🔰گشت‌وگذاری در زادگاه شاعر بافقی؛ ماجرای خانه منسوب به وحشی بافقی/ تخلص «وحشی» از کجا آمد؟ 🔸وحشی بافقی، شاعری که نه از گرمای جهان گریخت و نه از بی اعتنایی معشوق، با گرایش متعالی که داشت از خود تخلص « وحشی بافقی» را برگزید. وحشی می‌خواست بگوید که او پیر و مرشد زمینی نداشته و پرورش‌یافته دست پروردگار است. 🔸رمز تخلص «وحشی» را از کریم زاده جویا شدیم؛ گفت: تخلص وحشی برای بسیاری این پرسش را برمی‌انگیزد. باید دانست که وحشی در برابر اهلی نیست. وحشی، رمزِ رُموک و گوشه‌گیری و منزوی‌طبعی است. همچون گل‌های وحشی که عطر و خاصیتشان گاه از گل‌های پرورشی باغ‌ها بیشتر است، وحشی می‌خواست بگوید که او پیر و مرشد زمینی نداشته و پرورش‌یافته دست پروردگار است. 🔸تخلص وحشی برای بسیاری این پرسش را برمی‌انگیزد. باید دانست که وحشی در برابر اهلی نیست. وحشی، رمزِ رُموک و گوشه‌گیری و منزوی‌طبعی است. همچون گل‌های وحشی که عطر و خاصیتشان گاه از گل‌های پرورشی باغ‌ها بیشتر است، وحشی می‌خواست بگوید که او پیر و مرشد زمینی نداشته و پرورش‌یافته دست پروردگار است. 🔸آن خانه‌ای که امروز بسیاری در بافق به نام «خانه وحشی بافقی» می‌شناسند بنا به گفته کریم‌زاده، محل سکونت دائم او نبوده است. وحشی زن و فرزندی نداشت. بنا بر روایات، او مدتی کوتاه، شاید حدود شش ماه، در محله‌ای از بافق در خانه‌ای به نام «خانه پیر» سکونت گزید. این خانه، سنگی تاریخی داشت که متعلق به «احمد بن محمد» از تبار همویان (احتمالاً شاگردان نجم‌الدین کبری) و مربوط به سال ۵۲۴ قمری بود و اکنون در موزه بافق نگهداری می‌شود. ibna.ir/x6zPm @ibna_official

*🔰گزارش تصویری ویژه‌برنامه «از ایران بخوان»* 🔸ویژه‌برنامه ادبی و هنری «از ایران بخوان» شامگاه (یکشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۴) با اجرای ارکستر سمفونیک صدا و سیما و تقدیر از خانواده شهدای علمی کشور در تالار وحدت برگزار شد. 📸عکاس:زهرا پازکی https://www.ibna.ir/photo/537710 @ibna_official

🔰«خطا بر قلم صنع؟» در گفت‌وگو با حسین سخنور؛ پرسش از خدا در جهان رنج‌بار 🔸مزیت نگاه اخلاقی، آن است که به جای تمرکز بر اثبات وجود یا عدم وجود خدا، به مسئولیت‌ها، الزامات و معنای کنش انسانی در برابر شرور می‌پردازد. 🔸غالب مباحث سنتی در «مسئله شر»، حول محور پاسخ‌های منطقی و الهیاتی متمرکز بوده‌اند؛ مثلاً از نوع براهین منطقی ناسازگاری وجود شر با صفات الهی یا تقریرهای استقرایی و احتمالاتی آن. این رهیافت‌ها هرچند مهم‌اند، اما جنبه مهمی از مسئله را نادیده می‌گیرند: یعنی نحوه تجربه انسانی شر و واکنش اخلاقی به آن. 🔸همچنان که در کتاب آمده است، «مسئله شر» در انواع قرائت‌های آن، یک پیش‌فرض نه‌چندان صریح دارد و آن اینکه گویی خدا در حال ارتکاب عملی غیراخلاقی است، وقتی شروری در عالم رخ می‌دهد. لذا طبیعی است که تحقیقی به صورت مستقل «مسئله شر» را از منظر فلسفه اخلاق واکاوی کند. اما اینکه کدام یک این اهداف در کتاب محقق شدند، قضاوت‌اش با خوانندگان است. من در اینجا فقط علت و دلیل و انگیزه‌های خود را بیان کردم. 🔸در سنت فلسفی به‌ویژه در فلسفه مشائی و اشراق «مسئله شر» عمدتاً در قالب نظریه «شر به‌مثابه عدم» مطرح شده است. شر، نیستی است، فقدان خیر است، و لذا خدا فاعل شر نیست. این دیدگاه ریشه در افلاطون و نوافلاطونیان دارد و در ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا بازتولید شده است. اما نشان دادیم این تبیین، گرچه ظاهراً دقیق است، اما از ابعاد تجربی، اخلاقی و وجودی شر غافل می‌ماند. ibna.ir/x6zWH @ibna_official

