🔰گزارش ایبنا از نشست معرفی «کتابخانه اعتضادالسلطنه وزیر علوم»؛ بنیانگذار روزنامه‌نگاری مدرن در ایران 🔸محمد دهقانی در این نشست گفت: اعتضادالسلطنه بانی نخستین خط تلگراف دولتی است. او بانی نخستین دوره اعزام دانشجو به اروپا و همچنین نخستین بانی روزنامه‌نگاری در ایران به شیوه مدرن است. 🔸منصوره اتحادیه(نظام مافی)، استاد ممتاز دانشگاه تهران و مدیر مسئول نشر تاریخ ایران در این نشست گفت: چاپ این اثر که با انگیزه شناخت یکی از روشنفکران این سرزمین تدوین شده است، با در اختیار گرفتن اسناد ارزشمندی از سوی خانواده سالور به ویژه خانم مریم سالور –از وارثان گرامی خاندان اعتضادالسلطنه- میسّر شد. 🔸سیدعلی آل داود اظهار داشت: از مجموع آثار اعتضادالسلطنه برمی‌آید که از روشنفکران خوشفکر روزگار خود بوده است که همیشه یک راه میانه‌ای را با زرنگی طی می‌کرد. او ضد بابیت بود، او را متهم کرده بودند که بابی است. به تعبیر من او رفتار هوشمندانه‌ای داشت، فکر می‌کرد اگر بابیت گسترش پیدا کند، شاید منتج به تجزیه ایران شود. اعتضادالسلطنه در اصل یکی از روشنفکران اصیل دوره قاجار است که باید تحقیق جامعی بر روی زندگی او انجام بگیرد. 🔸بهنام ابوترابیان، پژوهشگر نیز در ادامه این نشست به نجوم از منظر فهم ایرانی با نگاهی به کتابخانه اعتضادالسلطنه پرداخت و گفت: نگاهی سرسری به لیست عناوین این کتابخانه نشان می‌دهد که اعتضادالسلطنه یک پژوهشگر بود، ویژگی مهم پژوهشگر بودن پرسیدن بسیار است. در کتابخانه اعتضادالسلطنه کتاب‌های مجسطی، التفهیم و صورالکواکب موجود است. این کتابخانه سه نسخه از هر عنوان از این کتاب‌ها را در خود جای داده است که این به این معنی است که او در تلاش بود تا التفهیم را بفهمد و در بین کارهایش شرحی ناقص نیز بر التفهیم نوشته است. ibna.ir/x6J2r @ibna_official

