🔰آیین‌های بومی سوگواری محرم در آیینه مستندسازان 🔸در طول تاریخ معاصر سینمای مستند ایران، سوگواری محرم همواره یکی از موضوعاتی بوده که مستندسازان با نگاه‌های متنوع و از زوایای مختلف به آن پرداخته‌اند. 🔸آیین سوگواری محرم نه‌تنها ریشه در باورهای مذهبی مردم دارد، بلکه بخش مهمی از فرهنگ، هنر، سبک زندگی و حافظه جمعی ایرانیان را نیز شکل داده است. در این میان، برخی مستندها توانسته‌اند به دلیل نگاه خلاقانه، وفاداری به سنت و ظرافت در روایت، جایگاهی ماندگار در حافظه مخاطبان و تاریخ سینمای مستند ایران پیدا کنند. 🔸 از جمله این آثار می‌توان به مستندهای «اربعین»، «نخل»، «تکیه دولت»، «شیرپوشان» و «کاروان و ساربان» اشاره کرد؛ آثاری که با مرور کتاب‌ها و اسناد تاریخی و مذهبی ساخته شده‌اند و هر کدام روایتی یکتا از محرم و سوگواری امام حسین (ع) را به تصویر کشیده‌اند. 🔸مستند «اربعین» ساخته ناصر تقوایی یکی از نخستین و شاخص‌ترین مستندهای ایرانی درباره محرم است که در سال ۱۳۴۹ ساخته شد. این فیلم مستندی شاعرانه از آیین عزاداری در بوشهر است که با نگاهی فراتر از ثبت صرف وقایع، به پیوندهای عاطفی، تاریخی و فرهنگی مردم این منطقه با سوگواری امام حسین (ع) می‌پردازد. تقوایی با بهره‌گیری از فضاسازی، تصویرسازی هنرمندانه و موسیقی متناسب با فضای محرم، نه تنها یک مراسم آیینی را ثبت می‌کند، بلکه موفق می‌شود لایه‌هایی از زیست جمعی و باورهای مردمان جنوب ایران را نیز آشکار کند. ibna.ir/x6ztN @ibna_official

🔰گزارش تصویری کتابفروشی‌های فراموش‌شده کوچه حاج نایب 🔸در دل بازار شلوغ و پرهیاهوی ناصر خسرو، دو کتابفروشی قدیمی، این روزها به دور از چشم‌ها و کم‌کار شده‌اند. دیوارهایی که روزگاری میزبان هزاران قصه بودند، حالا روایتگر خاموشی و فراموشی‌اند. این گزارش تصویری نگاهی‌ست به گوشه‌ای از فرهنگ که در گذر زمان رنگ می‌بازد و نیازمند توجه است. 🔸عکاس:نیلوفر عباسی https://www.ibna.ir/photo/536515 @ibna_official

🔰آیین‌های محرمی استان‌ها به روایت پژوهشگران- ۷ تمرکز ادبیات آیینی آذربایجان غربی بر حوزه شعر/ هنوز اثری ماندگار پدید نیامده است 🔸 پژوهشگر و نویسنده ارومیه‌ای معتقد است که در ادبیات محرم، داستان و نثر ادبی در استان، اقبال زیادی ندارد به ویژه در ارتباط با واقعه عاشورا، اثری چشمگیری به چشم نمی‌خورد که بتوان به آن اشاره کرد ولی در بخش شعر، اشعار زیادی سروده شده است. 🔸نویسندگی در مورد عاشورا، همواره یک موضوع مهم و تاثیرگذار در ادبیات و فرهنگ شیعه بوده است. بررسی وقایع و تاریخ عاشورا توسط نویسندگان باعث می‌شود که این واقعه از تحریف مصون بماند. در استان آذربایجان‌غربی نویسندگان مختلفی در حوزه ادبیات آئینی و عاشورایی قلم می‌زنند. این موضوع در گفت‌وگویی با توحید اصغرزاده، نویسنده مطرح ادبیات پایداری بررسی شده است. 🔸در ادبیات آیینی استان آذربایجان‌غربی همه مناظر عاشورا در آینه هنر انعکاس دارد. شاعران و مداحان آذربایجانی در بعضی از زوایای این واقعه هنر ویژه به خرج داده‌اند. مقام حضرت زینب (س)، شهادت علی اصغر (ع)، حضرت ابواالفضل در مداحی‌ها، بحر طویل امام حسین (ع) در میدان کربلا، هر یک شاهکاری است که در اشعار و نوحه‌های آذری زبانان بدیل ندارد. 🔸فارغ از اشعار و متون حماسی که شور حسینی را انعکاس می‌دهند، نهادینه‌سازی مبارزه با ظلم، رعایت حق الناس و درک درست از حقیقت دین که به شعور حسینی اشتهار دارد، باید مورد توجه و اهتمام هنرمندان باشد و آن را در رفتار فردی و جمعی مشتاقان عاشورا نهادینه سازند. ibna.ir/x6zvL @ibna_official

