💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《۸》 #بخش_دوم 🔸بافت فرهنگی، فرهنگ و اندیشه ها و اعتقادات مشترک بین افراد جامعه ای است که تکلم در آن تحقق یافته است. در پیرا زبان نیز به اموری چون نحوه ی اداء سخن و اشارات و حالات بدنی متکلم هنگام تکلم توجه می شود. مراد ما از "زمینه" در این یادداشت، تمام مؤلفه های بافت بیرونی، غیر از پیرا زبان است. ارتکازات و سیر عقلائی، ارتکازات و سیر متشرعه، فتاوی عامه در ظرف صدور نص، فرهنگ عربی، عرف مکان و زمان صدور کلام و حوادثی که در بستر صدور کلام، مورد توجه بوده، همگی می توانند در ضمن زمینه های کلام شمرده شوند. در شاخه های مختلف علوم اسلامی به تأثیر زمینه در فهم کلام توجه شده است. از جمله: • در علوم ادبی و خصوصا بلاغت، به ارتباط میان برخی از مؤلفه های بافت و کلام پرداخته شده است. • یکی از شاخه های مهم علوم قرآن، شناخت اسباب نزول آیات است و از دیرباز، تألیفاتی در این زمینه نوشته شده است. البته در مباحث اسباب نزول غالباً به اتفاقات جزئی که منجر به نزول آیه شده توجه می شود؛ نه فضای عامی که آیه در بستر آن نازل شده است. با این حال گاهی در میان اسباب نزول، اموری ذکر می شود که از مصادیق زمینه ی عام نزول آیه محسوب می شود. در کتب تفسیری نیز گاهی از زمینه ی نزول آیه در فهم مفاد آن کمک گرفته شده است.1⃣ • اصطلاح "سبب ورود حدیث" از مصطلحات مطرح در علوم حدیث است که تا حدودی با مفهوم زمینه ی صدور حدیث متقارب است. در سده های پیشین، تألیفات متعددی درباره ی اسباب ورود حدیث در حوزه ی حدیث عامه نوشته شده است. در این آثار معمولاً به جمع آوری احادیثی که سبب ورود آن ها ذکر شده و نهایتاً تقسیم بندی اسباب ورود پرداخته شده است. در دوره ی معاصر، اقبال ویژه ای به این جهت شده و نوشته های متعددی پیرامون آن تألیف شده است. گذشته از علوم حدیث، در میان تألیفات حدیثی نیز گاه با توجه محدّثین به زمینه ی صدور و تأثیر آن در فهم حدیث مواجه می شویم. 2⃣ _____________________ 1⃣برای مثال، ن.ک:طبرسی،مجمع البیان،ج۱،ص۴۴۰،ذیل آیه ۱۵۸ سوره بقره. 2⃣برای نمونه، ن.ک:کلینی،الکافی(اسلامیه)،ج۴،ص۹۱. ادامه👇 #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《۸》 #بخش_سوم 🔸• در مسائل فقهی متعددی به تأثیر فضای صدور حدیث در فهم آن توجه شده است. اما تأکید ویژه به این امر را می توان در منهج فقهی آیۀ الله بروجردی مشاهده کرد. پس از آیۀ الله بروجردی، این تفکر در میان برخی از شاگردان ایشان نیز بروز یافته است. • گرچه تأثیر زمینه ی صدور کلام در فهم آن به صورت مستقل در اصول مطرح نشده اما اصولیون از دوران متقدم به برخی از فروع این مسأله پرداخته اند3⃣ و در مواضعی، به قرائن حالیه و دخالت آن در فهم کلام توجه شده است. در خارج از فضای علوم اسلامی نیز توجه به تأثیر فضای صدور کلام در فهم آن، قدمت دیرینه ای دارد. در مباحث تفسیر عهدینی، توجه به بافت از دیرباز تا دوران معاصر مورد توجه بوده است. پس از عصر نوزایی، در حوزه های مختلف مرتبط با فهم و تفسیر متن، اثرگذاری زمینه کلام مطرح بوده و نزاع های دامنه داری در جایگاه زمینه در فهم کلام رخ داده است. در زبان شناسی، توجه جدی به زمینه ی کلام با مقاله ی مردم شناسی به نام مالینوفسکی (1942م) آغاز شده و اصطلاح "بافت موقعیت" و "بافت فرهنگی" ابداع وی شمرده می شود. 4⃣ کاربردشناسی، از شاخه های جدید زبان