🔰مترجم رمان «تایپی» هرمان ملویل در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد: «تایپی»؛ نهالی در باغ آثار هرمان ملویل 🔸رمان «تایپی» به‌عنوان یکی از آثار برجسته هرمان ملویل، نه‌تنها در زمان حیاتش شهرتی چشمگیر داشت، بلکه با نثر شاعرانه و مضامین ضداستعماری خود، مقدمه‌ای برای شناخت سبک و دیدگاه این نویسنده بزرگ است. در گفت‌وگو با مریم رفیعی، مترجم این رمان، به جایگاه آن در میان آثار ملویل، ریشه‌های واقعی آن و چالش‌های ترجمه‌اش به فارسی پرداخته‌ایم. 🔸این رمان جایگاه بسیار مهمی در بین آثار ملویل دارد. مضامین این رمان بسیار پررنگ و قابل توجه‌اند. به نظرم می‌توان این رمان را به نهالی تشبیه کرد که بعدها تبدیل به درختی تنومند در میان آثار شاخص او می‌شود. در واقع، می‌توان آن را مقدمه‌ای برای خواندن آثار مهم‌تر و پیچیده‌تر او، از جمله «موبی‌دیک»، دانست، مخصوصاً آثاری که به محیط زیست یا مسائل حال حاضر می‌پردازند. 🔸تقریباً تمام این رمان بر اساس تجربه‌های واقعی ملویل نوشته شده است. البته او این تجربیات را با سبک شاعرانه و توصیفاتی هنرمندانه و استادانه به شکل یک رمان درآورده است. وقتی رمان را می‌خوانید، ممکن است احساس کنید دارید داستانی تخیلی می‌خوانید، اما در واقع اتفاقات برای خود ملویل رخ داده‌اند و او در بخش‌هایی از کتاب به این موضوع اشاره می‌کند. ibna.ir/x6zDg @ibna_official

🔰به مناسبت سالروز درگذشت میرزا فتحعلی آخوندزاده؛ نخستین پرده از تئاتر مدرن با قلم آخوندزاده بالا رفت 🔸به مناسبت سالروز درگذشت میرزا فتحعلی آخوندزاده، پیشگام ادبیات نمایشی و روشنفکری ایران در قرن نوزدهم، این مطلب به بررسی زندگی، آثار و تأثیرگذاری او بر تئاتر و فرهنگ ایران اختصاص یافته است. 🔸پس از ناکامی در طرح اصلاح الفبای عربی و بی‌پاسخ ماندن تلاش‌هایش برای جایگزینی آن با خطی ساده‌تر، میرزا فتحعلی آخوندزاده مسیر قلم را به سمت روایت و نمایش‌نامه کشاند. در میانه دهه پنجاه زندگی، او با نوشتن داستان «کمال‌الدوله»، با زبان طنز و در قالب مکاتبه‌ای خیالی میان شاهزادگان ایرانی و هندی، انتقاداتی عمیق از سنت و باورهای تثبیت‌شده آن دوران مطرح کرد. 🔸میرزا فتحعلی آخوندزاده، یکی از چهره‌های روشنگری قرن نوزدهم در حوزه ایران فرهنگی و قفقاز، و از پیشگامان تئاتر نوین در مشرق‌زمین است. او نه‌تنها از نخستین روشنفکران نقاد و آزاداندیش معاصر بود، بلکه در مقام نویسنده، زبان نمایشی تازه‌ای را در قالب کمدی انتقادی وارد ادبیات فارسی و ترکی آذربایجانی کرد؛ زبانی که تا پیش از او، در فرهنگ ما سابقه‌ای نداشت. 🔸آخوندزاده نخستین نمایشنامه‌های خود را به زبان ترکی قفقازی و با ساختاری مدرن، متأثر از درام اروپایی، به‌ویژه سنت مولیر، گوگول و شکسپیر نگاشت. این آثار به‌دست میرزا محمدجعفر قراچه‌داغی به فارسی ترجمه شدند و از این مسیر وارد بدنه ادبیات ایران شدند. ibna.ir/x6zGd @ibna_official

