🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ اصفهان
آیینهای محرم؛ فصل نانوشته تاریخ اجتماعی اصفهان
🔸 پژوهشگر حوزه آیینهای مذهبی گفت: بخش مهمی از تاریخ اجتماعی اصفهان در آیینها، سنتها و مناسک محرم نهفته است؛ میراثی که برخی از جلوههای آن در دهههای اخیر به کمرنگ شده و امروز در اسناد، روایتهای شفاهی و حافظه فرهنگی محلات تاریخی شهر قابل ردگیری است.
🔸در برخی سفرنامههای خارجی توصیفهای جالبی از مراسم محرم اصفهان دیده میشود. جهانگردان اروپایی که در دوره صفوی به اصفهان سفر کردهاند، از گستردگی مراسم عزاداری، حضور اصناف مختلف و مشارکت گسترده مردم در آیینهای محرم یاد کردهاند.
🔸آیینهای محرم در اصفهان تاریخی ارتباط مستقیمی با ساختار محلهای شهر داشتند. هر محله برای خود هویت، تکایا، سقاخانهها، هیئتها و حتی شیوههای خاص عزاداری داشت.
🔸در گذشته، انتقال آیینها بهصورت سینهبهسینه انجام میشد. کودکان و نوجوانان از طریق حضور در مراسم محلی با سنتهای عزاداری آشنا میشدند. اما با تغییر سبک زندگی و کاهش پیوندهای محلهای، این چرخه انتقال فرهنگی نیز آسیب دید.
🔸 اگر قرار است آیینی احیا شود، باید بر پایه مستندات معتبر تاریخی، پژوهشهای میدانی و مشارکت جامعه محلی صورت گیرد. به اعتقاد من، آیینهای مرتبط با سقاخانهها ظرفیت بسیار بالایی برای احیا دارند؛ زیرا هم ریشه عمیقی در فرهنگ عاشورایی اصفهان دارند و هم با مفهوم ایثار، سقایت و یاد حضرت ابوالفضل(ع) پیوند خوردهاند.
ibna.ir/x6HCX
@ibna_official
🔰گفتوگو با ساسان طهماسبی درباره محرم در سفرنامهنویسان خارجی؛
عزاداری حسینی از منظر سیاحان اروپایی
🔸ساسان طهماسبی، پژوهشگر تاریخ و سفرنامهپژوه گفت: سیاحانی که در ماه محرم به ایران سفر کردند، معمولاً شاهد برگزاری این مراسم بودند و در این مورد گزارش دادند؛ رویهای که از اوایل دوره صفوی با سفرنامه سیاحانی مانند میکله ممبره و لیونل پلامتری که در دوره شاه طهماسب به ایران سفر کردند، شروع شد و با کروسینسکی که سالهای پایانی این حکومت را به چشم خود دید، به پایان رسید.
🔸سیاحان دوره صفوی مراسم عاشورا در ایران را با سایر کشورها مقایسه نکردهاند، زیرا با عبور از سرزمینهای مسیحی یا قلمرو عثمانی که سُنی بودند، به قلمرو صفویه میرسیدند، بنابراین، فقط در این قلمرو که تقریبا ایران امروزی و بخشهایی از قفقاز را شامل میشد، شاهد برگزاری مراسم محرم بودند.
🔸میکله ممبره از حضور زنان در مراسم عاشورا در تبریز سخن میگوید: «در پایان روز، تمام زنها به مساجد میروند و واعظ در مصیبت پسر علی (ع) وعظ میکند و زنها گریه میکنند».