🔰نگین ضیایی،‌ کارگردان نمایش «خطرنج» در گفت‌وگو با ایبنا:«خطرنج» بیش از آنکه اقتباس باشد، بازخوانی «تصرف عدوانی» است 🔸️کارگردان «خطرنج» گفت:‌ همیشه تاکید می‌کنم که این نمایش، بیشتر یک بازخوانی از «تصرف عدوانی» است تا یک اقتباس به معنای کلاسیک آن. یعنی این اثر در روند کار، به چیزی تبدیل شده که به نظرم با امروزِ ما، با جامعه ایران، با روابط ایرانی و به‌ویژه با مناسباتی که میان هنرمندان وجود دارد، پیوند نزدیک‌تری پیدا کرده است. 🔸️رمان، هم از نظر مضمونی و هم از نظر فضا، به‌شدت معاصر است. احساس کردم این اثر برای شرایط امروز جامعه کاملا قابل‌درک و مرتبط است. ما در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که آدم‌ها به‌خاطر درگیری‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، بسیاری از بخش‌های عاطفی زندگی‌شان را یا نادیده می‌گیرند یا فرصت پرداختن به آن را ندارند. در چنین شرایطی، روایت یک رابطه انسانی و پیچیدگی‌های عاطفی‌اش می‌تواند برای مخاطب امروز هم جذاب و هم ضروری باشد.این رمان برای مخاطب جذاب است چون فقط درباره یک رابطه خاص نیست، درباره جهان مدرن و نسبت انسان با عشق، خیانت، تردید و میل است. 🔸️رمان به‌خوبی نشان می‌دهد که تعریف‌های سنتی ما از عشق و خیانت، در جهان امروز دیگر به همان سادگی گذشته نیستند. همه‌چیز پیچیده‌تر شده و آدم‌ها در مرزهای اخلاقی و عاطفی مبهم‌تری زندگی می‌کنند. همین پیچیدگی، اثر را برای امروز زنده و قابل‌بحث نگه می‌دارد. 🔸️اقتباس و دراماتورژی کردن یک رمان، به‌خصوص رمانی که بر ذهنیات و لایه‌های درونی تکیه دارد، قطعا کار آسانی نیست. من تا جایی که احساس کردم ظرفیتش وجود دارد و می‌تواند برای جامعه امروز ما معنا داشته باشد، متن را تغییر دادم. خیلی در قید این نبودم که به شکل مطلق به متن وفادار بمانم، چون اساسا نگاهم به‌عنوان کارگردان، بیشتر معطوف به چیزی است که روی صحنه درست عمل می‌کند. اولویت من همیشه این است که ببینم در اجرا چه چیزی جواب می‌دهد، نه صرفا آنچه در متن مکتوب وجود دارد. 🔸️فکر می‌کنم اقتباس در تئاتر به این دلیل پررنگ‌تر شده که تئاتر، بیش از هر زمان دیگری، نیازمند اتصال به روایت‌هایی است که پیش‌تر در قالب‌های دیگر شکل گرفته‌اند و ظرفیت بازتولید روی صحنه را دارند. از طرفی، اقتباس برای بسیاری از کارگردان‌ها و نمایشنامه‌نویس‌ها فقط یک ترجمه از مدیومی به مدیوم دیگر نیست؛ بلکه نوعی بازخوانی، بازتفسیر و حتی مواجهه دوباره با یک متن است. تئاتر به‌دلیل زنده بودنش، این امکان را می‌دهد که یک اثر ادبی دوباره در نسبت با امروز معنا پیدا کند. به همین دلیل، شاید میل به اقتباس در تئاتر از برخی حوزه‌های دیگر پررنگ‌تر شده باشد. ibna.ir/x6J34 @ibna_official

🔰نگاهی به پنج شخصیت ماندگار ادبیات کودک؛ چرا قهرمان‌های محبوب کودکان این‌قدر دردسرسازند؟ 🔸خوانشی روان‌شناختی از شازده کوچولو، پینوکیو، ماتیلدا، پی‌پی جوراب‌بلنده و شنگول و منگول، شخصیت‌هایی که نه با ترس‌ها، اشتباه‌ها و تفاوت‌هایشان در ذهن کودکان ماندگار شده‌اند. 🔸یکی از خطاهای رایج در مواجهه با ادبیات کودک، این است که از هر شخصیت انتظار داشته باشیم نسخه‌ای برای تربیت فرزند ارائه دهد. گاهی والدین یا حتی مربیان از خود می‌پرسند آیا این شخصیت الگوی مناسبی برای کودکان است؟ آیا رفتار او قابل تقلید است؟ آیا ممکن است کودک از او تأثیر منفی بگیرد؟ این پرسش‌ها قابل درک‌اند، اما شاید از اساس بر یک پیش‌فرض نادرست بنا شده باشند، اینکه وظیفه شخصیت داستانی، تربیت مستقیم کودک است. 🔸روان‌شناسان معتقدند کودک هنگام خواندن داستان، خود را به جای شخصیت اصلی می‌گذارد و مسیر او را از درون تجربه می‌کند. اگر شخصیت هیچ تردید، ضعف یا اشتباهی نداشته باشد، این همذات‌پنداری دشوار می‌شود. در مقابل، شخصیتی که مانند خود کودک با مسئله‌ای واقعی روبه‌رو است، به او کمک می‌کند احساساتش را بهتر بشناسد. 🔸️شخصیت‌های ماندگار، به جای آنکه پاسخ‌های آماده ارائه دهند، موقعیت‌هایی خلق می‌کنند که کودک بتواند درباره آن‌ها فکر کند، احساساتش را بشناسد و از خلال روایت، جهان را بهتر درک کند. آن‌ها به کودک نمی‌گویند چگونه زندگی کند، بلکه فرصت می‌دهند زندگی را از زاویه‌ای دیگر ببیند. 🔸️شاید به همین دلیل است که شازده کوچولو، پینوکیو، ماتیلدا، پی‌پی جوراب‌بلنده و شنگول و منگول، پس از سال‌ها همچنان زنده مانده‌اند. هر نسل، پرسش‌ها و دغدغه‌های خودش را در آن‌ها پیدا می‌کند و هر کودک، بخشی از خود را در یکی از این شخصیت‌ها می‌بیند. ibna.ir/x6J3p @ibna_official

