🔰به احترام و احتشام میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی، در سالروز درگذشتش؛ ایرانیک، ادیب‌سلطانی و پروژه خودآیینی زبان فارسی 🔸از پهلوانیک و پارسیک تا ایرانیک، پرتویک و زیستیک، یک خطِ تکاملی مشخص دیده می‌شود: تبدیل پسوندِ ئیک از ابزاری صفت‌ساز به نشانه استقلالِ فرهنگی و معرفتیِ و خودبسندگی زبان فارسی. 🔸میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی دانشی‌مرد عرصه‌های فلسفه و نگر و ترجمه، از پایه‌گذاران کوشش نظام‌مند برای بازسازی، به‌سازی و پویایی زبان علمی و فلسفی فارسی در دوران معاصر بود. او در امتداد جریان فکری فرهنگستان اول و تداوم سنت زبان‌سازیِ علمی با محوریت استادان پرویز ناتل‌خانلری و غلامحسین مصاحب می‌اندیشید، اما مسیر خود را به‌شیوه‌ای فنی‌تر ادامه داد. در آثار او، زبان فارسی نه فقط ابزار ترجمه، بلکه بستر اندیشیدنی خودآیین و خودبسنده است. یکی از ظریف‌ترین نمودهای این نوآوری زبانی، پیشنهاد و تثبیت اصطلاح «ایرانیک» است. 🔸او خود در مقدمه برخی آثار توضیح می‌دهد که انتخاب این واژه جنبه نمادین نیز دارد: «ئیک» در زبان فارسیِ معیار، به شکل تاریخی با واژه‌های علمی یونانی و پهلوی پیوند می‌خورد و نشانگر خصلت مفهومی-وصفی است؛ از این‌رو، واژه «ایرانیک» نه‌فقط یک معادل فنی، بلکه نمادی از استقلال زبان علم فارسی در برابر واژگان اروپایی بود. ibna.ir/x6CvK @ibna_official

🔰مترجم «سیپریا» در گفت‌وگو با ایبنا: چگونه اسمیت پرده از سرچشمه ایلیاد برمی‌دارد؟ 🔸عطیه مشاهری‌فرد، مترجم «سپیریا؛ بازسازی پیش درآمد گمشده ایلیاد هومر» نوشته دی. ام. اسمیت گفت: اسمیت در سیپریا پرده از سرچشمه ایلیاد برداشته و نقاط مبهم این حماسه را روشن کرده است. 🔸زمانی که سیپریا را خواندم متوجه شدم پژوهش‌های مقایسه‌ای میان اساطیر ایران و یونان بر اثر ناآگاهی از چرخه تروا و به‌ویژه روایت سیپریا، تا چه حد با اشکالات بنیادین همراه است. پس تصمیم گرفتم سیپریا را ترجمه کنم تا پژوهش‌های بعدی آگاهانه‌تر انجام و بخش‌های مهمی از نقاط مبهم روایت ایلیاد و اودیسه برای فارسی‌زبانان روشن شود. 🔸روایت این کتاب گمشده را بازآفرینی کند و به ما نشان دهد که چه رخدادهایی در دل سیپریا جای داشته‌اند و نقاط تاریک ایلیاد و پیشامدهای قبل از آن را روشن کرده است. 🔸اسمیت از میان این روایات مختلف مشهورترین آنها را انتخاب و نقل کرده است؛ گاهی هم به جهت آگاهی مخاطب از وجود روایات رقیب و پیرامونی، هر دو روایت متناقض را یکی را به تفصیل و یکی را به اختصار در متن اصلی یا در بخش یادداشت‌ها آورده است. 🔸من مقالات، کتاب‌ها و سخنرانی‌های بسیاری را درباره هم‌سنجی اسطوره‌های ایران و یونان خوانده‌ام که از این دست سطحی‌نگری‌ها و اشتباهات در آنها کم نیست و آگاهی از مطالب ذکر شده در سیپریا می‌تواند بخشی از این اشتباه‌ها را اصلاح کند و عمق بیشتری به پژوهش‌های این حوزه ببخشد. ibna.ir/x6Ctd @ibna_official

