🔰 نویسنده یا نویسندگان فیلمساز؟/ کاغذ بی‌خط کارگردانان 🔸در تمام دنیا هنرمندان حوزه‌های مختلف گاه در میان هنرهای هفت‌گانه، تجربیاتی در بیش از یک یا چند هنر کسب می‌کنند. 🔸در این یادداشت به دلایل نویسندگی کارگردانان و کارگردانی نویسندگان ایران خواهیم پرداخت. از ناصر تقوایی و مسعود کیمیایی تا داریوش مهرجویی، عباس کیارستمی، کیومرث پوراحمد، ابراهیم گلستان، محمدعلی سجادی، انسیه شاه‌حسینی وکارگردانی فروغ فرخزاد تا نرگس آبیار، تینا پاکروان، سروش صحت و … لیست بلندبالایی از هنرمندانی را می‌توان نام برد که علاوه بر اینکه در یکی از هنرهای هفت گانه به شکل حرفه‌ای فعالیت می‌کنند، به تجربه در هنرهای دیگری نیز پرداخته‌اند. 🔸نویسنده کلمات را در شکل انتزاعی خود جان می‌بخشد و شخصیت‌ها را از صفر تا نقطه نهایی با کلمات خلق می‌کند. اما جهان فیلم‌ساز حرکت را در کنار کلمات با تصویر و نور و لنز دوربین کامل می‌کند. جهان او تصویر و صدای شخصیت را در قاب دوربینش در میان میزانسن‌ها و دکوپاژهای طراحی شده، زندگی می‌بخشد. 🔸گاه فیلم‌ساز بعد از خلق شخصیتی که قرار است روی پرده عریض سینما به کلمات جان بیشتری ببخشد، آن را از هر واسطه‌ای بی نیاز می‌بیند. ماندن او میان سطور کتاب و در سکوت فهم شدنش، همان تکمیل خواسته فیلمساز است. شاید و گاه قطعاً رساندن او روی پرده سینما، وجوه مختلف شخصیت و جهان ذهنی و انتزاعی او را کامل‌تر نخواهد کرد. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yPT @ibna_official

🔰به مناسبت سالروز درگذشت شاه اسماعیل صفوی؛ بنیانگذار صفویه در آینه کتاب‌ها 🔸تاریخ عالم‌آرای عباسی در کل مهم‌ترین سند تاریخی دوران شاه عباس یکم و پنج سال ابتدای سلطنت شاه صفی محسوب می‌شود 🔸شاه اسماعیل یکم (۱۷ ژوئیه ۱۴۸۷ – ۲۳ مه ۱۵۲۴) نخستین شاه دودمان صفوی و بنیان‌گذار امپراتوری صفوی بود که از ۱۵۰۱ تا ۱۵۲۴ میلادی به عنوان پادشاه ایران حکومت کرد. غالباً دوره پادشاهی او را سرآغاز تاریخ مدرن ایران دانسته‌اند. گسترش مذهب شیعه در ایران که در زمان او آغاز شد، پیامدهای بزرگی در تاریخ ایران داشت که تنها منفعت سیاسی کوتاه‌مدت آن، جدا کردن دولت رو به رشد صفوی از همسایگان سنی قدرتمند خود (خلافت عثمانی در غرب و خانات بخارا در شرق) و تمایز در مرزهای غربی بود. 🔸حکومتی که شاه اسماعیل یکم بنیان‌گذاشت بیش از دو قرن دوام آورد و در دوران اوج خود در زمان شاه عباس بزرگ، بر تمام ایران امروز، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان، قفقاز جنوبی، عراق، کویت، افغانستان، بخش‌هایی از سوریه، ترکیه، پاکستان، ازبکستان و ترکمنستان حکومت می‌کرد. 🔸شاهان صفوی دین ایرانیان را به شیعه دوازده امامی تغییر دادند و مرزهای ایران را با مذهب شیعه تعریف کردند که باعث شد در آینده پس از تأسیس دولت–ملت‌های مدرن، هنوز یک مرزبندی عقیدتی مرزهای ایران را تعریف کند. به مناسبت سالروز درگذشت شاه اسماعیل صفوی به چند اثر در این زمینه می‌پردازیم: 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yPc @ibna_official

