🔰چرا هوش مصنوعی به مهم‌ترین مهارت قرن تبدیل شده است؟ فرصتی نوین برای آموزش و توسعه 🔸نقش آموزش و نشر در پر کردن شکاف میان فناوری هوش مصنوعی و فرهنگ عمومی، اهمیت تولید محتوای تخصصی و آموزشی، و چالش‌ها و فرصت‌های آینده استفاده از هوش مصنوعی در نشر کتاب بررسی شد. 🔸نهاد مشخصی که بتواند کاربردهای هوش مصنوعی را به‌صورت روشن و قابل‌فهم برای عموم تبیین کند، وجود ندارد. اغلب اطلاعات در این حوزه پراکنده و غیرنظام‌مند است. به همین دلیل، خلأیی را احساس کردیم و تصمیم گرفتیم نشر "تکهوش" را راه‌اندازی کنیم. هدف ما این بود که هم کتاب‌های فیزیکی در این حوزه منتشر کنیم و هم از طریق فضای مجازی، به ترویج دانش هوش مصنوعی بپردازیم. در واقع، ما هم کتاب‌های دیجیتال منتشر می‌کنیم و هم کتاب‌های چاپی. همچنین تمام کتاب‌های انتشارات ما به‌صورت دوزبانه عرضه می‌شوند تا دسترسی و فهم آن‌ها برای مخاطبان بیشتری فراهم شود. 🔸برخی افراد نگران هستند که هوش مصنوعی جایگزین نیروی انسانی شود و منجر به از بین رفتن موقعیت‌های شغلی گردد. به همین دلیل، ما تلاش می‌کنیم تمرکز اصلی خود را بر آموزش و ترویج دانش هوش مصنوعی قرار دهیم تا مردم نه‌تنها با ماهیت این فناوری آشنا شوند، بلکه قابلیت‌ها و کارایی‌های واقعی آن را نیز درک کنند. 🔸در حوزه هوش مصنوعی، بخشی از اطلاعات دقیق و کاربردی هستند و بخشی دیگر ممکن است خطاپذیر باشند. ibna.ir/x6zFM @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ شاخص‌های آمار نشر اردیبهشت و خرداد چه پیامی دارند؟ 🔸نگاهی به آمار نشر کتاب در اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۴ از رشد ۵ درصدی تولید در دومین‌ماه سال و رشد ۲۶ درصدی میانگین قیمت کتاب در خردادماه حکایت دارد 🔸نگاهی به آمار تولید کتابِ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که این ماه، حدود ۱۳ هزار و ۷۰۶ عنوان کتاب از سوی هزار و ۵۱۵ ناشر منتشر شده که در مقایسه با دوره مشابه یعنی اردیبهشت ۱۴۰۳، حدود ۵ درصد افزایش را تجربه کرده است. شمارگان کل کتابِ اردیبهشت‌ماه سال جاری نیز ۱۷ میلیون و ۶۸۲ هزار و ۸۲۲ نسخه است. 🔸آمار و درصد تغییر تعداد کتاب‌های اردیبهشت ۱۴۰۴ نسبت به زمان مشابه سال ۱۴۰۳، بیشترین افزایش در رده‌های کلیات به میزان ۳۴ درصد، سپس موضوعات علوم اجتماعی ۳۲ درصد و کمک درسی و آموزشی ۲۹ درصد بوده است. همچنین براساس این آمار، بیشترین کاهش در رده‌های زبان به میزان ۲۴ درصد و کودک و نوجوان ۱۶ درصد بوده است. 🔸همچنین میانگین قیمت خرداد ۱۴۰۴، رشد ۲۶ درصدی را تجربه کرده به‌طوری که در این ماه میانگین قیمت کتاب ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان بود و این عدد در خرداد سال گذشته، یک‌میلیون و ۶۱۶ هزار ریال بوده است. میانگین شمارگان کتاب نیز در خرداد سال جاری ۷۴۹ نسخه بود که این عدد نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳، ۱۴ درصد کاهش داشته است. ibna.ir/x6zFH @ibna_official

