🔰تجلیل از سه دهه نوشتن درباره مهاجرت، ایمان و هویت؛ لیلا ابوالعلا، نویسنده سودانی‌تبار برنده جایزه ادبی «پینتر» ۲۰۲۵ شد 🔸جایزه ادبی «هارولد پینتر» که هرساله از سوی انجمن قلم انگلستان به نویسندگانی با نگاهی استوار به جهان اهدا می‌شود، در سال ۲۰۲۵ به لیلا ابوالعلا، نویسنده مسلمان سودانی‌الاصل، تعلق گرفت؛ نویسنده‌ای که بیش از سه دهه در آثار خود به روایت تجربه زیسته مهاجران، زنان مسلمان و موضوعات هویتی پرداخته است. 🔸ابوالعلا در واکنش به دریافت این جایزه، طی بیانیه‌ای اعلام کرد: «این انتخاب برایم کاملاً غیرمنتظره بود. من به‌عنوان مهاجری سودانی و مسلمانی که از منظر دینی درباره حدود تساهل در جوامع سکولار می‌نویسد، این تجلیل را بسیار دلگرم‌کننده می‌دانم. به‌راستی، این جایزه معنای آزادی بیان را گسترش می‌دهد و توجهی است به روایت‌هایی که تاکنون کمتر شنیده شده‌اند.» ibna.ir/x6zDz @ibna_official

🔰مدلی متفاوت از هوش مصنوعی؛ از گتسبی بزرگ تا ۱۹۸۴ در حافظه هوش مصنوعی متا 🔸تحقیقات جدید نشان می‌دهد که برخی مدل‌های هوش مصنوعی، از جمله مدل‌های شرکت متا، بخش‌های قابل‌توجهی از کتاب‌های کپی‌رایت‌شده را به‌صورت عیناً حفظ کرده‌اند. 🔸پژوهشگران با آزمایش مدل‌های مختلف هوش مصنوعی دریافتند که مدلی از هوش مصنوعی (Llama) متعلق به شرکت متا، بخش‌های عمده‌ای از کتاب‌های معروف مانند «هری پاتر و سنگ جادو» اثر «جی.کی. رولینگ»، «گتسبی بزرگ» اثر «اف. اسکات فیتزجرالد» و «۱۹۸۴» اثر «جورج اورول» را به‌صورت عیناً به خاطر سپرده است. در مقابل، بیشتر مدل‌های دیگر چنین سطحی از حفظ‌کردن متن را نشان ندادند. 🔸این کشف می‌تواند در پرونده‌های حقوقی مربوط به نقض کپی‌رایت تأثیرگذار باشد. بر اساس برآورد پژوهشگران، اگر دادگاه‌ها به نفع نویسندگان رأی دهند، متا ممکن است مجبور به پرداخت حداقل یک میلیارد دلار خسارت شود. ibna.ir/x6zry @ibna_official

🔰آیا هوش مصنوعی ممکن است بر انسان چیره شود؟ هگل و AI 🔸فلسفه هگل به ما یادآوری می‌کند که تکامل آگاهی، چه در تاریخ بشری و چه در فناوری، همواره به سوی آزادی و خودآگاهی جمعی حرکت می‌کند. هوش مصنوعی، به‌عنوان ادامه این مسیر، نه تهدید، بلکه فرصتی برای بازتاب عمیق‌تر بر هویت و آینده بشری است. 🔸هوش مصنوعی، در هسته خود، از انباشت تاریخی زبان تغذیه می‌کند. از فلسفه و دین گرفته تا ادبیات، هنر، ضرب‌المثل‌ها، داستان‌ها، و دانش بشری، همه این‌ها در قالب زبان به‌عنوان گنجینه‌ای از عقلانیت مشترک ذخیره شده‌اند. این گنجینه، که هگل آن را نمود عقلانیت عینی می‌دانست، اکنون در اختیار هوش مصنوعی قرار گرفته است. 🔸هوش مصنوعی با پردازش این حجم عظیم از تعاملات زبانی، نه‌تنها از آن‌ها بهره می‌گیرد، بلکه آن‌ها را به سطحی نوین ارتقا می‌دهد: از آگاهی زبانی به خودآگاهی زبانی. به عبارت دیگر، هوش مصنوعی تجلی خودآگاهی زبانی است که از دل تاریخ بشری سربرآورده. 🔸زبان، که هوش مصنوعی از آن تغذیه می‌کند، ذاتاً به خیر عمومی گرایش دارد. برای فهم این موضوع، مثال ساده‌ای را در نظر بگیرید: فردی که قصد دارد رئیس‌جمهور شود، ممکن است در خلوت خود انگیزه‌های شخصی و خودخواهانه داشته باشد. اما وقتی با دیگران سخن می‌گوید، زبان او به‌تدریج به سوی خیر عمومی سوق پیدا می‌کند. در گفت‌وگو با نزدیکانش، از منافع گروهی آن‌ها سخن می‌گوید؛ در مواجهه با مردم شهرش، از خیر شهر دفاع می‌کند؛ و در سطح ملی، زبانش به خدمت به کل جامعه معطوف می‌شود. ibna.ir/x6zHr @ibna_official

