🔰جنگی برای خاموش کردن شعور و آگاهی؛ بیش از ۶ میلیون نسخه کتاب در غزه بر اثر حملات اسرائیل از بین رفت 🔸با گذشت بیش از یک سال و نیم از جنگ ویرانگر در غزه، بیش از ۶ میلیون نسخه کتاب در کتابخانه‌های عمومی، دانشگاهی و شخصی این منطقه در بمباران‌ها ویران شده‌اند؛ فاجعه‌ای فرهنگی که میراث تاریخی و آموزشی ملت فلسطین را تهدید می‌کند. 🔸بر اساس گزارشی که پایگاه خبری «العدالة أولاً» منتشر کرده، رژیم صهیونیستی از آغاز حمله نظامی خود در اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، بیش از ۳۰ کتابخانه و مرکز فرهنگی در غزه را به طور کامل یا جزئی ویران کرده و در نتیجه‌ی آن، بیش از ۶ میلیون نسخه کتاب در قالب کتابخانه‌های دانشگاهی، عمومی، مدارس، مساجد، کلیساها، کتابفروشی‌ها و آرشیوهای شخصی از بین رفته است. 🔸به گفته تحلیلگران، هدف از این حملات نه‌فقط تضعیف توان علمی و فرهنگی مردم فلسطین، بلکه تلاش برای حذف هویت تاریخی آنان از حافظه جهانی است. چنین رویکردی پیشینه‌ای طولانی دارد: از غارت ده‌ها هزار جلد کتاب در سال ۱۹۴۸ تا نابودی گسترده مراکز فرهنگی در جنگ‌های ۲۰۰۸، ۲۰۱۴ و اکنون. ibna.ir/x6zwL @ibna_official

🔰بازخوانی «حقیقت عاشورا»؛ کربلا همچنان قابل کشف 🔸محمد اسفندیاری در کتاب «حقیقت عاشورا؛ از عاشورای حسین (ع) تا تحریفات عاشورا»، با نگاهی منتقدانه، علمی و تاریخ‌پژوهانه، به سراغ نهضت حسینی رفته و با جسارت و صداقت، لایه‌های انباشته از اسطوره‌پردازی، تفسیرهای عوامانه، و تحریف‌های تاریخی را واکاوی می‌کند. 🔸کتاب، نه صرفاً بازگوکننده روایت‌ها، بلکه تحلیلگر آن‌هاست. نویسنده در کنار شرح نهضت عاشورا، سعی دارد با تمرکز بر دو ویژگی اصلی این قیام حماسه ظلم‌ستیز و عقلانیت سیاسی چهره‌ای واقعی‌تر از امام حسین (ع) و تصمیم او برای قیام ترسیم کند. در این مسیر، او هم به تلاش‌های امام برای جلوگیری از جنگ می‌پردازد و هم به نقش عقل و خرد در تصمیم‌گیری‌های ایشان، که متأسفانه در بسیاری از روایت‌ها تحت‌الشعاع عواطف و مرثیه‌سرایی قرار گرفته است. 🔸یکی از جسورانه‌ترین بخش‌های کتاب، نقد مستقیم نویسنده بر پنج نوع تفسیر آسیب‌زا از عاشورا است: ۱. تقلیل عاشورا به عزاداری که سبب غفلت از پیام ظلم‌ستیز آن شده؛ ۲. تفسیرهای غیرعقلانی که عاشورا را از حوزه خرد خارج کرده‌اند؛ ۳. تفسیرهای فوق‌واقعی که وقایع را به افسانه بدل کرده‌اند؛ ۴. تفسیرهای افراطی و خشونت‌آمیز که عاشورا را ابزار انتقام و خون‌خواهی ساخته‌اند؛ ۵. تفسیرهای عوامانه که فهمی سطحی و بی‌پشتوانه علمی را رواج داده‌اند. ibna.ir/x6zvn @ibna_official

