🔰میکروژانر هوش مصنوعی؛ ادبیات در جدال با دیگریِ ماشینی 🔸ظهور «میکروژانر هوش مصنوعی» در نشر معاصر را می‌توان به‌منزله یکی از لحظات تعیین‌کننده ادبیات امروز دانست. 🔸ادبیات همیشه با «دیگری» های تاریخی خود درگیر بوده است: استعمار، جنگ، شهر، تکنولوژی. اکنون هوش مصنوعی به‌مثابه دیگریِ تازه‌ای بر صحنه آمده است. این دیگری، همان‌طور که در تاریخ ادبیات می‌بینیم، می‌تواند به شکل جایگزین عشق، یا حتی تجسد خاطره عزیزان ازدست‌رفته ظاهر شود. در این آثار، ماشین جای انسان را می‌گیرد، اما نه به شیوه‌ای سرد و مکانیکی، بلکه به‌شکل رابطه‌ای عاطفی، رابطه‌ای که نشان می‌دهد ما خود مشتاقانه خواهان فرافکنی احساساتمان بر ابژه‌ای بی‌جان هستیم. 🔸این موج تازه کتاب‌ها، پرسش‌های دیرینه فلسفه و ادبیات را دوباره زنده می‌کند: آیا زبان چیزی بیش از الگوریتم است؟ آیا تخیل ادبی در برابر بازتولید ماشینی مقاوم است، یا درست در لحظه مواجهه با آن است که معنای تازه‌ای می‌یابد؟ آیا نویسنده در دوران هوش مصنوعی به‌جای «خالق»، به «ویراستارِ خطاهای ماشین» بدل می‌شود؟ ibna.ir/x6CfV @ibna_official

🔰یادداشت منتقد برجسته کانادایی؛ نوشتن رمان عاشقانه علمی‌ترین شاخه‌ داستان‌های علمی‌تخیلی 🔸جیمز دیویس نیکول در این یادداشت طنز و تامل‌برانگیز، عشق را نه مفهومی شاعرانه، بلکه پدیده‌ای پیچیده از منظر فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی می‌بیند. 🔸عشق، از دید او، پیچیده‌ترین پدیده علمی روی زمین است: برآمده از نیروهای فیزیکی، واکنش‌های شیمیایی و سازوکارهای فرهنگی و ذهنی. هیچ الگویی نمی‌تواند تمام عوامل موثر در آن را توضیح دهد. و درست به همین دلیل، عشق بهترین سوژه برای نویسنده‌ای است که می‌خواهد جهان را از منظر علمی اما انسانی بازآفرینی کند. ibna.ir/x6Cjs @ibna_official

🔰وقتی ناصر تقوایی با نصیحت جلال آل‌احمد قید نویسندگی را زد 🔸تنها یک جمله جلال آل‌احمد بر مجموعه تابستان همانسال ناصر تقوایی، باعث شد تا تقوایی برای همیشه قید نویسندگی و نویسنده شدن را بزند. 🔸سعید عقیقی در کتاب «سینمای ناصر تقوایی» که توسط نشر گیلگمش منتشر شده، نکته مهمی از زندگی حرفه‌ای تقوایی را فاش می‌کند که کمتر به آن پرداخته شده است. 🔸تقوایی کتاب تابستان همانسال را در سال ۱۳۴۸ منتشر کرد، در اوج جوانی‌اش. او در آن سال‌ها خیز برداشته بود تا با نگاه دقیق و جزئی‌نگرش به سمت دنیای ادبیات گامی بردارد ولی روحیه حساس و شکننده‌اش تابِ شنیدنِ جمله و نقدی از سوی یکی از نویسندگان بزرگ زمانه‌اش را نداشت. ibna.ir/x6CzR @ibna_official

