🔰تاریخچه چاپ و نشر در ایران - ۴/ خراسان رضوی؛ ارتباط «عمید» با چاپخانه خراسان چه بود؟/ چاپخانه‌ای که پاتوق شعرا و ادبا شد 🔸 در میان هیاهوی چاپخانه‌های مدرن مشهد، نامی کهن هنوز در ذهن بسیاری از اهالی این شهر تداعی‌گر تاریخ و فرهنگ است، «چاپخانه خراسان». این چاپخانه که روزگاری محل تردد و فعالیت چهره‌هایی همچون حسن عمید، ملک‌الشعرای بهار و دکتر علی شریعتی بود، امروز چراغش به خاموشی گراییده است. 🔸در دورانی که آگاهی و دانش با سرعت کمتری به دست مردم می‌رسید، این چاپخانه تنها یک چاپخانه نبود، بلکه سرآغازی برای انتشار اندیشه و آگاهی در مشهد و بستری برای شکل‌گیری اندیشه‌ها، تبادل نظرها و انعکاس دغدغه‌های مردم مشهدبود. 🔸شیوه کار در چاپخانه خراسان با دستگاه‌های چاپ امروزی بسیار متفاوت بود. حروف سربی در اندازه‌های مختلف در خانه‌هایی به نام گارس قرار داشتند و حروف‌چین با دقت و حوصله، تک تک حروف را کنار هم می‌چید. سپس فرم‌بند این کلمات را در داخل ورساد جای می‌داد و ماشین‌چی با چرخاندن ماشین، عمل چاپ را انجام می‌داد. 🔸مدیر اسبق چاپخانه خراسان این چاپخانه را محل رفت و آمد دانشمندان، شعرا، مولفان و ناشران دانست و افزود: ما در آن مقطع بزرگترین مرکز چاپ کتاب‌های علمی و دینی بودیم و این علاوه بر دیگر کارهای چاپی استان و استان‌های همجوار بود. ibna.ir/x6zTc @ibna_official

🔰وضعیت شعر کودک‌ونوجوان، در گفت‌وگو با پروین سلاجقه؛ بهتر است خودِ بچه‌ها برای خودشان شعر بگویند 🔸پروین سلاجقه، پژوهشگر ادبیات کودک‌ونوجوان، گفت: زبان مدرسه‌ای بچه‌ها عوض شده است و بهتر است خودشان برای خودشان شعر بگویند. اصلاً اینکه وزن و قافیه نداشته باشد مهم نیست. مهم این است که شعر خودشان است و از هنجارگریزی شاعرانه بهره می‌برد. 🔸شعر کودک از نظر من شعری است که خود کودکان برای خودشان گفته باشند. اصلاً مهم نیست که وزن دارد یا ندارد. این شعرها را می‌توان از طریق فراخوان در مهد کودک‌ها، دبستان‌ها و یا حتی دبیرستان‌ها جمع آوری کرد؛ یعنی بچه‌ها و نوجوانان خودشان شعر خودشان را بگویند. 🔸باید بررسی کرد اصلاً کودک ایرانی در شعر کودک‌ونوجوان امروز نقشی دارد یا نه، افزود: وقتی تصاویر هوشمند، فضای دیجیتال مجازی و رسانه‌ها وجود دارند، چیزی وارد زندگی بچه‌ها شده که شامل این احوال جدید می‌شود. در عصری هستیم که هر سال مسائل جدید مطرح می‌شود و بر همه حوزه‌ها تاثیرگذار است و این مسلماً بر شعر و فضای حسی کودکان هم تاثیر می‌گذارد. 🔸اصلاً لازم نیست شعر کودک مبتنی بر اصول شعر بزرگسال باشد، گفت: شعر معاصر هم از اصول شعر قدما پیروی نکرد. شعر باید آینه زمان خودش باشد. زندگی کودک امروز از چهارچوب‌های قدیمی گذشته است و شعر حتماً نباید در قالب کهن با واژگان قدیمی باشد چون این چهارچوب پذیرفته نیست. چهارچوب‌ها را وضعیت زمان، ذهن، عاطفه، احساس و نحوه زیست انسان تعیین می‌کند. ibna.ir/x6B4y @ibna_official

