🔰درباره رمان «تَرکه‌مَرد» دشیل هَمِت؛ پایان یک نویسنده، آغاز یک الگو در ادبیات جنایی 🔸در دل نیویورکِ پرزرق‌وبرق دهه ۳۰، مردی لاغر با گذشته‌ای تاریک و زبانی تیز، پرده از جنایتی می‌کشد که زیر لایه‌ای از گفت‌وگوهای نیش‌دار و ظاهر آراسته، حقیقتی خونین را پنهان کرده است. «ترکه‌مرد» نه‌فقط یک رمان جنایی‌ست، بلکه تصویری زنده از جامعه‌ آمریکا در عصر بحران اقتصادی و شاهکاری از نویسنده‌ای است که ژانر جنایی تاریک یا همان نوآر را برای همیشه متحول کرد: دشیل همت. 🔸همت با آثاری همچون «شاهین مالت» (The Maltese Falcon)، «خرمن سرخ» (Red Harvest) و «کلید شیشه‌ای» (The Glass Key)، بنیان‌گذار سبکی شد که بعدها با عنوان «نوآر» (Noir) شناخته شد؛ سبکی که در آن دنیای جنایی، خاکستری، فاسد و آمیخته به طنز تلخ و سردرگمی اخلاقی است. او نه‌تنها نویسنده‌ای متعهد به ادبیات، بلکه انسانی فعال در مسائل اجتماعی بود. در دهه ۱۹۴۰، به‌خاطر عقاید چپ‌گرایانه‌اش تحت تعقیب دولت آمریکا قرار گرفت و حاضر نشد در دادگاه همکاری کند و حتی زندانی شد. 🔸همت در «ترکه مرد» موفق شده طنز و خشونت را در کنار هم بنشاند؛ نه به‌نحوی که طنز، از جدیت جنایت بکاهد، بلکه طوری که این دو، جهان سرد و بی‌اعتمادی را ملموس‌تر کنند. نیک با بی‌اعتنایی ظاهری‌اش به خشونت، ما را به تأمل درباره پوچی این جنایت‌ها می‌کشاند. گاه خنده‌مان می‌گیرد، گاه بهت‌زده می‌شویم؛ و گاه، هر دو حس هم‌زمان پدیدار می‌شوند. ibna.ir/x6zSz @ibna_official

🔰یک استاد دانشگاه مطرح کرد؛ وطن در شاهنامه به معنی مطالبه برای عدالت است 🔸یک استاد دانشگاه گفت: وطن در خیزش و کنشِ قهرمانان شاهنامه، به معنای «دولت» و مطالبه عدالت در مدیریت کلان و حکمرانی به کار رفته است. 🔸منظومه حماسی شاهنامه که در دوره حاکمیت سامانیان و غزنویان پدید آمد، به قصه کاوه آهنگر و یار و همراه او فریدون پرداخته است و وطن در خیزش و کنش قهرمانان این قصه، به معنای «دولت» و مطالبه عدالت در مدیریت کلان و حکم‌رانی در قلمروی ایران و جنبش و خیزش در برابر حکمرانی ظالمانه بر مردمان «خاک» و قلمروی ایران به کار رفته است. ibna.ir/x6zSJ @ibna_official