🔰گفت‌وگوی ایبنا با سریا داودی حموله؛ ادبیات در فضای مجازی، بی‌در و پیکر شده است 🔸سریا داودی حموله، شاعر معاصر، در گفت‌وگو با ایبنا گفت: فضای مجازی خلاقیت ادبی را از بین می‌برد، به پیکره ادبیات ضربه می‌زند و فرم و ساختار را از مسیرش منحرف می‌کند. فضای مجازی مفری برای عرض اندام افراد متوسط است، در حالی که می‌تواند بهترین دستاویز برای تبادل افکار و عقاید باشد. در ایران اما فضای مجازی یک روند بی‌اهمیت را طی می‌کند و به بیهودگی و سرگردانی سرعت بخشیده است؛ ادبیات در فضای مجازی بی‌در و پیکر شده است و در این بلبشو شعر تبدیل به همه چیز شده است جز شعر. 🔸فضای مجازی خلاقیت ادبی را از بین می‌برد، به پیکره ادبیات ضربه می‌زند و فرم و ساختار را از مسیرش منحرف می‌کند. فضای مجازی مفری برای عرض اندام افراد متوسط است، در حالی که می‌تواند بهترین دستاویز برای تبادل افکار و عقاید باشد. در ایران اما فضای مجازی یک روند بی‌اهمیت را طی می‌کند و به بیهودگی و سرگردانی سرعت بخشیده است؛ ادبیات در فضای مجازی بی‌در و پیکر شده است و در این بلبشو شعر تبدیل به همه چیز شده است جز شعر. بیشتر آثار نوعی رونویسی از همدیگر است، بدون هیچ‌گونه خلاقیت و نوآوری. عوامل بسیاری سبب شده که تبادل فرهنگی اتفاق نیفتد. با این روند بیهودگی، از ادبیات فاخر رمقی نمانده است. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6y3f @ibna_official

🔰در آیین چهلمین روز درگذشت حمیدی مطرح شد؛ سیدجعفر حمیدی، مربی آفرینشگر بود 🔸بوشهر – عضو هیئت‌علمی دانشگاه و مدیر مرکز حافظ‌شناسی شیراز با اشاره به گرایش و علاقه سیدجعفر حمیدی به زبان و ادبیات فارسی و ترویج زبان و ادبیات عامه بوشهر، تاکید کرد: حمیدی نه تنها استادی پروراننده بود، بلکه آفرینشگری خلاق بود. 🔸او پیوسته به شاگردانش عشق به زبان فارسی و عشق به سرزمین ایران را آموخت. او در کنار عشق به دیارش و دریا، ویژگی‌های شخصیت رند را در خود پروارنده بود و از هر چه رنگ تعلق‌پذیری بود خود را رهانده بود. حمیدی آزاده‌ای بود که از حصار مصلحت‌بینی و مصلحت‌اندیشی رهیده بود و حقیقتاً عاشق پژوهش و نوشتن برای ایران، بوشهر و مردم بود. 🔻 در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yPP @ibna_official