🔰با محوریت «قدرت ادبیات در پیوند میان فرهنگ‌ها»؛ آغاز باشکوه نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۲۵ 🔸نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۲۵ امروز با حضور بیش از چهار هزار ناشر از ۹۰ کشور جهان و میهمانی ویژه فیلیپین افتتاح شد. 🔸نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۲۵ از امروز چهارشنبه کار خود را با شرکت ۴هزار ناشر از ۹۰ کشور جهان شروع کرده و قرار است تا ۱۹ اکتبر (۲۷ مهرماه) ادامه داشته باشد. این نمایشگاه به عنوان بزرگ‌ترین رویداد بین‌المللی صنعت نشر، پذیرای ناشران، نویسندگان، مترجمان، ناشران دیجیتال، و علاقه‌مندان به کتاب از سراسر جهان است و طبق رسم هر سال که یک کشور مهمان افتخاری است، فیلیپن به عنوان مهمان ویژه در نمایشگاه حضور دارد که غرفه این کشور سعی کرده آثار ادبی و فرهنگی خود را همراه برنامه‌های ادبی برگزار کند. 🔸حضور میهمان ویژه فیلیپین، به‌معنای تاکید بیشتر بر ادبیات و فرهنگ کشورهایی است که شاید در انتشار بین‌المللی کمتر دیده شده بودند، و فرصتی برای دیده‌شدن آن‌ها فراهم می‌آورد. ibna.ir/x6CyT @ibna_official

🔰با حکم معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ دبیران ستاد برگزاری هفته کتاب در استان‌ها منصوب شدند 🔸معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با صدور احکامی مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌های کشور را به عنوان «دبیر ستاد برگزاری هفته کتاب استان» محل ماموریت‌شان تعیین کرد. ibna.ir/x6CB6 @ibna_official

🔰امید و دغدغه در بخش نابینایان کتابخانه ساری؛ پیوند نابینایان با زندگی در کتابخانه «ابن شهر آشوب»/ بزرگترین دغدغه کمبود منابع مطالعاتی است 🔸 بخش نابینایان کتابخانه «ابن شهر آشوب» ساری با ۱۲۰ عضو، جایی امن برای پیوند خوردن نابینایان با زندگی است و مهمترین دغدغه کتابداران آن کمبود منابع مطالعاتی برای اعضا است. 🔸خیلی از اعضا صرفاً برای مطالعه اینجا نمی‌آیند. این مکان فضایی است برای اینکه با هم به گفت‌وگو بنشینند و با هم‌نوعان خود آشنا شوند و از پیشرفت‌هایی که در زمینه تکنولوژی برای آسان سازی زندگی نابینایان رخ داده مطلع شوند. 🔸یکی از مشکلاتی که بر سر راه نابینایان وجود دارد، نبود منابع مطالعاتی صوتی به ویژه منابع درسی دانشگاهی است. برای مثال دانشجویانی به این بخش مراجعه می‌کنند و به دنبال کتاب صوتی در رشته خود می‌گردند اما متأسفانه کتاب یا تولید نشده و یا مربوط به چاپ‌های قدیمی‌تر است که این مسأله باعث می‌شود بسیاری از دانشجویان نابینا با مشکل تهیه منابع درسی دانشگاهی مواجه شده و یا برای تهیه آن هزینه‌های بالایی بپردازند. ibna.ir/x6Cwp @ibna_official

🔰ایبنا از بازار ملزومات تولید کتاب گزارش می‌دهد؛ بازار پُرنوسان کاغذ و مواد اولیه چاپ و نشر 🔸نگاهی به قیمت ملزومات تولید کتاب نشان‌دهنده کاهش ۵۰ هزار تومانی بهای کاغذ در بازار دارد، سایر مواد اولیه نیز تغییر چندان چشمگیری نداشته است. 🔸اخبار و تحولات سیاسی یکی از عوامل اصلی تحریک بازار و شکل‌گیری رفتارهای هیجانی بوده است، با این حال، در ادوار مختلف شاهد بودیم که فروکش کردن تب اخبار سیاسی و ایجاد ثبات نسبی در فضای رسانه‌ای و تصمیم‌سازی، می‌تواند تأثیر چشمگیری بر آرامش بازار کاغذ داشته باشد. 🔸در شرایطی که فضای سیاسی پرتنش باشد، تصمیم‌گیری‌های اقتصادی معمولاً واکنشی و کوتاه‌مدت‌اند. اما در فضای آرام‌تر، نهادهای تنظیم‌گر مانند وزارت صمت یا سازمان حمایت می‌توانند سیاست‌های شفاف‌تر و باثبات‌تری در زمینه واردات، توزیع و نظارت بر بازار تدوین کنند. این ثبات نهادی خود عاملی کلیدی در کنترل بازار و جلوگیری از واسطه‌گری‌های مخرب است. ibna.ir/x6CzQ @ibna_official