🔰وقتی جنگ حریف کتاب نمی‌شود؛ کتابفروشی‌های بندرعباس؛ سنگر آرامش در روزهای جنگ 🔸جنگ این روزها بر زندگی روزمره مردم جنوب سایه انداخته است اما در همین روزهای دشوار نیز کتابفروشی‌ها در بندرعباس و بسیاری از شهرهای هرمزگان همچنان درهای خود را به روی مخاطبان باز نگه داشته‌اند و علاقه‌مندان به کتاب نیز از فضای مطالعه فاصله نگرفته‌اند. 🔸در جنگ رمضان، هرمزگان هم مانند تهران آسیب‌های جدی دید. هدف قرار دادن کتابخانه شهرستان ابوموسی و شهرستان جاسک، بیانگر بی‌هویتی و آشفتگی دشمنان بی‌ریشه و بی‌اصالت است. دشمن آمریکایی و صهیونیستی، در این جنگ بیش از ۶۰ کتابخانه عمومی و تعداد دیگری از کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را مورد آماج حملات خود قرار دادند و موجب تخریب ۱۰۰ درصدی یا آسیب‌های جدی آن‌ها شدند. 🔸در بوشهر، کتابفروشی‌ها مثل روزهای عادی به خدمات معمول خود ادامه می‌دهند. در خوزستان هم که اغلب بزرگسالان آن کودکی خود را در سایه جنگ گذرانده‌اند، وضعیت به همین نحو بود، هر چند اهواز شب‌های سختی را پشت سر گذاشته اما با طلوع آفتاب، کتاب‌فروشی‌ها هم مثل سایر مشاغل، پای کار بودند. ibna.ir/x6HZL @ibna_official

🔰طلسم سه هزار ساله؛ چرا سینما هنوز در تسخیر اودیسه هومر است؟ 🔸اقتباس از متون کهن همواره وسوسه‌ای بزرگ برای کارگردانان بوده، اما شاهکاری چون اودیسه هومر فراتر از یک داستان ساده است. این حماسه باستانی با ساختار روایی چندلایه و زبان نمادین خود، این پرسش اساسی را پیش می‌کشد که چگونه می‌توان بدون قربانی کردن جادو و اصالت ادبی یک اثر، آن را به زبان سینما ترجمه کرد. 🔸️نولان در این اقتباس عمدتاً حضور خدایان را غیرمستقیم و از طریق نیروهای طبیعت نشان داده، هرچند زندایا را در نقش آتنا (الهه خرد) به خدمت گرفته است. در نسخه‌های قدیمی‌تر، مانند مینی‌سریال ایتالیایی اودیسه (L’Odissea) در سال ۱۹۶۸ یا نسخه آمریکایی سال ۱۹۹۷، به تصویر کشیدن خدایان بیشتر به کارهای مضحک و کیچ پهلو می‌زد تا هنر سینما؛ چرا که خدایان به قلمرو شعر تعلق دارند نه لنز دوربین. 🔸هومر استاد توصیف آب‌وهوا و طوفان است. از آن‌جا که نولان به شدت با جلوه‌های ویژه کامپیوتری (CGI) مرسوم مخالف است و ترجیح می‌دهد با دکورها و ماکت‌های واقعی کار کند، بازسازی صحنه‌های طوفان و نابینا کردن سایکلوپ (پلی‌فموس غول‌پیکر) در غار، آزمونی دشوار برای جلوه‌های میدانی او خواهد بود. ibna.ir/x6HXt @ibna_official

