🔰نوشتار فرهاد بیانی در معرفی رئالیسم انتقادی؛ در میانه پوزیتیویسم و تفسیرگرایی 🔸فرهاد بیانی عضو هیئت علمی پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم معتقد است یکی از علل ترقی رویکردی که امروزه آن را رئالیسم انتقادی می‌نامیم، نقد رویکرد پوزیتیویسم است که از اواخر دهه‌ی ۱۹۳۰ بسیاری از شاخه‌های علوم اجتماعی را تحت سیطره خواهد داشت. 🔸در رئالیسم انتقادی، هستی‌شناسی از اهمیت فراوانی برخوردار است، به گونه‌ای که عمده نوآوری روی بسکار در فلسفه علم‌اش محصول این واقعیت است که او فلسفه علم خود (یعنی مباحث معرفت‌شناسی و روش‌شناسی) را بر بنیان‌های هستی‌شناختی استوار کرده و به همین واسطه، موفق به حل معماهای تاریخی فلسفه علم- مانند مسئله استقرا، مسئله واقع‌گرایی و نسبی‌گرایی و نظریه‌بار بودن مشاهدات، مسئله تایید و ابطال، توجیه توامان تغییر و پیشرفت علم و غیره- شده است. در این مکتب، هستی‌شناسی از چنان اهمیتی برخوردار است که بسکار در کتاب نظریه رئالیستی علم چنین معتقد است: «فلسفه علم معاصر هستی‌شناسی را از وظایف خود حذف کرده و تنها به معرفت‌شناسی پرداخته و عمده مشکلاتش از این اشتباه تاریخی ناشی می‌شود» (بسکار، ۱۹۷۵: ۳۱-۳۰). ibna.ir/x6B96 @ibna_official

🔰شانزدهم مردادماه سالروز تولد عبدالحسین نوایی؛ مورخ ادیب 🔸عبدالحسین نوایی یکی از بزرگترین و مشهورترین مورخان و نسخه‌شناسان معاصر ایرانی است که زندگی خود را به تحقیق و تالیف آثار متعددی در حوزه تاریخ گذراند. ‌تلاش خستگی‌ناپذیر وی در احیای آثار ارزشمند تاریخی و ادبی زبان فارسی و فرهنگ ایرانی ستودنی است. 🔸تخصص دکتر نوایی در تاریخ بود و هیچ‌گاه ادعای همه‌چیز دانی نکرد. از این رو همه این مقدمه‌ها سرشار از نکات تاریخی است و می‌توان به آنها به‌عنوان مقاله‌هایی تاریخی نگریست و از طریق آنها با تعدادی از متون تاریخی آشنا شد. حتی تعداد معدودی از این مقدمه‌ها از جمله مقدمه کتاب مرآه البلدان، خود کتابی است درباره محمدحسنخان اعتمادالسلطنه و آثار او که به قلم یک کارشناس دقیق و ناقد روزگار قاجاریه نوشته شده است. 🔸نوایی توجه خاصی به دوران قاجاریه داشت و خلجان‌های ذهنی او بیشتر معطوف به این عصر بود. گویا توجه فراوان دکتر نوایی به قاجاریه بیشتر بدین سبب بود که در آرشیو کتابخانه ملی پاریس با پارهای از اسناد و مدارک مربوط به تاریخ ایران در عصر قاجارها آشنا شد و به برخی از مسائل پشتپرده سیاسی پی برد و ذهن جستجوگر او به این نکته جلب شد که بسیاری از مسائل سیاسی و اقتصادی دوران معاصر ریشه در حوادث دوران قاجار دارد و فقط با مطالعه و تحقیق در تاریخ این روزگار، میتوان علل و اسباب نابسامانی ها و عقب ماندگی ایران را در قرن نوزدهم میلادی دریافت. ibna.ir/x6B8G @ibna_official

