🔰روایتی با تحقیقات تاریخی؛ رابینسون کروزوی واقعی که بود؟ 🔸شاید با شنیدن نام «رابینسون کروزو»، تصویر مردی در لباسی از پوست بز که با خدمتکارش «جمعه» در جزیره‌ای استوایی حکم‌رانی می‌کند، در ذهنتان نقش ببندد. اما رمان جدید فرانچسکا د تورس با عنوان کست اوی (Cast Away)، ما را به ریشه‌های واقعی این اسطوره بازمی‌گرداند؛ جایی که خبری از تجهیزات رفاهی و سلطه بر بومیان نیست. 🔸در سال ۱۷۱۹، دنیل دفو کتابی را منتشر کرد که با عنوان طولانی‌اش، زندگی و ماجراهای عجیب و شگفت‌انگیز رابینسون کروزو، دریانورد اهل یورک، به سرعت به یکی از پرفروش‌ترین آثار تاریخ تبدیل شد. این اثر که غالباً به عنوان نخستین رمان انگلیسی شناخته می‌شود (هرچند رقبایی چون جهان درخشان اثر مارگارت کاوندیش و اورونُکو نوشته افرا بن را پیش از خود داشت)، در بستر رقابت‌های استعماری بریتانیا و اسپانیا شکل گرفت. دفو شخصیت کروزو را با الهام از ملوان اسکاتلندی، الکساندر سلکرک خلق کرد، اما تخیل او تفاوت‌های فاحشی با واقعیت داشت. ibna.ir/x6HGJ @ibna_official

🔰گنجینه‌ای تازه از جیمز جویس؛ آرشیو تازه آثار جیمز جویس و راز آثار «ناخواندنی» 🔸کتابخانه دانشگاه بروک کانادا با خرید آرشیو جیمز جویس، نویسنده ایرلندی، مجموعه‌ای کم‌یاب از آثار، پیش‌نویس‌ها و دست‌نوشته‌های این نویسنده برجسته ایرلندی را در اختیار پژوهشگران و دانشجویان قرار داده است؛ مجموعه‌ای که امکان بررسی روند شکل‌گیری آثاری چون «اولیس» و «بیداری فینیگن‌ها» را فراهم می‌کند. 🔸به گفته کانلی، این آرشیو منبعی بی‌بدیل برای پژوهشگران جویس، به‌ویژه دانشجویان کارشناسی و تحصیلات تکمیلی، به شمار می‌رود؛ زیرا علاوه بر نسخه‌های منتشرشده آثار، شامل بازتولید پیش‌نویس‌ها، نمونه‌های چاپی و نسخه‌های تایپ‌شده‌ای است که حاشیه‌نویسی‌ها، اصلاحات و یادداشت‌های شخصی جویس را نیز در بر می‌گیرد ibna.ir/x6J3f @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با ایبنا اعلام شد؛ کافه کتاب آزادی چابهار در جریان حمله به برج کنترل دریایی آسیب دید 🔸 کافه کتاب آزادی در منطقه آزاد پارک سنگی لیپار چابهار که از سال ۱۳۹۵ به عنوان یکی از پاتوق‌های فرهنگی و ادبی این شهرستان فعالیت می‌کند، در جریان حملات اخیر به برج کنترل دریایی چابهار دچار خسارت‌هایی شد. 🔸آزادی مدیر کافه کتاب: من به عنوان عضو خیلی کوچکی از جامعه فرهنگی، هنوز دلسرد نشده‌ام و در این موقعیت همچنان به فعالیت خود و ارائه خدمات فرهنگی به مردم ادامه می‌دهم، از مسئولان درخواست کرد که فعالان عرصه کتاب و فرهنگ را در این شرایط سخت تنها نگذارند. ibna.ir/x6J4t @ibna_official

🔰از سوی انتشارات سخن منتشر شد؛ «ناایران» و مفهوم یک «مملکت باستانیِ نوشونده» کتاب «چیستی ایران نشانه‌شناسی مفهوم ایران در ادبیات درباری» 🔸نشانه‌ها در این نظام‌های هم‌بسته به‌روشنی، ایران را از «ناایران» جدا می‌ساختند و مفهوم یک «مملکت باستانیِ نوشونده» را برای شهریاران سلسله‌های مختلف ترسیم می‌کردند. 🔸ایران در این گفتمان، یک سپهر فرهنگی درتنیده با سیاست است؛ و نه یک قلمرو جغرافیایی یا حکمرانی صرف. سخن از یک سپهر نشانه‌شناختی است که در آن یک هویت تمدنی، فرهنگی و سیاسی خود را با نام ایران بازتولید و ارزش‌گذاری می‌کند. ibna.ir/x6J4H @ibna_official

