🔰بازخوانی میراث گلشیری در بجنورد؛ واکاوی «شازده احتجاب» پس از نیم قرن/ پیاده‌سازی مدرنیسم در بستر تاریخ و سیاست ایران 🔸بیش از نیم قرن از انتشار رمان «شازده احتجاب» می‌گذرد؛ اثری که بی‌اغراق، نقطه‌ عطفی در تاریخ رمان‌نویسی مدرن فارسی به شمار می‌رود. هوشنگ گلشیری در این رمان نه‌تنها ساختارهای زبانی و روایی ادبیات داستانی ایران را به چالش کشید، بلکه تصویری روشن و تلخ از زوال طبقه‌ای اشرافی ارائه داده است. 🔸هوشنگ گلشیری با رمان «شازده احتجاب»، نه‌تنها یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های رمان مدرن فارسی را پدید آورد، بلکه دریچه‌ای به حافظه تیره یک طبقه رو به زوال گشود. این رمان، که نخستین‌بار در سال ۱۳۴۸ منتشر شد، با زبانی موجز و فرمی چندپاره، نه صرفاً داستان یک شازده بیمار و زوال‌زده است، بلکه تلاشی برای نوشتن علیه فراموشی است. 🔸«شازده احتجاب»، در حقیقت داستان انقراض است؛ هم انقراض فیزیکی یک خاندان و هم انقراض روایت خطی، واقع‌گرایانه و بیرونی که پیش از آن بر ادبیات داستانی فارسی سلطه داشت. 🔸 «شازده احتجاب» نه‌تنها یکی از شاهکارهای ادبیات داستانی معاصر است، بلکه نقطه‌ای تعیین‌کننده در تحول زبان روایت در ایران به شمار می‌آید. گلشیری با این اثر، روایت خطی را شکست و نوعی از روایت درونی، متکثر و ذهن‌محور را وارد ادبیات ما کرد. این اتفاق، به‌ویژه در زمانه‌ای که رئالیسم هنوز بر فضای داستانی کشور سلطه داشت، جسورانه و پیشرو بود. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z52 @ibna_official

🔰مجله بخارا در گام ۱۶۸؛ از تاریخ تاراج تا ارج‌گزاری یاد داریوش مهرجویی 🔸شماره ۱۶۸ مجله بخارا شامل مقالات تخصصی، نقدها، گزارش‌ها، مصاحبه‌ها و بخش‌های متنوعی است. در این شماره یاد داریوش مهرجویی نیز با مقاله‌هایی به قلم هنرمندان و نویسندگان گرامی داشته شده است. 🔸ژاله آموزگار در ابتدای مجله در مقاله‌ای با نام «دریای پارس از دیرباز» دیدگاه دیگری به خلیج فارس داشته و جایگاه خلیج فارس را در تاریخ اساطیری جست‌وجو کرده است. وی به این مساله پرداخته که دریاهای اساطیری ما چگونه به وجود آمده است و در میان این دریاها کدام یک را می‌توان با خلیج فارس به‌گونه‌ای همسانی داد. 🔸در بخش تاریخ قاجار نوشته‌ای با نام سفیر ایران در درباره ناپلئون اول آمده است. 🔸در بخش حکایت‌های باستانی و پرسه در آثار استاد باستانی پاریزی به تاریخ تاراج اشاره شده است. 🔸در بخش ایران باستان نوشته‌ای با نام تاریخ و هویت مادها نوشته تورج دریایی با ترجمه مهناز بابایی آمده است. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z7r @ibna_official