🔰داستان‌ها برای نوجوانان کم‌سن جذاب نیست؛ رمان نوجوان یا رمان بزرگسال در لباس نوجوان؟ 🔸تحقیقات جدید دانشگاه می‌سی‌سی‌پی نشان می‌دهد شخصیت‌های اصلی در رمان‌های نوجوانان (YA) به‌طور قابل‌توجهی مسن‌تر شده‌اند. 🔸کتابداران در مدرسه‌ها و کتابخانه‌های عمومی با این چالش مواجهند که برای نوجوانان کم‌سن‌تر، کتاب‌های محبوب ممکن است گزینه‌های مناسبی نباشند. چون این نوجوانان خود را در شخصیت‌ها نمی‌بینند، احتمال دارد مطالعه را کنار بگذارند. 🔸صنعت نشر ممکن است با تمرکز بیش‌ازحد بر نوجوانان مسن‌تر و مخاطب بزرگسال، نوجوانان واقعی را از دست بدهد. اگر کتاب‌های پرفروش بازه‌ی سنی متنوع‌تری نداشته باشند، نسل آینده ممکن است ارتباط خود را با ادبیات نوجوانان از دست بدهد. ibna.ir/x6zFg @ibna_official

🔰وقتی کندوکاو درون به جای رهایی، اسارت می‌آورد؛ خانم دالووی در عصر ما! 🔸در عصری که شبکه‌های اجتماعی ما را به نمایش دائمی «خود درونی» ترغیب می‌کنند، شخصیت‌های رمان ویرجینیا وولف بیش از هر زمان دیگری آشنا به نظر می‌رسند. اما آیا این سفر بی‌پایان به اعماق ذهن، که زمانی وعده رهایی می‌داد، امروز به نوعی اسارت مدرن بدل شده است؟ 🔸وولف در این رمان نه تنها فرم روایی را دگرگون کرد، بلکه پروژهای جسورانه را آغاز نمود: کندوکاو در منطقه تاریک روانشناسی برای یافتن نور حقیقت. تکنیک جریان سیال ذهن او، که در زمان خود بدیع بود، امروز به بخشی از زبان معمول ادبیات و حتی روایت‌های روزمره ما تبدیل شده است. شبکه‌های اجتماعی، یادداشتهای شخصی، و حتی گفتگوهای درونی ما همگی گویای این واقعیت هستند که ما نیز همچون شخصیتهای وولف، در تلاشیم تا همه احساسات درونی را روشن کنیم. 🔸رمان وولف، در نهایت، هم یادآوری است و هم پرسش. یادآوری می‌کند که انسان موجودی است متناقض، همزمان مشتاق نور و شیفته تاریکی. و از ما می‌پرسد: آیا فردیت، آنگونه که مدرنیسم وعده داد، به راستی ما را رها کرده است، یا به دامی جدید بدل شده؟ پاسخ شاید در همان جمله‌ای باشد که وولف در خاطراتش نوشت: «زندگی چیست؟ لحظه‌ای است میان دو فراموشی. شاید هنر واقعی زیستن در همین لحظه باشد.» ibna.ir/x6zs5 @ibna_official

🔰ایبنا از کتاب پژوهی درباره مسئله فلسطین گزارش می‌دهد؛ علیه تحریف تاریخ 🔸این مجموعه تلاشی است فرهنگی برای ایستادگی در برابر تحریف تاریخ و روایت‌سازی‌های سلطه‌طلبانه، و نیز دعوتی است برای مشارکت در مبارزه فکری و آگاهی‌بخش با محوریت مسئله فلسطین. 🔸 با توجه به اهمیت روز افزون مسئله فلسطین و رژیم اشغالگر صهیونیستی، و در پی تشدید جنایات و اشغال‌گری‌های اسرائیل، ضرورت آگاهی‌بخشی، بازخوانی تاریخی و بررسی ابعاد مختلف این بحران انسانی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. مسأله فلسطین، تنها یک نزاع منطقه‌ای نیست، بلکه نقطه تلاقی وجدان جهانی با ستم ساختاری، استعمار نوین و نقض آشکار حقوق بشر است. 