🔰مدیر بخش کودک و نوجوان در گفت‌وگو با ایبنا؛ استفاده از اسباب‌بازی‌های گران‌قیمت، راهی برای فروش کتاب‌ کودک شده است رشد ۳ تا چهار برابری فروش ناشران کودک در نمایشگاه کتاب ۱۴۰۴ 🔸مدیر بخش کودک و نوجوان نمایشگاه کتاب تهران با بیان اینکه میزان فروش در این بخش حداقل دو برابر رشد داشت، گفت:برخی ناشران، با ضمیمه کردن اسباب‌بازی‌های گران‌قیمت به کتاب‌های ارزان‌تر، کتاب می‌فروختند. 🔸خلاقیت در تولید کتاب نقش مهمی در فروش ناشران دارد، ناشرانی داریم که با ایده‌های نو و خلاقانه، کتاب‌های مفید و جذابی ارائه می‌دهند. حتی ناشران جوان و کوچک با ۲۵ عنوان با افزودن اکسسوری و امکانات، کتاب‌های خود را جذاب‌تر می‌کنند اما برخی ناشران هم از این فرصت سوءاستفاده می‌کنند؛ مثلاً با ضمیمه کردن اسباب‌بازی‌های گران‌قیمت به کتاب‌های ارزان‌تر، کتاب می‌فروختند. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yM9 @ibna_official

🔰وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دیدار با سفیر قزاقستان در تهران: فارابی پل ارتباطی میان ایران و قزاقستان است / زبان‌شناسی نقش به‌سزایی در اشتراکات فرهنگی دو کشور دارد 🔸سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در دیدار با اونالبایف، سفیر قزاقستان در تهران، با بیان اینکه دو کشور ایران و قزاقستان اشتراکات فرهنگی‌تاریخی بسیاری دارند، گفت: از برگزاری هفته‌های فرهنگی ایران و قزاقستان در دو کشور استقبال می‌کنیم. 🔸برگزاری سمینار، همایش علمی و فیلم‌سازی مشترک می‌تواند در این زمینه مورد توجه قرار گیرد چراکه پیش از این درمورد ابن‌سینا اقداماتی از این‌دست انجام شده و بازخورد مطلوبی را از مخاطبان دریافت کرده است. 🔸پل ارتباطی میان دو کشور و زبان‌شناسی می‌تواند حوزه‌ای قابل توجه باشد، هنر نیز می‌تواند در این مسیر مورد توجه قرار گیرد، مثلاً در حوزه موسیقی کلاسیک، معاصر و نواحی، زمینه‌های قابل توجهی برای ارتباطات مشترک وجود دارد. 🔻 در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yQ2 @ibna_official

🔰گفت‌وگوی «ایبنا» با نوید پورمحمدرضا، پژوهشگر و مدرس سینما؛ «نظریه‌های انتقادی روایت» می‌گویند محتوای فکری و جهان‌بینی مولف مهم‌تر از ساختار است 🔸نوید پورمحمدرضا از مدرسان سینما گفت: باید به «نظریه‌های انتقادی روایت» توجه کنیم. نظریه‌هایی که صرفاً دنبال فرمول دادن نیستند، بلکه در پی درک عمیق‌تر از روایت و شیوه معناسازی آن‌اند. این نظریه‌ها کمک می‌کنند تا متوجه شویم صرفاً ساختار روایی کافی نیست و مهم‌تر از ساختار، محتوای فکری، جهان‌بینی، نگاه مؤلف است. اساساً نقدی که به نظریه عملی روایت و کتاب‌های راهنمای فیلمنامه‌نویسی از جنس رابرت مک‌کی وارد شده، همین است. 🔸این نظریه‌ها آنقدر در فکر سر و سامان دادن داستان به شکل صوری‌اند که چندان ذهنمشغولی درباره زیرمتن‌ها، مضامین، مفاهیم استخراجی و یا استنباطی ندارند. 🔸در همین‌باره نظریه‌پردازان روایت، یک پیشنهاد دارند و می‌گویند در کنار نظریه عملی روایت، شاخه مهم دیگری وجود دارد به نام نظریه انتقادی روایت! چرا که فهم یک روایت در گرو تسلط بر ساختار نیست بلکه مستلزم این است که به پیوند ظرف و مظروف فکر کنیم، به اینکه بنا بر ملزومات مظروفی که قرار است در ظرف جای بگیرد، ظرف و ساختار در چه مواقعی و به چه صورت ممکن است تغییر شکل دهد؟ مطالعات انتقادی و یا نظریه انتقادی روایت، جایی است که می‌تواند ما را بیشتر متوجه این امکان کند. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yQd @ibna_official