🔰نگاهی به «در ستایش بطالت» اثر برتراند راسل؛ چگونه احمقانه زیستن را متوقف کنیم؟ 🔸استفاده‌ خردمندانه از فراغت، ثمره‌ تحصیل و تمدن است 🔸به باور راسل در حال حاضر در شهرها تفریح مردم یا فیلم دیدن شده یا فوتبال تماشا کردن -که در زمانه ما، وقت‌گذرانی بیهوده در شبکه‌های اجتماعی و اینترنت و موبایل هم به آن اضافه شده است- اما اگر مردم فراغت بیشتری داشته باشند دوباره از تفریحاتی لذت خواهند برد که در آن فعالانه شرکت کنند. 🔸راسل در کتاب «در ستایش بطالت» یادآوری می‌کند که فن‌آوری مدرن این امکان را فراهم کرده است که فراغت تا حدودی نه امتیاز خاص طبقات کوچک ممتاز، که حقی باشد که در کل جامعه به طور مساوی توزیع می‌شود. 🔸او در این کتاب تاکید می‌کند که استفاده خردمندانه از فراغت، ثمره‌ی تحصیل و تمدن است. کسی که تمام عمر ساعات متمادی کار کرده است، اگر ناگهان بیکار شود، دچار خستگی و کسالت می‌شود. باری، آدم بدون اوقات فراغتی در خور توجه، از بسیاری چیزهای خوب محروم می‌ماند. حالا دیگر هیچ دلیلی ندارد که توده‌ی مردم از این محرومیت رنج ببرند. ibna.ir/x6CzK @ibna_official

🔰سهم اندک شاعران در جایزه نوبل ادبیات ✍صادق رحمانی، شاعر، مدیر و سردبیر مجله ادبی چامه: 🔸در سه دهۀ اخیر، نوبل ادبیات مسیر پرنوسان و در عین حال معناداری را طی کرده است؛ مسیری که میان شعر و نثر، میان شاعر و رمان‌نویس، میان زبان فشرده، تأملی و اجمال و روایت گسترده، مفصل و تجربی، در نوسان بوده است. از اوایل دهۀ ۱۹۹۰ تا امروز، اگر با دقت به فهرست برندگان نوبل نگاه کنیم، درمی‌یابیم که توازن این دو قطب شعر و نثر به‌شکل قابل توجهی به سود نثر و رمان و روایت تغییر کرده است، هرچند صداهای شاعرانه هنوز گهگاه با قدرتی استثنایی سربرمی‌آورند تا یادآور شوند که شعر هنوز زبان نخستِ شهود انسانی است. 🔸اگر نسبت بین شعر و نثر را بسنجیم، در بازۀ میان ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۵، از میان حدود سی برندهٔ نوبل ادبیات، تنها چهار نفر را می‌توان بی‌تردید شاعر محض دانست: «هینی»، «شیمبورسکا»، «ترانسترومر»، و «گلیک». اگرچه نوبل در بیشتر سال‌ها به رمان و نثر تعلق گرفته، اما همان معدود جوایز شاعرانه، بنیان معنوی این جایزه را زنده نگه داشته‌اند؛ چراکه ادبیات، در نهایت، همان شعری است که جهان را تفسیر می‌کند، چه در قالب نظم باشد و چه در نثر شاعرانه. 🔸اگرچه نوبل در بیشتر سال‌ها به رمان و نثر تعلق گرفته، اما همان معدود جوایز شاعرانه، بنیان معنوی این جایزه را زنده نگه داشته‌اند؛ چراکه ادبیات، در نهایت، همان شعری است که جهان را تفسیر می‌کند، چه در قالب نظم باشد و چه در نثر شاعرانه. ibna.ir/x6CBj @ibna_official