🔰کتاب و مدیریت شهری استان‌ها- ۱۷ کتاب در صف آخر مصوبات شهری بجنورد/ سهم کتاب؛ ۱۱ مصوبه از ۴۰۰ تصمیم شهری 🔸فرهنگ مکتوب در حاشیه نگاه مدیران شهری 🔸در کارنامه یک‌ساله شورای شهر بجنورد، از میان حدود ۴۰۰ مصوبه رسمی تنها ۱۱ مصوبه به کتاب اختصاص یافته است؛ آماری که نشان می‌دهد فرهنگ مکتوب در حاشیه نگاه مدیریت شهری مرکز استان خراسان شمالی قرار دارد و تصمیم‌های شورا بیش از آنکه به زیرساخت‌های فرهنگی بپردازد، به سمت طرح‌های غیر فرهنگی از جمله عمرانی، اقتصادی و تبلیغاتی رفته است. 🔸وقتی از هر ۴۰ تصمیم تنها یکی به کتاب می‌رسد، آیا می‌توان گفت مدیریت شهری دغدغه کتاب دارد؟ از این رو، بی‌توجهی شورا شهر بجنورد به کتاب نه تنها یک غفلت فرهنگی، بلکه یک خطای راهبردی در مدیریت شهری به شمار می‌رود. 🔸متأسفانه نگاه شهرداری بجنورد به مقوله کتاب حتی در حد حمایت از نویسندگان حرفه‌ای استان که موضوعات‌شان به نوعی به حال و هوای شهری و تاریخ شفاهی مربوط است نیز صورت نمی‌گیرد و می‌توان گفت کتاب برای شوراهای شهر استان اولویت ندارد. ibna.ir/x6C65 @ibna_official

🔰گفت‌وگو با دکتر همایون کاتوزیان درباره کتاب تازه‌اش: ایران، جامعه همیشه کوتاه مدت 🔸رفتارهای کوتاه‌مدت، مصلحتی و شخصی ریشه تاریخی بی‌ثباتی در ایران 🔸همایون کاتوزیان: ایران همیشه جامعه کوتاه مدت بوده و هنوز هم هست. جامعه کوتاه مدت به پهلوی‌ها و غیر پهلوی‌ها مربوط نیست از بدو تاریخ تا روزگار کنونی ایران همواره جامعه کوتاه مدت بوده است و پاسخی غیر از این نمی‌توان ارائه داد. تاریخ ایران در طول قرن‌ها دچار چرخه‌ای از استبداد، فروپاشی و هرج‌ومرج بوده است، زیرا در ایران هیچ‌گاه نهادها و قواعد پایدار میان دولت و مردم شکل نگرفته‌ است. 🔸این کتاب صرفاً یک روایت واحد تاریخی نیست، بلکه موضوعات گوناگون تاریخی را دربرمی‌گیرد. تاریخی که من می‌نویسم فقط تشریحی نیست، بلکه تحلیلی است. مقاله «ایران در دوره حکومت پهلوی» ترکیبی است از روایت تاریخی و تحلیل نظری. 🔸 مسأله اصلی ایران نه استبداد است و نه عقب‌ماندگی اقتصادی، بلکه نبود نهادهای پایدار و قانونی است که بتوانند رابطه‌ای متعادل و قابل پیش‌بینی میان دولت و ملت ایجاد کنند. در چنین جامعه‌ای هیچیک از دو سوی دولت و ملت، به آینده اعتماد ندارند و برنامه‌ریزی درازمدت جای خود را به رفتارهای کوتاه‌مدت، مصلحتی و شخصی می‌دهد و همین ریشه تاریخی بی‌ثباتی در ایران است. ibna.ir/x6CvQ @ibna_official