شناسی به "بررسی معنا در بافت" تعریف می شود.5⃣ علاوه بر کابردشناسی، در حوزه های جامعه شناسی زبان، زبان شناسی پیکره ای، تحلیل کلام و تحلیل گفتمان نیز به بافت زبان توجه می شود.6⃣ در سال های اخیر، پژوهش هایی در راستای به کارگیری مباحث مطرح در علوم جدید در مواجهه با متون اسلامی صورت گرفته است. با این حال، گونه های تأثیرگذاری زمینه در برداشت از متون و هنجارها و ضوابط زمینه گرایی خصوصاً با تمرکز بر متون دینی نیاز به تحقیق و تبیین بیشتر دارد. در ادامه، بعضی از انحاء تأثیرگذاری زمینه با تمرکز بر حدیث مطرح می شود و با بیان نمونه هایی، تلاش می شود تا برخی از ضوابط آن مشخص شود. ________________________ 3⃣ برای نمونه، ن.ک: سید مرتضی، الذریعۀ، ج1، ص306 و 307. 4⃣ هلیدی و حسن، زبان، بافت و متن، ص41 تا 45. مقاله ی مالینوفسکی در ضمیمه ی کتاب معنای معنی آمده است: آگدن و ریچاردز، معنای معنی، ص427 تا 483. 5⃣ چپمن، معنی کاربرد شناختی، ص18؛ و ن.ک: یول، کاربردشناسی زبان، ص11. 6⃣ برای مروری بر چگونگی رویکرد این 4 حوزه، ن.ک: چپمن، معنی کاربرد شناختی، ص303 تا 327. 📌ادامه دارد... #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref 🔗  تلگرام   👨‍💻 اینستاگرام   🔗 آپارات

▫️حضرت امام صادق «علیه‌السلام» فرمودند: «مَنِ انْتَظَرَ أَمْرَنَا وَ صَبَرَ عَلَى مَا يَرَى مِنَ الْأَذَى وَ الْخَوْفِ هُوَ غَداً فِي زُمْرَتِنَا؛ کسی که منتظر امر فرج ما باشد و بر آزار و ترسی که می‌بیند صبر کند، او فردای قیامت در زمرۀ ماست.» 📚 الكافي؛ ج‏۸، ص۳ 🔰اللّهُمَّ عَجِّل فَرَجَه وَ سَهِّلْ مَخْرَجَه وَ لَا تَسْلُبْنَا الْيَقِينَ لِطُولِ الْأَمَدِ فِى غَيْبَتِهِ وَ انْقِطَاعِ خَبَرِهِ عَنَّا ، وَ لَا تُنْسِنَا ذِكْرَهُ وَ انْتِظَارَهُ وَ الْإِيمَانَ بِهِ وَ قُوَّةَ الْيَقِينِ فِى ظُهُورِهِ وَ الدُّعَاءَ لَهُ وَ الصَّلَاةَ عَلَيْهِ.🤲 💐میلادپربرکت وبا سرسعادت قطب عالم امکان، ولی نعمت مردمان، ملجاء جهانیان، پدر مهربان،لنگر زمین و آسمان، منجی بشریت،بقیه الله الاعظم،ولی‌عصر حضرت حجت‌بن‌الحسن‌العسکری عجل الله تعالی فرجه الشریف را خدمت تمامی منتظران حضرتش تبریک و شادباش عرض می‌نمائیم.💐 🆔 @hadith_maaref 🔗  تلگرام  👨‍💻 اینستاگرام   🔗 آپارات

✨منابع مکتوب؛ طرق تحمل و نقش چندگانه راویان در اعتبارسنجی احادیث امامیه✨ ❇️پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با همکاری گروه حدیث پژوهی پژوهشکده معارف اهل بیت علیهم السلام برگزار می‌کند: 🔰هجدهمین نشست علمی شناسه شیعه 🔰کرسی علمی ترویجی با موضوع: 💠منابع مکتوب؛ طرق تحمل و نقش چندگانه راویان در اعتبارسنجی احادیث امامیه💠 🎙ارائه دهنده: حجت الاسلام و المسلمین احسان سرخه ای 🎙ناقدان: حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمدکاظم رحمان ستایش دکتر محمد علی موحدی 🎙دبیر علمی: حجت الاسلام و المسلمین امیرحسین قنبرزاده 📅زمان: چهارشنبه ۱ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۱۵ الی ۱۷ 📍مکان: قم ، خیابان صفائیه ۲۱، کوچه ۳ پلاک ۵۰، پژوهشکده معارف اهل بیت علیهم السلام 🔸لینک جلسه به صورت آنلاین: 🌐 www.maaref.org/neshast 🆔 @hadith_maaref 🆔 @maaref_org