🔸تعزیه بخش مهمی از مراسم محرم بود. همه سیاحان دوره صفوی از تعزیههای مختلف آن دوران نوشتهاند و با مقایسه گزارشهای سیاحان اوایل دوره با اواخر این دوره، میتوان به این نتیجه رسید که بهمرور زمان، سهم تعزیه از مراسم محرم رو به افزایش بود.
ibna.ir/x6HDg
@ibna_official
🔰مؤلف کتاب «نسبت کلمه با تصویر» در گفتوگو با ایبنا مطرح کرد؛
اقتباس سینمایی در عصر دیجیتال؛ بازآفرینی میانرسانهای یا وفاداری به متن؟
🔸پروانهپور گفت: ما از سنت طولانی مقایسه و رقابت هنرها که میتوان با اغماضهایی گفت از افلاطون و ارسطو آغاز میشود و به داوینچی و بعدها به لسینگ و از آنجا به خیل مباحث مرتبط با آن در هنر قرن بیستم و در مورد مبحث من، به آرنهایم و پانوفسکی میرسد میآموزیم که تصویر نه صرفاً فرم است نه صرفاً محتوا، بلکه رابطهای دیالکتیکی با زمان، مکان، سنت ادبی، بدن تماشاگر و زمینههای اجتماعی دارد.
🔸فقدان ترجمه هرگز مانع کار پژوهشگران جدی نخواهد بود و آنها راهی برای پیشبرد مقاصد خود خواهند یافت، اما میتوان گفت که فقدان ترجمه شاید برای علاقهمندان مباحث نظری که شاید الزاما پژوهشگر نباشند مانع جدیتر خواهد بود.
🔸اگر ما مشکل گفتگو داریم باید دلیلش را جای دیگری جستجو کنیم نه در نبود ترجمههای خوب. رسالت انجام این گفتگو بر دوش پژوهشگران حرفهای است و آنها نیازمند ترجمه نیستند و غالبا زبان را در حد مطلوب بلدند و اگر بلد نیستند پس باید جسارت کرد و گفت مشکلِ عدم گفتگو با نظریههای جهانی از جمله ناشی از زبانندانی پژوهشگران ماست و نه از ترجمههای ناقص یا مغلوط. دود ترجمههای نازل به چشم مخاطبان عام میرود و بس.
🔸مهمترین نیاز ما، نیاز به بازخوانی انتقادی سنتها در مفصلبندی انتقادی با ایدههای جسورانه و سنتشکنانهای است که رسانههای امروزی، که پیشینیان ما تولد آنها را حتی به خواب هم نمیدیدند، ایجاب میکنند.
ibna.ir/x6HDB
@ibna_official
🔰سید حسین نصر در مراسم بزرگداشت صدرای شیرازی؛
عالیترین مرتبه حکمت و معرفت در سنت اسلامی
🔸شناخت فلسفه اسلامی بدون ملاصدرا امکانپذیر نیست
🔸فیلسوف معاصر ایرانی در بزرگداشت صدالمتالهین شیرازی با بیان اینکه ملاصدرا وارث چهار سنت بزرگ فکری جهان اسلام است، تصریح کرد: فلسفه مشاء ابنسینا، حکمت اشراق سهروردی، عرفان نظری ابنعربی و علم کلام، چهار رکن اصلی نظام فکری ملاصدرا را تشکیل میدهند و هنر بزرگ او در تلفیق این مکاتب و ارائه نظامی نوین بود.
🔸اگرچه میرداماد نقش مهمی در احیای فلسفه عصر صفوی داشت، اما این ملاصدرا بود که توانست با بنیانگذاری حکمت متعالیه، جریان فلسفی تازهای را در جهان اسلام پدید آورد و تا امروز بر اندیشه اسلامی تأثیر بگذارد.
🔸لقب «صدرالمتألهین» تنها یک لقب علمی نیست، بلکه نشانه عالیترین مرتبه حکمت و معرفت در سنت اسلامی است و به کسانی اطلاق میشود که علاوه بر دانش نظری، به کمال معنوی و سلوک اخلاقی نیز دست یافته باشند.