🔰«پزشکی مدرن در ایران عصر قاجار» منتشر شد؛ تولد طبابت جدید در عهد قجر وسیع‌ترین پایگاه اطلاعاتی درباره واگیری بیماری‌ها در عصر ناصری 🔸فراگیری بیماری‌های واگیر در ایران و جهان سابقه ای به قدمت عمر بشر دارد. گرچه در طول تاریخ ایران بیماری‌های واگیر تمامی افراد جامعه را درگیر می‌کرد اما تا پیش از ورود ایران به دوره مدرن منابع موجود غالباً درباره بعد اجتماعی بیماری‌ها خاموش مانده‌اند. 🔸در بخشی از کتاب آمده است: «توکل شرقی که در نظر درست می‌نماید، درعمل به‌طور اسفناکی درهم می‌شکند. پایۀ اصلی آن بیچارگی مردمی است که هرگز برایشان اتفاق نیفتاده است که زندگی را با دستان نیرومند بگیرند. فلسفه‌ای خردمندانه از آدمی می‌خواهد که بلای اجتناب‌ناپذیر را تحمل کند و شکایت بر لب نیاورد. شاید بتوان گفت که ما (غربیان) مسیر سرنوشت عاجل را چندان تغییر نمی‌دهیم، ولی تا جایی که در توان داریم برای سلامت آیندۀ جهان می‌کوشیم. اما توکل به‌ندرت می‌تواند به نتایج منطقی خود برسد. طرز فکری که ایرانی‌ها را از ذخیره کردن دارو [در جریان همه‌گیری وبا] بازداشت، از فرار سراسیمۀ دو هفته بعدشان جلوگیری نکرد. (تصویرهایی از ایران، گرترود بل) این کتاب از دریچۀ تاریخ اجتماعی، رویکرد حاکمیت، پزشکان و مردم عادی در زمینۀ بیماری‌شناسی به موضوع پرداخته و میزان تاثیرپذیری سلامت ایرانیان از جریان بدیع رؤیارویی پزشکی دورۀ اسلامی و پزشکی مدرن را به تصویر می‌کشد.» 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z6V @ibna_official

🔰ناتوانی مدل‌های زبانی در تحلیل متون ادبی و هنری؛ آسیب‌شناسی یک تجربه آموزشی در مواجهه با هوش مصنوعی 🔸هوش مصنوعی، به شدت به کیفیت ورودی وابسته است. اگر پرسشی که به مدل داده می‌شود مبهم، کلی، یا فاقد جهت‌گیری تحلیلی باشد، مدل نیز پاسخی کلیشه‌ای، سطحی یا حتی انحرافی تولید می‌کند. این مسئله نه فقط به ضعف در فناوری، بلکه به کم‌تجربگی در طراحی پرسش‌های تحلیلی بازمی‌گردد. 🔸یکی دیگر از علل ضعف پاسخ‌های هوش مصنوعی در تحلیل متون ادبی و هنری، ترکیب داده‌های آموزشی آن‌هاست. اکثر این مدل‌ها از منابع عمومی، اینترنتی و بعضاً غیرمعتبر آموزش دیده‌اند. در حالی که ادبیات، نقد تئاتر و مطالعات سینمایی نیازمند بهره‌گیری از منابع آکادمیک، ژورنال‌های تخصصی، و متون نظریه‌پردازانه هستند، این منابع یا در داده‌های آموزشی این مدل‌ها وجود ندارند یا سهم ناچیزی دارند. 🔸در نتیجه، حتی اگر ظاهر پاسخ علمی و دقیق باشد، محتوا اغلب برگرفته از کلی‌گویی‌های اینترنتی، مقاله‌های سطحی، یا نقدهای غیرآکادمیک است. این امر به‌ویژه در مواردی که دانشجویان خود نیز فاقد دانش قبلی‌اند، می‌تواند موجب پذیرش بی‌چون‌وچرای اطلاعات نادرست شود. 🔸هوش مصنوعی، به شدت به کیفیت ورودی وابسته است. اگر پرسشی که به مدل داده می‌شود مبهم، کلی، یا فاقد جهت‌گیری تحلیلی باشد، مدل نیز پاسخی کلیشه‌ای، سطحی یا حتی انحرافی تولید می‌کند. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z8j @ibna_official