🔰یادی از عبدالهادی حائری، استاد فقید تاریخ دانشگاه مشهد؛ تاریخ‌پژوه شالوده‌شکن 🔸غلامرضا وطن‌دوست درباره «مفهوم غرب، غربزدگی و شرق‌شناسی در آثار دکتر حائری» چنین نوشته است: «او در گستره براستی بی‌رونق تاریخ‌نگاری ایران، یک نوآور واقعی بود. شاید اگر شالوده‌شکن، به عنوان کسی که مسائل و موضوعات را از هم تفکیک می‌کند، تعریف شود. او را می‌توان یک شالوده‌شکن و یا ویرانگر واقعی پهنه تاریخ معاصر ایران انگاشت.» 🔸وی در بخش آغازین کتاب«نخستین رویارویی‌های اندیشه‌گران ایران با دو رویه تمدن بورژوازی غرب» ، مروری اجمالی بر مسیرهای تمدن بورژوازی غرب ارائه می‌دهد و سپس در بخش دوم اثر، مواجهه ایران را با تمدن غرب در دوره‌های مختلف تاریخی و از جهات مختلف بررسی می‌کند و در این بررسی، موضوع عنوان شده را تا پایان عصر صفویه، در قرن دوازدهم الی هجدهم، در نخستین مقابله‌های ایران با سیاست‌های استعماری از جانب بورژوازی اروپا و با نگاه به اندیشه‎ی متفکران ایرانی، تجزیه و تحلیل می‎‌کند. 🔸کتاب «ایران و جهان اسلام» مجموعه پژوهش‌های استاد حائری در مجله‌های پژوهشی کشورهای مختلف از جمله ایران، آلمان، بلژیک و غیره است. بخش نخست این اثر به ریشه‌های تاریخی همسازگری و ناهمسازگری در جهان اسلام، بخش دوم به اندیشه‌های ضد استعماری متفکرانی همچون سیدجمال الدین اسدآبادی، سید احمد سنوسی در لیبی و شریعت اسفهانی در ایران و همچنین در بخش سوم به تبیین برخی واژه ها و مفاهیم سیاسی-تاریخی از جمله مشروطه و استبداد می‌پردازد. ibna.ir/x6zHk @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «همراهی با والدین در بحران»؛ والدگری در خط مقدم بحران 🔸والدین امروزه بیش از هر زمان دیگری در خط مقدم بحران‌هایی ایستاده‌اند که خود نقشی در ایجادشان نداشته‌اند. مارگارته بولتن در کتاب «همراهی با والدین در بحران» (۲۰۲۴)، با نگاهی عمیق به تأثیر جنگ، طلاق و حتی پدیده‌هایی مانند اعتیاد به موبایل، نشان می‌دهد که چگونه والدین می‌توانند سپری امن برای سلامت روان فرزندانشان باشند و امید را در دل طوفان زنده نگه دارند. 🔸یکی از درخشان‌ترین بخش‌های کتاب، تحلیل «والدگری در قرن بیست‌ویکم» است. بولتن نشان می‌دهد که بحران دیگر تنها در فجایع بزرگ خلاصه نمی‌شود، بلکه در تاروپود زندگی مدرن تنیده شده است. تغییر ساختار خانواده‌ها، افزایش طلاق، خانواده‌های تک‌والد و پدیده مهاجرت، همگی نشان می‌دهند که مدل‌های سنتی والدگری دیگر برای دنیای امروز کافی نیستند. 