🔰گزارشی از مقاله «AI؛ آینده‌ای انسانی» نوشته احسان شاه‌قاسمی ضرورت گفت‌وگو به جای هراس‌های دیستوپیایی 🔸یکی از تازه‌ترین آثار احسان شاه‌قاسمی، دانشیار علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران با عنوان «AI؛ آینده‌ای انسانی» که در شماره سال ۲۰۲۵ مجله مطالعات فضای مجازی منتشر شده، پاسخی به نگرانی‌های فزاینده درباره سلطه‌ی هوش مصنوعی بر انسان ارائه می‌دهد. 🔸در این مقاله، شاه‌قاسمی با ترکیبی از تحلیل تاریخی-تطبیقی، بررسی فلسفی و تحلیل گفتمان انتقادی—که سیر تحول فناوری‌های محاسباتی از سیستم‌های ابتدایی ثبت اعداد تا رایانش کوانتومی را دربر می‌گیرد—استدلال می‌کند که AI هرچند ابزاری قدرتمند است، اما فاقد خودمختاری، خودافزایی و نیت مستقل است؛ بنابراین نمی‌تواند جایگزینی کامل برای تصمیم‌گیری انسانی باشد. 🔸نویسنده در تحلیل تاریخی خود، از تحول ابزارهای محاسباتی آغاز می‌کند—از نشانه‌های ابتدایی شمارش، سنگ‌نوشته‌ها، و ابزارهای باستانی گرفته تا رایانه‌های کوانتومی امروزی—تا نشان دهد که نوآوری فناورانه در واقع تداوم ظرفیت یادگیری و سازمان‌دهی جمعی بشر بوده است. 🔸نویسنده با اشاره به مثال‌هایی از تاریخ علم، مانند نظریه‌های انرژی ارگون ویلهم رایش، همچنین به ما یادآور می‌شود که شیفتگی یا ترس‌های افراطی درباره فناوری، پدیده‌هایی تکرارشونده و تا حدی احساسی هستند. مثال‌هایی مانند نوشتار، ماشین‌بافی ژاکارد یا حتی بازی شطرنج کاسپارف و دیپ‌بلو، در مقاله به‌عنوان نشانه‌هایی از تداوم توان کنترل انسان بر فناوری ذکر شده‌اند. ibna.ir/x6B4b @ibna_official

🔰ضرورت‌ها و فرصت‌های خانه‌های ادبیات و فرهنگ- ۴ «خانه ادبیات سیمرغ»؛ پر پرواز دانش‌آموزان هرمزگانی در آسمان ادبیات 🔸«خانه ادبیات سیمرغ»، خانه امن ادبیات و پر پرواز دانش‌آموزان هرمزگان در آسمان پر ستاره ادبیات ایران است و برای تربیت نسلی جدید از نویسندگان و مولفان تلاش می‌کند. 🔸در این مجموعه فرهنگی و ادبی که تنها خانه ادبیات دانش آموزی هرمزگان است، ضمن شناسایی نوجوانان و جوانان مستعد و کوشا، با برگزاری کارگاه‌های تخصصی آموزش شعر، عروض، قافیه و نشست‌های شعرخوانی و نقد و بررسی آثار اعضای خانه ادبیات، با بهره‌گیری و کمک استادان و شاعران مطرح و برجسته استان، سعی برآن داریم تا سبب رشد و تعالی ادبی دانش آموزان شویم. 🔸در خانه‌های فرهنگ و ادبیات، کارکردهای نظیر شبکه سازی ادبی، انتشار رسمی کتاب و یا ویژه‌نامه، نقدهای ادبی و بازسازی هویت‌های ادبی استان در دستور کار قرار دارد. حتی تربیت نسل جدید از مولفان و نویسندگان را به عنوان خروجی نهایی برای خانه‌ها می‌توان متصور بود. 🔸خانه شعر و فرهنگ یا خانه‌های ادبیات و فرهنگ معمولاً ساختار علمی و ادبی شفاف و منجسم دارند، یک نهاد ساختار یافته و هدفمند برای ارتقای جریان ادبی هستند که برنامه‌ریزی ادبی منسجم و هدفمندی را دنبال می کنند. ibna.ir/x6zTX @ibna_official