🔰یک جامعه‌شناس مطرح کرد؛ «خراسانیات؛ مجموعه آثار دکتر شریعتی» یک هویت‌گرایی جدید است 🔸 یک جامعه‌شناس گفت: «خراسانیات؛ مجموعه آثار دکتر علی شریعتی» به مفهوم «ضد خاطرات» و «حافظه آلترناتیو» شباهت دارد و یک نوع هویت‌گرایی جدید است، هویت‌ساز و هویت‌گراستیز است. 🔸ما در آثار والتر بنیامین تقابل دو مفهوم حافظه و تاریخ را شاهد بودیم، تاریخ روایت رسمی فاتحان است که آرشیو می‌شود و مجوزدار است، بنیامین می‌گوید ما قربانیان، هیچ‌گاه در این تاریخ نبوده و نیستیم. پس دوگانه «حافظه در برابر تاریخ» را مطرح می‌کند، تاریخی که مجوز ندارد و ممنوعه است. 🔸در خراسانیاتِ شریعتی ما با تمام این بحث‌ها روبه‌رو هستیم، وجه حافظه امروزی که جامعه از شریعتی دارد که سخنران است و در حسینیه ارشاد سخنرانی‌های بسیاری داشته و «مذه، علیه مذهب» را مطرح می‌کند، اما از سویی دیگر ما خود شریعتی را داریم که استاد تاریخ دانشگاه مشهد و تاریخ اسلام و ایران را تدریس می‌کرد و یکی از معروف‌ترین جملاتش این است که من از «تاریخ و تقی‌زاده بیزارم». 🔸اوکتاب «کویر» را دارد که همان ضد خاطرات است، این کتاب یک زندگینامه خودنوشت است، داستان فردی که زندگی‌اش از کویر مزینان شروع می‌شود، اما این داستان اتوبیوگرافی نیست، روایت خطی ندارد، از وسط رها می‌شود، از نامه‌ای به دوست می‌گوید، از صفر آفرینش و معبد و… می‌گوید، این کتاب اصلاً فرم اتوبیوگرافیک ندارد، خاطره نویسی کلاسیک نیست. ibna.ir/x6zSp @ibna_official

🔰در نشستی تخصصی مطرح شد؛ جایگاه ادب در اندیشه مولانا 🔸 استاد ادبیات فارسی با تاکید بر ابعاد میان رشته‌ای مثنوی همچون اخلاق، عرفان، عرفان تطبیقی و روانشناسی، به تبیین جایگاه ادب در اندیشه مولانا پرداخت و آن را فراتر از نزاکت روزمره و دارای معرفتی عرفانی و روانی دانست. 🔸واژه «ادب» از ریشه سومری «دوپ» یا «دیپی» به معنای نوشتن آمده و این ریشه را می‌توان در واژه‌هایی چون «ادبستان»، «دبستان»، «دبیر»، «دیباچه»، «ادبیات»، «دیوان» و… مشاهده کرد. همچنین ممکن است این واژه از ریشه عربی «دأب» به معنای آیین باشد. جالب توجه اینکه در زبان ژاپنی نیز واژه‌ای مشابه با عنوان «ریگی» وجود دارد که به معنای آیین ادب‌ورزی یا رعایت ادب است (ری: احترام + گی: آیین). 🔸در نگرش مولوی، ادب بار معنایی معرفتی، عرفانی و روان‌شناختی دارد. کسی اهل ادب است که توکل داشته باشد، حریص و خرده‌گیر نباشد، حدود خود را بداند و در مواجهه با خدا و خلق، فروتنی پیشه کند. ibna.ir/x6zSq @ibna_official

🔰رونق کتاب در سائوپائولو؛ چهارمین دوره «نمایشگاه کتاب پاکائمبو» با رشد چشمگیر مخاطبان و تمرکز بر دیجیتال‌سازی 🔸چهارمین دوره نمایشگاه کتاب پاکائمبو در سائوپائولو، با حضور ۸۰ هزار بازدیدکننده، رشد چشمگیری را نسبت به سال گذشته تجربه کرد. 🔸این نمایشگاه که با فرمت آزاد و رایگان برگزار می‌شود، بستری برای گفت‌وگوهای فرهنگی و رونق فروش کتاب فراهم کرده است. ناشرانی چون «گروه آتنتیکا» از رشد ۱۴۰ درصدی فروش نسبت به سال گذشته خبر دادند. در کنار جشن‌های عمومی کتاب، نشست‌های تخصصی نیز با حضور چهره‌های بین‌المللی برگزار شد. 🔸موضوعات کلیدی این رویدادها شامل لزوم انسجام زنجیره نشر، تاثیر هوش مصنوعی، نوآوری و رشد کتاب‌های صوتی بود. «ینس کلینگهلفر» از بوک‌وایر بر اهمیت صبر در گذار به دیجیتال تاکید کرد و برزیل را «بازاری خاص» دانست که هنوز از تمام ظرفیت درآمدزایی خود بهره نبرده است. او گفت: «انتقال به دیجیتال زمان می‌برد و نیازمند ساخت کاتالوگ، سرمایه‌گذاری در محتوا و دیدگاه بلندمدت است.» ibna.ir/x6zQP @ibna_official