🔰روایت ایبنا از کتابفروشی‌های محلی - ۳۳ حافظ؛ غزل‌سرای کتاب محله تهران‌نو 🔸پیرمرد دوباره پشت پیشخوان برمی‌گردد؛ به همان جایی که سال‌ها از عمرش را در میان کتاب‌ها و آدم‌ها گذرانده است و حالا در آستانه ۸۰سالگی، هنوز آخرین کسی است که شب‌ها کرکره کتابفروشی را پایین می‌کشد. 🔸آنجا، میان بوی کاغذ و ردیف کتاب‌هایی که هرکدام قصه‌ای در سینه دارند، جهانگیری بیشتر شبیه صاحبخانه‌ای است که به دیدار هم‌خانه‌ای‌های قدیمی‌اش آمده باشد. خنده از صورتش دور نمی‌شود و کلامش گرم و بی‌تکلف است. کافی است سر صحبت باز شود؛ آن‌وقت خاطره پشت خاطره از راه می‌رسد و نام کتاب‌ها و نویسندگان در گفت‌وگو جان می‌گیرد. 🔸هم‌صحبتی با او، که سال‌ها تجربه از دنیای کتاب در کوله‌بار دارد، حظی وافر است؛ سفری کوتاه میان خاطره‌ها، کتاب‌ها و روزگاری که کتابفروشی فقط محل خریدن کتاب نبود، پاتوقی بود برای دیدن، شنیدن و کمی بیشتر فهمیدن. 🔸کتاب را بی‌حساب و کتاب به قفسه‌ها نمی‌سپرد. پیش از هر خرید، گوشش به حرف مردم بود؛ به جوان‌هایی که دنبال کتابی تازه می‌گشتند و خانواده‌هایی که هرکدام ذائقه و علاقه‌ای داشتند. جهانگیری از دل همین هم‌صحبتی‌ها می‌فهمید چه کتابی باید به «حافظ» راه پیدا کند. 🔸در میان همه این خاطره‌ها، رؤیایی قدیمی هنوز رنگ نباخته است؛ رؤیای داشتن کتابفروشی بزرگ و چندطبقه‌ای با قفسه‌های بلند و کتاب‌های رنگارنگ و خواندنی. جهانگیری می‌گوید: «هر وقت به خارج از کشور می‌رفتم، خودم را به حضور در نمایشگاه‌ها محدود نمی‌کردم و حتماً به کتابفروشی‌ها هم سر می‌زدم. کتابفروشی‌های بزرگ و گسترده‌ای می‌دیدم. یادم می‌آید در ژاپن به کتابفروشی هفت‌طبقه‌ای رفتم که جذابیت زیادی داشت. همان زمان با خودم گفتم کاش شرایطی پیش بیاید که من هم یک کتابفروشی بزرگ و چندطبقه تاسیس کنم.» ibna.ir/x6HYg @ibna_official

🔰احسان دوست‌محمدی در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛ «شفقت» دریچه‌ای به روی شناخت چین معاصر 🔸احسان دوست‌محمدی، مترجم، گفت: لونی نویسنده‌ای نیست که با احساسات‌گرایی خواننده را تحت تأثیر قرار دهد. برعکس، با نثری خویشتن‌دار، آرام و دقیق رنج را نشان می‌دهد و اجازه می‌دهد شرایط و موقعیت‌ها خود گویا باشند. به نظرم قدرت اصلی رمان همین سادگی ظاهری است. 🔸آنچه برای من در کتاب «شفقت» پیش از هرچیز جالب و جذاب بود این بود که لونی به زندگی کارگری نه از بیرون، و نه با نگاه صرفاً جامعه‌شناسانه بلکه به زندگی آنان از درونِ و بر اساس تجربه‌ای واقعی، ملموس و شخصی می‌نگرد. در این رمان، ما با زندگی انسانی روبه‌رو هستیم که زیر فشار تاریخ، اقتصاد، خانواده و کار باید مدام خودش را بازتعریف کند. این جنبه برای من بسیار مهم بود، چون ادبیات چین برای خوانندگان فارسی‌زبان اغلب یا با سنت‌های کهن شناخته می‌شود یا با نام‌های معروف و بزرگ. اما «شفقت» دریچه‌ای به روی شناخت چینِ معاصر و طبقات کمتر دیده‌شده‌ی آن باز می‌کند. 