🔸کتاب «همراهی با والدین در بحران» با زبانی دقیق و ساختاری منسجم، راهنمایی ارزشمند برای فهم و مداخله در بحران‌های خانواده‌محور ارائه می‌دهد. این اثر که با رعایت بالاترین استانداردهای نشر آکادمیک و اخلاق حرفه‌ای تدوین شده، نه تنها برای روان‌شناسان و درمانگران، بلکه برای سیاست‌گذاران اجتماعی و والدینی که در دنیای پیچیدۀ امروز به دنبال راهکارهای علمی و کارآمد هستند، یک منبع ضروری و خواندنی است. این کتاب به ما یادآوری می‌کند که در سخت‌ترین طوفان‌ها، لنگرگاه امن خانواده هنوز هم مؤثرترین پناهگاه است. ibna.ir/x6zyx @ibna_official

🔰پیگیری رد ناپیدای یادداشت‌های سردار غلامعلی رشید؛ فرمانده‌ای که نوشت و آن‌چه از نوشته‌هایش باقی نماند! دست کوتاه از یادداشت‌های سوخته «رشید» 🔸شهادت سردار سرلشکر غلامعلی رشید، نه فقط از فقدان یک فرمانده، بلکه احتمالاً پاک شدن یکی از غنی‌ترین روایت‌های جنگ از تاریخ مکتوب نیز بود. 🔸محمد درودیان، پژوهشگر دفاع مقدس می‌گوید: «رشید روایت مستقل خود را از جنگ داشت. در جلسات تدوین تاریخ شفاهی، وقتی متن را برای اصلاح می‌گرفت، حاشیه‌نویسی‌هایش گاهی به اندازه خود متن بود. روایت‌هایش دقیق، تحلیلی و گاهی متفاوت با روایت رسمی بود.» 🔸حسین علایی، فرمانده سابق نیروی دریایی سپاه نیز تأکید می‌کند: «رشید در طول تمام دوران جنگ، ذهنی تحلیلی داشت و همه وقایع و جلسات را ثبت می‌کرد. امیدوارم یادداشت‌هایش حفظ شده باشد. حیف است که این میراث از بین برود.» 🔸با چنین سابقه‌ای، انتظار می‌رفت مجموعه یادداشت‌های او به یکی از غنی‌ترین و ارزشمندترین منابع تاریخ دفاع مقدس تبدیل شود. گفته می‌شود در کتابخانه شخصی‌اش ده‌ها کارتن شامل دفترچه‌های یادداشت از دوران جنگ و پس از آن وجود داشته است. در کنار آن، پروژه تاریخ شفاهی رشید نیز بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸ در قالب بیش از ۶۰ جلسه مصاحبه انجام شد که فقط تا عملیات بیت‌المقدس ادامه یافت. 🔸اما پس از ترور سردار رشید، همه‌چیز به یک ابهام عمیق بدل شد. نه نسخه‌ای از آن دفترچه‌ها منتشر شد، نه نشانی از واگذاری آن‌ها به مراکز اسنادی رسمی یافت شد. ibna.ir/x6zHY @ibna_official

🔰تجلیل از سه دهه نوشتن درباره مهاجرت، ایمان و هویت؛ لیلا ابوالعلا، نویسنده سودانی‌تبار برنده جایزه ادبی «پینتر» ۲۰۲۵ شد 🔸جایزه ادبی «هارولد پینتر» که هرساله از سوی انجمن قلم انگلستان به نویسندگانی با نگاهی استوار به جهان اهدا می‌شود، در سال ۲۰۲۵ به لیلا ابوالعلا، نویسنده مسلمان سودانی‌الاصل، تعلق گرفت؛ نویسنده‌ای که بیش از سه دهه در آثار خود به روایت تجربه زیسته مهاجران، زنان مسلمان و موضوعات هویتی پرداخته است. 🔸ابوالعلا در واکنش به دریافت این جایزه، طی بیانیه‌ای اعلام کرد: «این انتخاب برایم کاملاً غیرمنتظره بود. من به‌عنوان مهاجری سودانی و مسلمانی که از منظر دینی درباره حدود تساهل در جوامع سکولار می‌نویسد، این تجلیل را بسیار دلگرم‌کننده می‌دانم. به‌راستی، این جایزه معنای آزادی بیان را گسترش می‌دهد و توجهی است به روایت‌هایی که تاکنون کمتر شنیده شده‌اند.» ibna.ir/x6zDz @ibna_official