🔰مروری بر وجوه نمادین رمان «شلیک به قلب تهی» ناتالیا گینزبورگ؛ رمانی درباره عشق، انزوا و نومیدی در ایتالیای پس از جنگ 🔸رمان «شلیک به قلب تهی» اثر ناتالیا گینزبورگ با ترجمه نازنین احسانی طباطبایی، با عنوان اصلی «این‌گونه بود»، روایتی مینیمالیستی و عمیق از زندگی زنی جوان در ایتالیای پساجنگ است که با استفاده از نمادهای ظریف، به کاوش در مضامین عشق، انزوا، و نقش‌های جنسیتی می‌پردازد. 🔸گینزبورگ با رمان‌ها، داستان‌های کوتاه و مقالات خود به موضوعاتی چون روابط خانوادگی، هویت فردی، نقش زنان در جامعه و تأثیرات اجتماعی و سیاسی پرداخته است. سبک او که به نئورئالیسم ایتالیایی نزدیک است، با زبانی ساده و صادقانه، احساسات و پیچیدگی‌های زندگی روزمره را به تصویر می‌کشد. او از زیاده‌گویی پرهیز می‌کرد و با دقت در جزئیات، عمق روان‌شناختی شخصیت‌ها را نشان می‌داد. 🔸سبک مینیمالیستی گینزبورگ در رمان «شلیک به قلب تهی» به نمادها قدرتی خاص می‌بخشد. او از زیاده‌گویی پرهیز می‌کند و با توصیف‌های ساده، نمادها را در دل داستان جای می‌دهد. این سادگی، که با طنزی تلخ و ظریف همراه است، به خواننده اجازه می‌دهد لایه‌های عمیق‌تر داستان را کشف کند. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z7k @ibna_official

🔰«دره فراموشی»؛ کاوشی عمیق در هزارتوی آلزایمر 🔸کتاب «دره فراموشی» اثر جنی ارین اسمیت، خواننده را به قلب کوهستان‌های کلمبیا و زندگی خانواده‌هایی می‌برد که با گونه‌ای نادر و موروثی از بیماری آلزایمر زودهنگام دست به گریبان‌اند. این اثر، ضمن مستندسازی دهه‌ها پژوهش علمی برای یافتن درمان، به شکل موشکافانه‌ای ابعاد انسانی، چالش‌های اخلاقی و فداکاری‌های این جامعه را در مواجهه با «جهش پایسا» می‌کاود. 🔸اسمیت با مهارتی مثال‌زدنی، دو خط روایی را به موازات هم پیش می‌برد: از یک سو، زندگی روزمره و مصائب خانواده‌های عمدتاً فقیر و از طبقه کارگر در تپه‌های اطراف مدلین، که بیماری به شکلی بی‌رحمانه اعضای جوانشان را در سی و چند سالگی و چهل سالگی درگیر می‌کند؛ و از سوی دیگر، دهه‌ها پژوهش علمی پیشگامانه بر روی مغز انسان که این خانواده‌ها به طور ناخواسته بستر آن شده‌اند. کتاب، فراتر از یک گزارش، به تحلیل چالش‌های اخلاقی، رقابت‌های حرفه‌ای در دنیای علم، پدیده استعمار علمی و تأثیرات جنگ مواد مخدر بر پیشرفت‌های پزشکی در کلمبیا می‌پردازد. «دره فراموشی» دعوتی است به تأمل در باب امید، فداکاری و جستجوی بی‌وقفه برای معنا در برابر زوالی اجتناب‌ناپذیر. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6yXk @ibna_official

🔰نگاهی به «پاریس؛ یک فرهنگ عاشقانه» به روایت ناصر فکوهی؛ شاعرانه، خشونت‌بار و روشنفکرانه 🔸این کتاب در قالب ده سکانس تدوین ، سفری عاشقانه، فرهنگی و فلسفی به قلب شهر پاریس است؛ شهری که از منظر نویسنده نه‌فقط به‌عنوان پایتخت فرانسه بلکه به‌عنوان یک اسطوره زیسته در حافظه فرهنگی جهانیان جای دارد. 🔸ناصر فکوهی در این اثر، تلاش کرده تا پاریس را فراتر از کلیشه‌های توریستی و روایت‌های سطحی به تصویر بکشد و آن را به‌عنوان یک زیست‌جهان پیچیده با سطوح مختلف تاریخی، اجتماعی، هنری، سیاسی و فردی واکاوی کند. این کتاب برای علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی فرهنگ، انسان‌شناسی شهری، ادبیات سفرنامه‌ای و نیز دانشجویان علوم اجتماعی، اثری متفاوت و تأمل‌برانگیز محسوب می‌شود. 🔸کتاب «پاریس؛ یک فرهنگ عاشقانه» با این ده سکانس، تصویری جامع، چندلایه و انتقادی از پاریس ارائه می‌دهد؛ شهری که هم‌زمان عاشقانه است و بی‌رحم، شاعرانه است و خشونت‌بار، روشنفکرانه است و مصرفی. ناصر فکوهی با نگاهی انسان‌شناسانه، اما با زبانی ادبی و شخصی، نشان می‌دهد که شناخت یک شهر، در گرو زیستن در تضادهای آن است. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z8w @ibna_official