🔰در رونمایی «الگوی مدیریت نیروهای داوطلب مردمی در جهاد سازندگی»؛ درباره جهاد سازندگی و پژوهش‌های مربوط به آن کار نشده است 🔸نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی گفت: امروز تصویری کارتونی و تحریف‌شده از جهاد به ما ارائه داده‌اند. همین باعث شده که در ساده‌ترین مسائل کشور دچار مشکل شویم، اگر حرکت جهادی به‌درستی شکل بگیرد، بسیاری از مشکلات کشور قابل حل و مدیریت‌پذیرند. 🔸جهاد سازندگی نهادی بود که در سال ۱۳۵۸ توسط انجمن‌های دانشجویی برای کمک به روستاییان تشکیل شد. اما نگاه تهدیدمحور به مردم و جهاد مردمی، نیز از همان بدو تشکیل جهاد سازندگی وجود داشت. در مقاله معروفی که در روزنامه انقلاب اسلامی منتشر شد، بنی‌صدر جهاد سازندگی را «غول بی‌شاخ و دم» نامید؛ یعنی نهادی که بنا بود همه‌کاره باشد. 🔸 بخشی از سیستم و ساختار سیاسی به‌دلیل حضور پرقدرت جهاد در روستاها، احساس خطر می‌کنند و همین باعث شد آن را تبدیل به یک وزارتخانه کرده و زیر نظر مجلس قرار دهند تا از قدرت مردمی آن کاسته شود. این روند ادامه دارد تا دهه هفتاد که جهاد سازندگی با وزرات کشاورزی ادغام می‌شود و عملاً جهاد سازندگی استحاله می‌شود و دیگر اثری از جهاد سازندگیِ اول انقلاب باقی نمی‌ماند. ibna.ir/x6zSv @ibna_official

🔰نویسنده برنده نوبل درباره بحران در کره‌جنوبی در گفتگو با گاردین: همه رمان‌هایم درباره گونه‌های خشونت انسانی است! 🔸هان کانگ، نویسنده اهل کره جنوبی و برنده نوبل ادبیات، اعتراف می‌کند مضمون مرکزی آثارش واکاوی ابعاد مختلف خشونت انسانی است. او با بازتاب بخش‌های تاریک تاریخ معاصر کره،تلاش می‌کند مرز میان وحشی‌گری و کرامت را در روایت‌های خود به تصویر بکشد. 🔸به‌عنوان روایت‌گری شاخص از قرن خونین کره، هان به صدای وجدان جامعه و سخنگوی دهه‌های تاریک تاریخ معاصر کشور بدل شده است—دوره‌هایی که کره برای دموکراسی مبارزه کرد. رمان «اعمال انسانی» (۲۰۱۶) او داستان تلخ سرکوب خونین اعتراض دانشجویان علیه دولت استبدادی در مه ۱۹۸۰ در گوانگجو، شهر محل رشد هان است. پس از ده روز اعتراض، تخمین زده می‌شود دو هزار نفر، عمدتاً غیرنظامی، به دست نیروهای نظامی کشته، شکنجه یا زخمی شدند. رمان تازه‌اش، «ما جدا نمی‌شویم»، به قیامی پیش‌تر علیه حکومت نظامی در جزیره ججو پس از جنگ جهانی دوم می‌پردازد، جایی که گفته می‌شود تا سی هزار نفر قتل عام شدند. هر دو فاجعه سال‌ها از سوی دولت و گروه‌های راست‌گرا انکار یا کمرنگ جلوه داده شد. 🔸آثار هان پژواک این زخم‌های ملی است، اما ابعاد آن از مرزها فراتر رفته است. او در «اعمال انسانی» می‌پرسد: «انسانیت چیست؟ برای حفظ انسانیت چه باید کرد؟» رمان‌هایش صرفاً روایات شهادت نیستند؛ بلکه کنش‌هایی رادیکال به نفع همدلی‌اند. ibna.ir/x6zSn @ibna_official