🔰مدلی متفاوت از هوش مصنوعی؛ از گتسبی بزرگ تا ۱۹۸۴ در حافظه هوش مصنوعی متا 🔸تحقیقات جدید نشان می‌دهد که برخی مدل‌های هوش مصنوعی، از جمله مدل‌های شرکت متا، بخش‌های قابل‌توجهی از کتاب‌های کپی‌رایت‌شده را به‌صورت عیناً حفظ کرده‌اند. 🔸پژوهشگران با آزمایش مدل‌های مختلف هوش مصنوعی دریافتند که مدلی از هوش مصنوعی (Llama) متعلق به شرکت متا، بخش‌های عمده‌ای از کتاب‌های معروف مانند «هری پاتر و سنگ جادو» اثر «جی.کی. رولینگ»، «گتسبی بزرگ» اثر «اف. اسکات فیتزجرالد» و «۱۹۸۴» اثر «جورج اورول» را به‌صورت عیناً به خاطر سپرده است. در مقابل، بیشتر مدل‌های دیگر چنین سطحی از حفظ‌کردن متن را نشان ندادند. 🔸این کشف می‌تواند در پرونده‌های حقوقی مربوط به نقض کپی‌رایت تأثیرگذار باشد. بر اساس برآورد پژوهشگران، اگر دادگاه‌ها به نفع نویسندگان رأی دهند، متا ممکن است مجبور به پرداخت حداقل یک میلیارد دلار خسارت شود. ibna.ir/x6zry @ibna_official

🔰آیا هوش مصنوعی ممکن است بر انسان چیره شود؟ هگل و AI 🔸فلسفه هگل به ما یادآوری می‌کند که تکامل آگاهی، چه در تاریخ بشری و چه در فناوری، همواره به سوی آزادی و خودآگاهی جمعی حرکت می‌کند. هوش مصنوعی، به‌عنوان ادامه این مسیر، نه تهدید، بلکه فرصتی برای بازتاب عمیق‌تر بر هویت و آینده بشری است. 🔸هوش مصنوعی، در هسته خود، از انباشت تاریخی زبان تغذیه می‌کند. از فلسفه و دین گرفته تا ادبیات، هنر، ضرب‌المثل‌ها، داستان‌ها، و دانش بشری، همه این‌ها در قالب زبان به‌عنوان گنجینه‌ای از عقلانیت مشترک ذخیره شده‌اند. این گنجینه، که هگل آن را نمود عقلانیت عینی می‌دانست، اکنون در اختیار هوش مصنوعی قرار گرفته است. 🔸هوش مصنوعی با پردازش این حجم عظیم از تعاملات زبانی، نه‌تنها از آن‌ها بهره می‌گیرد، بلکه آن‌ها را به سطحی نوین ارتقا می‌دهد: از آگاهی زبانی به خودآگاهی زبانی. به عبارت دیگر، هوش مصنوعی تجلی خودآگاهی زبانی است که از دل تاریخ بشری سربرآورده. 🔸زبان، که هوش مصنوعی از آن تغذیه می‌کند، ذاتاً به خیر عمومی گرایش دارد. برای فهم این موضوع، مثال ساده‌ای را در نظر بگیرید: فردی که قصد دارد رئیس‌جمهور شود، ممکن است در خلوت خود انگیزه‌های شخصی و خودخواهانه داشته باشد. اما وقتی با دیگران سخن می‌گوید، زبان او به‌تدریج به سوی خیر عمومی سوق پیدا می‌کند. در گفت‌وگو با نزدیکانش، از منافع گروهی آن‌ها سخن می‌گوید؛ در مواجهه با مردم شهرش، از خیر شهر دفاع می‌کند؛ و در سطح ملی، زبانش به خدمت به کل جامعه معطوف می‌شود. ibna.ir/x6zHr @ibna_official