🔰مراسم عاشورا به روایت ناصرالدین‌شاه قاجار؛ عزاداری در چال حصار و تکیه دولت 🔸صبح برخاستیم، امروز عاشورا است. نماز خوانده دعای عاشورا را شمس‌الدوله آورد خواندیم. انیس الدوله حلوا می‌پخت، رفتیم پاتیل کوچکی حلوا پخته بود، حلوای خیلی خوبی بود، بهم زدیم و خوردیم، از بس خوب بود آدم می‌خواست تا گلو حلوا بخورد اما ضرر داشت. 🔸در دهه عاشورا همه روزه هوا صاف و بی‌باد بود، به هیچ وجه نقصی نداشت. روزهای اول الی سوم در حضور روضه می‌خواندند، مثل هر سال. اما در حیاط خزانه قدیم که یک طرفش را علاء الدوله تالار بزرگی با گوشواره‌ها و غیره ساخته است، پوشی تازه هم دوخته است کشیده بودند، تکیه شده بود، جایی چون تکیه بود و قابل، حکم شد، بلور و شال و غیره ببندند، چهلچراغ و اسباب زیاد از انبارها آوردند، در دو سه روز بسته شد. تکیه شد مثل بهشت، نه بزرگ نه کوچک، به اندازه. روزها روضه خوانی آنجا موقوف شد، شبها تعزیه درمی‌آوردند، سه ساعت از شب رفته می‌آمدیم، ساعت پنج شش از شب رفته تمام می‌شد، جای زیادی برای حرم هم بود. کل زنها می‌آمدند، از راهی که کسی نمی‌دید بالا می‌رفتند، می‌نشستند. پرده مفتولی همه جا کشیده بودند، زن‌ها پشت مفتولی بودند، والده شاه هم یک شب آمد، زن‌های غریبه هم بودند. 🔸امروز قبل از تکیه با امین‌السلطان، یحیی‌خان، آقاباشی و حاجی سرور رفتم اندرون. قدری از عمارات را به حرم‌خانه تقسیم کردیم. خلاصه سید ابو طالب روضه خواند و غیره. فراش سینه زن، دستۀ سنگ زن، زنبورکچی، و غیره آمدند. موزیکانچی بسیار خوش لباس سرخ آمدند، زدند. bna.ir/x6zv7 @ibna_official

🔰آیین‌های محرمی استان‌ها به روایت پژوهشگران- ۹ حضور ۱۰۰ ساله زنان بوشهری در تعزیه/ تندخوانی در تعزیه بوشهری نوعی لحن موسیقایی است 🔸شیما جوادپور، کارگردان تئاتر و پژوهشگر حوزه ادبیات نمایشی با اشاره به حضور تقریباً ۱۰۰ ساله زنان بوشهری در تعزیه، تاکید کرد: ویژگی منحصربه‌فرد تعزیه بوشهر در واقع استفاده از شاخصه‌های موجود در فرهنگ و آداب و رسوم این منطقه و هنر به‌کارگیری آن‌ها در تعزیه است. 🔸عده‌ای معتقدند برای نخستین بار در ایران، زنان در بوشهر مجال ایفای نقش را در تعزیه را پیدا کردند که این موضوع سندیت تاریخی ندارد؛ چراکه طبق آنچه گفته شد تعزیه زنانه به طور جداگانه در دوره قاجار به‌وجود آمده بود و زنان پیش‌تر در دوران قاجار در تعزیه‌های زنانه به ایفای نقش می‌پرداختند؛ اما اگر منظور از تاکید بر اولین بار، اجرای تعزیه در ملاء عام است، نمی‌تواند ادعای کذبی باشد. 🔸 در این باره بهرام بیضایی، پژوهشگر باتجربه هنرهای نمایشی در ایران گفته: «در حالی که زنان هیچ‌وقت در تعزیه اجازه بازی کردن پیدا نکرده بودند و در زمانی که در دیگر شهرها، برای ایفا نقش زنان، مردان «زن پوش» می‌شدند و به جای آنان ایفای نقش می‌کردند در جنوب، در یک مناطقی، دختران نابالغ نقش زنان را بازی کردند.» اینجا بیضایی از عبارت «دختران» استفاده می‌کند به نظر می‌رسد که تاکید بر عده‌ای یا جمعیتی از زنان دارد. ibna.ir/x6zwR @ibna_official