🔸به‌گمان من «شفقت» در این رمان به معنای دلسوزی ساده یا نوعی ترحم نیست. لونی نمی‌خواهد برای شخصیت‌هایش اشک بخرد یا آن‌ها را قربانیان مطلق نشان دهد. او آدم‌ها را همان‌طور که هستند نشان می‌دهد، با ترس‌ها، اشتباه‌ها، ضعف‌ها و تلاش‌هایشان برای ادامه دادن زندگی. شفقت در این کتاب یعنی اینکه بتوانیم شرایط سخت انسان‌ها را بفهمیم، بی‌آنکه زود درباره‌شان قضاوت کنیم. 🔸برای من «شفقت» در دنیای لونی یعنی توانایی دیدن انسان معمولی در میان فشارهای بزرگ تاریخی، بی‌ آن‌که او را کوچک کنیم، قهرمان‌سازی کنیم یا به یک قربانی ساده فروبکاهیم. این رمان به ما یادآوری می‌کند که تحولات اقتصادی فقط در آمار، سیاست و برنامه‌های کلان اتفاق نمی‌افتند، بلکه این تحولات از بدن، خانه، سفره، شغل، رابطه‌ها و خاطره‌های آدم‌های عادی عبور می‌کنند. ibna.ir/x6HTw @ibna_official

🔰«مصدق بدون نفت» در گفت‌وگو با رسول رئیس جعفری در سالگرد ۳۰ تیر؛ نهضت ملی شدن نفت در ایران شاهنامه آزادی است 🔸رسول رئیس جعفری گفت: محمدعلی موحد که بسیار انسان محتاطی در قضاوت‌های علمی است، به عنوان یک حقوقدان دقیق و ریزبین از داستان مصدق و نهضت ملی شدن نفت با عنوان «شاهنامه آزادی» یاد می‌کند. او می‌گوید: داستان مصدق و نهضت ملی شدن نفت در ایران شاهنامه آزادی است، یک داستان به بن‌بست رسیده است که نور امیدی برای آینده را روشن می‌کند. 🔸من در کتاب «مصدق بدون نفت از تولد تا ۱۳۲۰» به دنبال این بودم که مصدق را در چارچوب توانمندی‌های علمی، توانمندی‌های سیاسی و تجربه‌های زیسته اجتماعی او معرفی کنم و نشان بدهم که مصدقی که می‌شناسیم یک ریشه‌های عمیق علمی، تجربه زیسته اجتماعی قوی و یک تکنوکرات با سابقه اجرایی بالا در مناصب مختلف سیاسی و مالی است و شاید در نسل‌های گذشته وقتی در مورد مصدق صحبت می‌شد، خیلی‌ها می‌دانستند که او مستوفی، معاون وزیر مالیه، وزیر امورخارجه بوده و سابقه والی‌گری فارس و آذربایجان و چند دوره سابقه نمایندگی مجلس را داشته و در کسب و کار به عنوان یک بزرگ مالک، اراضی کشاورزی گسترده را اداره می‌کرد و با نیروی کار کف جامعه در ارتباط بود. 🔸در این کتاب نشان دادم که رجال شریفی بودند که درد کشور را داشتند، مثل مستوفی‌الممالک، مشیرالدوله، موتمن‌الملک، تقی‌زاده، علا، مثل خودِ رضاخان سردار سپه که در دوره نخست‌وزیری خویش با اقتدار اجرایی که داشت و همفکری گسترده‌ای که با رجال خوشنام کشور داشت، دوره موفقی از اصلاحات اقتصادی و اجتماعی را ایجاد کرده بود و مثل تمام حکومت‌هایی که با مقبولیت گسترده‌ای بر سر کار می‌آیند، اما بعد به سمت استبداد کشیده می‌شوند، اگر به آن استبداد کشیده نمی‌شد، شاید سرنوشت کشور به سمتی دیگر می‌رفت ibna.ir/x6J2J @ibna_official

🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/قم؛ قدیمی‌ترین دسته‌ عزاداری ایران با قدمتی ۴۰۰ ساله   🔸دسته عزاداری «چهل اختران» در ماه محرم با قدمتی ۴۰۰ ساله را می‌توان از قدیمی‌ترین دسته‌های عزاداری ایران عنوان کرد 🔸برخی از این آئین‌های سوگواری و عزاداری که میراثی ماندگار و ارزشمند از گذشته است به ثبت ملی رسیده و همچنان نیز در میان مردم جریان دارد و در برخی از تالیفات، آثار، مقالات و ادبیات آئینی از این مراسم یاد شده است. 🔸برپایی دسته «چهل اختران» قم با قدمتی ۴۰۰ ساله را یکی از این آئین‌ها است .دسته «چهل اختران» در روز عاشورا از بارگاهی که به «چهل اختران» شهرت دارد و در خیابان آذر که از بافت تاریخی شهر قم به شمار می‌رود و همچنین از مرقد مطهر پسر امام جواد علیه‌السلام که به امامزاده موسی مبرقع معروف است حرکت خود را شروع می‌کند. ibna.ir/x6HHb @ibna_official