🔰نتایج یک پژوهش جدید؛ کتاب کاغذی در درک روایت از تبلت پیشی گرفت 🔸️پژوهشی تازه نشان می‌دهد خواندن کتاب روی کاغذ، در مقایسه با مطالعه همان اثر روی تبلت، به مغز کمک می‌کند جزئیات داستان را بهتر ثبت کند و ارتباط میان بخش‌های مختلف روایت را آسان‌تر برقرار سازد. 🔸پژوهشگران معتقدند شکل فیزیکی کتاب ممکن است نقشی مهم در ساخت این چارچوب ذهنی داشته باشد. ضخامت صفحات، جایگاه ثابت متن روی صفحه و احساس لمس کاغذ، نشانه‌هایی حسی ایجاد می‌کنند که به مغز کمک می‌کند داستان را در یک فضای مشخص ذهنی سازمان دهد. در مقابل، هنگام مطالعه روی صفحه دیجیتال، این نشانه‌های فیزیکی محدودتر هستند؛ زیرا صفحه نمایش از نظر فیزیکی ثابت می‌ماند و تنها متن تغییر می‌کند. ibna.ir/x6HzJ @ibna_official

🔰کشفی تازه از صدر اسلام؛ کشف کتیبه‌ای کوفی، زوایای تازه‌ای از تاریخ تمدن اسلامی را آشکار کرد 🔸کشف یک کتیبه اسلامی به خط کوفی در محوطه باستانی «السدریه» در منطقه الدوادمیِ ریاض، اطلاعات تازه‌ای درباره شیوه نگارش، زندگی روزمره و فرهنگ جامعه اسلامی در سده‌های نخست هجری در اختیار پژوهشگران قرار داده است؛ کتیبه‌ای که به گفته کارشناسان، از ارزش تاریخی و فرهنگی بالایی برخوردار است. 🔸کتیبه‌های عربی از معتبرترین منابع برای مطالعه زندگی روزمره در گذشته به شمار می‌روند؛ زیرا نویسندگان آنها باورها، تجربه‌ها و نام خود را مستقیماً ثبت کرده‌اند، برخلاف برخی تمدن‌های باستانی که عمدتاً رویدادهای سیاسی و نظامی را ثبت می‌کردند. 🔸️خط عربی، به‌ویژه خط کوفی، از مهم‌ترین عناصر میراث فرهنگی اسلام است؛ زیرا افزون بر نگارش قرآن کریم، در تزیین بناهای مذهبی، مساجد، خانه‌ها، سکه‌ها، پوشاک، مبلمان و دیوارنگاره‌ها نیز کاربرد داشته و به‌تدریج به هنری مستقل و نمادی از هویت فرهنگی جهان اسلام تبدیل شده است. ibna.ir/x6HYD @ibna_official