🔰یادداشت علی قاسمی منفرد بر کتاب «خواندن فراسوی مرزها»؛ تعامل فرهیختگان دو سرزمین فارسی‌خو 🔸علی قاسمی منفرد، مترجم کتاب «خواندن فراسوی مرزها» در این یادداشت نوشت: «خواندن فراسوی مرزها» می‌کوشد با تمرکز بر مقطعی که ایران و افغانستان در مسیر مدرن‌سازی حرکت می‌کردند نشان دهد که چگونه چهره‌های فکری و ادبی این دو سرزمین فارسی‌خو در تعامل و مشارکت و حتا تنش با یکدیگر قرار گرفتند. 🔸او برخلاف نگاه غالب که معتقد است ادبیات، به عنوان فرآورده‌ای مدرن، مستقیماً از قاره سبز به دست فارسی‌زبانان رسیده، فرآیند شکل‌گیری مقوله ادبیات را به ویژه حاصل تعامل منطقه‌ای و بازآرایی مفهومی «ادب» می‌داند. در واقع کار او مطالعه‌ای است تطبیقی مبتنی بر رابطه شرق- شرق که در آن اروپا حضوری پس‌زمینه‌ای دارد. 🔸همزمان با این مواجهه، ایران و افغانستان در تلاش برای ساخت‌دهی به دولت- ملت، الگوی سیاسی وابسته به قرن نوزدهم، به سر می‌برند که پی‌آمد آن برآمدن روحیه ملی‌گرایی رمانتیک در دولت پهلوی اول و سلطنت مصاحبان با این اعتقاد راسخ است که هر ملتی زبان، نژاد و دین ویژه خود را دارد. این‌چنین، از یک‌سو با تلاش چندجانبه‌ای برای نهادینه کردن ادبیات فارسی طرفیم، و از سوی دیگر، مسأله زبان ملی حکایت از کشمکش‌هایی تازه دارد. همین است که افغانستانی‌ها پشتو را به سطح زبانی ملی برمی‌کشند و ایرانی‌ها جایگاه خود را در مقام تنها عامل نهادینه‌سازی فارسی و یگانه نگهبان آن تثبیت می‌کنند. ibna.ir/x6zRT @ibna_official