🔰ایبنا از بازار ملزومات تولید کتاب گزارش می‌دهد؛ افزایش قیمت کاغذ/ تکان‌های ارزی بازار 🔸طی هفته جاری بهای کاغذ تحریر حدود ۸۰ هزار تومان افزایش داشت،‌ بهای سایر اقلام حوزه تولید کتاب نیز بین ۵ تا ۱۰ هزار تومان رشد داشت. 🔸نگاهی به بازار مواد اولیه مورد نیاز فعالان صنعت چاپ نشان می‌دهد که طی هفته اخیر بازار، به رونق سابق بازگشته و رشد قیمت‌ها در برخی اقلام، سفارش‌دهندگان و مشتریان را غافلگیر کرد. 🔸افزایش قیمت ۴۰ تا ۸۰ هزار تومانی بهای کاغذ تحریر از یک سو و رشد قیمت مرکب وارداتی از سوی دیگر را می‌توان مهمترین اخبار این هفته برای فعالان صنعت چاپ دانست. کارشناسان بازار بر این باورند که سیر صعودی برخی کالاها به دنبال نوسانات و رشد نرخ ارز دلیل اصلی این وضعیت است. ibna.ir/x6Bb7 @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با ایبنا عنوان شد؛ فرهنگ لرستان؛ ظرفیت فراموش‌شده در تصویرگری کتاب کودک 🔸 تصویرگر لرستانی معتقد است: معماری سنتی، پوشش محلی و اسطوره‌های بومی لرستان قابلیت بالایی برای تولید محتوای تصویری کودکانه دارند؛ اما بهره‌برداری از آن‌ها نیازمند حمایت بیشتر و رویکردی جامع در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی است. 🔸وضعیت تصویرگری کتاب کودک در لرستان، با وجود استعدادهای فردی قابل توجه، همچنان نیازمند توجه ساختاری و حمایت هدفمند است. در سال‌های اخیر شاهد فعالیت هنرمندان جوان و خلاقی بوده‌ایم که در سطح ملی و حتی بین‌المللی توانسته‌اند خودی نشان دهند، اما متأسفانه نبود زیرساخت‌های حرفه‌ای نشر، عدم حمایت‌های مؤثر از سوی نهادهای مختلف و کم‌توجهی به ظرفیت‌های بومی باعث شده این تلاش‌ها بیشتر به صورت پراکنده و فردی باشد. 🔸حوزه کتاب کودک در لرستان هنوز جایگاه واقعی خود را پیدا نکرده است. ادبیات و تصویرگری کودک نیازمند سیاست‌گذاری فرهنگی و رسانه‌ای است؛ چیزی که در حال حاضر اولویت نهادهای تصمیم‌گیر نیست. در حالی که فرهنگ و فولکلور لرستان از غنای فوق‌العاده‌ای برخوردار است و می‌تواند خوراک ارزشمندی برای تولید محتوای تصویری کودکانه باشد؛ اما اغلب نادیده و یا به شکل سطحی به آن پرداخته می‌شود. ibna.ir/x6B9n @ibna_official

🔰وقتی همینگوی با «ناخدا خورشید» به جنوب ایران سفر کرد «ناخدا خورشید» فقط یک اقتباس از همینگوی نیست؛ ترجمه‌ای‌ست بومی از رنج، اخلاق و تنهایی در دل جنوب ایران 🔸در این بازآفرینی، آنچه بیش از همه به چشم می‌آید، نوعی درونی‌سازی بومی است. «ناخدا خورشید» دیگر صرفاً بازخوانی داستانی آمریکایی نیست؛ بلکه ترجمه‌ای است فرهنگی از یک موقعیت انسانی به بافتی ایرانی. 🔸اگر همینگوی در رمانش تصویری از یک مرد فقیر کوبایی می‌دهد که از راه ماهی‌گیری روزگار می‌گذراند و ناچار به قاچاق اسلحه و انسان می‌شود، تقوایی ناخدای جنوب را نه فقط در نقش مردی تنها، بلکه نماد یک وجدان اخلاقی در کشاکش با تباهی معرفی می‌کند. 🔸برداشت آزاد تقوایی، نمونه‌ای موفق از اقتباس فرهنگی است؛ الگویی که نه به تقلید، بلکه به تأمل نیاز دارد. در بسیاری از اقتباس‌ها، دغدغه اصلی، حفظ خط داستانی اثر مبدأ است. 🔸اما در ناخدا خورشید، خط داستانی رمان تنها نقطه آغاز است. تقوایی به جای اینکه صرفاً همینگوی را در لباس جنوبی بپوشاند، او را در بستر تاریخی، جغرافیایی و زبانی ایران بازآفرینی می‌کند. 🔸در روزگاری که اقتباس در سینمای ایران اغلب در حد نقل مستقیم باقی می‌ماند، ناخدا خورشید هنوز هم مثل لنجی در حال حرکت است؛ مسیری از همینگوی تا جنوب، از رمان تا دریا، و از واقعیت تا رؤیا. ibna.ir/x6B43 @ibna_official