👍نگاهی به زندگی و زمانه خسرو سینایی در سالروز درگذشتش؛ سینایی و هنر زیستن در متن تاریخ و تصویر 🔸سینایی سینماگر متعارفی نبود و باید گفت پیش از رفتن به سمت فیلمسازی، او یک شاعر و موسیقی‌دان بود. 🔸کتاب «خسرو سینایی به روایت ناصر فکوهی» که توسط انتشارات گهگاه منتشر شده، دقیقاً چنین کارکردی دارد و تصویری بدون روتوش از سینایی به خوانندگانش می‌دهد. بیشتر حجم کتاب، حاصل گفت‌وگوهای دقیق و پر از جزئیات فکوهی با سینایی است که از دوران کودکی تا سال‌های میانسالی این هنرمند را در برمی‌گیرد. 🔸این گفت‌وگوها در سال ۱۳۹۴ انجام شد و باید بابت آن ابراز خوشنودی کرد. چرا که اگر کمی بابت گفت‌وگوها تعلل صورت می‌گرفت، شاید هیچ وقت چنین کتابی منتشر نمی‌شد. کتاب پس از درگذشت سینایی به چاپ رسید و ناصر فکوهی در همان ابتدایش می‌نویسد ما اقبال آن را نداشتیم که خسرو سینایی بماند و انتشار کتاب را ببیند و ادامه می‌دهد که سینایی هنرمندی بزرگ بود، فیلمسازی ارزشمند، نویسنده و شاعری توانا. 🔸در بخشی از کتاب، سینایی به شکلی دلنشین از پیدایش اولین جرقه‌ای هنری و ادبی‌اش می‌گوید: «خرد خرد و ناخودآگاه بدون هیچ تصمیم قبلی ادبیات جزئی از من شد. خیلی رشته‌های دیگر را خواندم ولی جرقه نخست را ادبیات زد و بعد هم کشف کردم که در واقع وجود واقعی من در ادبیات بوده است. یعنی به عنوان نقاش بی‌استعداد بودم، به عنوان آهنگساز شاید متوسط بودم، به عنوان معمار با اینکه در آن رشته تحصیل کردم خوب نبودم ولی همه اینها بعدها در سینما جمع شد؛ اما آنچه که از همان روز اول می‌جوشید، شعر و ادبیات بود.» ibna.ir/x6B4R @ibna_official

🔰درباره دو غول ادبی قرن بیستم از نگاه دو نویسنده؛ در جست‌وجوی عمق: ساراماگو، پروست و دعوتی برای مکث 🔸در جهانی که از ما می‌خواهد تندتر بخوانیم، سریع‌تر قضاوت کنیم و بی‌درنگ فراموش کنیم، دو نویسنده‌ معاصر ما را به توقف دعوت می‌کنند؛ به مکثی تامل‌برانگیز در برابر دو صدای ماندگار ادبیات قرن بیستم: ژوزه ساراماگو و مارسل پروست. 🔸از نظر الیف شافاک، نویسنده ترک تبار، ژوزه ساراماگو نویسنده‌ای است که نه فقط خالق رمان، که متفکری عمومی است با صدایی آرام، پرطنین، و کاوش‌گر. در سوی دیگر، ماتیاس انار، رمان‌نویس فرانسوی که آثارش مملو از تنش‌های تاریخی شرق و غرب است، به سراغ مارسل پروست می‌رود؛ نویسنده‌ای که با در جست‌وجوی زمان از دست‌رفته نه فقط رمان بلکه نوعی زیست‌جهان خلق می‌کند. 🔸شافاک با شناختی دقیق از بافت فکری و زبانی ساراماگو، به درستی بر آنچه می‌توان «باستان‌شناسی سکوت‌ها» نامید، تاکید می‌کند. ساراماگو نویسنده‌ای است که به سراغ ناپیداها، فراموش‌شده‌ها، و حاشیه رانده شده‌های تاریخ می‌رود. نگاه او به داستان، نه‌به‌عنوان تفریح یا گریز، که به‌مثابه ابزاری برای بازشناسی حقیقت است. 🔸در سوی دیگر، ماتیاس انار، نویسنده رمان‌های پرزحمت و چندلایه‌ای چون منطقه، از تجربه خواندن پروست می‌گوید. تجربه‌ای که از نوجوانی آغاز شد، در جوانی اوج گرفت، و در بزرگسالی به بازخوانی‌های چندباره انجامید. پروست، در نگاه انار، نه فقط نویسنده‌ای است دشوار، بلکه خالق نوعی «زیست رمان» است که زندگی خواننده را شکل می‌دهد، همراهی‌اش می‌کند، و با او تغییر می‌یابد. ibna.ir/x6zXq @ibna_official