🔰درباره کتاب «تاریخ فرهنگی چیست؟» اثر پیتر برک؛ اشک‌ها و لبخندها در تاریخ 🔸امروزه تاریخ خواندن، تاریخ بوها، تاریخ اشک‌ها و لبخندها، تاریخ بازنمایی‌ها، تاریخ کتاب‌ها، تاریخ اندیشه‌ها و … نوشته می‌شود، تاریخ‌هایی که جوانب گوناگونی از زندگی گذشته را به ما نشان می‌دهد. 🔸ریشه‌های تاریخ‌نگاری فرهنگی را می‌توان به یاکوب بورکهارت و یوهان هویزینگا رساند. بورکهارت با نگارش کتاب فرهنگ رنسانس در ایتالیا (۱۸۶۰) یک مطالعه جامع درباره خلقیات و روحیات، زبان، ادبیات، دین، سیاست و "فضای روحی" ایتالیا در عصر طلایی رنسانس عرضه کرد. 🔸نوربرت الیاس با نگارش فرایند تمدن (۱۹۳۹)، گامی مهم در تاریخ فرهنگی برداشت. او با تاثیرپذیری از ماکس وبر و زیگموند فروید، به فرایند پیدایش فرهنگ شرم و خویشتن‌داری در آغاز عصر مدرن می‌پردازد. 🔸تاریخ اجتماعی هنر (۱۹۵۱) اثر آرنولد هاوزر نیز نقش مهمی در روشن ساختن ارتباط بین هنر و ساختار اجتماعی داشت. 🔸کلیفورد گیرتس یکی از انسان‌شناسانی است که تحقیقاتش به شکل گسترده الهام بخش بوده است. گیرتس رویکرد تفسیری در مطالعه فرهنگ‌ها را در پیش گرفته و مثلاً به جنگ خروس‌ها در جزایر بالی به عنوان یک نمایش فلسفی می‌نگرد. 🔸علاوه بر پژوهش‌های انسان‌شناسان، در سالهای اخیر توجه مورخان به چهار نظریه‌پرداز جلب شده که افق‌های تازه‌ای را در تاریخ فرهنگی رقم زده به حدی که مفسران از ظهور تاریخ فرهنگی نو(new cultural history یا به اختصار NCH) سخن به میان آورده‌اند ibna.ir/x6B4c @ibna_official

🔰روایتی جذاب از یک اقتباس/ «ساعت‌ها» چطور به رمان و فیلم تبدیل شد؟ اقتباس از رمان «ساعت‌ها» مایکل کانینگهام ماجرای عجیبی دارد. 🔸کانینگهام تصمیم گرفت در «ساعت‌ها» یک فراداستان یا متافیکشن درباره «خانم دالووی» نویسند. پس این ایده به ذهنش آمد که کتابش را به سه شخصیت زن محدود کند: یکی ویرجینا وولف، دیگری خانم براون و سومی خانم دالووی. خانم براون اسم داستانی مادر کانینگهام بود که نویسنده قبلاً در کتاب‌های دیگرش درباره او نوشته بود. 🔸در کتاب «خانم دالووی» روایت در یک روز می‌گذرد و لحظات عادی روزمره با خاطره و اضطراب در هم تنیده شده‌اند. اما در «ساعت‌ها» روایت در سه روز متفاوت و سه دوره زمانی مجزا می‌گذرد و همه چیز حول محور یک کتاب است. کتابی که وولف در حال نوشتن آن است، لورا براون در حال خواندنش و کلاریسا واگان در حال زندگی کردنش است. 🔸«ساعت‌ها» به رمان و فیلمی تبدیل شد که ذهن نویسنده و کارگردانش را بسیار درگیر شخصیت‌ها کرد. دالدری در گفت‌وگویی درباره شخصیت‌های کتاب چنین گفت: «می‌خواستیم فیلمی بسازیم که مثل کتاب، از درون شخصیت‌ها روایت شود، نه از بیرون.» 🔸این فیلم داستانی از سرکوب و شکوفایی را در سه دوره زمانی متفاوت روایت می‌کرد؛ داستان‌هایی که با ظرافتی شبح‌وار، همانند روحی که از اتاقی به اتاق دیگر عبور می‌کند، به‌لحاظ روایی و مضمونی به هم پیوند خورده بودند. ibna.ir/x6B32 @ibna_official