🔰ادبیات اقلیمی- ۱۸ ادبیات بومی مازندران در محاق/ ظرفیت‌هایی که خاک می‌خورند 🔸وقتی صحبت از ادبیات بومی مازندران می‌شود، آه از نهاد خیلی از فعالان ادبی استان بر می‌آید و تقریباً صحبت‌های بیشتر آنها هم مشترک است. اینکه هرچند ادبیات مازندران غنی و پر ظرفیت است اما، آنطور که باید از ظرفیت ادبی و متخصصان آن در استان بهره‌گیری نمی‌شود. حسن شیردل نویسنده اهل و ساکن بابل: 🔸فارغ از تأثیر انکارناشدنی ادبیات روسیه بر جریان ادبی دنیا، در بطن ادبیات بومی، استان مازندران به دلیل مجاورت با کشور روسیه، افسانه‌ها، داستان‌ها و مشترکات ادبی زیادی با این کشور دارد. همچنین ورود شیعیان به این استان به عنوان یک منطقه امن برای اختفا از دست دشمنان نیز سبب شده تا افسانه‌ها و داستان‌هایی در دل ادبیات بومی شکل بگیرد که لایه‌های مذهبی و جوانمردی و رشادت دارند. 🔸اینکه لازمه فراگیر شدن ادبیات بومی، بسترسازی به صورت کشوری است را گوشه‌ای در ذهنتان نگه دارید، این بار می‌خواهم بگویم که ماجرای پرداختن به ادبیات بومی در حال حاضر می‌دانید مثل چیست؟ مثل انتخاب واژه پیامک بعد از فراگیر شدن کلمه مسیج است. یعنی نباید بگذاریم کار که از کار گذشت و دیگر به سختی بتوان کاری کرد، آنوقت یادمان بیاید که باید اقدامی بکنیم. در حال حاضر هم ادبیات بومی کشور پر از ظرفیت‌های بی نظیری برای پرداخت و روایت است که امیدوارم هرچه زودتر به این نتیجه برسیم که باید برای آن کاری مفید انجام دهیم. 🔸زمانی در طول تاریخ، در ایران به زبان تبری سخن می‌گفته‌اند و بسیاری از کلماتی که در فارسی اصیل استفاده می‌شود، بازمانده زبان تبری است که با واژگانی که همین الان در مازنی گفته می‌شود، یکی است. مثلاً در فارسی به طناب «رسن» می‌گویند که با مازنی یکی است و خیلی از واژه‌های دیگر. گستردگی زبان مازنی بسیار زیاد است و این ظرفیت‌ها زمانی می‌تواند در ادبیات کشور جریان ساز شود که بهای لازم به آن داده شود. ناشران پای کار بیایند و چند کتاب شکیل منتشر کرده و روانه بازار کنند. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yc8 @ibna_official