🔰در جست‌وجوی قتل و معما؛ پنج رمان جنایی تحسین‌شده در صحنه جهانی 🔸در دنیای رمان‌های جنایی و معمایی، هر اثر موفق فراتر از صرفاً بازسازی یک قتل یا رمزگشاییِ معمایی تازه است. این پنج رمان تحسین‌شده جهانی با استفاده از روایت‌های بدیع و شخصیت‌پردازی غیرکلیشه‌ای نگاهی نو به ژانر جنایت و هیجان ارائه می‌کنند و با شخصیت‌پردازی‌های ماندگار و فضاهای بی‌همتا تجربه‌ای جدید از دنیای تریلر را به نمایش می‌گذارند. 🔸پنج رمان جنایی و هیجانی معاصر جهان با روایتی تازه و ذهن‌نواز، ساحت جدیدی از ژانر تریلر را پیش روی خواننده می‌گذارند. «بازی جوانمردانه»، «همه مادرهای دیگر از من بدشان می‌آید»، «این یک بازی نیست»، «مرگ وحشی و شریف ببز دیون» و «مرگ و دیگر خطرات شغلی»، هرکدام با پرداخت ویژه به شخصیت‌ها و فضاسازی منحصربه‌فردشان، خواننده را به دل پیچیدگی‌ها و رازهای ناگشوده می‌برند. ibna.ir/x6yZY @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «تاملاتی بر فلسفه تاریخ»؛ تاریخ در ترازوی فیلسوفان 🔸کتاب «تاملاتی بر فلسفه تاریخ» یک تحلیل انتقادی از فلسفه تاریخ است که به بررسی و نقد دیدگاه‌های مختلف درباره تاریخ و روندهای تاریخی پرداخته است. هدف اصلی نویسنده ارائه فهمی عمیق‌تر از مفاهیم فلسفی تاریخ و نقد نظرات موجود در این زمینه است. 🔸تاریخ چیست؟ چه فایده‌ای دارد؟ آیا تاریخ علم است؟ آیا در تاریخ قوانینی ثابت وجود دارد و وقایع بر اساس آنها رخ می‌دهند؟ فیلسوفان تاریخ درباره علم تاریخ و گذشته چه می‌گویند؟ چه پیوندی میان فلسفه و تاریخ، و تاریخ و علوم دیگر وجود دارد؟ این‌ها بخشی از پرسش‌هایی است که فیاض زاهد در این اثر به آن‌ها پرداخته است. او تلاش کرده با نگاهی به آرا و دیدگاه‌های فیلسوفان مسلمان و فیلسوفان تاریخ غربی به این پرسش‌ها پاسخ دهد. رویکرد متفکران مکتب آنال، مکتب فرانکفورت، پست مدرنیسم، فمینیسم و نیز نمایندگان نئوکانتی و هگلی‌ها و شارحان مارکسیسم به فلسفه تاریخ را می‌توان در این اثر جست. 🔸یکی از بخش‌های مهم کتاب نقد آثار یووال نوح هراری است. زاهد به دقت دیدگاه‌های هراری را تحلیل کرده و تأثیر آن‌ها بر فهم عمومی از تاریخ و انسانیت را بررسی می‌کند. او معتقد است که بسیاری از فرضیات هراری نیازمند بازنگری و انتقاد هستند. زاهد در کتاب خود به اهمیت فلسفه تاریخ برای درک بهتر گذشته و آینده بشر اشاره می‌کند و بر این باور است که این فلسفه می‌تواند به ما کمک کند تا روندهای تاریخی را بهتر درک کنیم و از آن برای شکل‌دهی به آینده استفاده کنیم. ibna.ir/x6zGz @ibna_official