🔰تحلیل فلسفی «احساسات سیاسی» از نوسباوم؛ دعوت نوسباوم به سیاست عاشقانه 🔸یکی از مهم‌ترین مفاهیم این کتاب، «عشق سیاسی» است؛ عشقی که نه احساساتی افراطی، بلکه مبتنی بر احترام متقابل، برابری و همبستگی انسانی است. 🔸نوسباوم از سنتی ریشه‌دار در فلسفه و ادبیات سیاسی غرب بهره می‌گیرد که در آن، عشق به انسانیت یا به میهن، نقشی اخلاقی و سیاسی ایفا می‌کند. او از جان استوارت میل، والت ویتمن و حتی موتسارت به عنوان نمونه‌هایی از تلاش برای خلق هویتی مدنی بر پایه احساسات مثبت یاد می‌کند. اما در عین حال، میان عشق سیاسی و ناسیونالیسم کور تفاوت می‌گذارد. 🔸 از دید او، عشق سیاسی سالم، بر کثرت‌گرایی، احترام به اقلیت‌ها و احساس مسئولیت جمعی تأکید دارد. نوسباوم در این‌جا استدلالی بسیار مهم را پیش می‌کشد: «احساسات عمومی باید هدایت، پالایش و بازسازی شوند. اگر نهادهای دموکراتیک احساسات را به حال خود رها کنند، فضا برای ظهور ترس، نفرت و تحقیر آماده خواهد شد». 🔸از بخش‌های پرقدرت کتاب، تحلیل نوسبوم از احساسات منفی‌ای چون ترس، انزجار و تحقیر در سیاست امروز است. او نشان می‌دهد که چگونه این احساسات، در قالب گفتمان ضدمهاجر، اسلام‌هراسی، نژادپرستی یا پوپولیسم راست‌گرا، به ابزارهایی برای حذف دموکراسی بدل شده‌اند. از نظر نوسباوم، ترس، وقتی با حس بی‌قدرتی و تهدید خارجی ترکیب شود، می‌تواند به نفی حقوق اقلیت‌ها و تحکیم اقتدارگرایی منجر شود. ibna.ir/x6zJV @ibna_official

🔰گزارش ایبنا از یک کتابفروشی‌ در محله جیحون؛ میراث‌دار کتاب‌های عمو علی‌اصغر ... 🔸انتهای خیابان جیحون، لابلای هیاهوی مردم برای فرار از گرما، زهرا هر روز سختی راه طولانی کرج تا تهران را تحمل می‌کند تا با امید کرکره‌های کتابفروشی عموی شهیدش را بالا بدهد. 🔸«سال ۱۳۴۸ عمو علی‌اصغر بعد از اینکه دیپلم گرفت، مغازه جلوی خانه را به کتابفروشی تبدیل کرد، با یک سرمایه اولیه که از پدربزرگم گرفت، کتاب خرید، قفسه چید و کارش را شروع کرد و به اولین کتابفروشی محل تبدیل شد. اینجا را الان نگاه نکنید که بیشتر لوازم‌التحریر است، در یک دوره‌ای به غیر از کتاب هیچ چیزی در این مغازه پیدا نمی‌شد.» 🔸با اینکه علی‌اصغر سال ۱۳۶۱ شهید شد اما هر از گاهی هنوز هم دوستان و همرزمانش به کتابفروشی سر می‌زنند، احوالپرس خانواده می‌شوند و با حسرت به قاب عکسش که بالای مغازه جا خوش کرده، نگاهی می‌کنند و می‌روند، این کتابفروشی هنوز هم پناه خیلی‌هاست، هم در محله، هم فامیل و هم دوست و آشنا. 🔸کتابفروشی‌های محلی هویت هر خیابان و محله هستند، پایگاه‌هایی فرهنگی که بن‌مایه و اساس‌شان بر کتاب و نشر و فرهنگ بنا شده است، پایگاهی برای جوان‌ترها تا بخوانند و بیاموزند. اینروزها بیش از هر زمان دیگری به احیای کتابفروشی‌های قدیمی در دل محلات مختلف تهران نیاز داریم، کتابفروشی‌هایی که جان می‌دهند به فرهنگ و زندگی مردم.... ibna.ir/x6zRf @ibna_official