🔰کتاب تازه از خالق «شدن»؛ روایت شخصی میشل اوباما از مد و زیبایی 🔸میشل اوباما، همسر رئیس جمهور سابق آمریکا، پاییز امسال با انتشار کتابی تصویری به نام نگاه، روایت شخصی خود از مد، زیبایی و هویت ظاهری‌اش را بازگو می‌کند. 🔸میشل اوباما در مقدمه کتاب تصریح کرده است: «در دوران حضورمان در کاخ سفید، همواره ظاهر من و انتخاب لباس‌هایم مورد توجه و تحلیل قرار می‌گرفت. بخشی از انگیزه‌ام برای نگارش این کتاب، ضرورت بازپس‌گیری روایت شخصی‌ام درباره مد و زیبایی است. اینکه این مفاهیم برای من چه معنا و کارکردی داشته‌اند.» 🔸این کتاب با همکاری «مریدیت کوپ»، همکار نزدیک اوباما، تهیه شده و علاوه بر متن اصلی، شامل گفت‌وگوها و یادداشت‌هایی از چهره‌های تاثیرگذار در ساخت و تثبیت هویت ظاهری او نیز هست. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z6D @ibna_official

🔰به قلم امیر سرتیپ دوم خلبان احمد مهرنیا؛ جلد پنجم «ستاره‌های نبرد هوایی» منتشر شد . 🔸جلد پنجم مجموعه «ستاره‌های نبرد هوایی» تألیف امیر سرتیپ دوم خلبان احمد مهرنیا که دربردارنده زندگی‌نامه، خاطرات و تصاویری از خلبانان سال‌های دفاع مقدس است، از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شد‌. 🔸در بخشی از متن این کتاب می‌خوانیم: «پس از اجرای آتش‌بس و فروکش‌کردن تبعات جنگ تحمیلی، نیروی هوایی موفق به خرید هواپیمای شکاری میگ ۲۹ از روسیه شد. افشاری و عباس زندنژاد از خلبان‌هایی بودند که از پایگاه هوایی وحدتی برای پرواز با این پرنده تازه‌وارد انتخاب و به پایگاه هوایی مهرآباد منتقل شدند. نادرقلی افشاری پس از گذراندن دوره‌های زمینی و شبیه‌ساز این هواپیما در ایران، پرواز با این جت رهگیر مدرن را شروع کرد و در سال ۱۳۷۱ موفق به طی دوره معلم خلبانی آن شد.» 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z8D @ibna_official

🔰نگاهی به «سرچشمه تصوف در ایران» به مناسبت زادروز سعید نفیسی؛ غث و سمین دیدگاه‌های نفیسی را باید بازشناخت 🔸کتاب «سرچشمه تصوف در ایران» مجموعه درس‌گفتارهای نفیسی در درس تاریخ تصوف در دوره دکتری ادبیات فارسی دانشگاه تهران است. 🔸بحث درباره تصوف و سیر تحول و تطور اندیشه‌های عرفانی در اسلام، زمینه یا حوزه‌ای تخصصی است، بر این اساس، نفیسی را نمی‌توان فردی متخصص در این حوزه به شمار آورد. کتاب «سرچشمه تصوف در ایران» هم مجموعه درس‌گفتارهای ایشان در درس تاریخ تصوف در دوره دکتری ادبیات فارسی دانشگاه تهران بوده‌است، لاجرم فاقد نظم و انسجام است. بیشتر به جزوه‌هایی می‌ماند که دانشجویان در کلاس درس از گفته‌های استاد تهیه می‌کنند. نفیسی در این کتاب از تتبعات پژوهشگران پیش‌از خود به‌ندرت یاد می‌کند و برای دعاوی خود نیز به‌جایی ارجاع نمی‌دهد. 🔸ضمن آن‌که به حافظه‌اش بسیار اتکا کرده‌است، ازاین‌رو، لغزش و خطا در آن کم نیست. اما این‌که چرا صوفیان سخن در پرده می‌گویند، بحثی در حوزه «زبان عرفانی» و ارتباط عرفان با زبان و منطق است. 🔸دیدگاه‌های نفیسی در خصوص تصوف در عصر خودش یعنی بیش‌از شصت سال پیش قابل‌توجه بوده‌است. تأکید او بر بازیابی عناصر ایرانی، هندی و یونانی افق‌های تازه‌ای را پیش روی مخاطبانش می‌گشود و برخی را ترغیب کرد که در این زمینه عمیق‌تر از خود وی تحقیق کنند. البته چنان‌که بیان شد این مطالب را پیش‌از وی نیز گفته بودند، اما بازگو کردن این مطالب در کلاس‌های دانشگاهی در آن زمان کار مهمی بود. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z7P @ibna_official