🔰نگاهی به «جنگ شهرها در جنگ تحمیلی هشت ساله»؛ وقتی شهرها میدان جنگ می‌شوند 🔸یکی از نکات مهم این دوره از جنگ شهرها آن بود که به رغم خسارت وارد شده به مناطق مسکونی و شهرهای ایران، مردم در پی آن بودند تا زندگی عادی خود را از سر بگیرند. 🔸جنگ شهرها نشان داد که درگیری‌های نظامی تنها به میدان نبرد محدود نمی‌شوند و زندگی غیرنظامیان نیز به طور مستقیم تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در سال‌های اخیر نیز با تشدید تنش‌های منطقه‌ای، حملات نظامی آمریکا به برخی اهداف در ایران، از جمله در محدوده بندرعباس و مناطق دیگری که در گزارش‌های مختلف از جمله یزد و ماهشهر نیز به آن‌ها اشاره شده است، بار دیگر اهمیت حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، آمادگی مدیریت بحران و کاهش آسیب‌پذیری شهرها را یادآور شده است؛ هرچند ماهیت، گستره و شرایط این رویدادها با جنگ شهرهای دهه ۱۳۶۰ متفاوت است. 🔸یکی از نکات مهم این دوره از جنگ شهرها آن بود که به رغم خسارت وارد شده به مناطق مسکونی و شهرهای ایران، مردم در پی آن بودند تا زندگی عادی خود را از سر بگیرند. به عنوان مثال در حمله هوایی متناوب عراق به شهرهای ایران،روحانیون و آیات عظام بدون کوچک‌ترین واهمه‌ای در شهرها و درکنار شهروندان حضور داشتند. بازدید از مناطق بمباران‌شده شهرها و شرکت در دعای ندبه گلزارشهدا و همچنین حضور فعال درراهپیمایی ۲۲ بهمن، پشتوانه محکمی برای حضورشهروندان در شهر و ادامه فعالیت‌های روزمره آنان به شمار می‌آمد.البته آیات عظام و مراجع تقلید همواره درکنار مردم بودندوبا صدور بیانیه حملات هوایی رژیم بعث عراق را به مناطق مسکونی محکوم می‌کردند. ibna.ir/x6J3G @ibna_official

🔰نگاهی به نمایشنامه و نمایش «شعله‌های سرکش تاریکی»؛ رنجِ حقیقت یا آسودگیِ توهم؟ 🔸در جهانِ آنتونیو بوئرو بایخو، تاریکی آن‌جایی آغاز نمی‌شود که چشم از دیدن بازمی‌ماند، آن‌جا آغاز می‌شود که انسان حقیقت را تاب نمی‌آورد. «شعله‌های سرکش تاریکی» نمایشنامه‌ای است درباره‌ بهای سنگینِ آسودگی که گاه بر انکار واقعیت بنا می‌شود. 🔸داستان در یک آموزشگاه شبانه‌روزی نابینایان می‌گذرد که در آن، همه‌چیز آرام، منظم و امیدوارکننده به نظر می‌رسد. در این جهان، نابینایی صرف فقدان تراژیک نمایش داده نشده، بلکه وضعیتی عادی و کاملاً قابل مدیریت معرفی می‌شود. ساکنان آموزشگاه آموخته‌اند مستقل، شاد و بی‌نیاز از ترحم زندگی کنند اما این نظم تحسین‌برانگیز، به‌تدریج چهره‌ دیگری از خود نشان می‌دهد. آنچه در ظاهر آرامش است، در حقیقت تلاش برای پنهان کردن هراس از مواجهه با واقعیت است. 🔸️«شعله‌های سرکش تاریکی» تنها درباره‌ نابینایان نیست و درباره‌ همه‌ ماست. جامعه‌ای که برای حفظ آرامش، صدای معترض را خاموش می‌کند، و درباره‌ی انسانی که ناگزیر است میان آسودگیِ برخاسته از توهم و رنجِ ناشی از حقیقت یکی را برگزیند. ماندگاری این نمایشنامه نیز در همین پرسش نهفته است که پس از پایان نمایش همچنان در ذهن مخاطب باقی می‌ماند آیا آرامشی که بر انکار حقیقت بنا شده، ارزش زیستن دارد، یا تنها حقیقت، هرچند سوزان و دردناک، می‌تواند انسان را به آزادی برساند؟ ibna.ir/x6J2t @ibna_official