🔰بازگشت پرقدرت عادت مطالعه به زندگی سنگاپوری‌ها؛ سنگاپوری‌ها دوباره عاشق کتاب شدند/ ۹۰ درصد مردم مطالعه منظم دارند 🔸پس از وقفه‌ای که همه‌گیری کرونا در عادات مطالعه ایجاد کرد، مطالعه جدید هیئت کتابخانه ملی سنگاپور نشان می‌دهد که حالا نزدیک به ۹۰ درصد از نوجوانان و بزرگسالان این کشور به طور منظم برای تفریح کتاب می‌خوانند. 🔸یکی از نکات برجسته گزارش، درک عمیق مردم از اهمیت مطالعه است؛ به طوری که بیش از ۹۰ درصد بزرگسالان آن را ابزاری ضروری برای گسترش دیدگاه‌های فردی و تقویت مهارت‌های تفکر نقادانه می‌دانند. این نگرش جدید، مطالعه را فراتر از یک تفریح صرف، به فعالیتی آموزشی، پرورشی و بهبوددهنده کیفیت زندگی بدل کرده است. ibna.ir/x6zwt @ibna_official

🔰جنگی برای خاموش کردن شعور و آگاهی؛ بیش از ۶ میلیون نسخه کتاب در غزه بر اثر حملات اسرائیل از بین رفت 🔸با گذشت بیش از یک سال و نیم از جنگ ویرانگر در غزه، بیش از ۶ میلیون نسخه کتاب در کتابخانه‌های عمومی، دانشگاهی و شخصی این منطقه در بمباران‌ها ویران شده‌اند؛ فاجعه‌ای فرهنگی که میراث تاریخی و آموزشی ملت فلسطین را تهدید می‌کند. 🔸بر اساس گزارشی که پایگاه خبری «العدالة أولاً» منتشر کرده، رژیم صهیونیستی از آغاز حمله نظامی خود در اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، بیش از ۳۰ کتابخانه و مرکز فرهنگی در غزه را به طور کامل یا جزئی ویران کرده و در نتیجه‌ی آن، بیش از ۶ میلیون نسخه کتاب در قالب کتابخانه‌های دانشگاهی، عمومی، مدارس، مساجد، کلیساها، کتابفروشی‌ها و آرشیوهای شخصی از بین رفته است. 🔸به گفته تحلیلگران، هدف از این حملات نه‌فقط تضعیف توان علمی و فرهنگی مردم فلسطین، بلکه تلاش برای حذف هویت تاریخی آنان از حافظه جهانی است. چنین رویکردی پیشینه‌ای طولانی دارد: از غارت ده‌ها هزار جلد کتاب در سال ۱۹۴۸ تا نابودی گسترده مراکز فرهنگی در جنگ‌های ۲۰۰۸، ۲۰۱۴ و اکنون. ibna.ir/x6zwL @ibna_official