🔰گفت‌وگو با نعمت‌الله فاضلی در باب فراگیری «روان‌شناسی زرد»؛ خواندن کتاب‌های سطحی بهتر از نخواندن آن است‌ 🔸نعمت‌الله فاضلی با نگاهی انتقادی به پدیده روان‌شناسی زرد معتقد است که گرچه بسیاری از این کتاب‌ها ساده‌انگارانه و سطحی‌اند، اما عمل خواندن — حتی اگر از محتوای ضعیف تغذیه شود — می‌تواند به سلامت ذهن و تقویت مغز کمک کند. او می‌گوید: «در دنیای آزاد نمی‌توان افراد را از خواندن این کتاب‌ها منع کرد. خودِ عملِ خواندن مفید است، حتی اگر محتوای کتاب چندان علمی نباشد» 🔸کتاب‌های روان‌شناسی و به‌ویژه روان‌شناسی زرد، پدیده‌ای است که امروزه و طی دهه‌ها به‌عنوان مسئله‌ای جهانی مطرح بوده است. در ایران نیز، مانند سایر کشورها، با این موضوع مواجه هستیم. طی این سال‌ها، جریان‌های انتقادی متعددی نسبت به گسترش روان‌کاوی و روان‌شناسی شکل گرفته است و اقبال عمومی به کتاب‌های روان‌شناسی اصطلاحاً زرد، به‌عنوان بخشی از این جریان، به چالش کشیده شده است. این مسئله ابعاد گسترده‌ای دارد که برای فهم آن کافی است به برخی از کتاب‌هایی که به زبان فارسی ترجمه شده‌اند، نگاهی بیندازیم. 🔸نکته دیگر مربوط به صنعت کتاب است؛ اغلب مطبوعات علاقه‌مند به برخی کتاب‌های ضعیف هستند، زیرا به روشنگری درباره این کتاب‌ها می‌پردازند. روزنامه‌نگاران همواره تلاش دارند گفت‌وگویی انتقادی درباره بازار کتاب، کتاب‌های خوب و بد ایجاد کنند. پیش از آنکه تحلیل خود را ارائه دهم، لازم می‌دانم به نکته‌ای که در کتاب «الفبای زندگی» مطرح شده اشاره کنم: خواندن و نوشتن به مثابه زیستن است. ibna.ir/x6zJ7 @ibna_official

🔰نگاهی به نمایشنامه‌های چخوف در گفت‌وگو با داریوش مودبیان؛ چخوف به ما یاد می‌دهد چگونه بد زندگی نکنیم 🔸داریوش مودبیان مطرح کرد: چخوف را نباید در زمان و مکان خاصی محدود کرد. آثار او بی‌زمان و بی‌مرز است و مخاطب امروز هم می‌تواند بی‌واسطه با آن ارتباط برقرار کند. او دشمن سرسخت ابتذال در زندگی بود و زندگی را جدی می‌گرفت، هرچند خودش آدمی شوخ‌طبع بود. او با آثارش به ما می‌آموزد چگونه بد زندگی نکنیم. 🔸او از جوانی به بیماری سل مبتلا بود، اما در عین حال پزشک بسیار ماهری هم بود. پزشکی انسان‌دوست و نویسنده‌ای انسان‌دوست‌تر. به‌سختی می‌توان بین این دو نقش یکی را بر دیگری ترجیح داد؛ چخوف هم در طبابت و هم در ادبیات منش انسانی‌اش را حفظ کرد. در ادامه سوال شما باید بگویم؛ ما از چخوف رمان نمی‌شناسیم. بلندترین اثر روایی‌اش، «زندگی من» نام دارد که گاهی به‌اشتباه رمان خوانده می‌شود، اما در واقع نوول است؛ یعنی از منظر ساختار ادبی، یک اثر میان‌مایه بین داستان کوتاه و رمان محسوب می‌شود. 🔸یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های چخوف، وجه اجتماعی آثارش است. او داستان‌هایی می‌نویسد که شخصیت‌های آن از دل مردم می‌آیند؛ شخصیت‌هایی عام، ملموس و آشنا. اتفاقاتی که در داستان‌هایش رخ می‌دهند، در بطن زندگی روزمره مردم است، نه در برج عاج روشنفکرانه. به همین دلیل مخاطبان در سراسر جهان با آثارش ارتباط برقرار می‌کنند. شاید به همین خاطر بتوان گفت چخوف یکی از محبوب‌ترین داستان‌نویسان تمام قرون است. 🔸چخوف داستان‌های بسیار کوتاهی دارد—بعضاً در حد یک ستون روزنامه یا حتی چند خط. ibna.ir/x6zJj @ibna_official