🔰با مشارکت بی‌سابقه نویسندگان و تمرکز بر روایت‌های ضد استعمار؛ فهرست کوتاه جوایز فلسطین برای کتاب ۲۰۲۵ منتشر شد 🔸فهرست کوتاه جوایز فلسطین برای کتاب ۲۰۲۵ در حالی منتشر شد که جهان شاهد یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر فلسطین است. این جایزه که با هدف گسترش آگاهی جهانی نسبت به مسئله فلسطین برگزار می‌شود، امسال با بیشترین تعداد اثر ارسالی از آغاز فعالیت خود تاکنون روبه‌رو شده است. 🔸 هدف این جایزه، تجلیل از آثار ادبی و پژوهشی‌ای است که به موضوع فلسطین از جنبه‌های تاریخی، سیاسی، فرهنگی و انسانی می‌پردازند. این جایزه به کتاب‌هایی که به زبان انگلیسی نوشته یا به این زبان ترجمه شده‌اند اهدا می‌شود؛ آثاری از نویسندگان فلسطینی و غیرفلسطینی که به گسترش فهم جهانی از مسئله فلسطین یاری می‌رسانند. 🔸در این بستر تاریخی، نوشتار نه‌تنها رسانه‌ای برای ثبت و روایت است، بلکه به تعبیر برگزارکنندگان جایزه، «ابزار ممتاز مقاومت» به شمار می‌آید؛ حافظه را زنده نگه می‌دارد، ظلم را افشا می‌کند و افق‌هایی تازه به سوی آزادی و عدالت می‌گشاید. ibna.ir/x6B4G @ibna_official

🔰بلاگر کتاب؛ دوست یا رقیب کتابفروش‌ها- ۷ بلاگرهای کتاب فرصت بازاریابی هستند 🔸مسئول فروش نشر «خوب» و «مون» با اشاره به اینکه بلاگرها در کنار کتابفروش‌ها می‌توانند جریان‌ساز شوند، افزود: زیست دیجیتال بخش جدایی‌ناپذیر زندگی امروز است و کتاب‌فروش‌ها باید ظرفیت بلاگرها را به‌عنوان فرصت بازاریابی بپذیرند. 🔸مدت‌هاست در بحث بازاریابی، به‌روز نشده‌ایم و این به‌روزرسانی لزوماً منوط به استفاده صرف از بلاگرها نیست؛ بلکه نشانه نبود پویش‌های مؤثر و نداشتن برنامه‌ریزی منسجم در حوزه نشر است و اگر آسیب‌شناسی در این زمینه انجام شود این همکاری هم نقاط قوت دارد و هم می‌تواند آسیب‌زا باشد اما در مجموع نمی‌توان تأثیر مثبت کتاب‌بلاگرها را بر بازار کتاب نادیده گرفت. 🔸تأثیرگذاری بلاگرها زمانی بیشتر می‌شود که فعالیت آن‌ها گروهی و طی کمپین‌هایی منظم انجام گیرد، نه صرفاً در قالب معرفی‌های انفرادی. 🔸نقش مؤثر بلاگرها زمانی نمود پیدا می‌کند که توجه کنیم، بخش بزرگی از جامعه، به ویژه در بزرگسالی، کمتر به کتابخوانی تمایل نشان می‌دهند. بازار کتاب غیرآموزشی در کشور بسیار محدود است و بخش اعظم جامعه، اغلب تنها برای امور درسی یا آزمون‌ها، کتاب تهیه می‌کند و درصد کمی از افراد، کتاب را به‌عنوان بخشی از عادات روزمره خود مطالعه می‌کنند. 🔸بر خلاف نظر برخی که این پدیده را منفی می‌دانند، اعتقاد دارم اگر بلاگرها با رویکرد صحیح و مسئولانه عمل کنند، می‌توانند بسیار ثمربخش باشند و جامعه وسیعی را که شاید پیش از این مخاطب کتاب نبوده‌اند، جذب کنند. ibna.ir/x6zZT @ibna_official