#گزارش_تصویری #جلسه_گروه_علمی #رشته_علوم_و_معارف_حدیث 📣 دومین جلسه گروه علمی رشته علوم و معارف حدیث مرکز تخصصی حوزوی حضرت ولی عصر عج، پنجشنبه مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۱۸ برگزار گردید. ✅در این جلسه موارد ذیل مطرح و بررسی شد: بررسی پیشنهاد دو رشته رجال الحدیث و فقه الحدیث برای اجراء در سطح ۴ رشته تخصصی. انتخاب دبیر گروه علمی. 💠 حاضران: ۱. آیت الله حاج شیخ مهدی مروارید ۲. آیت الله حاج سید علی شهرستانی ۳. حجت الاسلام و المسلمین سید محسن حسینی فقیه ۴. حجت‌الاسلام و المسلمین سید علی سجادی زاده ۵. حجت‌الاسلام و المسلمین حسن نقی زاده ۶. حجت‌الاسلام و المسلمین محمدتقی سبحانی ۷. حجت الاسلام و المسلمین سید جلال میزبان ❇️با حضور میهمانان ارجمند: حجت الاسلام و المسلمین وحید عابد حجت الاسلام و المسلمین عباس مفید 🔹 مرکز تخصصی حوزوی حضرت ولی‌عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف @valiasr_mt

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《٩》 #بخش_اول 🔰عنوان بحث: 《سلسله نکاتی پیرامون زمینه گرایی در فهم حدیث، گونه ها و هنجارها (٢)》 ✍ محمود رفاهی 📑گونه ی اول: تأثیر زمینه در توسعه‌ی مفاد حدیث هنگامی که در زمینه ی صدور حدیث، موقفی نسبت به موضوع مطرح در حدیث وجود دارد و آن موقف، اعم از مدلول لفظی حدیث است، توجه به زمینه می تواند موجب توسعه در مفاد حدیث شود؛ مانند مواردی که با توجه به ارتکازات متشرّعی و یا عقلائی، از عناوین مذکور در حدیث، الغاء خصوصیت می شود و یا از موضوعیت داشتن برخی قیود مذکور در حدیث، رفع ید می شود. این امر به دو شکل قابل تحلیل است: ادامه👇 #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها 《۹》 #بخش_دوم 🔸1- مخاطب با مأنوسات ذهنی اش کلام را تلقّی می کند و هنگامی که معنای عام، در ذهن مخاطب نقش بسته، در مواجهه با کلامی که همراستا با همان معنای عام است، ناخودآگاه همان معنای عام را از کلام برداشت می کند. حضور پیشینی معنای عام در ذهن مخاطب به دو شکل ممکن است: الف) تصوری محض: در این صورت، مخاطب پیش از مواجهه با کلام، باوری در رابطه با موضوع آن ندارد اما با معنای عامی در مورد آن موضوع، انس ذهنی دارد؛ مانند مواردی که مخاطب شیعی، به جهت زیست در فضای فقه عامه، با فتوای عامه آشنا است و از کلام امام، برداشتی مطابق با فتوای عامه که اعم از مفاد لفظی حدیث است می کند.1⃣ ب) همراه با تصدیق: در این صورت، مخاطب باور و جهت گیری خاصی نسبت به موضوع کلام دارد (به جهت ارتکازات عقلائی و یا باورهای عرفی و یا اعتماد داشتن بر فتاوی عامه) و این باور پیشینی، موجب می شود تا حدیث را مطابق با آن، تلقّی کند. البته گاهی، جهت گیری پیشینی، در حد باور و تصدیق جزمی نیست و به شکل تناسبات استحسانی است که از سکوت شارع هم نمی توان اعتبار آن را برداشت کرد (بر خلاف صورتی که باور جزمی پیشینی وجود دارد) اما وقتی کلامی از شارع همراستا با آن تناسبات صادر می شود، معنای عامِ موافق با آن تناسبات برداشت می شود. 2- گرچه استظهار از کلام برای مخاطبینی که در فضای صدور کلام قرار دارند، به صورت وجدانی رخ می دهد، اما گاهی کشف آنچه مخاطبین استظهار می کرده اند نیاز به استنباط دارد. این استنباط را می توان در قالب تعاملی بین سه مؤلفه تبیین کرد: مفاد کلام، زمینه ی صدور کلام و کارکرد کلام. _______________ 1⃣نمونه ی این امر در روایات مسأله ی حرمت ازاله ی شعر در حال احرام دیده می شود. تحلیل مذکور در متن، مطابق با این بیان آیۀ الله شبیری است: "اين مسأله در بين عامّه