🔰در جست‌وجوی قتل و معما؛ پنج رمان جنایی تحسین‌شده در صحنه جهانی 🔸در دنیای رمان‌های جنایی و معمایی، هر اثر موفق فراتر از صرفاً بازسازی یک قتل یا رمزگشاییِ معمایی تازه است. این پنج رمان تحسین‌شده جهانی با استفاده از روایت‌های بدیع و شخصیت‌پردازی غیرکلیشه‌ای نگاهی نو به ژانر جنایت و هیجان ارائه می‌کنند و با شخصیت‌پردازی‌های ماندگار و فضاهای بی‌همتا تجربه‌ای جدید از دنیای تریلر را به نمایش می‌گذارند. 🔸پنج رمان جنایی و هیجانی معاصر جهان با روایتی تازه و ذهن‌نواز، ساحت جدیدی از ژانر تریلر را پیش روی خواننده می‌گذارند. «بازی جوانمردانه»، «همه مادرهای دیگر از من بدشان می‌آید»، «این یک بازی نیست»، «مرگ وحشی و شریف ببز دیون» و «مرگ و دیگر خطرات شغلی»، هرکدام با پرداخت ویژه به شخصیت‌ها و فضاسازی منحصربه‌فردشان، خواننده را به دل پیچیدگی‌ها و رازهای ناگشوده می‌برند. ibna.ir/x6yZY @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «تاملاتی بر فلسفه تاریخ»؛ تاریخ در ترازوی فیلسوفان 🔸کتاب «تاملاتی بر فلسفه تاریخ» یک تحلیل انتقادی از فلسفه تاریخ است که به بررسی و نقد دیدگاه‌های مختلف درباره تاریخ و روندهای تاریخی پرداخته است. هدف اصلی نویسنده ارائه فهمی عمیق‌تر از مفاهیم فلسفی تاریخ و نقد نظرات موجود در این زمینه است. 🔸تاریخ چیست؟ چه فایده‌ای دارد؟ آیا تاریخ علم است؟ آیا در تاریخ قوانینی ثابت وجود دارد و وقایع بر اساس آنها رخ می‌دهند؟ فیلسوفان تاریخ درباره علم تاریخ و گذشته چه می‌گویند؟ چه پیوندی میان فلسفه و تاریخ، و تاریخ و علوم دیگر وجود دارد؟ این‌ها بخشی از پرسش‌هایی است که فیاض زاهد در این اثر به آن‌ها پرداخته است. او تلاش کرده با نگاهی به آرا و دیدگاه‌های فیلسوفان مسلمان و فیلسوفان تاریخ غربی به این پرسش‌ها پاسخ دهد. رویکرد متفکران مکتب آنال، مکتب فرانکفورت، پست مدرنیسم، فمینیسم و نیز نمایندگان نئوکانتی و هگلی‌ها و شارحان مارکسیسم به فلسفه تاریخ را می‌توان در این اثر جست. 🔸یکی از بخش‌های مهم کتاب نقد آثار یووال نوح هراری است. زاهد به دقت دیدگاه‌های هراری را تحلیل کرده و تأثیر آن‌ها بر فهم عمومی از تاریخ و انسانیت را بررسی می‌کند. او معتقد است که بسیاری از فرضیات هراری نیازمند بازنگری و انتقاد هستند. زاهد در کتاب خود به اهمیت فلسفه تاریخ برای درک بهتر گذشته و آینده بشر اشاره می‌کند و بر این باور است که این فلسفه می‌تواند به ما کمک کند تا روندهای تاریخی را بهتر درک کنیم و از آن برای شکل‌دهی به آینده استفاده کنیم. ibna.ir/x6zGz @ibna_official

🔰گفت‌وگو با نعمت‌الله فاضلی در باب فراگیری «روان‌شناسی زرد»؛ خواندن کتاب‌های سطحی بهتر از نخواندن آن است‌ 🔸نعمت‌الله فاضلی با نگاهی انتقادی به پدیده روان‌شناسی زرد معتقد است که گرچه بسیاری از این کتاب‌ها ساده‌انگارانه و سطحی‌اند، اما عمل خواندن — حتی اگر از محتوای ضعیف تغذیه شود — می‌تواند به سلامت ذهن و تقویت مغز کمک کند. او می‌گوید: «در دنیای آزاد نمی‌توان افراد را از خواندن