ibna.ir/x6HDN
@ibna_official
🔰وقتی فوتبال بهانه میشود برای ورود به ادبیات؛
فرانسه و عراق در آستانه یک روایت ادبی
🔸فردا، بامداد سهشنبه دوم تیرماه به وقت ایران، دیدار فرانسه و عراق برگزار میشود، این بازی میتواند بهانهای باشد برای ورود به دو جهان ادبی متفاوت، یکی ریشهدار در سنتهای کلاسیک و فلسفی اروپا و دیگری شکلگرفته در دل جنگ، تبعید و تجربههای پرتنش تاریخ معاصر. به جای آنکه فقط به نتیجه نگاه کنیم، میشود از این تقابل به یک پرسش ساده رسید: اگر بخواهیم ادبیات این دو کشور را بشناسیم، از کجا باید شروع کنیم؟
🔸هر مسابقه فوتبال الزاماً نباید به یک رقابت روی چمن ختم شود. گاهی میشود آن را بهانهای برای ورود به کتابخانه یک کشور دانست، جایی که شاید روایتهای ماندگارتری از پیروزی، شکست، امید، ترس و زیستن پیدا کنیم.
🔸شاید مهمترین ویژگی ادبیات فرانسه همین باشد، اینکه یک صدای واحد ندارد. از فلسفه و حافظه گرفته تا عشق، زندگی روزمره و تجربههای مستند، هر نویسنده راه متفاوتی برای فهمیدن انسان پیشنهاد میکند.
🔸ادبیات عراق، برخلاف ادبیات فرانسه، کمتر در فهرستهای خواندنی جهانی دیده میشود اما این به معنای کماهمیت بودن آن نیست. اتفاقاً یکی از غنیترین سنتهای ادبی جهان عرب در عراق شکل گرفته است. ادبیاتی که در طول یک قرن گذشته، همزمان با تحولات سیاسی، جنگها، مهاجرتها و تغییرات اجتماعی، بارها خودش را از نو تعریف کرده است.
🔸شاید مهمترین ویژگی ادبیات عراق همین باشد، اینکه هرگز فقط درباره جنگ نیست. این ادبیات، پیش از هر چیز، درباره انسانهایی است که در میانه آشوب، همچنان راهی برای ادامه دادن زندگی پیدا میکنند.
ibna.ir/x6HDt
@ibna_official
🔰نصرالله پورجوادی در شب بخارا از «استیون بلام» گفت؛
«بلام» یک آمریکایی دلباخته به فرهنگ و هنر ایران بود
🔸عصر یکشنبه سی و یک خردادماه سال ۱۴۰۵ نهصد و پنجاه و پنجمین شب از مجموعه شب های مجله بخارا با همراهی خانه هنرمندان ایران به شب استیون بلام اختصاص یافت.
🔸️پورجوادی: برای استیون بلام در آمریکا بزرگداشت نمیگیرند، اما در ایران ما برای او بزرگداشت میگیریم و این کار را در حالی میکنیم که هنوز روحمان از زخمهایی که بمبهای آمریکایی و اسرائیلی بر آن وارد کردهاند التیام نیافته است. ایران شناسان خارجی هر یک از دریچه خاصی به ایران مینگرند و از آن وارد ایران شناسی میگردند. یکی از دریچه باستان شناسی (دوران هخامنشی یا ساسانی یا غزنوی و سلجوقی) یکی معماری، یکی نقاشی و مینیاتور، یکی شعر عرفانی (حافظ و سعدی و مولانا ) یکی شعر حماسی و رمانس (فردوسی و نظامی) یکی فلسفه (ابن سینا و سهروردی) یکی تاریخ (صفویه و تیموریه) یکی مردم شناسی و انسان شناسی، یکی زبانشناسی و فیلولوژی، اما استیون بلام از راه موسیقی وارد فرهنگ و هنر ایران شد و دلبسته آن گردید.
🔸حسین علیزاده از فراز و نشیبهای موسیقی و تاثیر مستشرقین در موسیقی ایران بیان داشت: ما در کشوری زندگی میکنیم که باید بجنگیم چون علیه موسیقی فشار بسیار است. وقتی نگاه میکنیم میبینیم که دانشگاه تهران چه اندازه و وزنی داشته است که کسانی از تمام دنیا جذب آن می شدند بخصوص آقای بلام. ما تعدادی از این دوستان داریم که نگاه استثمارگرایانه داشتند وقتی که میآمدند در کشور جهان سوم به قول خودشان فکر میکردند حالا میتوانند برای موسیقی آن مملکت تعیین تکلیف کنند. بلام یک انسان و فرشته است که وقتی میآید می خواهد با هم نوع خودش زندگی کند و با هنر شریک شود. اگر امثال بلام آن سوی آب ها دفاع از فرهنگ و هنر و اصولا ایرانی که به آن می بالیم می شد با موسیقی ملتها را به هم نزدیک کرد. موسیقی ایران را به دو شکل نگاه کردند آنهایی که واقعا شیفته موسیقی میشدند هم به علم موسیقی آگاه بودند هم هموطنان ما میشدند.