به عنوان «ازاله‌ى شعر على وجه الاطلاق» معنون بوده است و بين اقسام موها، مثل موى سر و موى لحيه و انواع كيفيت ازاله، مثل نتف و حلق فرق نمى گذاشتند، لذا هرگاه اين مصاديق در روايات ذكر مى شده، عرف متعارف، از اوّل، خصوصيات را الغاء مى كرده و همانى را مى‌فهميده كه در محيط مطرح بوده، يعنى على وجه الاطلاق، نه يك معناى أخص" 📚شبیری، کتاب حج، ج2، ص35 ادامه👇 #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها 《۹》 #بخش_سوم با نظر ابتدایی به کلام، برداشتی نسبت به مفاد آن صورت می گیرد. این برداشت اولیه با لحاظ زمینه ی صدور کلام، ما را رهنمون به کارکرد صدور کلام می کند و کشف کارکرد کلام، موجب کشف اطلاعات جدیدی نسبت به مفاد کلام و شکل گیری برداشت دقیق تر از مفاد کلام می شود. مثلا وقتی با خطاب متضمن امر به کاری مواجه می شویم برداشت اولیه ای شکل می گیرد که آن کار، مورد بعث است. این برداشت اولیه در کنار ملاحظه ی زمینه ی صدور کلام که مثلا نزاعی در مورد مشروعیت و حرمت آن کار مطرح بوده و عدم وجوب آن کار، مفروغٌ عنه بوده، موجب احراز این مطلب می شود که این خطاب، به جهت مشخص کردن قول صحیح در این نزاع و برای امضاء یکی از این دو قول صادر شده است و این باعث می شود که از خطاب مذکور، برداشت وجوب نشود و به معنای اصل مشروعیت آن کار تلقی شود. همین بیان در محل بحث هم قابل تطبیق است. در مواجهه ی ابتدایی با کلام، مفاد لفظی آن برداشت می شود. با نظر به زمینه و لحاظ نسبت مفاد لفظی کلام با موقف عامی که در زمینه ی آن وجود دارد، مشخص می شود که کارکرد این کلام، امضاء موقف موجود در زمینه است و در طول احراز امضایی بودن کلام، سعه ی مفاد آن کشف می شود. علاوه بر مواردی که ذکر شد، توسعه در مفاد حدیث گاهی در قالب کشف مبنای مفاد لفظی حدیث رخ می دهد. صورت کلی این برداشت به این شکل است که حدیث، در موضوعی وارد شده که از صغریات یا فروعات کبرا یا قاعده ای است که در فضای صدور حدیث، محل اختلاف قرار گرفته و داوری در مورد موضوع مذکور در حدیث، بسته به مبنایی بوده که در آن کبرا یا قاعده ی کلی اتخاذ می شده است. در چنین فضایی، با داوری متکلم در مورد آن موضوع، موقف وی نسبت به آن مبنا مشخص می شده است. مثلا اگر فرض کنیم که در جامعه، نزاعی شکل گرفته که آیا اکرام علماء نجوم، واجب است یا خیر و ریشه ی این نزاع تماما به این بر می گردد که آیا وجوب اکرام عالم، مختص به عالم فقیه است یا شامل هر عالمی می شود. در چنین فضایی وقتی گفته می شود که اکرام عالم نجوم، واجب است چنین تلقی می شود که نزد متکلم، اکرام مطلق عالم واجب است و وجوب اکرام، اختصاص به عالم فقیه ندارد. استاد سید احمد مددی در موارد متعددی، با استناد به فضای صدور حدیث، برخی قواعد فقهی یا اصولی را از احادیثی که در موارد خاصی وارد شده اند برداشت کرده اند. این برداشت در مواردی با چالش هایی همراه است که ما را به یکی از مهم ترین هنجارهای زمینه گرایی رهنمون می کند. در یادداشت بعدی به ذکر نمونه هایی در این بحث پرداخته می‌شود، ان شاء الله. 📌ادامه دارد... #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref 🔗  تلگرام   👨‍💻 اینستاگرام   🔗 آپارات

📷 | هجدهمین نشست شناسه شیعه 🔰 کرسی علمی ترویجی با موضوع «منابع مکتوب؛ طرق تحمل و نقش چندگانه راویان در اعتبارسنجی احادیث امامیه» 🌐https://maaref.org 🆔 @Maaref_org 🆔 @hadith_maaref