🔰گفت‌وگو با فرزاد ادیبی به مناسبت سالروز درگذشت جلال شباهنگی؛ آثار کویر جلال شباهنگی، هایکوهای تجسمی ایرانی‌اند 🔸ادیبی گفت: آثار کویر شباهنگی هایکوهای تجسمی ایرانی‌اند. در لحظه‌ای دیده حتی شنیده یا خوانده می‌شوند و برای عمری در جان ما جا خوش می‌کنند. 🔸️بی‌شک توصیف من از جایگاه او هوادارانه و جانب‌دارانه خواهد بود، جایگاه او را مرور زمان و تاریخ نمایان می‌کند اما نام او به عنوان کسی که هنر را زیسته اهمیت می‌یابد. استاد شباهنگی، هنر را برای ادای روشنفکری یا سیاست یا شهرت کار نمی‌کرد، او خلاق بود و خالق هنری که دلش می‌خواست و می‌گفت. کم‌اند هنرمندانی که با هنر خود و جان و روان خود صادق باشند و بیافرینند نه برای فروش یا خودنمایی که برای خود کار و خود هنر. 🔸️ایشان در چند بخش با چند نوع نگاه، ایده، محتوا و ساختار اثر هنری آفریده است اما بیشتر به عنوان خالق آثار کویر می‌شناسیم‌شان و اگر از این منظر رصد شوند می‌گویم یکی از نوگرایان نقاشی ایران‌اند که ریشه در این فرهنگ دارند اما با تجاربی که در هنر جهان اندوخته‌اند به زبانی فرازمانی و فرامکانی رسیده‌اند. آثار کویر او نه به سمت فرمالیزم مطلق غش کرده‌ است و نه به ورطه شعارزدگی در محتواگرایی افتاده است. شباهنگی فرم و محتوا را با تکنیک همراه می‌کند که یک شب یا روز بلند و کشدار کویر را گزارش کند. او درگیر مکاتب و سبک‌ها نبود که به قول نظامی «عاریت کس نپذیرفته‌ام/ آنچه دلم گفت بگو، گفته‌ام.» ibna.ir/x6JxZ @ibna_official

🔰کتابی درباره هشدارهایی که حیوانات به انسان می‌دهند؛ همه‌گیری بعدی از کجا می‌آید؟ 🔸دانشمندان هشدار می‌دهند بسیاری از همه‌گیری‌های آینده ممکن است از مرز میان انسان و حیوان آغاز شوند. کتاب «نگهبانان؛ وقتی بیماری‌ها میان انسان و حیوان جابه‌جا می‌شوند» نوشته مایکل دِلِینی، با روایت داستان ویروس‌هایی مانند هندرا، به بررسی نقش تخریب طبیعت و تغییرات زیست‌محیطی در ظهور بیماری‌های نوظهور می‌پردازد 🔸یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب به این پرسش اختصاص دارد که چرا ویروس هندرا در دهه ۱۹۹۰ ظاهر شد، در حالی که خفاش‌ها، اسب‌ها و انسان‌ها سال‌ها پیش از آن در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند. 🔸پاسخ پژوهشگران، تغییرات گسترده محیط‌زیستی است. در دهه‌های پیش از ظهور هندرا، بخش بزرگی از جنگل‌های شرق استرالیا برای کشاورزی، دامداری و توسعه شهری از بین رفته بود. با کاهش منابع غذایی طبیعی، خفاش‌ها مجبور شدند به مناطق شهری، باغ‌ها و مزارع نزدیک‌تر شوند. در نتیجه، تماس میان خفاش‌ها، اسب‌ها و انسان‌ها افزایش یافت و شرایط برای انتقال ویروس فراهم شد. 🔸مایکل دِلِینی با روایت داستان ویروس هندرا و پژوهش دانشمندانی که سال‌ها برای شناخت آن تلاش کردند، هشدار می‌دهد که همه‌گیری بعدی ممکن است نه از یک نقطه ناشناخته، بلکه از همان جایی آغاز شود که انسان مرزهای طبیعی را نادیده گرفته است. ibna.ir/x6JmD @ibna_official