🔰مروری بر رمان «مرگ من» لیزا تاتل؛ زنی در میان دو نقش 🔸لیزا تاتل در رمان «مرگ من» داستان نویسنده‌ای ساکن جایی ساکت و دنج در اسکاتلند را می‌گوید که شوهرش مُرده و بعد از مرگ شوهر، که زمان زیادی از آن نمی‌گذرد، چشمه خلاقیتش خشکیده و چون آه در بساط ندارد و کارِ یدی هم از دستش برنمی‌آید، به فکر می‌افتد هرطور شده سوژه‌ای برای نوشتن پیدا کند و پولی دربیاورد و در این مسیر، سر از جهانی رازآلود و اضطراب‌زا در می‌آورد. 🔸رمان «مرگ من» لیزا تاتل هم، که موضوع این نوشته است، در دسته همین ادبیاتِ خلقِ نویسنده و هنرمند خیالی جای می‌گیرد. لیزا تاتل در این رمان، داستان نویسنده‌ای ساکن جایی ساکت و دنج در اسکاتلند را می‌گوید که شوهرش مُرده و بعد از مرگ شوهر، که زمان زیادی از آن نمی‌گذرد، چشمه خلاقیتش خشکیده و چون آه در بساط ندارد و کارِ یدی هم از دستش برنمی‌آید، به فکر می‌افتد هرطور شده سوژه‌ای برای نوشتن پیدا کند و پولی دربیاورد و در این مسیر، سر از جهانی رازآلود و اضطراب‌زا در می‌آورد. 🔸رمان از زاویه‌دید اول‌شخص و از زبان نویسنده‌ای که شخصیت اصلی داستان است روایت می‌شود؛ نویسنده‌ای که تا پایان داستان نمی‌فهمیم نامش چیست. 🔸بازی هویت و یافتن خود در دیگری در رمان «مرگ من» یادآور همان هزارتوهای بورخسی است که پیش‌تر به آن اشاره شد. در «مرگ من» گویی جست‌وجوی دیگری، جست‌وجوی خود و کشف خود است و نوشتن از دیگری، نوشتن از خود، اما نه آن خودِ آشنا و همیشگی بلکه خودی غریب و رازآلود که در دیگری پدیدار می‌شود. ibna.ir/x6B4t @ibna_official

🔰نویسنده «سرگردانی در نقطه صفر» در گفت‌وگو با ایبنا؛ خنده در دل نبرد؛ طنزی که تلخی‌ها را می‌شکند و قصه را جان می‌بخشد طنز در جنگ؛ نجات روی خط نازک خطر و حقیقت 🔸سعید محمدی، نویسنده گفت: قطعاً در هر جنگی کشتار و قتل و مسائل تلخ دیگر وجود دارد و جنگ تحمیلی هم از این قاعده استثنا ندارد. استفاده از طنز برای روایت این داستان دو جنبه داشت؛ اول اینکه تلخی‌های جنگ را کمتر کند و دوم اینکه در ساخت و پرداخت شخصیت کمیک قصه کمک بهتری کند. 🔸دفاع مقدس پتانسیل و ظرفیت فراوانی برای داستان‌پردازی و روایت دارد و زوایا و ناگفته‌های فراوانی در آن موجود است که هنوز به آن پرداخته نشده‌است. اما در کتاب‌ها و رمان‌هایی که درباره دفاع مقدس نگاشته شده تقریباً همه آنها از زاویه دوست، یعنی ایران و رزمندگان ایرانی روایت شده. است. اما در رمان «سرگردانی در نقطه صفر» تصمیم گرفتم زاویه نگاه به جنگ را عوض کرده و از سوی سرباز عراقی به این واقعه نگاه کنم. 🔸طنز در دنیای امروز از سوی مخاطبین در هر قالبی که باشد مورد اقبال است و حتی جدی ترین حرف‌ها را می‌توان در قالب طنز به مخاطب ارائه کرد بدون اینکه روحیه او خراب یا مخاطب اذیت شود. قطعاً در هر جنگی کشتار و قتل و مسائل تلخ دیگر وجود دارد و جنگ تحمیلی هم از این قاعده استثنا ندارد. ibna.ir/x6zYV @ibna_official

🔰رویایی که از آشپزخانه آغاز شد کتابی که واقعی نبود، اما حقیقتی عمیق ساخت 🔸مهمان‌سرای اجاق گل‌افشان، اثری نیمه‌خیالی از نویسنده‌ای نابینا، الهام‌بخش نسل‌هایی از آشپزان و نویسندگان شد. این یادداشت روایتی است از قدرت خیال، نقش اسطوره در آشپزی، و پیوندی که می‌توان میان یک بشقاب غذا، طبیعت، و رؤیای زندگی بهتر برقرار کرد. 🔸پرسش اصلی که این مقاله درخشان به آن می‌پردازد، نه درباره واقعی بودن یا نبودن مهمان‌سراست، بلکه درباره ارزش رؤیاست: آیا رؤیایی که دروغین است، اما زیبایی و الهام می‌آفریند، بی‌ارزش است؟ یا به عکس، آیا حقیقتی که بدون تخیل عرضه شود، می‌تواند ما را دگرگون کند؟ پاسخ را باید در زندگی کسانی جست که با الهام از اوبِرژ مسیر خود را یافتند: آلیس واترز، دان باربر، ثمین نصرت، و بسیاری دیگر. آنان با الهام از تخیلی ادبی، جهان‌هایی واقعی بنا کردند—رستوران‌هایی که رابطه انسان با مزرعه، غذا با فصل، میز با خاطره را دوباره برقرار کردند. ibna.ir/x6B2t @ibna_official