ibna.ir/x6HFb
@ibna_official
🔰علیرضا ملائی توانی از جایگاه بنیانگذار آرشیو ملی ایران گفت؛
جایزه پرهام در جستوجوی گنجینههای پنهان اسنادی است
🔸امروز نیازهای حوزه آرشیو فراتر از انتشار کتاب اسناد است
🔸علیرضا ملائی توانی، دبیر علمی جایزه سیروس پرهام، پاسداشت جایگاه بنیانگذار آرشیو ملی ایران و تقویت اندیشه حفظ، توسعه و بهرهگیری علمی از اسناد را دو محور اصلی شکلگیری این رویداد دانست.
🔸در تاریخ ایران، نگهداری نظاممند اسناد چندان به یک سنت تبدیل نشده و بخش بزرگی از منابع تاریخی ما از بین رفته است. آرشیو میتواند این اسناد را گردآوری و فهرستنویسی کند و در اختیار پژوهشگران و جامعه علمی قرار دهد. بنابراین، شکلگیری این جایزه بر دو محور استوار است: پاسداشت جایگاه سیروس پرهام بهعنوان بنیانگذار یک نهاد علمی و فرهنگی، و تقویت اندیشه حفظ و توسعه اسناد و مطالعات آرشیوی. گسترش این نهاد در مراکز استانی نیز نشان میدهد که این فکر، عمیق و همچنان موردنیاز جامعه است.
🔸این جایزه نخستین تجربه از نوع خود است و پیش از این رویداد مشابهی با چنین رویکردی نداشتهایم. البته سازمان اسناد و کتابخانه ملی جشنوارههای دیگری برگزار میکند که مهمترین آنها «جشنواره پژوهش» است و تاکنون شانزده دوره از آن برگزار شده است. آن جشنواره حوزههای گستردهای، از جمله سند، کتاب و ایدههای مرتبط با ارتقای خدمات و جایگاه ملی و بینالمللی سازمان را در بر میگیرد. اما جایزه پرهام بهطور اختصاصی و برای نخستینبار با این ساختار شکل گرفته است. به همین دلیل، تا زمانی که دوره نخست آن برگزار و از نظر علمی و اجرایی ارزیابی نشود، نمیتوان مقایسه دقیقی با رویدادهای دیگر انجام داد؛ هرچند امیدواریم به رویدادی مؤثر و ماندگار تبدیل شود.
🔸معیارهای اصلی در محورهای فراخوان و پوستر جشنواره مشخص شدهاند. یکی از محورهای مهم، «پرهامشناسی» است که پژوهش درباره زندگی، اندیشهها، آثار و فعالیتهای علمی سیروس پرهام را در برمیگیرد. بخش دیگر به ارائه ایدههای تازه در حوزه فعالیتهای آرشیوی مربوط است؛ از شناسایی و گردآوری اسناد گرفته تا حفظ، نگهداری، فهرستنویسی و دسترسپذیر کردن آنها برای پژوهشگران. شناسایی اسناد موجود در خانوادهها، سازمانها و نهادهایی که تاکنون کمتر مورد توجه آرشیو ملی قرار گرفتهاند نیز میتواند موضوع یک اثر یا ایده باشد.
ibna.ir/x6HDJ
@ibna_official
🔰ایبنا به بهانه روز ملی اصناف بررسی کرد؛
چرخ کُند اصناف کتاب
🔸روز ملی اصناف فرصتی است تا مشکلات جدی چاپخانهداران و ناشران دیده شود؛ فعالانی که این روزها زیر فشار گرانی مواد اولیه، فرسودگی ماشینآلات و موانع کسبوکار، برای حفظ فرهنگ تلاش میکنند.