🔰قیام امام حسین (ع) به روایت بلعمی- بخش نهم؛ ما را همی کشید و باز بر ما نوحه می کنید 🔸عبیدالله سر حسین، پیش عمر باز فرستاد. و دیگر روز، سپاه تعبیه کرد و آن سر بر نیزه کرد و در پیش لشکر همی آورد و مردمان کوفه همه به نظاره ایستاده بودند- از راست و چپ- و همی گریستند. ام کلثوم گفت- خواهر حسین، رضی الله عنهما- ایشان را که ای مردمان، چرا همی گریید؟ ما را همی کشید و باز بر ما نوحه می کنید. 🔸و حسین- رضی الله عنه- با آن کشتگان، سه روز آنجا فکنده بود. و آنجا دهی است- بر لب آب فرات- حاضریه خوانند. در آن ده مردمان بودند- از بنی اسد- روز سیم بیرون آمدند و حسین را – رضی الله عنه- بگور کردند و آن کشتگان را همه به گور کردند- بیک جای- و هفتاد تن بودند که از ایشان نرینه نمانده بود مگر علی الاوسط- رضی الله عنهم اجمعین- 🔸و خولی بن یزید- لعنه الله- پیش از لشکر بشد با سر حسین بن علی. چون به کوفه رسید، شب بود. نیارست به در کوشک عبیدالله شدن. سر، به خانه‌ی خویش برد. زن او را گفت این چیست؟ گفت سر حسین بن علی. زنش گفت ای بدبخت میشوم، مردمان چون به حرب شوند خواسته آرند و زر و سیم، تو سر نوه‌ی پیغامبر آوردی، لعنت بر تو باد. و وی آن سر به سرای‌اندر برد و بر زمین نهاد و طغاری- سفالین- بروی نگوسار کرد و به خانه اندر شد و بخفت. آن زن گفت من تا روز روشنایی دیدم که از طغار همی تافت و به آسمان بر همی رفت چنانکه مهتاب به شب تاریک که روزن خانه اندر فتد. ibna.ir/x6zwW @ibna_official

🔰گفت‌وگو با کاظم نظری، درباره جایگاه و ظرفیت‌های جهانی هنر تعزیه؛ تعزیه از بسیاری از درام‌های اروپایی جذاب‌تر است/جای خالی کتابخانه و موزه تعزیه در ایران 🔸در کمتر نمایشی جز تعزیه پیش می‌آید که بازیگر، کارگردان و تمام عوامل صحنه شاهکاری را نمایش دهند و تماشاگر چندین ساعت در مکانی که شاید موقعیت نشستن هم نداشته باشد، با خلوص نیت و حال درونی، نمایش را دنبال کند و نسبت به مسائل مطرح شده در نمایش واکنش نشان دهد 🔸چلکوفسکی، پیتر بروک و بسیاری از محققان و پژوهشگران تئاتر در دنیا از تعزیه به خاطر ویژگی‌های اجرایی آن به عنوان یک هنر کامل و اعجاب‌انگیز یاد کرده‌اند. حتی می‌بینیم که در ساختار و درام تعزیه نظریات برتولت برشت، نمایشنامه‌نویس آلمانی در حوزه فاصله‌گذاری وجود دارد، در حالی که این نویسنده و کارگردان تئاتر آلمانی تعزیه ایران را ندیده است. تعزیه یکی از قوی‌ترین نمایش‌هایی است که در خاورمیانه می‌توانیم به آن اشاره کنیم. 🔸در کمتر نمایشی پیش می‌آید که بازیگر، کارگردان و تمام عوامل صحنه شاهکاری را نمایش دهند و تماشاگر چندین ساعت گاهی تا هشت ساعت در مکانی که شاید موقعیت نشستن هم نداشته باشد، با خلوص نیت و حال درونی، نمایش را دنبال کند و نسبت به مسائل مطرح شده در نمایش واکنش نشان دهد. این مسئله حتی در نمایش‌های دینی مسیحی در اروپا نیز کمتر اتفاق می افتد. 🔸پیتر بروک که یکی از مشهورترین کارگردان‌های سینما و تئاتر است، وقتی در جشنواره آوینیون با تعزیه روبرو می‌شود، آن را یکی از اعجاب انگیزترین نمایش‌ها در جهان می‌نامد. ibna.ir/x6zwN @ibna_official