🔰بیژن اشتری درگذشت 🔸به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بر اساس اعلام صفحه اینستاگرام نشر ثالث؛ بیژن اشتری مترجم و نویسنده پر کار ایرانی در ۶۴ سالگی بر اثر عارضه قلبی در خانه خود از دنیا رفت. 🔸آقای اشتری متولد سال ۱۳۳۹ تهران بود و در سال‌ها در مجلات سینمایی همچون دنیای تصویر نقد فیلم می‌نوشت. 🔸او از میانه دهه ۱۳۸۰ به ترجمه متون تاریخی و زندگینامه‌ای در زمینه شناخت چهره‌های سیاسی چپ و در نقد فاشیسم و استالینیسم روی آورد و در این زمینه آثار کثیری را ترجمه کرد. عمده این آثار را نشر ثالث منتشر کرده است. 🔸از میان آثار او می‌توان به این عناوین اشاره کرد: امید علیه امید، لنین، تروتسکی کاهن معبد سرخ، پل‌پوت کابوس سرخ، قذافی ظهور تا سقوط، صدام از ظهور تا سقوط، شوروی ضد شوروی و... 🔸اخبار مربوط به تشییع و تدفین این مترجم فقید متعاقباً اعلام خواهد شد. 🔸خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) این ضایعه را به خانواده و بازماندگان بیژن اشتری و علاقه‌مندان ایشان تسلیت عرض می‌کند ibna.ir/x6z8R @ibna_official

🔰نگاهی به رمان کمال نوشته ونیچنزو لاترونیکو؛ هیچ فاجعه‌ای در کار نیست، اما همه‌چیز آرام‌آرام فرو می‌پاشد 🔸مجله نیشن در مقاله‌ای به تحلیل و بررسی رمان کمال نوشته ونیچنزو لاترونیکو نویسنده معاصر کشور ایتالیا با موضوع فرهنگ مصرف گرایی در دنیای مدرن می‌پردازد که امسال توانسته به فهرست نهایی جایزه بوکر راه یابد. 🔸همان‌طور که ژرژ پرک در دهه‌ی شصت میلادی اشیاء را نوشت تا نسل مصرف‌زده پس از جنگ را ثبت کند، لاترونیکو نیز با ریزبینی معاصر ما را با لایه‌هایی از احساس پوچی، فروپاشی رابطه، و فرسایش آرمان‌گرایی روبرو می‌سازد. 🔸برلین، با اجاره‌های ارزان، کافه‌های دنج، گالری‌های مستقل، و شب‌زنده‌داری‌های افسانه‌ای، زمانی پناهگاه آرمانی طبقه‌ی خلاق اروپا به‌شمار می‌رفت؛ شهری که در آن، زندگی با کار خلاقانه گره خورده بود و می‌شد بدون پیروی از قواعد خشک سرمایه‌داری، به خودِ واقعی رسید. اما کمال، رمان وینچنزو لاترونیکو، به ما نشان می‌دهد که پشت این رویای زیبا، شکاف و خلائی ناپیدا پنهان شده است. 🔻در ایبنا بخوانید: ibna.ir/x6z2q @ibna_official