🔰بازخوانی «حقیقت عاشورا»؛ کربلا همچنان قابل کشف 🔸محمد اسفندیاری در کتاب «حقیقت عاشورا؛ از عاشورای حسین (ع) تا تحریفات عاشورا»، با نگاهی منتقدانه، علمی و تاریخ‌پژوهانه، به سراغ نهضت حسینی رفته و با جسارت و صداقت، لایه‌های انباشته از اسطوره‌پردازی، تفسیرهای عوامانه، و تحریف‌های تاریخی را واکاوی می‌کند. 🔸کتاب، نه صرفاً بازگوکننده روایت‌ها، بلکه تحلیلگر آن‌هاست. نویسنده در کنار شرح نهضت عاشورا، سعی دارد با تمرکز بر دو ویژگی اصلی این قیام حماسه ظلم‌ستیز و عقلانیت سیاسی چهره‌ای واقعی‌تر از امام حسین (ع) و تصمیم او برای قیام ترسیم کند. در این مسیر، او هم به تلاش‌های امام برای جلوگیری از جنگ می‌پردازد و هم به نقش عقل و خرد در تصمیم‌گیری‌های ایشان، که متأسفانه در بسیاری از روایت‌ها تحت‌الشعاع عواطف و مرثیه‌سرایی قرار گرفته است. 🔸یکی از جسورانه‌ترین بخش‌های کتاب، نقد مستقیم نویسنده بر پنج نوع تفسیر آسیب‌زا از عاشورا است: ۱. تقلیل عاشورا به عزاداری که سبب غفلت از پیام ظلم‌ستیز آن شده؛ ۲. تفسیرهای غیرعقلانی که عاشورا را از حوزه خرد خارج کرده‌اند؛ ۳. تفسیرهای فوق‌واقعی که وقایع را به افسانه بدل کرده‌اند؛ ۴. تفسیرهای افراطی و خشونت‌آمیز که عاشورا را ابزار انتقام و خون‌خواهی ساخته‌اند؛ ۵. تفسیرهای عوامانه که فهمی سطحی و بی‌پشتوانه علمی را رواج داده‌اند. ibna.ir/x6zvn @ibna_official

🔰مراسم عاشورا به روایت ناصرالدین‌شاه قاجار؛ عزاداری در چال حصار و تکیه دولت 🔸صبح برخاستیم، امروز عاشورا است. نماز خوانده دعای عاشورا را شمس‌الدوله آورد خواندیم. انیس الدوله حلوا می‌پخت، رفتیم پاتیل کوچکی حلوا پخته بود، حلوای خیلی خوبی بود، بهم زدیم و خوردیم، از بس خوب بود آدم می‌خواست تا گلو حلوا بخورد اما ضرر داشت. 🔸در دهه عاشورا همه روزه هوا صاف و بی‌باد بود، به هیچ وجه نقصی نداشت. روزهای اول الی سوم در حضور روضه می‌خواندند، مثل هر سال. اما در حیاط خزانه قدیم که یک طرفش را علاء الدوله تالار بزرگی با گوشواره‌ها و غیره ساخته است، پوشی تازه هم دوخته است کشیده بودند، تکیه شده بود، جایی چون تکیه بود و قابل، حکم شد، بلور و شال و غیره ببندند، چهلچراغ و اسباب زیاد از انبارها آوردند، در دو سه روز بسته شد. تکیه شد مثل بهشت، نه بزرگ نه کوچک، به اندازه. روزها روضه خوانی آنجا موقوف شد، شبها تعزیه درمی‌آوردند، سه ساعت از شب رفته می‌آمدیم، ساعت پنج شش از شب رفته تمام می‌شد، جای زیادی برای حرم هم بود. کل زنها می‌آمدند، از راهی که کسی نمی‌دید بالا می‌رفتند، می‌نشستند. پرده مفتولی همه جا کشیده بودند، زن‌ها پشت مفتولی بودند، والده شاه هم یک شب آمد، زن‌های غریبه هم بودند. 🔸امروز قبل از تکیه با امین‌السلطان، یحیی‌خان، آقاباشی و حاجی سرور رفتم اندرون. قدری از عمارات را به حرم‌خانه تقسیم کردیم. خلاصه سید ابو طالب روضه خواند و غیره. فراش سینه زن، دستۀ سنگ زن، زنبورکچی، و غیره آمدند. موزیکانچی بسیار خوش لباس سرخ آمدند، زدند. bna.ir/x6zv7 @ibna_official