🔰گزارش تصویری حافظ نوین؛ کتابفروشی خاندان مرعشی 🔸در یکی از گذرهای بازار تهران، میان مغازه‌های شلوغ و پررفت‌وآمد، کتاب‌فروشی کوچکی هنوز چراغش روشن است. نزدیک به پنجاه سال از زمانی می‌گذرد که صاحب مغازه، مردی میان‌سال، پشت پیشخوان ایستاده و کتاب‌ها را ورق می‌زند. ظاهر مغازه شاید نشانی از گذشته نداشته باشد، اما ریشه‌اش به نسل‌های پیش بازمی‌گردد؛ پدر و پدربزرگش نیز کتاب‌فروش بوده‌اند و حالا این سنت خانوادگی در دل بازار ادامه پیدا کرده است. 📸عکاس:مهرگان سلیمانی https://www.ibna.ir/photo/537811 @ibna_official

🔰کارنامه ادبی محمود دولت‌آبادی در گفت‌وگوی ایبنا با جواد مجابی؛ محمود دولت‌آبادی مردمی‌ترین نویسنده ایران است 🔸جواد مجابی گفت: بسیاری از نویسندگان ابتدا در محافل خاص مشهور می‌شوند و سپس این شهرت به میان مردم می‌رود، اما درباره دولت‌آبادی عکس این روند را می‌بینیم. نخست مردم او را شناختند، آثارش را خواندند و پذیرفتند، و سپس این محبوبیت به محافل روشنفکری تسری یافت. از همین رو، شاید بتوان او را «مردمی‌ترین نویسنده ایران» نامید؛ لقبی که کاملاً برازنده اوست و از درون آثارش برمی‌آید. 🔸بسیاری از نویسندگان ابتدا در محافل خاص مشهور می‌شوند و سپس این شهرت به میان مردم می‌رود، اما درباره دولت‌آبادی عکس این روند را می‌بینیم. نخست مردم او را شناختند، آثارش را خواندند و پذیرفتند، و سپس این محبوبیت به محافل روشنفکری تسری یافت. از همین رو، شاید بتوان او را «مردمی‌ترین نویسنده ایران» نامید؛ لقبی که کاملاً برازنده اوست و از درون آثارش برمی‌آید. 🔸وقتی نویسنده‌ای در رخدادهای اجتماعی زمانه خود شرکت می‌کند، طبیعی است که با واکنش‌های مثبت یا منفی مواجه شود. این سنتی است که از جلال آل‌احمد آغاز شد؛ او معتقد بود روشنفکر باید در زمانه خود نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند. من شخصاً با این عقیده که روشنفکر در همه مسائل روز شرکت کند، کاملاً موافق نیستم، زیرا گاهی این امر نویسنده را از رسالت ادبی خود دور می‌کند. اما به هر حال، در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که بیشتر امور به نحوی اجتماعی است و نویسندگان هم ناگزیر از مداخله هستند. ibna.ir/x6B45 @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ نشانه‌های احیای تدریجی بازار ملزومات نشر نگاهی به بازار ملزومات تولید کتاب نشان می‌دهد که فعالیت مراکز چاپ و نشر رونق نسبی گرفته است و بازار در مقایسه با یک‌ماه گذشته وضعیت بهتری دارد. 🔸بسیاری از کارشناسان بازار با اشاره به افزایش بیکاری پنهان در سایه این موضوع، نسبت به ابعاد پنهان بحران اشتغال در صنعت چاپ هشدار داده بودند، هرچند هنوز آمار رسمی از نرخ بیکاری بعد از جنگ منتشر نشده است. 🔸حمید نیکدل، رئیس اتحادیه کاغذ و مقوا در این زمینه به ایبنا گفت: خوشبختانه پس از گذشت چند هفته از جنگ ۱۲ روزه اوضاع رو به بهبود است و شاهد رونق خرید و فروش هستیم. طبق اخباری که داریم، بسیاری ازچاپخانه‌ها اکنون به مدار تولید برگشته‌اند و ناشران نیز تولید را ادامه می‌دهند 🔸در مدتی که گذشت، تعطیلی‌های مختلف به کسب و کار چاپ و بازار کاغذ ضربه زیادی زد و امیدواریم، در آستانه نیمه دوم سال و ایام پُرکاری فعالان این حوزه، چشم‌انداز نگران‌کننده‌ای نداشته باشیم و روند کار بازار به شکل عادی ادامه داشته باشد. ibna.ir/x6B2s @ibna_official