🔰ترجمه ادبی در گفت‌وگوی ایبنا با لیلی گلستان: شاهکارهای کلاسیک باید هر دهه بازترجمه شوند 🔸لیلی گلستان، نویسنده و مترجم، در گفت‌وگو با ایبنا گفت: با توجه به اینکه زبان متحول می‌شود و تغییر می‌کند، باید آثار کلاسیک بعد از هر ۱۰ یا ۱۵ سال از نو ترجمه شوند. 🔸ترجمه دوباره آثار کلاسیک از مباحث مهم در حوزه ترجمه ادبی است. از این آثار، اغلب ترجمه‌هایی قدیمی وجود دارد و مترجمانی بعد از سال‌ها که از ترجمه‌های قبلی بعضی از این آثار می‌گذرد، آن‌ها را دوباره ترجمه کرده‌اند. چه‌بسا این پرسش پیش بیاید که آیا بازترجمه آثار کلاسیک کاری ضروری است و اگر ضروری است، دلیلش چیست؟ لیلی گلستان در پاسخ به این سوال، با تأکید بر اینکه ترجمه دوباره آثار کلاسیک پس از چندین دهه باید حتماً انجام شود، عنوان کرد: زبان متحول می‌شود و تغییر می‌کند؛ بنابراین بعد از هر ۱۰ یا ۱۵ سال لازم است شاهکارهای ادبیات کلاسیک از نو ترجمه شوند. من به این موضوع خیلی اعتقاد دارم. 🔸گلستان همچنین درباره وضعیت ترجمه ادبی نسبت به دهه‌های گذشته بیان کرد: مترجم‌های خیلی خوبی آمده‌اند ولی ترجمه‌های بد هم خیلی زیاد شده؛ این مورد به ناشران مربوط می‌شود که باید سختگیر باشند ولی متأسفانه به شدت آسان‌گیر شده‌اند. چند سال پیش خانمی به من زنگ زد که اجازه می‌دهید بیایم از کتابخانه شما یک اثر مهم کلاسیک را برای ترجمه انتخاب کنم؟ گفتم «کتاب‌های من همه به زبان فرانسوی هستند، شما فرانسه می‌دانید؟» گفت «بله هفته پیش در کلاس فرانسه اسم‌نویسی کرده‌ام!» 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yNs @ibna_official

🔰محبوبه نجف‌خانی در گفت‌وگو با ایبنا: ما با فاجعه ترجمه روبه‌رو هستیم 🔸به گفته مترجم مجموعه «جودی دمدمی» و آثار رولد دال، یک تعداد ناشر حرفه‌ای و فعال در ایران وجود دارند که با سختی و زحمت، کتاب‌ها را انتخاب و برایشان بازاریابی می‌کنند. آن‌سوی جریان هم انبوهی از ناشران به‌خط شده‌اند تا فقط جمله‌ها را پس و پیش و طرح جلد پرزرق و برقی انتخاب کنند. به همین‌جهت، آنچه امروز با آن روبه‌روییم «فاجعه ترجمه» است. 🔸شما به انبوه ناشرانی که در نمایشگاه حضور دارند نگاه کنید؟ از بین این همه ناشر به چند نشر فعال و حرفه‌ای می‌توان اشاره کرد. در صورتی‌که اوضاع نشر کشورهای دیگر به این شکل و حالت نیست. یک سری ناشر حرفه‌ای وجود دارند که سال‌هاست در این زمینه فعال‌اند. اما چون ما قانون کپی‌رایت نداریم، هر روز به تعداد ناشرانی که از روی دست هم کپی می‌کنند اضافه می‌شود. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yFc @ibna_official