🔰چیستیِ داستان و چگونگی نوشتنِ آن، در گفت‌وگوی ایبنا با پیام ناصر؛ می‌نویسیم که تکثیر شویم / چگونه‌نوشتن، آموختنی نیست 🔸پیام ناصر، نویسنده ایرانی، در گفت‌وگو با ایبنا بیان کرد: در عجبم که چرا در کلاس‌های داستان‌نویسی، اساتید محترم اصرار دارند «چگونگی» را به هنرجوها بیاموزند. چگونگی آموختنی نیست؛ امر زیستی است و نمی‌توان نسخه‌ی یکسانی از آن را برای همه پیچید. 🔸ناصر در نویسندگی از فرمول‌های رایج تبعیت نمی‌کند و معتقد است چگونه‌نوشتن را نمی‌توان به کسی یاد داد. داستان‌هایش نیز نمایانگر همین نگاه به داستان‌نویسی‌اند؛ داستان‌هایی پر از رمز و راز و معما که در عین اینکه در چارچوب‌های مرسوم نمی‌گنجند، چنانکه ناصر خود در این مصاحبه توضیح می‌دهد، ساختاری اندیشیده دارند. 🔸بازنویسی برایم اهمیت حیاتی دارد؛ منتها بازنویسی فرایندی تکنیکی و بسیار دقیق است که ارزش و قدرتش را فقط از زمان نمی‌گیرد. شما می‌توانید در بازه‌ی زمانی مشخص، مس را به طلا تبدیل کنید، اما از آن به بعد، هرچقدر هم وقت بگذارید، قرار نیست طلا باز هم طلاتر شود! مسأله این است که آیا اصول کیمیاگری را بلد هستید یا نه! پس با اطمینان می‌گویم که وسواسی نیستم و به همان اندازه که واقعاً نیاز هست، بازنویسی می‌کنم. ibna.ir/x6zX5 @ibna_official

🔰تاریخ‌خوانی در گفت‌وگو با فاطمه قاضیها؛ عبرت‌ تاریخ شعار نیست 🔸فاطمه قاضیها گفت: تاریخ رمان و داستان نیست که برای کسب مطلوبیت خاطر مطالعه شود، تاریخ را باید خواند و از آن عبرت گرفت، این شعار نیست بلکه از ملزومات است، بخصوص مسئولینی که تصمیم‌گیرنده هستند اگر تاریخ ندانند امکان دارد که در موارد حساس با تصمیماتی ناشی از عدم آگاهی به تاریخ دچار اشتباه شوند. 🔸کتاب «خواجه تاجدار» نه تنها به عنوان یک اثر ادبی بلکه به عنوان یک منبع تاریخی نیز می‌تواند ارزشمند شمرده شود. منصوری در این اثر تلاش کرده تا با نگاهی عمیق‌تر به تاریخ، به تحلیل و بررسی شخصیت‌ها و رویدادهایی بپردازد که بر سرنوشت ایران تأثیرگذار بوده‌اند. با این حال، برخی منتقدین و مورخین بر این باورند که بسیاری از رویدادهای نگاشته شده در این کتاب بیشتر حاصل خلاقیت ذهنی و قوه خیال منصوری است تا واقعیت‌های تاریخی. به هر حال مطالعه‌اش برای من در آن سن بسیار جالب و لذت‌بخش بود. 🔸بسیاری از کارشناسان کتاب «شرح زندگانی من» را «تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه» می‌خوانند. عبدالله مستوفی اثر را با نثری دلپذیر و شیرین نوشته و در آن با نگاهی دقیق و تیزبینانه، در کنار تشریح آیین و سنن و خصایص زندگانی شخصی خویش، با همین طنین و آوا به رویدادهای برجسته عصر خود می‌پردازد. نویسنده در این کتاب سوگیری ندارد و کاملاً بی طرفانه به مسائل مختلف از درگاه طنز و کنایه و نوشتاری تلخ و شیرین پرداخته است. ibna.ir/x6zL6 @ibna_official