🔸فعالان حوزه نشر در سالهای اخیر با چالشهای متعددی مواجه بودهاند که استمرار فعالیت اقتصادی و فرهنگی آنان را تحت تأثیر قرار داده است؛ افزایش بهای کاغذ، مقوا، زینک و سایر مواد اولیه، رشد هزینههای چاپ و توزیع و کاهش قدرت خرید مخاطبان، موجب افزایش قیمت تمامشده کتاب و کاهش شمرگان آثار منتشرشده شده است. این شرایط، بهویژه برای ناشران کوچک و متوسط، فشارهای اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته است.
🔸چاپخانهداران همچنین بر ضرورت اصلاح قوانین و مقررات، تسهیل دسترسی به تسهیلات بانکی، حمایت از نوسازی تجهیزات و تقویت آموزشهای تخصصی تأکید دارند. با توجه به نقش صنعت چاپ در تولید محصولات فرهنگی، بستهبندی، تبلیغات و صنایع مختلف، حمایت از این بخش میتواند، علاوه بر حفظ اشتغال، به افزایش کیفیت تولیدات داخلی و ارتقای جایگاه صنعت چاپ کشور در بازارهای منطقهای و بینالمللی منجر شود.
🔸با توجه به جایگاه صنعت چاپ و نشر در توسعه فرهنگی، آموزشی و اقتصادی کشور، رفع موانع کسبوکار و ایجاد شرایط مناسب برای فعالیت فعالان این حوزه، از اهمیت ویژهای برخوردار است. ناشران و چاپخانهداران بهعنوان دو حلقه اصلی زنجیره تولید و انتقال دانش و فرهنگ، نیازمند محیطی باثبات، شفاف و برخوردار از حمایتهای لازم برای تداوم فعالیت و سرمایهگذاری هستند. تسهیل فرایندهای اداری و کاهش پیچیدگیهای مقرراتی میتواند زمینه را برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و ارتقای کیفیت خدمات و محصولات فراهم سازد.
ibna.ir/x6HDK
@ibna_official
🔰درباره کتاب «اخلاق رسانههای دیجیتال» نوشته چارلز اس؛
پایان حریم خصوصی
🔸واکاوی اخلاق در هزارتوی رسانههای نوین
🔸در جهانی که مرز میان واقعیت و مجاز بیش از هر زمان دیگری رنگ باخته است، چارلز اِس، پژوهشگر برجسته بینالمللی، در ویراست جدید کتاب تحسینشده خود، به کالبدشکافی چالشهای اخلاقی پرداخته است که هویت، حریم خصوصی و حتی دموکراسی را در چنبره الگوریتمها و نظامهای نظارتی گرفتار کردهاند.
🔸این کتاب به ما میآموزد که چگونه از جزمگرایی دوری کرده و در عین حال، دیدی کلی و اخلاقمدار از حوزههایی چون حریم خصوصی، کپیرایت و دوستیهای آنلاین به دست آوریم که هم جذابیت مطالعاتی داشته باشد و هم از بنیانهای فلسفی قوی بهره ببرد.
🔸کتاب «اخلاق رسانههای دیجیتال» فراتر از یک بحث انتزاعی، ساختاری منسجم و گامبهگام دارد تا خواننده را از هزارتوی مفاهیم پیچیده به سمت تصمیمگیریهای عملی هدایت کند. چارلز اِس پس از مقدمه مفصل ویراست سوم و پیشگفتار خواندنی لوچیانو فلوریدی، در فصول آغازین به طرح مسائل بنیادین اخلاق در فضای دیجیتال میپردازد. او در ادامه، مباحث را به شکلی انضمامیتر دنبال میکند و در فصول میانی، دست روی چالشبرانگیزترین دوراهیهای انسان معاصر میگذارد؛ موضوعاتی حساس نظیر «حریم خصوصی و نظارت در عصر دادهها»، «چالشهای کپیرایت و مالکیت فکری» و همچنین تحول مفاهیمی چون «هویت» و «دوستیهای آنلاین» در شبکههای اجتماعی.