🔸در همین راستا، نشر «مردم‌نگار» بر آن شده است تا با انتشار مجموعه‌ای از کتاب‌ها، ترجمه‌ها و تحقیقات تحلیلی، گامی برای ارتقاء آگاهی عمومی، تحلیل دقیق‌تر تحولات منطقه و حمایت از روایت‌های اصیل و مستقل بردارد. این مجموعه که برخی از عناوین آن منتشر شده و برخی دیگر در دست انتشار است، تلاشی است فرهنگی برای ایستادگی در برابر تحریف تاریخ و روایت‌سازی‌های سلطه‌طلبانه، و نیز دعوتی است برای مشارکت در مبارزه فکری و آگاهی‌بخش با محوریت مسئله فلسطین. در گزارش زیر نگاهی به این کتاب‌ها داریم. ibna.ir/x6zGm @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «شکسپیر و شرکا» نوشته سیلویا بیچ؛ کتابفروشی‌ای که همینگوی آن را آزاد کرد 🔸کتاب «شکسپیر و شرکا» نوشته‌ی سیلویا بیچ، روایتی صمیمی و مستند از تجربه‌ی منحصربه‌فرد یک زن امریکایی در قلب پاریس دهه‌ی ۱۹۲۰ است؛ دوره‌ای که به لحاظ فرهنگی و ادبی، از طلایی‌ترین سال‌های قرن بیستم به شمار می‌آید. این اثر نه‌تنها روایتی مستند از تأسیس و مدیریت کتابفروشی‌ای کوچک در پاریس، بلکه آینه‌ای است از جنبش ادبی «نسل گمشده» و حلقه‌ای از چهره‌های نامدار ادبیات مدرن که در فضای آن کتابفروشی گرد هم آمده بودند. 🔸از نقطه‌نظر کشش و جذابیت، می‌توان کتاب را به سه بخش تقسیم کرد؛ بخش نخست کتاب از جذاب‌ترین قسمت‌های آن است که شرح حالی از زندگی نویسنده، روایتی دل‌نشین از راه‌اندازی کتاب‌فروشی و آشنایی با آدرین مونیه را در برمی‌گیرد. این بخش همچنین ماجراهای نفس‌گیر انتشار کتاب «اولیس»، شاهکاری که هیچ ناشری در امریکا یا بریتانیا حاضر به چاپش نبود و سیلویا با شهامت، به تنهایی مسئولیت انتشار آن را بر عهده گرفت و خاطرات صادقانه، گرم، و گاه تلخ او از جیمز جویس را شامل می‌شود. 🔸از نکات مهم و قابل تأمل این اثر، روایت ساده، بی‌تکلف و بی‌پیرایه‌ی بیچ از نویسندگان بزرگ است. او بدون تعارف درباره‌ی دوستان ادبی‌اش سخن می‌گوید، با لحنی صادقانه و گاهی حتی انتقادی؛ لحنی که کتاب را از یک زندگی‌نامه‌ی صرف به اثری صمیمی و انسانی بدل کرده است. ibna.ir/x6zFQ @ibna_official

🔰‌روایت تحلیلی از توسعه روستایی ایران در نشر راتلیج؛ جهانی شدن دانش بومی 🔸این کتاب، نه‌فقط نقطه اوج فعالیت حرفه‌ای دکتر مصطفی ازکیا، بلکه نقطه آغاز ورود جامعه‌شناسی توسعه ایران به گفت‌وگوی جهانی است. 