🔰رسانه‌ها و تحولات سیاسی در ایران در گفت‌وگو با محمود مقدس؛ رسانه‌ها و بحران هویت در ایران 🔸به‌گفته محمود مقدس: «نویسندگان انقلاب ایران را نه صرفاً نتیجه بحران ساختاری، بلکه نمونه‌ای از یک بحران هویت جمعی عمیق ارزیابی می‌کنند و بر این باورند که این بحران هویت نه یک تضاد ساده میان سنت و مدرنیته، بلکه میان فرایند مدرنیزاسیون وابسته و خودکامانه و زبانی سنت‌گرایانه مبتنی بر فرهنگ بومی بود که طی آن ساختارهای ارتباطی رقیب تعاریف و چشم‌اندازهای متفاوتی از اجتماع ملی عرضه می‌کردند.» 🔸نویسندگان کتاب معتقدند رسانه‌ها در جهان سوم اغلب بخشی از ساختارهای قدرت دولت‌های اقتدارگرا هستند، هرچند ابزار مقاومت در برابر این دولت‌ها هم محسوب می‌شوند. آن‌ها انقلاب ایران را نه صرفاً نتیجه بحران ساختاری، بلکه نمونه‌ای از یک بحران هویت جمعی عمیق ارزیابی می‌کنند و بر این باورند که این بحران هویت نه یک تضاد ساده میان سنت و مدرنیته، بلکه میان فرایند مدرنیزاسیون وابسته و خودکامانه و زبانی سنت‌گرایانه مبتنی بر فرهنگ بومی بود که طی آن ساختارهای ارتباطی رقیب تعاریف و چشم‌اندازهای متفاوتی از اجتماع ملی عرضه می‌کردند. در ایران یک هویت «ابتدایی» ناگهان از سوی چندین نیرو مورد تهدید واقع شد: توسعه پرشتاب، راهبرد توسعه‌ای که سخت به غرب وابسته بود و رژیمی سرکوبگر که سعی داشت این هویت سنتی را هرچه بیشتر تضعیف کند. با سیاسی شدن مذهب، این پدیده به‌طرز غیرعادی‌ای شکل یک نیروی سیاسی/ ایدئولوژیک نیرومند را به خود گرفت و همبستگی‌ای را شکل داد که توانست ایدئولوژی‌های سکولار را به چالش بکشد. 🔸رسانه‌ها بحران هویت در ایران را که فرایند توسعه سریع اما وابسته‌ای را تجربه می‌کرد تشدید نمود و واکنش سنت‌گرایانه را برای «محافظت» از هویت‌های قدیمی‌تر شتاب بخشید. یک زبان قدرتمند و عمومی ضدامپریالیستی علیه جریان فرهنگی شکل گرفت که ایرانیان آن را تضعیف‌کننده هویت خویش می‌دیدند. ibna.ir/x6J4T @ibna_official

🔰یادداشت فاطمه علی‌اصغر در سوگ اسماعیل یغمایی؛ باستان‌شناسی که خانه‌نشین شد آرزوی او چاپ کتاب‌هایش بود 🔸فاطمه علی‌اصغر در یادداشتی نوشت: «اسماعیل یغمایی» را جامعه‌ باستان‌شناسی به کلنگ طلایی‌اش می‌شناختند. او دانش‌آموخته دانشگاه تهران بود از دانشجویان مستقیم دکتر «عزت‌الله نگهبان». حالا او از میان ما پرکشیده و رفته و میراثش‌ برای ما کاوش‌های ماندگارش، پژوهش‌های گسترده‌اش، کتاب‌هایش و از همه مهمتر میهن‌دوستی است. 🔸راهی که او انتخاب کرده بود،آن هم سال‌هایی که میراث‌فرهنگی هنوز مطالبه عمومی نشده بود،تبعات جبران‌ناپذیری برایش داشت و منجر به بازنشستگی زودهنگام او شد. مردی که زندگی‌اش راپای حفاظت از تاریخ و میراث باستان ایران گذاشت ناگهان خانه‌نشین شد با حداقل حقوق بازنشستگی. او پرنیان ومهرداد، همسروپسرش را که هر دو به بیماری ام اس مبتلا بودند، از دست داد.