🔰ادبیات کودک؛ سرگرمی یا آموزش، در گفت‌وگو با عاطفه ملکی‌جو؛ سرگرمی باید زبانِ آموزش باشد 🔸عاطفه ملکی‌جو، تصویرگر کتاب کودک، گفت: ما می‌دانیم که کودک اغلب با قصه و تصویر زندگی می‌کند و پند و نصیحت مستقیم را دوست ندارد؛ حال اگر نکته‎‌ای آموزشی در دل یک داستان یا تصویر قرار گیرد و کودک خودش آن را کشف کند، بسیار ماندگارتر خواهد بود تا اینکه آن نکته مستقیم و نصیحت‌وار گفته شود. به‌طور کلی سرگرمی باید زبان آموزش باشد و برای آموزش‌دادن از روش‌های سرگرم‌کننده و جذاب استفاده شود. 🔸آموزش در ادبیات کودک باید غیرمستقیم، داستان‌محور، و مبتنی بر تجربه کودکانه باشد. یعنی باید از زاویه نگاه کودک به دنیا بنگریم، نه از بالا و نه با زبان بزرگسالانه. استفاده از طنز، خیال‌پردازی، شخصیت‌های باورپذیر یا حتی فانتزی، و مهم‌تر از همه تصویرسازی خلاق می‌تواند آموزش را لذت‌بخش کند، به‌طوری که وقتی کودک غرق در داستان می‌شود، آموزش را خودش کشف کند، نه اینکه آن را به او تحمیل کرده باشند. 🔸ادبیات کودک در ایران در دوره‌های مختلف جهت‌گیری‌های متفاوتی داشته. مثلاً در آثار مهدی آذریزدی ما با بازنویسی متون کهن روبه‌رو هستیم که نوعی آموزش فرهنگی و دینی درون آن نهفته بود. در مقابل، صمد بهرنگی نگاه اجتماعی و گاه انتقادی داشت، مثلاً در کتاب ماهی سیاه کوچولو سرگرمی به صورت ماجراجویی و تنوع رویدادها دیده می‌شود؛ کودک درگیر داستان پرکشش ماهی، سفرش، موجودات گوناگون، و خطرات می‌شود اما هدف اصلی، آموزش غیرمستقیمِ تفکر، شجاعت، خودشناسی، و مبارزه با ترس و ظلم است. ibna.ir/x6zTV @ibna_official

🔰«ایبنا» به مناسبت سالروز درگذشت سیف‌الله داد بررسی می‌کند؛ «بازمانده» چگونه با اقتباسی خلاقانه به فیلمی ماندگار تبدیل شد؟ 🔸سیف‌الله داد در سن ۵۳ سالگی در ۶ مرداد ۱۳۸۸ به علت بیماری سرطان درگذشت. از این فیلمساز فیلم‌های ماندگاری به یادگار مانده که «بازمانده» مشهورترین‌شان است. فیلمی که یکی از خلاق‌ترین اقتباس‌های سینمای ایران به شمار می‌رود. در ادامه «ایبنا»‌ درک درست فیلمساز از کتاب و مفهوم اقتباس را مرور می‌کند. 🔸 «بازمانده» برداشت آزادی از یکی از قصه‌های کوتاه غسان کنفانی با عنوان «بازگشت به حیفا» است. مرحوم داد، یک خط داستانی را از آن قصه برداشته بود. نکته در این است که اصلاً آن داستان، قصه بسیار تلخی داشت و حس شکست درش دیده می‌شد. نگاه در آن داستان مواخذه نسل گذشته فلسطینی‌ها بود، از این منظر که چرا در زمانی که کشور جعلی اسرائیل شکل می‌گرفت مقاومت و ایستادگی نکردند. آقای داد از آن قصه تنها این ایده را گرفتند که فرزندی در زمان هجوم نظامیان ارتش اسرائیلی در خانه جا می‌ماند.» 🔸«بازمانده» با داستان کوتاه اما عمیق «بازگشت به حیفا» کنفانی شباهت‌های روایی و تماتیکی زیادی دارد. هر دو روایت به مسأله آوارگی، جدایی از فرزند و مواجهه با گذشته‌ای اشغال‌شده می‌پردازند. ibna.ir/x6zXM @ibna_official

🔰مدیر انتشارات و کتابفروشی حافظ در گفت‌وگو با ایبنا: فروش کتاب با تخفیف بالا عوام‌فریبی است 🔸مدیر انتشارات بین‌المللی حافظ با انتقاد از فروش بی‌ضابطه کتاب در فضای مجازی، عرضه کتاب با تخفیف‌ بالا در سکوهای اینترنتی را عوام‌فریبی دانست. 🔸در حالی که کتابفروشان برای بقای خود تلاش می‌کنند، اما برخی فقط می‌توانند اجاره‌بهای خود را تامین کنند و نگه داشتن کتابفروشی‌ها سخت است، به همین علت شاهدیم که هر از چند گاهی تابلوی کتابفروشی‌ها با تابلوی مشاغل دیگر تغییر می‌کند. 🔸بروز چنین مساله‌ای فقط به کتابفروشان اختصاص ندارد و این رکود کاری پس از جنگ ۱۲ روزه در حرفه‌های مختلف قابل مشاهده است، در این میان نکته‌ای که وجود دارد این است که فعالان نشر ما نیز می‌توانند از این بحران عبور کنند و کسب و کار خود را سرپا نگه دارند. 🔸سکوهای اینترنتی با تخفیف‌های بالا و غیرمتعارفی کتاب می‌فروشند، گاهی برخی از آنها کتاب را با تخفیف‌های ۷۰ تا ۸۰ درصدی می‌فروشند که برای یک ناشر حرفه‌ای اصلاً به صرفه نیست. ibna.ir/x6zWQ @ibna_official