🔸کتاب پروفسور ازکیا، بر پایه شصت سال تجربه میدانی، مطالعات تطبیقی و تحلیل نظری، روایتی منسجم از تحولات روستاهای ایران در دو نظام سیاسی قبل و بعد از انقلاب ارائه می‌دهد. عنوان کامل اثر یعنی «توسعه روستایی در ایران، ۱۹۶۰ – ۲۰۲۰»، خود گویای محدوده زمانی گسترده و رویکرد تحلیلی بلندمدت آن است. این کتاب با تأکید بر مفهوم توسعه مشارکتی، نشان می‌دهد که اصلاح ساختارهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بدون مشارکت فعالانه جامعه روستایی، توسعه‌ای پایدار و عادلانه نخواهد بود. ازکیا، با اتکا به مشاهدات میدانی در نقاط مختلف کشور، تغییرات اجتماعی-جمعیتی، اصلاحات ارضی، قشربندی اجتماعی، ساختار قدرت، سیاست‌های دولتی و تأثیر تغییرات اقلیمی بر کشاورزی را به‌صورت یکپارچه و نظام‌مند تحلیل کرده است. 🔸این کتاب، نه‌فقط نقطه اوج فعالیت حرفه‌ای دکتر مصطفی ازکیا، بلکه نقطه آغاز ورود جامعه‌شناسی توسعه ایران به گفت‌وگوی جهانی است. نشر راتلیج با انتشار این اثر، بستری برای شنیده‌شدن صدای بومی اما علمی ایران در حوزه توسعه روستایی فراهم کرده است. این کتاب، الگویی منحصر به‌فرد از ترکیب داده‌های میدانی، تجربه زیسته و چارچوب‌های نظری ارائه می‌دهد که می‌تواند الهام‌بخش نسل جدیدی از پژوهشگران، هم در ایران و هم در سایر جوامع غیرغربی باشد. ibna.ir/x6zFK @ibna_official

🔰در آستانه عملیات رمضان؛ تغییر راهبرد ناگهانی عراق در عملیات رمضان 🔸در عملیات رمضان، یگان‌هایی مثل لشکر ۴۱ ثارالله (ع) و تیپ ۳۷ بعثت و یکی دو یگان دیگر، با شروع عملیات، در همان خطوط اولیه دشمن به موانع برخورد کردند. دلیل آن هوشیاری دشمن بود که به منطقه کوشک، که یک حالت قائم‌الزاویه داشت، حساس بود. همین هوشیاری و حساسیت سبب شد که قرارگاه قدس نتواند مأموریت جناح‌داری خود را به‌خوبی انجام دهد. 🔸در عملیات رمضان، چیزی به‌عنوان طراحی عملیات رمضان به معنای اینکه قرار است یک کار جدید انجام بدهیم، در ذهن ما وجود نداشت. تصویری که ما برای ورود به شرق بصره در ذهن داشتیم، تصویری بود که از عملیات بیت‌المقدس وجود داشت. 🔸در عملیات رمضان، برای اولین بار بعد از یک دوره نه‌ماهه که پیروزی‌های بزرگی به دست آورده بودیم، با عدم الفتح مواجه شدیم. در واقع، شوکی به ما وارد شد و به عبارتی، یک سیلی خوردیم؛ چون اصولی که در عملیات‌های گذشته رعایت می‌کردیم، در این عملیات رعایت نکردیم و دقت‌های گذشته را نداشتیم. 🔸در این عملیات هم، عراق در مورد منطقه تلاش اصلی ما دچار غافلگیری شده بود، ولی چون ما به موانع برخوردیم، دچار مشکل شدیم. اگر ما در وضعیتی می‌توانستیم حمله کنیم که عراق هنوز موانع را ایجاد نکرده بود، به‌راحتی در شرق بصره مستقر می‌شدیم. ibna.ir/x6zpv @ibna_official