🔰آیین‌های محرمی استان‌ها به روایت پژوهشگران- ۱۰ نخل‌برداری یزد؛ آئینی برآمده از دل تاریخ/ روایتی زنده از کربلا 🔸 استان یزد، سرزمین آیین‌ها و نمادها، در ماه محرم چهره‌ای دیگر به خود می‌گیرد؛ چهره‌ای آمیخته با سوگ، شکوه و سنت و یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های این دگرگونی، آیین نخل‌برداری است. آیینی که به باور پژوهشگر یزدی دارای ساختارو معنایی خاص است 🔸 استان یزد، سرزمین آیین‌ها و نمادها، در ماه محرم چهره‌ای دیگر به خود می‌گیرد؛ چهره‌ای آمیخته با سوگ، شکوه و سنت و یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های این دگرگونی، آیین نخل‌برداری است. آیینی که به باور پژوهشگر یزدی دارای ساختارو معنایی خاص است. 🔸در شهرها و روستاهای استان یزد، از تفت و مهریز گرفته تا زارچ و خویدک، ظهر یا عصر عاشورا، نخل‌ها بر دوش مردان محله به حرکت درمی‌آیند. یکی از باشکوه‌ترین این مراسم‌ها، نخل‌برداری حسینیه شاه ولی تفت است که در ظهر عاشورا برگزار می‌شود. 🔸از اوایل محرم، مردم هر محله با شور و اشتیاق به تزیین نخل می‌پردازند. آیینه‌های قدی، پرچم‌های سیاه و سبز، شمشیرها، سپرها و نمادهای عاشورایی، نخل را به تابلویی از حماسه و سوگ بدل می‌کنند. در روز مراسم، فردی به‌عنوان «هادی» بر بالای نخل می‌ایستد و جمعیت را هدایت می‌کند تا هماهنگ و منظم، نخل را به حرکت درآورند. 🔸نخل، در باور مردم، نمادی از تابوت امام حسین (ع) است. گرداندن آن به تعداد فرد (سه، پنج یا هفت دور) حول «کلک» حسینیه، برگرفته از باورهای رمزآلود ایرانی-اسلامی درباره اعداد طاق است. ibna.ir/x6zsx @ibna_official

🔰آیت‌الله سروش محلاتی بررسی کرد؛ نسبت امامت و انقلابی بودن 🔸آیت‌الله سروش محلاتی در تبیین دو نوع نگاه به نسبت امامت با انقلابی بودن، گفت: یک نگاه رسالت امام را روشنگری، آگاهی بخشی و مبارزه فرهنگی با ظلم و جهل می داند و دیگری شرط امامت را انقلابیگری و تلاش برای براندازی حکومت ظلم و تشکیل حکومت توسط امام می داند. 🔸از اواخر حکومت امویان که شورش در سرزمین اسلامی آغاز شد، این پرسش در میان شیعیان مطرح بود که آیا امام باقر و امام صادق علیهما السلام وظیفه ورود به مبارزه و انقلاب را دارند؟ 🔸«امام صادق (ع) از تلاش برای کسب حکومت و خلافت کنار کشید…امام صادق (ع) با خلفا کنار نیامد و نوعی جنگ سرد بین آنها بود و به جای مبارزه سیاسی، به مبارزه علمی و فعالیت در حوزه فکر و تبیین اسلام حقیقی در میان تفکرات گوناگون پرداخت.» به گفته استاد مطهری، «اسلام فقط مبارزه با ظلم نیست، ابعاد دیگری هم دارد و امام صادق (ع) از فرصتها و زمینه های علمی و فرهنگی استفاده کرد. امام کاظم هم اصلاً دنبال انقلاب سیاسی و براندازی نبود، اما به خاطر نفوذ معنوی و فکری ایشان در جامعه، حکومت هارون ایشان را تهدید تشخیص داد و حذف کرد، امام کاظم (ع) نه شمشیر داشت نه تبلیغات، اما دلها را داشت.» 🔸 «امامان شیعه محافظه کاری می کردند؛ اما نه محافظه کاری شخصی، بلکه برای دین و مصالح جامعه. محافظه کاری در راه هدف، نه محافظه کاری برای فرار از مرگ، این محافظه کاری بعضاً از جان دادن سخت تر است؛ چون فشارها و اهانتها برایشان سخت‌تر از مرگ بود.. ibna.ir/x6zwX @ibna_official