🔰کودکان در محاصره حواس‌پرتی؛ موبایل و بازی‌ بزرگ‌ترین مانع کتاب‌خوانی کودکان چیست؟ 🔸مطالعه‌ای جدید به سفارش آمازون کیندل نشان می‌دهد حواس‌پرتی ناشی از تلفن همراه، بازی و تلویزیون، اصلی‌ترین مانع عادت به مطالعه در کودکان است. بسیاری از والدین با وجود تلاش برای تشویق فرزندان به کتاب‌خوانی، از کاهش علاقه‌مندی آن‌ها نسبت به نسل‌های گذشته نگران‌اند. 🔸«علاوه‌بر چالش‌های متداولی که کودکان هنگام مطالعه با آن مواجه‌اند، اکنون با مجموعه‌ای از عوامل رقابت‌برانگیز نیز روبه‌رو هستیم که توجه و زمان آن‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.» 🔸شرکت آمازون، نسل جدیدی از کتاب‌خوان‌های مخصوص کودکان با عنوان Kindle Colorsoft Kids را معرفی کرده است. این دستگاه با طراحی بدون اپلیکیشن، مرورگر یا پیام‌رسان، فضای مطالعه‌ای بدون حواس‌پرتی و با صفحه‌نمایش رنگی سازگار با چشم کودک فراهم کرده و به کودک این امکان را می‌دهد تا تجربه‌ای شخصی‌سازی‌شده از مطالعه داشته باشد؛ از جمله انتخاب جلد، نوع کتاب، اندازه فونت، فاصله خطوط و میزان نور صفحه. ibna.ir/x6B4L @ibna_official

🔰شهر کتاب منتشر کرد؛ فراخوان شرکت در نهمین دوره جایزه ابوالحسن نجفی 🔸مرکز فرهنگی شهر کتاب در فراخوانی مترجمان و ناشران را دعوت کرده که آثار خود را به دبیرخانه دهمین دوره جایزه ابوالحسن نجفی ارسال کنند. 🔸 بر اساس فراخوان منتشر شده، به منظور پاسداشت یاد ابوالحسن نجفی در عرصه ترجمه و تشویق مترجمان در اعتلای زبان فارسی، مرکز فرهنگی شهر کتاب مراسم نهمین دوره این جایزه را بهمن ماه امسال برگزار و از بهترین ترجمه رمان و مجموعه داستان کوتاهی که سال ۱۴۰۳ منتشر شده، با اهدای جایزه و نشان ابوالحسن نجفی تقدیر می‌کند. ibna.ir/x6B57 @ibna_odficial

🔰گفت‌وگو با رضا دالوند،‌ نویسنده و تصویرگر «اگر سیب‌ها قهر کنند»؛ خوشبخت‌ترین مولفان، نویسنده‌-تصویرگرند 🔸در کتاب «اگر سیب‌ها قهر کنند» بچه ناراحت است که به سیب‌ها اهانت شده و می‌بیند مادر چقدر حساب‌شده و با فکر،‌ نه ایده کودک را سرکوب می‌کند و نه آن را احمقانه جلوه می‌دهد، بلکه با روشی هوشمندانه به تفکر کودک احترام می‌گذارد و به او مفهومی را یاد می‌دهد‌. 🔸هدف اصلی برای خلق یک کتاب، فکر می‌کنم لذت بردن کودک است. فکر می‌کنم کتاب یک نماد لذت سالم و رشد فکری و تفریح سالم است. ما همه تلاش‌مان را برای حفظ کیفیت بالای چاپ و قطع استاندارد و پرینت و تصویرسازی و متن باکیفیت به‌کار می‌بریم. حتی بررسی می‌کنیم که والد و مربی بتوانند کتاب را خوب تعریف کنند تا یک کودک لذت ناب از مطالعه داشته باشد. 🔸در کنار این هدف چیزی که می‌بینم آموزش در حین لذت ناب است. وقتی کودک این کتاب را می‌بیند و می‌خواند دلم می‌خواهد یک اثر ناخودآگاه بر او و حتی والدین بگذارد. پروژه پایان‌نامه‌ام فلسفه برای کودک بود و متوجه شدم بسیاری از والدین نحوه تعامل با فرزند را بلد نیستند و تلاش می‌کنم به آن‌ها هم یاد بدهم اگر کودک‌شان رفتاری را بروز داد، می‌توان با چه بازخوردی به او پاسخ داد تا پا به پای او به موضوع نگاه کنند. ibna.ir/x6B3N @ibna_official