🔰گفت‌وگو با هاشم قادری در باب فراگیری «روان‌شناسی زرد»؛ روانشناسی عامه‌پسند برای همه یک درمان جمعی پیشنهاد می‌کند 🔸دکتر قادری: «مردم برای فرار از سردرگمی و بحران، به راهکارهای سریع پناه می‌برند؛ اما روانشناسی علمی مسیر تدریجی و ریشه‌دار است. 🔸امروزه ما با پدیده‌ای تحت عنوان مدیا تروما یا ترومای رسانه‌ای مواجهیم. اما باید دانست که این پدیده چه تأثیری بر روان افراد می‌گذارد؟ امروزه مردم به صورت مداوم با اخبار منفی مواجه می‌شوند، حتی کارمندان نیز دائماً در معرض این پیام‌های آسیب‌زا قرار دارند. وقتی خبری به شیوه‌های مختلف منتشر می‌شود، حجم عظیمی از اطلاعات به سمت مخاطب سرازیر می‌شود. این فضا چگونه می‌تواند تروما ایجاد کند؟ که اگر شغل فرد به گونه‌ای باشد که مرتباً با نشانه‌های تروما مواجه شود، این مسئله تشدید می‌شود. رسانه‌ها که ما از آن به عنوان منبع اطلاعات یاد می‌کنیم، جای کار بسیاری در حوزه فرهنگ‌سازی دارند. سواد رسانه‌ای نقش کلیدی در این زمینه ایفا می‌کند. متأسفانه، برخی پادکست‌ها توسط افرادی اداره می‌شوند که هیچ پیشینه‌ای در روانشناسی ندارند و تحلیل‌های اشتباه آن‌ها به مخاطبان منتقل می‌شود. 🔸روانشناسی زرد با ارائه مسکن‌های کوتاه‌مدت، تنها مشکلات را موقتاً پنهان می‌کند. در حالی که روانشناسی علمی به دنبال درمان ریشه‌ای است. برای مثال، فردی که در کودکی مورد آزار قرار گرفته، در بزرگسالی ممکن است به صورت ناخودآگاه روابط مشابهی را تکرار کند. تنها با درمان تروماهای گذشته می‌توان این چرخه را شکست. ibna.ir/x6zGQ @ibna_official

🔰ادبیات کودک؛ سرگرمی یا آموزش، در گفت‌وگو با فرمهر منجزی؛ ادبیات برای لذت‌بردن است 🔸فرمهر منجزی، مترجم ادبیات کودک و نوجوان، در گفت‌وگو با ایبنا، درباره ضرورت سرگم‌کننده یا آموزشی‌بودن ادبیات کودک و نوجوان، گفت: شاید نتوان بین آموزش و سرگرمی خط کشید یا به کتاب‌ها تک‌بعدی نگاه کرد. گاهی در آثار داستانی هم می‌شود آموزش‌هایی را مشاهده کرد. هر داستان، یک زندگی است. پس می‌شود از آن نکاتی را یاد گرفت. ولی در کل ادبیات، غیرآموزشی است و بیشتر برای لذت بردن و شریک شدن در تجربه نویسنده‌ای است، که تجربه‌اش را به شکل داستان کوتاه یا بلند، همراه با تصویر یا بدون تصویر، بیان می‌کند. 🔸شاید در گذشته هدف از نوشتن داستان برای کودکان، بیشتر، آموزش بوده. مثل کتاب‌های صمد بهرنگی که داستان‌هایی غم‌انگیز درباره فقر و اختلاف طبقاتی بودند. یا بیشترِ آثار مهدی آذریزدی که بازنویسی ادبیات کهن هستند و گوشه‌چشمی به آموزش دارند. 🔸ادبیات اصولاً آموزش مستقیم ندارد و کتاب‌های آموزشی در جایگاه خودشان استفاده می‌شوند، ولی کتاب‌های داستانی، مصور، رمان کودک و نوجوان، آثارعلمی-تخیلی و… محصولات فرهنگی هستند که کودکان و نوجوانان برای لذت‌بردن می‌خوانند. شاید نتوان بین آموزش و سرگرمی خط کشید یا به کتاب‌ها تک‌بعدی نگاه کرد. گاهی در آثار داستانی هم می‌شود آموزش‌هایی را مشاهده کرد. ibna.ir/x6zG2 @ibna_official