پس از مرگ آنها دیگر تنها شده و تمام آرزویش این بود که کتاب‌هایش منتشر شوند،کاری که وظیفه انتشارات پژوهشگاه میراث‌فرهنگی بود؛ اما روند اداری طولانی وزجرآور، نبودبودجه، بی‌مهری‌ها وهزار و یک ماجرای دیگر مانعی برای تحقق این آرزو بود. ibna.ir/x6J5G @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «یک ماهی روی درخت»؛ روایتی الهام‌بخش از کشف استعدادهای پنهان 🔸«یک ماهی روی درخت» با نگاهی انسانی و امیدوارکننده، به موضوع تفاوت‌های فردی، اهمیت شناخت استعدادهای نهفته و نقش خانواده و معلمان در شکوفایی توانایی‌های کودکان می‌پردازد. این کتاب یادآور می‌شود که معیارهای رایج برای سنجش موفقیت، همیشه نمی‌توانند تصویر کاملی از توانایی‌های انسان ارائه دهند و هر فرد ظرفیت‌های منحصربه‌فردی دارد که تنها در شرایط مناسب آشکار می‌شود. 🔸«یک ماهی روی درخت» روایتی از امید، خودباوری و کشف توانایی‌هایی است که شاید در نگاه نخست دیده نشوند. این اثر با پیامی روشن، مخاطب را به این باور می‌رساند که هر انسان استعداد ویژه‌ای دارد و موفقیت زمانی معنا پیدا می‌کند که فرصت شکوفایی این استعدادها فراهم شود؛ همان‌گونه که از یک ماهی نمی‌توان انتظار داشت از درخت بالا برود، بلکه باید به او فرصت داد در جایی که توانمند است، بدرخشد. ibna.ir/x6HM7 @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «کارکردهای سیاسی و هویتی موزه هنرهای معاصر تهران»؛ موزه‌ای در میانه قدرت و هنر 🔸کتاب «کارکردهای سیاسی و هویتی موزه هنرهای معاصر تهران (۱۳۵۶-۱۳۸۴)» نوشته فیروزه ثقفی که به‌ تازگی از سوی نشر شیرازه منتشر شده، تلاشی است برای خوانش دوباره این تاریخ پر فراز و نشیب. 🔸این کتاب در دو بُعد کارکرد سیاسی و کارکرد هویتی به بررسی نقش و جایگاه موزه هنرهای معاصر تهران می‌پردازد و به شکلی پژوهشی و تحلیلی به موزه هنرهای معاصر تهران (تَم) به مثابه یک نهاد فرهنگی و سیاسی می‌نگرد و آن را فقط یک گالری نمایش آثار هنری نمی‌بیند. 🔸این کتاب با بهره‌گیری از اسناد آرشیوی، تاریخ شفاهی و تحلیل گفتمان، تلاش می‌کند نشان دهد که «موزه» چگونه به میدان رقابت برای تثبیت هویت سیاسی و فرهنگی در ایران بدل شده است. با نگاهی به دو بازه زمانی کلیدی که در این کتاب (و در تاریخ هنر معاصر ایران) که اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. 🔸برای درک عمیق تر کتاب می بایست به نقطه عطف این اثر یعنی دوره‌ مدیریت علیرضا سمیع‌آذر (از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۴) به تفصیل پرداخت و زوایای اوج و شکوه موزه هنرهای معاصر را نشان داد. همان‌طور که در کتاب فیروزه ثقفی نیز به‌طور مفصل بررسی شده، به عنوان «دوران طلایی» یا «دوران تحول مدرنیستی» در تاریخ موزه شناخته می‌شود. 🔸️ثقفی در این اثر، با رویکردی چندوجهی که اسناد آرشیوی، تحلیل گفتمان، و گاهی تاریخ شفاهی را در بر می‌گیرد، نشان می‌دهد که چگونه موزه در دوره‌های مختلف مدیریتی و با توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی، کارکردهای متفاوتی را تجربه کرده است. دوره اول (۱۳۵۶ تا ۱۳۵۹) با تأسیس و تلاش برای ورود به عرصه بین‌المللی آغاز می‌شود، دهه ۱۳۶۰ شاهد انزوای نسبی و تمرکز بر «هنر متعهد» و «هنر انقلاب» و در نتیجه، چالش با میراث مدرنیستی گنجینه است. ibna.ir/x6J5k @ibna_official