🔰مروری بر رمان «سرهای استفانی» نوشته‌ رومن گاری؛ کاوش در تاریکی‌های قدرت 🔸در رمان «سرهای استفانی»، رومن گاری با طنزی گزنده و نگاهی تیزبین، خاورمیانه‌ای خیالی را به تصویر می‌کشد که در آن آرمان‌های دموکراسی با سایه‌های سنگین گذشته و دخالت‌های خارجی در نبرد است. این اثر، همراه با زندگی پرفرازونشیب گاری، نویسنده‌ای که دو بار جایزه‌ گنکور را دریافت کرد، داستانی از هویت، قدرت و انسانیت را روایت می‌کند که همچنان در دنیای معاصر طنین‌انداز است. 🔸وقایع رمان «سرهای استفانی» در کشور خیالی حدّان جریان دارد؛ سرزمینی که پس از رهایی از دیکتاتوری، تحت حکومتی دموکراتیک در تلاش برای بازسازی خود است. این کشور، که به کشورهای خاورمیانه در دهه‌ ۱۹۷۰ شباهت دارد، با چالش‌های سیاسی و اجتماعی متعددی مواجه است. همسایگانی مانند ایران، که از دولت جدید حمایت می‌کند، و عربستان سعودی، که مشروعیت آن را زیر سؤال می‌برد، به پیچیدگی‌های سیاسی داستان می‌افزایند. استفانی هیدریش، مانکنی مشهور و نماد فرهنگ غربی، به دعوت دولت حدّان به این کشور سفر می‌کند تا چهره‌ای مدرن از این رژیم نوپا به جهان ارائه دهد. اما این سفر تبلیغاتی به‌زودی به کابوسی تبدیل می‌شود. 🔸یکی از مضامین اصلی «سرهای استفانی»، تقابل شرق و غرب است. استفانی، به‌عنوان نمادی از فرهنگ غربی، وارد سرزمینی شرقی می‌شود که در حال بازتعریف هویت خود است. ibna.ir/x6Bbg @ibna_official

🔰پیام تبریک وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مناسبت روز خبرنگار 🔸سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشادی اسلامی، در پیامی روز خبرنگار را تبریک گفت. متن این پیام به شرح زیر است: «هفدهم مرداد، پاسداشت مجاهدت‌های اصحاب رسانه و قلم، و نماد تلاش‌های خستگی‌ناپذیر خبرنگارانی است که در مسیر حقیقت گام برمی‌دارند و چراغ روشنگری و آگاهی‌بخشی را در جامعه روشن نگاه می‌دارند. روز خبرنگار، فرصتی ارزشمند برای تجلیل از شما که در رسانه‌ها، چشم بیدار جامعه هستید و با تعهد حرفه‌ای و دغدغه‌ای ارزشمند به نام «ایران عزیز»، در روایت واقعیت‌ها، مطالبات مردم و ارتقای فرهنگی کشور نقش‌آفرینی می‌کنید. قشر شریف خبرنگاران، نه تنها در انعکاس اخبار یا تحلیل رویدادها، بلکه در صیانت از حقیقت از طریق بیان بدون لکنت آن و مبارزه با جعل و تحریف از طریق روایت‌سازی دروغین سهمی انکارناپذیر در افزایش یا کاهش سرمایه اجتماعی کشور دارند. از این رو، رسالت ایشان هر روز در ایران عزیز، بزرگ‌تر و بزرگ‌تر و بزرگ‌تر می‌شود. اینجانب با گرامیداشت همه شهدای رسانه، بویژه شهدای اخیر اقتدار ایران، روز خبرنگار را به خانواده بزرگ رسانه‌ای کشور تبریک می‌گویم و از درگاه خداوند متعال، توفیق، سلامتی و عزت روزافزون برای همه خبرنگاران عزیز ایران را مسئلت دارم». ibna.ir/x6Bbs @ibna_official