🔰قصه قفسه‌ها-۱۰ «هجران» و ۳ دهه میزبانی از کتابخوان‌های کرج/ اینجا قفسه‌ها حرف می‌زنند! 🔸 در دل محله‌ مظاهری کرج، کتاب‌فروشی کوچکی هست که سال‌ها پناه واژه‌ها و آرامش جویندگان معنا شده؛ جایی به‌نام «هجران» که نزدیک به سه دهه، دور از هیاهوی روزمره، خانه‌ کتاب‌ها، خاطره‌ها و گفت‌وگوهای آرام است. 🔸هجران فقط کتاب‌فروشی نیست؛ پاتوق فرهنگی نسلی است که عاشق ورق‌زدن کتاب‌اند. نوجوان‌هایی که نخستین شعرهای فروغ را از همین‌جا خریدند، معلم‌هایی که برای کلاسشان دنبال نسخه‌های قدیمی می‌گردند. اینجا هنوز، اگر بخواهی، می‌توانی کتاب بخوانی، چای بنوشی و با صاحب مغازه درباره اینکه «به‌نظر شما بوف کور بیشتر درد دارد یا بیگانه؟» گپ بزنی. 🔸اینجا به‌محض ورود، سکوتی دل‌نشین تو را در بر می‌گیرد. قفسه‌های چوبی بلند با کتاب‌هایی از نسل‌های مختلف، فضایی صمیمی و درعین‌حال عمیق ساخته‌اند. برخی جلدها رنگ‌ورورفته‌اند، برخی تازه از چاپخانه آمده‌اند، اما همه با یک ویژگی مشترک: حرفی برای گفتن دارند. 🔸در هجران، فروش هدف اصلی نیست. پیدا کردن مهم است؛ پیدا کردن کتابی که سال‌ها دنبالش بودی، یا جمله‌ای که به دلت آرامش می‌دهد، یا حتی کشف چیزی از خودت میان سطرها. یکی از قفسه‌ها به کتاب‌های قدیمی و کمیاب اختصاص دارد؛ کتاب‌هایی که دیگر چاپ نمی‌شوند، اما هنوز عاشق دارند. دفتر شعرهایی با حاشیه‌نویسی‌های قدیمی، رمان‌هایی با زبان متفاوت، و گاهی کتاب‌هایی که تاریخ شخصی یک نسل را روایت می‌کنند. ibna.ir/x6zDp @ibna_official

🔰آسیب‌شناسی نشر بومی- ۴ مولف: ناشر بومی بدقول است/ ناشر: با مولف بومی همکاری می‌کنیم 🔸 با وجود اینکه مولفان از بدقولی ناشر و بی‌کیفیتی کارها توسط ناشران بومی گله‌مند هستند اما ناشران معتقدند اینگونه نیست و با مولفان بومی همکاری خوبی دارند. 🔸اینکه مولف و ناشر در قرارداد مابین خود چه مواردی را قید می‌کنند، مجال گفتن و پرداختن به آن نیست اما نکته مهم این است که ماحصل کار باید به مزاج هر دو خوش بیاید تا بتوانند همکاری را ادامه دهند. 🔸مریم زرنشان با بیان اینکه گاهی ناشران در پرداخت به موقع هزینه‌ها نیز تعلل می‌کنند، اظهار کرد: بنده از ۷ سال پیش با یک ناشر استانی قرارداد بستم اما تاکنون کتابم چاپ نشده و این برای یک مولف خیلی بد است. 🔸این نویسنده همدانی با بیان اینکه بنده می‌توانستم کتابم را به ناشران دیگری بدهم و تاکنون چاپ‌های بعدی را نیز داشته باشم، گفت: در این صورت من کتابم را می‌دیدم و انگیزه من هم برای نوشتن بیشتر بود زیرا طولانی شدن روند چاپ به لحاظ اخلاقی هم مناسب نیست و این شگرد کار کردن ضربه می‌زند. ibna.ir/x6zBf @ibna_official