🔰نشر مورخ منتشر کرد؛ کتاب جدید سیدفرید قاسمی از راه رسید روایتی مستند از تاریخ آموزش روزنامه‌نگاری در ایران 🔸جدیدترین اثر پژوهشی سیدفرید قاسمی با عنوان «موسسه روزنامه نگاری دانشگاه تهران» به همت نشر مورخ منتشر شد. 🔸سیدفرید قاسمی، حافظه مطبوعات ایران، در این اثر با بررسی اسناد تاریخی، جریان رشد آموزش روزنامه‌نگاری را از ارائه درس‌های پراکنده در دانشکده حقوق تا ایجاد این رشته در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، نشان داده است که این رشته چگونه به‌تدریج جایگاه علمی و دانشگاهی خود را به دست آورد. 🔸رسول جعفریان، مدیر نشر مورخ، در بخشی از مقدمه این کتاب آورده است: «درباره این نهاد، کتاب‌ها و پژوهش‌های متعددی انتشار یافته است، اما در مقایسه با آنچه در واقعیت در این دانشگاه گذشته، این آثار هنوز بسیار اندک و ناکافی‌اند. بخش بزرگی از فعالیت‌های علمی، آموزشی و فرهنگی دانشکده‌ها و مؤسسات وابسته به دانشگاه تهران همچنان ناشناخته مانده و بسیاری از کسانی که خاطرات آن روزگار را در سینه داشتند، امروز دیگر در میان ما نیستند. ibna.ir/x6J2k @ibna_official

🔰در سالگرد پذیرش قطع‌نامه ۵۹۸؛ دیپلمات‌ها اسناد را به آرشیو نمی‌سپارند؛ تاریخ جنگ ناقص می‌ماند 🔸در سالگرد پذیرش قطعنامه ۵۹۸، شاید مهم‌ترین درس برای آینده، نه صرفاً بازخوانی چرایی پایان جنگ، بلکه توجه به حفظ اسناد و خاطرات تصمیم‌گیران آن دوران باشد. تاریخ زمانی دقیق‌تر نوشته می‌شود که همه صداها و همه اسناد، در زمان مناسب و با رعایت ملاحظات امنیتی و حقوقی، در دسترس پژوهشگران قرار گیرد. 🔸سخن گفتن از یادداشت‌هایی که بخشی از اسناد جنگ هشت ساله است و حالا سرنوشتشان نامعلوم است، این پرسش را به ذهن متبادر می‌کند که آیا نباید سیاستمداران و دیپلمات‌ها بیش از پیش ضرورت آرشیو اسناد تاریخی را دریابند، اسنادی که شاید در نگاه آنها در ابتدا شخصی باشد، اما پس از ثبت دیگر شخصی نیست و بخشی از اسناد تاریخی به شمار می‌آید. حالا باید پرسید چرا اسناد شخصی و یادداشت‌های سیاستمداران ایرانی کمتر به آرشیوهای عمومی سپرده می‌شود و این خلأ چه تأثیری بر مطالعه تاریخ جنگ ایران و عراق خواهد داشت؟ ibna.ir/x6J3W @ibna_official

🔰بازخوانی کتاب «مصدق بدون نفت»؛ تبارشناسی یک مصدق ناشناخته تلاشی برای عبور از اسطوره‌سازی و شناخت تکنوکراسی ایرانی 🔸دکتر محمد مصدق پیش از آنکه قهرمان ملی شدن نفت باشد، معمار انضباط مالی و تکنوکراسی مدرن در ایران بود، کتاب «مصدق بدون نفت» با واکاوی شش دهه زیست حقوقی و سیاسی او تا سال ۱۳۲۰، تبارشناسی دقیقی از شکل‌گیری این کارگزار قانون‌مدار در برابر استبداد و توسعه آمرانه ارائه می‌دهد. 🔸«مصدق بدون نفت» سرگذشت‌نامه‌ای معمولی نیست، یک مانیفست پژوهشی با عینک «نهادگرایی اقتصادی» است. رسول رئیس‌جعفری با رعایت توالی دقیق تاریخی به ما نشان می‌دهد که پختگی، استقلال‌رای و منش صلب مصدق در سال ۱۳۳۰ در برابر قدرت‌های جهانی، محصول یک‌شبه نبود بلکه این ویژگی‌ها پله‌پله در حجره‌های مالیه قاجار، کارزارهای وزارت، مجالس پرآشوب و در نهایت انزوای احمدآباد صیقل خورده بودند. این اثر با پیوند زدن فصول بیست‌گانه خود، به ما یادآوری می‌کند که برای نجات یک کشور، نیت خوب کافی نیست و توسعه، پیش از نفت، به کارگزارانی منضبط و ساختارهایی قانون‌مدار نیاز دارد. ibna.ir/x6J3r @ibna_official