🔰به بهانه سالروز عملیات قدس ۵؛ در سایه انکار رسمی عراق، پیروزی پنهان ایران در هورالهویزه 🔸در میانه مرداد ۱۳۶۴، عملیات محدودی با نام «قدس ۵» در منطقه استراتژیک هورالهویزه به اجرا درآمد. هدف اصلی این عملیات، تصرف پاسگاه الیج و محدودسازی خطوط پدافندی ارتش بعث عراق بود؛ عملیاتی که با حضور نیروهای تیپ الغدیر یزد و مشارکت یگان‌های پشتیبان، بخش‌هایی از خاک دشمن را به تصرف ایران درآورد. با وجود موفقیت این عملیات، رسانه‌های رسمی عراق وقوع آن را انکار کردند؛ اما برخی رسانه‌های غربی، ضمن تأیید تلویحی خبر، از تأثیر این نبرد در معادلات منطقه‌ای سخن گفتند. 🔸این عملیات افزون بر تأثیرات نظامی، پیامدهای روانی و تبلیغاتی نیز داشت. با وجود آنکه رسانه‌های ایران بلافاصله گزارش‌هایی از پیشروی در هورالهویزه، تصرف پاسگاه الیج و به اسارت درآمدن نیروهای دشمن منتشر کردند، خبرگزاری‌های رسمی عراق، در واکنشی آشکار به این شکست، به‌کلی وقوع هرگونه درگیری در این منطقه را تکذیب کردند. 🔸در روز ۱۶ مرداد ۱۳۶۴، یعنی یک روز پس از عملیات، خبرگزاری عراق به نقل از خبرنگار اعزامی خود در شرق دجله اعلام کرد که هیچ‌گونه تحرک یا درگیری در هور رخ نداده و آنچه از سوی ایران بیان شده، ساختگی است. هدف از این موضع‌گیری، پنهان نگاه داشتن نتایج عملیات در آستانه برگزاری نشست سران اتحادیه عرب بود؛ نشستی که بغداد تلاش داشت در آن حمایت سیاسی کشورهای عربی را علیه ایران افزایش دهد. ibna.ir/x6B3Q @ibna_official

🔰در کانون کتاب خراسان جنوبی صورت گرفت؛ نقد و بررسی کتاب «مرگ ایوان ایلیچ» در کانون کتاب خراسان جنوبی 🔸در یک صد و سی‌امین جلسه کانون کتاب خراسان جنوبی، کتاب ماندگار «مرگ ایوان ایلیچ» اثر لئو تولستوی مورد نقد و بررسی قرار گرفت. 🔸رویا سیف‌الملوک، فعال فرهنگی در نشست کانون کتاب خراسان جنوبی که شامگاه چهارشنبه در محل این کانون در بوستان توحید بیرجند برگزار شد، با اشاره به جایگاه این کتاب در ادبیات کلاسیک جهان گفت: مرگ ایوان ایلیچ بی‌تردید از مهم‌ترین آثاری است که با زبانی ساده اما تأثیرگذار، فلسفه زندگی و مرگ را در برابر ما قرار می‌دهد. 🔸ایوان ایلیچ نه فردی شرور است و نه قهرمانی بی‌نقص؛ او نماد انسانی معمولی است که در مسیر تحصیل، کار، خانواده و موفقیت‌های سطحی گام برمی‌دارد، اما در نهایت درمی‌یابد که همه این‌ها او را از تجربه اصیل زندگی دور کرده‌اند. در واقع ایوان ایلیچ در پایان، به‌جای آرامش، با درد، تنهایی، خشم و نفرتی مزمن روبه‌رو می‌شود. ibna.ir/x6Bbf @ibna_official

🔰در سی و پنجمین رویداد «صدکتاب ماندگار قرن»؛ «تاریخ مشروطه ایران» اثر احمد کسروی بررسی می‌شود 🔸در سی و پنجمین نشست «صد کتاب ماندگار قرن»، کتاب «تاریخ مشروطه ایران» اثر احمد کسروی به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین آثار تاریخ‌نگاری علمی انتقادی ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد. ا🔸ین اثر از نخستین نمونه‌های تاریخ‌نگاری علمی و انتقادی در ایران معاصر به‌شمار می‌رود. کسروی در این کتاب، رویدادهای انقلاب مشروطه را با نثری استوار، دقیق، و واقع‌گرایانه روایت کرده و کوشیده است زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی این جنبش را تحلیل کند. آشنایی مستقیم او با وقایع تبریز، به‌ویژه در دوران استبداد صغیر، روایت او را مستندتر و معتبرتر ساخته است. 🔸کتاب، نه‌تنها به چهره‌های برجسته جنبش مشروطه مانند ستارخان و ثقة‌الاسلام تبریزی پرداخته، بلکه با نگاهی بی‌طرفانه، به کاستی‌ها، ضعف‌ها و فرصت‌طلبی‌های سیاسی آن دوره نیز اشاره کرده است. نثر روان و خالی از واژگان بیگانه و همچنین استناد به اسناد و مشاهدات عینی، از ویژگی‌های بارز این اثر است. ترجمه انگلیسی این کتاب توسط ایوان سیگل، موجب شده مخاطبان غیرایرانی نیز با آن آشنا شوند. ibna.ir/x6Bbj @ibna_official

