از وطن‌فروشی، خاک‌فروشی است؛ اینکه تو برای پر کردن جیبت، خاک وطن و امکانات وطن را بدزدی یا به ثمن بخس به بیگانه بفروشی. اما یک نوع بدتر از وطن‌فروشی، خون‌فروشی است. اینکه برای خودنمایی، برای خودشیرینی پیش بیگانگان و رسانه‌هایشان یا برای ثروت‌اندوزی باعث ریخته‌شدن خون هم‌وطنانت شوی. خیلی بیشتر از افراد و اشخاص، ویژندها و برندهای گردن‌کلفت اقتصادی مبتنی بر سرمایه‌داری و سرمایه‌سالاری که در دی‌ماه از خون مردم ایران ارتزاق کردند وطن‌فروش و خائن بودند و مستحق پیگرد و مجازات. یکی از این برندها #فیدیبو بود. فیدیبویی که زمانی توسط مهدی فیروزان و شرکایش تأسیس شده بود و ظاهراً اواخر دهه نود همه یا قسمت عمده‌ای از سهامش توسط #دیجیکالا خریداری شد. زمانی که فراخوان پهلوی برای ۱۸ و ۱۹ دی منتشر شد، زمانی که خیابان‌ها ناامن شد، زمانی که خون ایرانیان از طرفین درگیری و حتی افراد بی‌طرف بر زمین می‌ریخت، زمانی که بعضی برندها به فعالیت طبیعی خود ادامه می‌دادند و بعضی برندها هماهنگ با فراخوان پهلوی (از ترس یا از طمع یا از روی اشتباه) فعالیت خود را متوقف کرده بودند؛ فیدیبو راه سومی را برگزید، نه فروش و فعالیت‌ش را متوقف کرد، نه در حالت عادی ادامه داد؛ بلکه در بخش ویژهٔ صفحه‌اش فهرستی کتاب را با عنوان «پیشنهاد سردبیر» برای فروش منتشر کرد که همگی بالابرندهٔ خشم سیاسی، تهییج و نفرت‌پراکنی بودند؛ کتاب‌هایی که نه فقط محتوایشان، بلکه اکثرا حتی نامشان در آن شرایط دعوت به حضور در خیابان برای کشتن و کشته‌شدن بودند: ۱. خودآموز دیکتاتورها ۲. خانهٔ دیکتاتور، کاخ یا گور؟ ۳. تاریخ سخت‌کشی ۴. ادبیات علیه استبداد ۵. مردان قدرت‌طلب ۶. ترس و لرز (ساعدی) ۷. مرده‌خوار ۸. تأدیب ۹. یکتارینا فیدیبو برای اعتراض به حکومت یا وضعیت اقتصادی کره‌کرهٔ مغازه‌اش را پایین نکشید؛ حتی همین کتاب‌ها را رایگان برای معترضان نگذاشت؛ بلکه یک لاین فروش‌ ویژهٔ این کتاب‌ها را در صفحه‌اش باز کرد! به زبان بی‌زبانی یعنی: «خشمگینی؟ عصبانی هستی؟ حس می‌کنی حکومت دیکتاتور است؟ حس می‌کنی ایران شوروی است؟ آفرین! با هم معامله می‌کنیم: تو در این شرایط بحران امنیت کشور‌، پول مرا بیشتر کن و از من خرید کن، من سوار ذهنیت تو می‌شوم هم خشم و نفرت تو را بیشتر می‌کنم و هم تو و دیگران را بیشتر به مرگ و سلاخی نزدیک می‌کنم!». این حد از وطن‌فروشی و خون‌فروشی، با این حجم از وقاحت و امنیت ابراز، فقط در ایران امکان تحقق دارد! @FihMaFih

🔻فهم چیزی به نام «استعمار و جریان مدیریت ذهن» 📜 ( #از_میراث_ادبیات_کهن ) امان از خویش را بی‌خانه دیدن خود اندر خانۀ بیگانه دیدن سپس بیگانۀ بی‌خانمان را به جای خویش، صاحب‌خانه دیدن! #میرزاده_عشقی میرزادهٔ عشقی، شاعر عاشق و جوانی بود که از پیشگامان تحول شعر فارسی و چهره‌های مهم شعر دوران مشروطه بود. شعرهای عاشقانه مهم و دل‌انگیزی داشت، سر پر شور و شری هم. زبان سرخی هم که آخر سر سبزش را به باد داد و به دستور #شاه_شاعرکش رضاخان پهلوی در حوالی مسجد سپهسالار تهران (مدرسه مطهری) به قتل رسید. این شعر اگر نگویم نادیده باید بگویم یک رباعی خیلی کم‌تردیده‌شدهٔ عشقی است. شعری است که با همه کوتاهی بسیار بلند است و نشان می‌دهد این آدم هر اشتباه یا اشکالی داشته، در فهم سازوکار استعمار و استعمارگران به‌طرز نبوغ‌آمیزی از روزگار خود جلوتر بوده. او کسی بوده که در آن روزگار متوجه این شده که استعمارگران پیش و بیش از تصرف اراضی، در پی تصرف اذهان‌اند و باختن ذهن به بیگانه مقدمهٔ باختن زمین و منابع به بیگانه است. شاعر در سطر نخست از کسی صحبت می‌کند که وطنی دارد، ولی با این وطن احساس بیگانگی می‌کند، خود را در آن وطن و آن وطن را از آن خود، جان خود، وطن خود و موضوع غیرت و تعصب و دلسوزی خود احساس نمی‌کند. در سطر دوم از حالت عقده‌ای‌شدن و انگلی‌شدن ذهن درمورد سرزمین‌های دیگر می‌گوید؛ از اینکه فردی مدام در خیالات و برنامه‌هایش خود را ساکن سرزمینی دیگر می‌پندارد و آرزو می‌کند؛ (که درمورد اکثریت جهان، این سرزمین آرزوها غرب و کشورهای ثروتمندشده با پول دزدی از دیگر کشورهایند). سپس در بیت آخر، شاعر نتیجهٔ این بیماری‌های ذهنی و فرهنگی (خودبیگانگی و جهل و خودکم‌بینی+ غرب‌زدگی و عقده‌پرستی و‌خودباختگی) را باختن وطن و تصاحب سرزمین و منابع و موقعیتش توسط بیگانگان عنوان می‌کند؛ یعنی دقیقاً روش و بلایی که استعمارگران از روزگاران دور تا همین امروز آن را با فریبکاری سر مردمان دیگر سرزمین‌ها می‌آورند. این فهمِ سیاسی و شعور اجتماعی برای آن روزگار که استعمار پوشیده‌تر عمل می‌کرد خیلی جلو است. برای آن روزگار فقط؟؟ نه! برای همین روزگار بعضی مردمان در ونزوئلا که با ربایش رئیس جمهور و غارت نفتشان شادمانی کردند؛ یا نابخردانی که در ایران، همچنان مشتاقانه -مثل جوجه گنجشک معلول و نابینایی- دهانشان را به پهنای گور، برای بمب‌ها و موشک‌های آمریکایی باز نگه‌داشته‌اند! #شعر @FihMaFih