🔰نگاهی به رمان «بنده خدا» اثر کورمک مک‌کارتی؛ کاوشی در تاریکی‌های روح انسان 🔸رمان «بنده خدا» یکی از آثار اولیه کورمک مک‌کارتی و نمونه‌ای برجسته از توانایی این نویسنده صاحب‌سبک امریکایی در به تصویر کشیدن تاریکی‌های روح انسان و انزوای اجتماعی است‌‌ 🔸مضامین و سبک روایی «بنده خدا» به دلیل توصیف‌های بی‌رحمانه‌اش از خشونت و انحراف، برای خوانندگان با روحیه حساس مناسب نیست. با این حال، منتقدان معتقدند که این رمان فراتر از یک داستان جنایی، به بررسی انزوای اجتماعی، فقدان هویت و مرزهای بشریت می‌پردازد. لستر بالارد، به‌عنوان یک شخصیت منزوی، نه‌تنها از جامعه طرد شده، بلکه حتی از خودش نیز بیگانه است. مک‌کارتی با نثری موجز و سینمایی، خواننده را به ذهن آشوب‌زده لستر می‌برد و او را به‌گونه‌ای به تصویر می‌کشد که هم نفرت‌انگیز و هم قابل ترحم است. 🔸نقدها درباره «بنده خدا» به‌طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند: ستایش از شجاعت مک‌کارتی در پرداختن به موضوعات تابو و انتقاد از خشونت بیش‌ازحد و فقدان همدلی در روایت. منتقدان مجله «نیویورک‌تایمز» این رمان را به دلیل نثر قدرتمند و توانایی مک‌کارتی در به تصویر کشیدن زوال اخلاقی ستوده‌اند، اما برخی دیگر معتقدند که نگاه بالینی او به لستر، مانع از ایجاد ارتباط عاطفی با خواننده می‌شود. ibna.ir/x6zCr @ibna_official

🔰گودرز رشتیانی استاد تاریخ دانشگاه تهران: وطن به مثابه جغرافیای پیوند 🔸گودرز رشتیانی: وطن رابطه‌ای است که در دل مکان واقعی شکل می‌گیرد. این مکان، همان خاکی است که زیستگاه انسان، حافظ خاطره و زمینه پایداری فرهنگی و تاریخی اوست. وطن پیوندی است که در جغرافیا شکل می‌گیرد؛ پیوندی که بنیاد و حافظ فرهنگ، سنن، تاریخ و حیات ایرانیان است. 🔸در رویکرد زبان‌محور، زبان به عنوان ستون فقرات هویت ملی در نظر گرفته می‌شود. زبان نه‌فقط ابزار ارتباط، بلکه بستر انتقال حافظه جمعی، اسطوره‌های ملی و سبک اندیشیدن است. در نظریه بندیکت اندرسن، ملت‌ها به‌واسطه زبان و رسانه‌های نوشتاری به‌عنوان جوامعی تصوری شکل می‌گیرند. 🔸مهم‌ترین عنصر پیوست‌دهنده تمامی این مؤلفه‌ها، خاک و سرزمین ایران است. سرزمین، نه‌فقط بستری برای زیست، بلکه فضای تثبیت خاطره، زبان، فرهنگ و تاریخ مشترک است. بدون خاک، هیچیک از عناصر فوق، تداوم‌پذیر نخواهند بود. نظریه مکان‌محور ریتسل به‌روشنی این نکته را توضیح می‌دهد: وطن رابطه‌ای است که در دل مکان واقعی شکل می‌گیرد. این مکان، همان خاکی است که زیستگاه انسان، حافظ خاطره و زمینه پایداری فرهنگی و تاریخی اوست. 🔸 بدیهی است زبان، فرهنگ و حافظه تاریخی و سنن مشترک نفی ناپذیرند اما تأکید بر زیرساختی است که همه این عناصر در آن معنا می‌یابند. در واقع میهن‌دوستی و ایران‌گرایی امروز، مسئولیت‌پذیری نسبت به خاک است. هویت ملی، بدون سرزمین پایدار، دوام نخواهد داشت. لازمه و شرط اساسی دفاع از وطن در شرایط حاضر دفاع از اکوسیستم، منابع طبیعی، و زیست‌پذیری سرزمین است. ibna.ir/x6zGj @ibna_official