🔰گفت‌وگو با رضی هیرمندی، برنده لوح تقدیر آسترید لیندگرن ۲۰۲۵؛ با کتاب‌های کودک بزرگسالان را کتابخوان کرده‌ام 🔸موفقیت‌ نویسندگان ایرانی در خارج از کشور در رسانه ملی بازتابی ندارد! 🔸رضی هیرمندی، مترجمِ برنده لوح تقدیر آسترید لیندگرن ۲۰۲۵ گفت: یکی از خوشحالی‌ها و افتخارات من است که عده‌ای از بزرگسالان را با کتاب‌های کودک کتابخوان کرده‌ام. 🔸اولین مشکل ما مترجمان هم مثل بقیه‌ی مردم مشکل تحریم و در حصار بودن است. شما در حال حاضر چند کتابفروشی انگلیسی یا زبان‌های دیگر اروپایی را در تهران و شهرستان‌ها سراغ دارید که کتاب به‌روز بفروشند؟ 🔸شما در همین رسانه‌ی موسوم به ملی چند خبر موفقیت‌آمیز نویسندگان و هنرمندان ایرانی را در خارج از کشور دیده‌اید که بازتابی داشته باشد؟ اگر فضای مجازی نبود معلوم نبود ما از لحاظ فرهنگی و هنری امروزه در چه حالی بودیم. 🔸به عنوان مترجم باید دقت کنم آن را یک‌دفعه با زبان بزرگسالانه و کوچه و بازاری منتقل نکنم، بلکه سعی کنم در قالب بچه‌ها قرار بگیرم و ببینم آنچه کودک خارجی را می‌خنداند، آیا برای کودک ایرانی هم طنزآمیز است؟ ibna.ir/x6CvM @ibna_official

🔰گزارش تصویری زیرزمین کتاب‌‌ها 🔸در ورودی یک ساختمان ۱۱۰ ساله در مرکز تهران همیشه باز است و بیرون آن کتاب‌ها روی هم چیده شده‌اند. رهگذران با کنجکاوی سرک می‌کشند؛ پله‌هایی به زیرزمین می‌رود و راهرویی تنگ و نیمه‌تاریک پیش چشمشان ظاهر می‌شود، که تا انتها پر از کتاب است. فروشنده‌ که بیست سال است با عشق کتاب می‌خرد و می‌فروشد. با اینکه دیپلم صنعتی و سابقهٔ نقشه‌برداری دارد، حالا رد پای ابزارهای قدیمی نقشه‌برداری‌اش را هم می‌توان بین قفسه‌ها دید. مدام در حال جابه‌جا کردن کتاب‌هاست،هنگام صحبت حوصله با مشتری با صبر و حوصله گوش می‌دهد. 📸عکاس: پانته‌آ نیکزاد https://www.ibna.ir/photo/541420 @ibna_official

🔰چالش‌های اقتباس در سینمای کودک در گفت‌وگو با علی‌اکبر قاضی‌نظام؛ اقتباس در سینمای کودک و نوجوان هنوز به اندازه ظرفیت ادبیات این حوزه رشد نکرده است 🔸ظرفیت‌های زیادی در ادبیات ما وجود دارد که باید از آنها برای فیلم اقتباسی بهره گرفت 🔸علی‌اکبر قاضی‌نظام گفت:در دنیای امروز که کودکان و نوجوانان دسترسی آسان به منابع متنوع دارند، اقتباس می‌تواند پلی میان کتاب‌خوانی و تماشای فیلم باشد و به رشد فرهنگی این نسل کمک کند. 🔸ادبیات کلاسیک و ادبیات کهن مانند کلیله و دمنه، اشعار و حکایات سعدی و فردوسی و مولوی و … دارای ظرفیت بسیار بالایی برای اقتباس است، البته به شرط آنکه نگاه خلاقانه و نوآورانه‌ای در فرآیند اقتباس وجود داشته باشد تا جذابیت خود را برای نسل امروز حفظ کند. در این مسیر نقش فیلمنامه‌نویس و تشویق و ترغیب فیلمنامه‌نویسان به این امر بسیار مهم است. متأسفانه در ایران کمتر تهیه‌کنندگان خصوصی با دید سرمایه‌گذاری و جدیت در این حوزه فعالیت دارند و بیشتر نهادهای فرهنگی مسئولیت تولید این آثار را برعهده دارند. ibna.ir/x6Csc @ibna_official