🔰روایت ایبنا از کتابفروشی‌های محلی پایتخت- ۲۵ سربلند در غربت کوچه کتاب 🔸۴۴ بهار از عمر حاج آقا علیقلی‌زاده، از نور کتابفروشی و نشر معتبر است اما هرچه گذشت، کسب و کار نشر از اعتبار و بازار کتابفروشی‌های بن‌بست «حاج‌نائب» از سکه افتاد . 🔸 ۱۳۶۰خورشیدی، در اولین فصل زندگی مشترکش، دو سال بعد از کسب و کار لوازم التحریری در جوادیه تهران، به پیشنهاد پدر همسرش، در کوچه «حاج‌نائب» که تمام قد، به نام کتاب، شهره شده بود، نشر و کتابفروشی باقرالعلوم را بنیان گذاشت. فروشگاه همکف پاساژ «خاتمی» از لوازم خانگی خالی شد و قفسه‌های بلند، از کتاب‌های دینی و مذهبی پُر. قصه همسایگی محمدرضا جوان، با نامداران نشر ایران در کهن‌گذر کتاب ایران آغاز شده بود. 🔸اوایل انقلاب، کتابفروشی شور و حال دیگه‌ای داشت. اکثراً اینجا کتابفروش بودن، ۵۰ کتابفروش تو این کوچه کار می‌کردن فعالیت داشتن… گاهی یک روزه ۵ هزار نسخه کتاب تموم می‌شد. کوچه مروی کوچه خراسانی‌ها، سرتاسر میز بود، همه کتاب می‌فروختن. ibna.ir/x6zwS @ibna_official

🔰ایبنا به مناسبت روز قلم بررسی کرد؛ انقلاب کتاب در ایران؛ رشد کمّی و عدالت جنسیتی در نشر 🔸بررسی‌های آماری از جهش کمّی در عرصه تولید و مشارکت زنان در تولید کتاب همچنین افزابش تعداد ناشران پُرکار و حرفه‌ای طی بیش از ۴ دهه بعد از انقلاب اسلامی حکایت دارد. 🔸یکی از مهم‌ترین تحولات در عرصه تولید کتاب، افزایش نقش زنان نویسنده و مترجم است. براساس آمار رسمی ارائه شده، سال ۱۳۵۷، سهم نویسندگان زن تنها ۴ درصد بود؛ اما این نسبت به‌تدریج افزایش یافت و تا سال ۱۴۰۲، به حدود ۴۳ درصد در تألیف و ۴۴ درصد در ترجمه رسیده است. به عبارت دیگر، نویسندگان مرد که سال‌های نخست پس از انقلاب ۳۰ برابر نویسندگان زن بودند، اکنون تنها اندکی از آنان پیشی گرفته‌اند. 🔸یکی دیگر از شاخص‌های درخورتوجه در چهار دهه اخیر، افزایش تعداد ناشران حرفه‌ای و پُرکار است. در دهه اول انقلاب، تنها ۱۷ ناشر بین ۲۰ تا ۵۰ کتاب در سال منتشر می‌کردند و تنها ۵ ناشر بیش از ۵۰ عنوان کتاب داشتند. این عدد در دهه چهارم انقلاب به بیش از ۶۰۰ ناشر پُرکار و ۲۸۶ ناشر حرفه‌ای رسید. این تحول به‌ویژه در استان‌های بزرگ مثل تهران، اصفهان و خراسان رضوی مشهود است. ibna.ir/x6zxb @ibna_official