🔰به بهانه۱۵۰سالگی درگذشت هانس کریستین آندرسن؛ قصه‌گویی که زشتی‌اش را افسانه کرد 🔸او را به‌عنوان نویسنده افسانه‌های کودکان می‌شناسیم، اما قصه‌های آندرسن چیزی فراتر از خواباندن کودک‌اند. آن‌ها خواب‌های ازدست‌رفته، گرسنگی‌های بی‌صدا و زخم‌هایی هستند که با خیال درمان می‌شوند. مردی با کفش‌هایی دزدیده‌نشدنی و صدایی چون بلبل، که از طرد شدن، افسانه ساخت. 🔸آنچه آندرسن را از دیگران جدا می‌کند، تلفیق جهان رویا و واقعیت بی‌رحم است. کودک بی‌پناه داستان‌هایش، بازتاب کودکی خویش است؛ پنهان‌کاریِ سایه‌اش، آینه‌ای از فشارهای فرهنگی دورانش است؛ و قصه‌های کوتاه، مینیاتوری و پرزخمش، نشان می‌دهد چگونه واژه‌ها می‌توانند به زخم‌های کهنه شکل دهند. 🔸آندرسن نه‌تنها از مرزهای زیبایی عبور کرد، بلکه از مرزهای ژانر نیز گذشت. امروزه بیشتر او را به‌عنوان نویسنده افسانه‌های کودکان می‌شناسند، اما برای معاصرانش، او نویسنده‌ای نامعمول و غیرقابل‌پیش‌بینی بود: شعر نوشت، سفرنامه‌ای فانتزی نوشت که از کانال خانه‌اش تا سه کیلومتر آن‌سوتر را چون اودیسه‌ای خیالین بازنمایی کرد، و نمایشی نوشت که پایانش را تماشاگران انتخاب می‌کردند. در آن‌چه نوشت، همواره خود را می‌دید: پسری که لباس‌های عروسک‌هایش را می‌دوخت، در خیابان به‌خاطر رفتار زنانه‌اش تحقیر می‌شد و همزمان در ذهنش با مرگ و قدیسان و گربه‌های سخنگو معاشرت می‌کرد. ibna.ir/x6B82 @ibna_official

🔰موفقیت کتاب «مسیر نمک»: پرسش‌هایی جدی درباره صداقت در خاطره‌نویسی طبیعت 🔸کتاب پرفروش «مسیر نمک» که با روایت سفرِ تحول‌آمیز نویسنده و همسر بیمارش در دل طبیعت به شهرت رسید، حالا با اتهام‌هایی جدی درباره صحت وقایع روبه‌رو شده است. این ماجرا نه‌تنها اعتبار نویسنده بلکه اعتماد مخاطبان به ژانر خاطره‌نویسی طبیعت را زیر سؤال برده است. 🔸موفقیت «مسیر نمک» اتفاق تازه‌ای برای خاطره‌نویسی طبیعت نبود. سال ۲۰۱۲، «وحشی» (Wild) چریل استرید، ماجرای پیاده‌روی نویسنده پس از پایان تلخ ازدواج و مرگ مادرش در دل طبیعت آمریکا را روایت کرد و همین روایت به فیلمی با حضور ریس ویترسپون بدل شد. همان سال، «H یعنی شاه‌باز» هلن مک‌دونالد با روایت داغ سوگواری دختر و تربیت یک شاه‌باز بر صدر پرفروش‌ها نشست و بعدتر، «خط ساحلی» ایمی لیپتروت با قصه بازگشتش به ارکنی و نبردش با اعتیاد به کمک طبیعت، اقتباس سینمایی شد. 🔸ملیسا هریسون، نویسنده‌ای که هم در داستان و هم در غیرداستان طبیعت‌نویسی تجربه دارد، معتقد است این گونه آثار پلی به جهان طبیعی‌اند؛ امیدی برای آنهایی که فرصت یا آرزوی زندگی در دل طبیعت را دارند. مخاطب با خواندن، خود را جای نویسنده می‌گذارد انگار حضور در دشت یا جنگل واقعاً نصیبش شده است. هریسون اما هشدار می‌دهد به‌مرور، این روایت‌های «درمان» به الگو و فرم تکراری تبدیل می‌شوند و دیگر از زیست واقعی، فاصله می‌گیرند. به گفته او: «برای هر خاطره خوب، پنج تا هست که فقط تلاش کرده‌اند تجربه‌ای بسازند تا کتابی دربیاید. مخاطب سزاوار آثار جدی‌تر است و وظیفه ناشر هم سنگین است.» ibna.ir/x6B7K @ibna_official