🔰خلاصه‌نویسی کلاسیک‌ها برای کودکان، در گفت‌وگو با مینا حدادیان: هیچ اثر کهن فارسی مانند شاهنامه مورد توجه کودکان قرار نگرفته است 🔸مینا حدادیان، کارشناس و نویسنده کتاب کودک، گفت: بر اساس تجربه فردی‌ام می‌توانم بگویم هیچ اثر کهن فارسی مانند شاهنامه مورد توجه کودکان و نوجوانان قرار نگرفته و شاهنامه در بزنگاه‌های مهم تاریخی به ما کمک کرده تا هویت ملی‌مان را بازسازی کنیم و به ما اعتماد به نفس ‌می‌دهد و یادآوری می‌کند که در چه سرزمینی زندگی می‌کنیم و لازم است از آن محافظت کنیم. 🔸فکر می‌کنم درباره‌ی داستان‌های کهن فارسی اینکه ما چه اثری را برای مخاطب انتخاب می‌کنیم، مساله مهمی است و نیاز به فردی دارد که هم مخاطب را بشناسد و هم درک دقیقی از زمانه داشته باشد. 🔸بسیاری از قصه‌گویان و راویان قصه‌های شفاهی برای مردم می‌توانند یک اثر ادبی کلاسیک را به صورت خلاصه در قالب یک روایت شفاهی برای مردم بازگو کنند. در اینجا هم طیف دیگری از نظرات پیش می‌آید که می‌توانیم به آن هم فکر کنیم. 🔸بر اساس تجربه فردی‌ام می‌توانم بگویم هیچ اثر کهن فارسی مانند شاهنامه مورد توجه کودکان و نوجوانان قرار نگرفته و شاهنامه در بزنگاه‌های مهم تاریخی به ما کمک کرده تا هویت ملی‌مان را بازسازی کنیم و به ما اعتماد به نفس می‌دهد و یادآوری می‌کند که در چه سرزمینی زندگی می‌کنیم و لازم است از آن محافظت کنیم. در دوره‌هایی از تاریخ، شاهان برای اینکه نشان بدهند چقدر ایران‌دوست هستند نام‌های شاهنامه‌ای بر روی فرزندشان می‌گذاشتند. ibna.ir/x6zSy @ibna_official

🔰یادداشت؛ کاریکتابور: جادوی کلمات در دنیای کتاب 🔸محسن حاجی‌زین‌العابدینی، عضو هیئت‌ علمی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی معتقد است؛ در دنیای پرشتاب امروز، کاریکتابور با جادوی کلمات و طنز، یادآوری می‌کند، کتابخوانی می‌تواند هم سرگرم‌کننده و هم عمیق باشد. 🔸«کاریکِتابور» اصطلاحی اختراعی است برای بیان مفاهیم گزیده، خلاقانه، انتقادی، مختصر و گاه طنزآمیز در مورد کتاب و اهل بیت آن مثل کتابخوانی، مطالعه، کتابخانه، کتابفروشی، کتابدار، چاپخانه، انتشارات و … که با الهام از اصطلاح ساخته شده توسط مرحوم احمد شاملو برای نوشته‌های پرویز شاپور درست شده است. 🔸این اصطلاح و کارکرد آن مبتنی بر تکنیکی است که امروزه آن را «بازی‌وارسازی» می‌نامند. مرحوم شاپور نه روحش از این اصطلاح خبر داشت و نه تصورش را می‌کرد که در آینده کسانی پیدا شوند که این کار ادبی او و خلق یک گونه ادبی خلاقانه را به بازی وارسازی نسبت دهند. در گونه‌های ادبی کشورهای دیگر نیز، هایکوی سه لختی یا سه سطری ژاپنی چنین احوالی دارد. به طور کلی زیاده‌گویی و روده‌درازی در نوشته چندان مطلوب نبوده و عباراتی چون قلَّ و دلُ؛ و مختصر و مفیدنویسی دایر بر این بوده که اگر می‌شود چیزی را حذف کرد و لطمه‌ای به متن وارد نکند حتماً باید حذفش کرد و به اصطلاح چگال‌نویسی کرد. وانگهی، این مختصرنویسی نباید به معنا و مفهوم صدمه وارد کند و همیشه تعادل در متن پسندیده بوده چنانکه تاکید کرده‌اند که در گفتن و نوشتن باید از «اِِطناب مُمِل و ایجاز مُخِل» پرهیز کرد. ibna.ir/x6zSF @ibna_official