🔰به مناسبت سوم خرداد؛ ناگفته‌هایی از اتاق جنگ درباره آزادسازی خرمشهر 🔸ساعت هشت صبح بود که داد و بیداد و فریاد آنها بلند شد. گفتند: ما زدیم، خوب هم گرفته. عراقی‌ها جلوی ما دست‌ها را بالا برده‌اند ولی تعداد آنها دست ما نیست… بالاخره به خونین‌شهر رسیدیم و خرمشهر را گرفتیم. 🔸سپهبد صیاد شیرازی یکی از ارکان طراحی عملیات برای آزادسازی خرمشهر بود. او درباره وضعیت دسترسی به خرمشهر و مشکلات پیش رو چنین می‌گوید: «فقط مانده بود خونین‌شهر. از شمال تا منطقه طلاییه جلو رفته بودیم و در کوشک به جاده زید حسینیه رسیده بودیم و الحاق انجام شده بود. جاده اهواز به خونین‌شهر هم کاملاً باز شده بود. پادگان حمید هم آزاد شده بود و سه قرارگاه روی یک خط قرار داشتند. 🔸طراح عملیات آزادسازی خرمشهر پس از تشریح وضعیت مشکلاتی که نیروهای با آن درگیر بودند و بی‌تابی مردم برای آزادسازی خرمشهر درباره نحوه اخذ طرح خود برای آزادسازی خرمشهر چنین می‌نویسد: «رفتیم به اتاق جنگ. اعضای ستادمان رفتند و من و فرمانده سپاه تنها شدیم. دوتایی حالت عجیبی پیدا کرده بودیم، از بس فشار روحی و روانی به ما وارد شده بود. لشکرهایی که در اختیار داشتیم، اسمشان لشکر بود ولی رمق از افتاده بودند. 🔸آن‌طور که پیداست طرح صیادشیرازی در زمان مطرح شدن با فرماندهان با اما و اگرهایی همراه بود و عده‌ای از چهره‌های شاخص جنگ با آن چندان موافقتی نداشتند. صیاد طرح آزادسازی خرمشهر را چنین تشریح می‌کند: «حالا طرح چه بود؟ آن طرحی که به عنوان جرقه امید و امداد الهی در ذهن خود احساس کریم، این بود که گفتیم درست است ما ۲۵ روز است که در حال جنگیم و فرماندهان می‌گویند که بریدهایم و نیروهایمان باید بازسازی شوند ولی این را نمی‌توانیم نادیده بگیریم که اگر قرار باشد خونین‌شهر آزاد شود، الان باید آزاد شود. این را هم می‌دانیم که نیرویش را نداریم که آزادش کنیم ولی حداقل می‌توانیم خونین‌شهر را محاصره کنیم. یعنی از یک جایی برویم بین خونین‌شهر و شلمچه. آن دفعه که نتوانستیم از شلمچه برویم، حالا از یک جای دیگر می‌رویم که آسان‌تر باشد و اعلام می‌کنیم خونین شهر را محاصره کرده‌ایم. همین باعث می‌شود که نیروها بیشتر و زودتر به جبهه بیایند و ما تقویت شویم. این طور توی ذهن ما بود، آنچه به ذهن آمده بود، این بود. تصویری از آزادسازی نبود، بلکه محاصره خونین شهر بود تا در قدم بعدی شهر آزاد شود…» 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yQC @ibna_official

🔰نگاهی به ترجمه‌های فلسفی حسن کامشاد؛ نگه‌داشتن سیخ بخاری برای تهدید دیگران 🔸با درگذشت حسن کامشاد، ترجمه فارسی یکی از دقیق‌ترین و اصیل‌ترین صداهای خود را از دست داد. مترجمی که با گزینش و برگردان آثار کلیدی فلسفه، تاریخ و اندیشه، نسلی از ایرانیان را با ویتگنشتاین، پوپر و گردر آشنا کرد. او پلی بود میان جهان اندیشه و زبان فارسی. 🔸حسن کامشاد صرفاً مترجم نبود؛ او یک برگزیننده فرهنگی بود. ترجمه‌های او بر اساس نیازهای فکری زمانه انجام می‌شدند. در دهه‌هایی که جامعه ایرانی با بحران‌های هویتی، سیاسی و معرفتی دست به گریبان بود، آثار کامشاد چون پلی بودند به سوی اندیشه‌های جهانی، گفت‌وگو با دیگر فرهنگ‌ها، و بازاندیشی در بنیادهای فکری. 🔸سبک او در ترجمه، وفادار اما نه خشک، و روان اما نه سطحی بود. او مترجمی بود که با وسواس علمی و تعهد فرهنگی، معنا را از یک زبان به زبان دیگر منتقل می‌کرد، بی‌آنکه از زیبایی یا دقت بکاهد. اکنون با درگذشت او، بخشی از حافظه فلسفی و تاریخی ما خاموش شده است، اما آثارش همچنان زنده‌اند. چه بسا نسل جدیدی از مترجمان، محققان، و خوانندگان از طریق همین کتاب‌ها با جهانی گسترده‌تر از مرزهای جغرافیایی آشنا شوند. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yQb @ibna_official