🔰نقاب‌های مردانه در دنیای کلمات؛ چرا زنان نویسنده هویت خود را پنهان می‌کردند؟ 🔸در طول تاریخ ادبیات، بسیاری از نویسندگان زن آثار خود را با نام‌های مستعار مردانه منتشر کردند تا از قضاوت‌های جنسیتی، پیش‌داوری‌های منتقدان و محدودیت‌های اجتماعی بگریزند. این مقاله به بررسی انگیزه و سرگذشت هشت نویسنده شاخصی می‌پردازد که با هویت‌های کاذب توانستند آثار خود را به چاپ برسانند و جایگاهشان را در دنیای کلمات تثبیت کنند 🔸تا همین اواخر، بسیاری از زنان نویسنده برای مصون ماندن از تعصبات ادبی، به ویژه در ژانرهای خاص، و همچنین برای حفظ حریم خصوصی و جداسازی زندگی فردی از دنیای حرفه‌ای، نام‌های مستعار مردانه را برمی‌گزیدند. ویرجینیا وولف (Virginia Woolf) در کتاب «اتاقی از آن خود» به زیبایی این واقعیت را تحلیل کرده و می‌نویسد: «آن شخص ناشناسی که بدون امضا کردن آثارش شعرهای زیادی سرود، اغلب یک زن بود.» زنان با این کار نه تنها میان نوشته‌های داستانی و غیرداستانی خود مرز می‌کشیدند، بلکه از پیکان تیز انتقادات غرض‌ورزانه زمانه نیز می‌گریختند. 🔸شارلوت، امیلی و آن برونته، سه چهره درخشان ادبیات جهان، نخستین آثار خود را به ترتیب با نام‌های مستعار کارر، الیس و اکتون بل منتشر کردند. آن‌ها در خانه کشیشی منزوی در هاورث بزرگ شدند و جز دوره‌های کوتاه، آموزش رسمی چندانی ندیدند، اما پدرشان تاریخ و زبان را به آن‌ها آموخت. ibna.ir/x6J6D @ibna_official

🔰از جادوی هرمان هسه تا تسلی‌بخشی جیمز بالدوین؛ چرا کتاب می‌خوانیم؟ 🔸کتاب‌ها پادزهری در برابر تنهایی وجودی ما هستند، ‌آنها ما را با دیگری روبه‌رو می‌کنند و در همان حال به خودمان برمی‌گردانند. اما هیچ دانشی جایگزین تجربه مستقیم زندگی نمی‌شود. ماریا پاپووا در این متن با تکیه بر شعر کوتاه هرمان هسه و اشاره به تأملی از جیمز بالدوین و مارسل پروست، از نسبتی می‌گوید که میان خواندن، خودشناسی و تجربه مستقیم زندگی برقرار است. 🔸️جیمز بالدوین نگاهی جامعه‌شناختی و همدلانه به امر خواندن دارد. او در گفتگوهایش و به‌ویژه در مقاله سال ۱۹۶۲ خود با عنوان «فرآیند خلاق» و مصاحبه معروفش با مجله لایف در سال ۱۹۶۳، از تجربه خواندن اثر داستایفسکی و دیکنز یاد می‌کند. بالدوین می‌گوید خواندن به ما یادآوری می‌کند که رنج‌هایمان بی‌سابقه نیستند و همین رنج‌ها ما را به بقیه انسان‌ها پیوند می‌زنند. از نظر او، هنرمند یک «تاریخ‌نگار عاطفی» است که وظیفه دارد شکوه و سرنوشت محتومِ شناختِ خویشتن را به تصویر بکشد. ibna.ir/x6J8G @ibna_official

🔰فصل تازه‌ای در تجربه مطالعه؛ هوش مصنوعی امکان گفت‌وگو درباره کتاب‌ها را فراهم کرد 🔸نسل جدیدی از ابزارهای هوش مصنوعی با افزودن قابلیت گفت‌وگو به کتاب‌های الکترونیکی و صوتی، به خوانندگان امکان می‌دهد هنگام مطالعه درباره شخصیت‌ها، مفاهیم و رویدادهای کتاب پرسش‌های خود را مطرح کنند؛ فناوری‌ای که در کنار استقبال کاربران، نگرانی‌هایی درباره حق مؤلف نیز ایجاد کرده است 🔸رشد این ابزارها هم‌زمان نگرانی‌هایی درباره حق مؤلف ایجاد کرده است. سینای ای‌آی اعلام کرده تنها از کتاب‌های موجود در مالکیت عمومی یا آثاری استفاده می‌کند که مجوز نویسندگان، ناشران یا صاحبان حقوق آن‌ها را دریافت کرده باشد. 🔸️همه از این فناوری استقبال نکرده‌اند. انجمن نویسندگان آمریکا در ماه دسامبر از قابلیت «از این کتاب بپرس» آمازون انتقاد کرد و گفت این سرویس بدون دریافت مجوز ارائه شده، درآمدی برای نویسندگان و ناشران ایجاد نمی‌کند و به صاحبان آثار نیز حق انتخاب نمی‌دهد. این انجمن هشدار داد که چنین رویه‌ای می‌تواند «سابقه‌ای خطرناک» در استفاده از آثار دارای حق نشر توسط ابزارهای هوش مصنوعی ایجاد کند. ibna.ir/x6Jf9 @ibna_official