🔰روضه‌ای که گنده‌لات تهران را حُر کرد یک تلنگر تا حُریت 🔸همان‌طور که حر، در آخرین لحظه‌ها راه جبهه‌ حق را انتخاب کرد، شاهرخ هم راه توبه را در هیئت محله‌اش یافت، پای ضریح امام رضا(ع) اشک ریخت و با نیت شهادت به جبهه رفت. حرِ کربلا قرن‌ها پیش در دشت نینوا جاودانه شد، اما این یکی در دشت ذوالفقاری خاکستر شد. قصه‌ شاهرخ، فقط داستان یک توبه نیست؛ روایت یک بیداری است، یک برگشت بزرگ درست مثل حر. 🔸در تاریخ اسلام، رسم آزادگی را می‌توان از چهره‌هایی چون حر بن یزید ریاحی آموخت؛ مردی که در لحظه‌ای سرنوشت‌ساز، بندهای اسارت دنیا را رها کرد و در مسیر حق قرار گرفت. حر، فرمانده‌ای بود که ابتدا راه را بر کاروان امام حسین (ع) بست و به فرمان ابن‌زیاد، عرصه را بر امام و یارانش تنگ کرد. اما صدای «هل من ناصر ینصرنی» او را از خواب غفلت بیدار کرد. میان بهشت و جهنم، دنیا و آخرت، دست به انتخابی زد. حر، شرمنده از گذشته، با سری افکنده به خیمه‌گاه امام رفت، توبه کرد، و با اجازه امام، تا پای جان در میدان جنگید و به شهادت رسید. 🔸در تاریخ ایران و اسلام، آزادمردانی از این جنس کم نبوده‌اند؛ مردانی که شاید گذشته‌ای پر از خطا داشته‌اند، اما حب اهل بیت (ع) و فطرت پاک‌شان، آن‌ها را به سمت حق بازگرداند. شهید شاهرخ ضرغام، که «حر انقلاب اسلامی» لقب گرفت، از همین دست بود. 🔸شاهرخ از آن دسته لات‌های با معرفت و با غیرت بود. در محله‌ی او کسی جرأت نداشت به ناموس مردم نگاه چپ کند. ibna.ir/x6zxc @ibna_official

🔰مروری بر مجموعه کتاب‌های «کآشوب»؛ روایت‌هایی شخصی از مناسک محرم 🔸«کآشوب» مجموعه‌ای از مستندگاری‌های صرف از عزاداری‌های محرم و وجوه گوناگون این عزاداری‌ها نیست. نویسندگان این مجموعه بر آن نیستند که به‌شیوه‌ای پژوهشی به معرفی جنبه‌های مختلف آیین عزاداری محرم بپردازند. آن‌ها برآن‌اند که حس درونی خود و رابطه شخصی‌شان با این آیین را روایت کنند و داستان شخصی خودشان از آن را نقل کنند؛ داستانی که بیانگر عمق رابطه آن‌ها با یک سنت و تاثیر آن بر زندگی‌شان است. همین ویژگی‌ست که «کآشوب» را، در عین واقعی بودن داستان‌هایش، به قلمرو ادبیات وارد می‌کند 🔸یکی از ویژگی‌های مجموعه «کآشوب» تنوع و تکثری‌ست که در آن، در نگاه به عزاداری‌های محرم و روایت تجربه حضور در آن‌ها، وجود دارد. نویسندگان این مجموعه از گروه‌ها و اقشار و طبقات گوناگون هستند و هرکدام به‌شیوه‌ای و در پس‌زمینه فرهنگی و اجتماعی خاص خود با مراسم محرم و عزاداری‌های مربوط به واقعه عاشورا ارتباط گرفته‌اند و آن را به‌گونه‌ای متفاوت از دیگری تجربه کرده‌اند. از همین رو مجموعه «کآشوب» این امکان را فراهم می‌کند که از زوایای مختلف به سنت عزاداری‌های محرم بنگریم و وجوه مختلف آن و نوع تاثیرش بر هر فرد را ببینیم. 🔸جستارهای روایی مجموعه «کآشوب» گاه تصویرگر اندوهی فردی می‌شوند که به اندوهی عمومی و مناسک ابراز این اندوه عمومی می‌آمیزد و این‌گونه سوگواری شخصی به سوگواری عمومی و یکی از آیین‌های دیرپای سوگواری پیوند می‌خورد. ibna.ir/x6zxg @ibna_official