🔰درباره «جهان چگونه مدرن شد» اثر استیون گرین‌بلت، برنده پولیتزر پیچ بزرگ تاریخ 🔸چطور یک کتاب گُم شده، جهان را دگرگون کرد؟ 🔸«جهان چگونه مدرن شد» با عنوان فرعی «داستان یک پیچ، یک کتاب، یک کاتب» که دوایت گارنر از آن با عنوان «گنجی از خاک بیرون‌آمده که همه‌چیز را تغییر داد» یاد می‌کند، به‌شکلی زیرکانه، ایده‌های بزرگ فلسفی را در قالب یک روایت جست‌وجو پنهان می‌کند. 🔸این اثر با یک حکایت شخصی و صمیمی از خود نویسنده آغاز می‌شود؛ خاطره برخورد گرین‌بلت، در دوران دانشجویی‌اش در دهه ۱۹۶۰، با ترجمه‌ی منثور شعر ۲۰۰۰ ساله لوکرتیوس با عنوان «درباره طبیعت اشیا». 🔸قلب تپنده این کتاب، ارزیابی پیچیده گرین‌بلت از شاهکار لوکرتیوس است. «درباره طبیعت اشیا»، با وجود «زیبایی خیره‌کننده و فریبنده‌اش»، یک اثر فلسفی جسورانه است که دانشمندانی چون گالیله، فروید، داروین و انیشتین از آن الهام گرفتند. ibna.ir/x6CBp @ibna_official

🔰در رونمایی کتاب «ما که خندان می‌رویم»؛ «ما که خندان می‌رویم» گردان مالک اشتر را چون شخصیتی زنده روایت کرده است 🔸کارشناس کتاب، محمد ناصری عنوان کرد: گل‌علی بابایی در کتاب « ما که خندان می‌رویم»، توانسته اثری منسجم و مخاطب‌پسند بنویسد. اینکه کسی بیاید و «گردان مالک» را به عنوان یک شخصیت واحد ببیند، یعنی از بالا تمام گردان را در قالب یک موجود زنده، پویا و منسجم روایت کند، کاری بسیار دشوار است. 🔸 در همه کارهای آقای بابایی دو وجه اساسی وجود دارد. وجه اول، پژوهشی همه‌جانبه، گسترده، عمیق. آثار او معمولاً از نوعی پژوهش واقعی و دقیق برخوردارند. یعنی وقتی وارد تحقیق می‌شود، به معنای واقعی کلمه «پژوهش» می‌کند. ویژگی دوم آثار گل‌علی بابایی، نثر روان و دوست‌داشتنی آن است. او پیش از این نیز کتاب‌هایی در ارتباط با لشکر نوشته است؛ اما به نظر من، پس از سه دهه، کاری که در کتاب «ما که خندان می‌رویم» انجام داده، از همه آثار پیشینش دشوارتر است. ibna.ir/x6CBk @ibna_official

🔰ویژگی‌های سینمای تقوایی‌ در گفت‌وگوی ایبنا با شادمهر راستین؛ «دایی‌جان ناپلئون» از فیلتر ناصر تقوایی عبور کرد/ او فضاسازی فیلمش را با شرایط ایران تطبیق می‌داد 🔸تقوایی از اینکه خاستگاه سینمای او، ادبیات باشد نه تنها نگرانی نداشت، بلکه به اینکه اقتباس انجام می‌دهد افتخار می‌کرد. حتی در کار همینگوی خود را برای اقتباس در رقابت می‌دید. 🔸ناصر تقوایی نمونه شاخص کارگردان مولف هم به معنی خاص و هم به معنی عام است. به معنی خاص مولف بودن یعنی فیلمسازی که خودش شخصاً در نوشتن متن فیلم نظر و درک داشته و هم در کارگردانی سطح ویژه‌ای داشته باشد. 🔸او به دو معنی عام و خاص فیلمساز مولف بودن، مولف است و این همان چیزی است که اگر نظریه پردازان سینمایی به دنبال یک نمونه هستند تقوایی نمونه ای شاخص است. 🔸او درونمایه کار و فضاسازی را با شرایط ایران تطبیق می‌داد و سعی می‌کرد درونمایه‌ای که برای خودش جذاب است را اجرا کند، برای همین بیشترین اقتباس‌هایی که خودش دارد حتی «دایی‌جان ناپلئون» علی‌رغم اینکه گفته می‌شود وفادارانه است ولی از فیلتر ناصر تقوایی عبور کرده و ما جهان آقای تقوایی را می‌بینیم. ibna.ir/x6CBv @ibna_official