🔰نگاهی به «چرا ایالات متحده از ایران شکست خورد؟»؛ اراده یا قدرت؟ مسئله دقیقاً همین است! 🔸میتسوگو سایتو، دیپلمات برجسته ژاپنی کتاب «چرا ایالات متحده از ایران شکست خورد؟» تنگه هرمز را نه فقط یک مسیر آبی، بلکه یک ترانزیستور سیاسی توصیف می‌کند که سیگنال‌های نظامی را به شوک‌های اقتصادی جهانی تبدیل می‌کند. 🔸️برای فهم زاویه دید مولف، شناخت پیشینه او راهگشا و ضروری است. سایتو نزدیک به چهار دهه در دستگاه دیپلماسی ژاپن فعالیت کرده و مأموریت‌هایش او را به مصر، عربستان سعودی، اسرائیل، عراق، امارات، عمان و ایران برده است. او در عمان و ایران سفیر بوده و از معدود دیپلمات‌های ژاپنی است که محیط‌های سیاسی ایرانی، عربی و اسرائیلی را از نزدیک تجربه کرده‌اند. همین حضور میدانی به او امکان داده تفاوت زبان‌های امنیتی را نه فقط در اسناد، بلکه در دل محاسبات متعارض دولت‌ها ببیند. تهدیدی که در یک پایتخت ابزار چانه‌زنی تلقی می‌شود، ممکن است در پایتخت دیگر نشانه آماده‌شدن برای حمله باشد و اقدامی که یک طرف بازدارندگی می‌نامد، برای طرف دیگر دلیلی برای تسریع آمادگی دفاعی می‌شود. 🔸️کتاب توضیح می‌دهد که برای اثرگذاری بر محاسبات واشینگتن، نیازی به بستن فیزیکی تنگه نیست؛ بلکه کافی است ادراک ناامنی در بازارها ایجاد شود. او یادآوری می‌کند که تنگه هرمز محل تلاقی نفت چند کشور و به طور میانگین محل عبور و مرور ۱۸ الی ۲۵ درصد نفت جهان است و برای کشتی‌های شرکت‌های مختلف، بیمه‌گران بین‌المللی و اقتصادهای صنعتی دوردست اهمیتی ویژه دارد. شرکت کشتیرانی برای تغییر مسیر منتظر غرق‌شدن کشتی خود نمی‌ماند؛ افزایش احتمال حمله، بالا رفتن حق بیمه و دشواری تأمین خدمه برای بازنگری در تصمیم کافی است و بازار انرژی نیز برای واکنش به کمبود قطعی صبر نمی‌کند. تهدیدی که در جغرافیایی محدود شکل گرفته، از مسیر هزاران تصمیم اقتصادی تکثیر می‌شود؛ ناو جنگی می‌تواند از یک نفتکش محافظت کند، اما نمی‌تواند تردید بیمه‌گران و معامله‌گران انرژی را از میان ببرد. 🔸️نویسنده تصور فروپاشی سریع را به چالش می‌کشد؛ این تصور معمولاً بر این فرض استوار است که نارضایتی اقتصادی و حمله خارجی جامعه را بی‌درنگ به شورش و سپس تغییر حکومت سوق می‌دهد، در حالی که تغییر سیاسی گسترده به لایه رهبری جایگزین، سازمان‌های سراسری و برنامه انتقال قدرت نیاز دارد. شهروند ایرانی و ناراضی از سیاست داخلی، لزوماً فروپاشی نظم عمومی یا مداخله خارجی را نمی‌پذیرد. نارضایتی به‌تنهایی نظم تازه‌ای نمی‌سازد و در نبود بدیل روشن، ممکن است به احتیاط و ترجیح ثبات بر خلأ قدرت منجر شود. ibna.ir/x6Jy3 @ibna_official