ibna.ir/x6Hkh
@ibna_official
🔰یاسمن کازرانی در گفتوگو با ایبنا مطرح کرد؛
در زبان زنانه هیچوقت همه چیز قاطعانه نیست
🔸یاسمن کازرانی ، شاعر، گفت: در زبان مردانه به نسبت زبان زنانه، قطعیت بیشتری وجود دارد، اما در زبان زنانه عموماً جایی برای شک و تردید وجود دارد و هیچوقت همه چیز قاطعانه بسته نمیشود. این مهمترین ویژگیای است که همیشه به چشمم آمده و فکر میکنم در نوشتههای خودم هم وجود دارد.
🔸فضای مجازی از یک طرف تاثیر بدی داشته، به این خاطر که فکر میکنم باعث شده خیلیها فکر کنند نویسنده و شاعرند، بدون اینکه این حوزه را جدی بگیرند و برایش مطالعه و تلاش کنند و خوانندهها هم تبدیل شدهاند به خوانندگانی بیحوصله. انگار این فضا کاری میکند که تشخیص متن اصیل از غیراصیل دیگر کم کم سخت میشود.
ibna.ir/x6HD4
@ibna_official
🔰روایت یک شام تشریفاتی در وزارت امور خارجه:
آش رشته و بادمجان تلخ در یک دیدار دیپلماتیک
🔸برای برگزاری میهمانی رسمی یادشده، پیشنهاد انقلابیام را با دکتر ولایتی در میان گذاشتم. برای آنکه میهمانان تغییری را حس کنند پیشنهاد کردم یک نوع غذا تهیه کنیم و سوپ و آشی را هم برای پیشغذا در نظر بگیریم.
🔸آن زمان اتخاذ بسیاری از تصمیمات بزرگ و کوچک به راس وزارت خارجه ارجاع داده میشد، ظاهرا این کار سهلترین راه بود برای مسئولان انقلابی و تازه کار در بخشهای تخصصی که هنوز در حال گذراندن نخستین مراحل وظایف حرفهای خود بودند. مسئولان گذشته آشنا با الفبای کار و برخوردار از تجربه عملی، اکثرا منفعل و گوشهنشین بودند و کمتر برای اموری از این قبیل با آنان مشورت میشد- خصوصا در مواردی مستلزم بازسازی و سازگاری با فضای جدید.
🔸 «شتای عمر» علاوه بر ثبت خاطرات سیاسی، تصویری زنده از سبک مدیریت، مناسبات اداری و فرهنگ دیپلماتیک دهه ۶۰ ارائه میدهد. همین توجه به جزئیات و روایتهای کمتر شنیدهشده، کتاب را به منبعی ارزشمند برای علاقهمندان تاریخ معاصر ایران، روابط بینالملل و ناگفتههای دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی تبدیل کرده است.
ibna.ir/x6HDW
@ibna_official
🔰همزمان با فرارسیدن ماه محرم ۱۴۰۵ افتتاح شد؛
نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران»
🔸نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران» با نمایش ۱۱ قطعه عکس و ۲۸ عنوان سند، شامل اعلامیهها، وقفنامهها و مکاتبات اداری مرتبط با آیینهای ماه محرم، در ساختمان آرشیو ملی ایران گشایش یافت.
🔸این نمایشگاه با ارائه منتخبی از تصاویر و اسناد موجود در گنجینه آرشیو ملی ایران، بخشهایی از تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آیینهای سوگواری محرم را از دوره قاجار تا سالهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی روایت میکند.
🔸نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران» با ارائه شواهد تصویری و مکتوب، افزون بر معرفی شیوهها و سنتهای عزاداری، تحول مناسبات میان جامعه، نهادهای مذهبی و ساختارهای حکومتی را در دورههای مختلف تاریخی بازخوانی میکند.
ibna.ir/x6HD2
@ibna_official