این کتاب‌ها منع کرد. خودِ عملِ خواندن مفید است، حتی اگر محتوای کتاب چندان علمی نباشد» 🔸کتاب‌های روان‌شناسی و به‌ویژه روان‌شناسی زرد، پدیده‌ای است که امروزه و طی دهه‌ها به‌عنوان مسئله‌ای جهانی مطرح بوده است. در ایران نیز، مانند سایر کشورها، با این موضوع مواجه هستیم. طی این سال‌ها، جریان‌های انتقادی متعددی نسبت به گسترش روان‌کاوی و روان‌شناسی شکل گرفته است و اقبال عمومی به کتاب‌های روان‌شناسی اصطلاحاً زرد، به‌عنوان بخشی از این جریان، به چالش کشیده شده است. این مسئله ابعاد گسترده‌ای دارد که برای فهم آن کافی است به برخی از کتاب‌هایی که به زبان فارسی ترجمه شده‌اند، نگاهی بیندازیم. 🔸نکته دیگر مربوط به صنعت کتاب است؛ اغلب مطبوعات علاقه‌مند به برخی کتاب‌های ضعیف هستند، زیرا به روشنگری درباره این کتاب‌ها می‌پردازند. روزنامه‌نگاران همواره تلاش دارند گفت‌وگویی انتقادی درباره بازار کتاب، کتاب‌های خوب و بد ایجاد کنند. پیش از آنکه تحلیل خود را ارائه دهم، لازم می‌دانم به نکته‌ای که در کتاب «الفبای زندگی» مطرح شده اشاره کنم: خواندن و نوشتن به مثابه زیستن است. ibna.ir/x6zJ7 @ibna_official

🔰نگاهی به نمایشنامه‌های چخوف در گفت‌وگو با داریوش مودبیان؛ چخوف به ما یاد می‌دهد چگونه بد زندگی نکنیم 🔸داریوش مودبیان مطرح کرد: چخوف را نباید در زمان و مکان خاصی محدود کرد. آثار او بی‌زمان و بی‌مرز است و مخاطب امروز هم می‌تواند بی‌واسطه با آن ارتباط برقرار کند. او دشمن سرسخت ابتذال در زندگی بود و زندگی را جدی می‌گرفت، هرچند خودش آدمی شوخ‌طبع بود. او با آثارش به ما می‌آموزد چگونه بد زندگی نکنیم. 🔸او از جوانی به بیماری سل مبتلا بود، اما در عین حال پزشک بسیار ماهری هم بود. پزشکی انسان‌دوست و نویسنده‌ای انسان‌دوست‌تر. به‌سختی می‌توان بین این دو نقش یکی را بر دیگری ترجیح داد؛ چخوف هم در طبابت و هم در ادبیات منش انسانی‌اش را حفظ کرد. در ادامه سوال شما باید بگویم؛ ما از چخوف رمان نمی‌شناسیم. بلندترین اثر روایی‌اش، «زندگی من» نام دارد که گاهی به‌اشتباه رمان خوانده می‌شود، اما در واقع نوول است؛ یعنی از منظر ساختار ادبی، یک اثر میان‌مایه بین داستان کوتاه و رمان محسوب می‌شود. 🔸یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های چخوف، وجه اجتماعی آثارش است. او داستان‌هایی می‌نویسد که شخصیت‌های آن از دل مردم می‌آیند؛ شخصیت‌هایی عام، ملموس و آشنا. اتفاقاتی که در داستان‌هایش رخ می‌دهند، در بطن زندگی روزمره مردم است، نه در برج عاج روشنفکرانه. به همین دلیل مخاطبان در سراسر جهان با آثارش ارتباط برقرار می‌کنند. شاید به همین خاطر بتوان گفت چخوف یکی از محبوب‌ترین داستان‌نویسان تمام قرون است. 🔸چخوف داستان‌های بسیار کوتاهی دارد—بعضاً در حد یک ستون روزنامه یا حتی چند خط. ibna.ir/x6zJj @ibna_official