🔰نگاهی به سریال «کلاغ»؛ زار زدن قبای قهرمانی بر تن افسر ارشد کمیته مشترک ضد خرابکاری 🔸طرح و ساختار داستانی اثر از رمان «مه و شب» احمد امید گرفته شده و اقتباسی از این رمان مطرح ترکیه‌ای است. جستجوی مامور ارشد امنیتی ترکیه به نام سدات، پس از ناپدید شدن نسا، معشوقه و از اعضای گروهی چپ‌گرا؛ همان پلاتی است که مهدویان در «کلاغ» از آن برای بیان قصه عاشقانه و جاسوی خود بهره برده است. 🔸️شاید بتوان گفت بیش از این شباهتی میان رمان امید با سریال کلاغ وجود ندارد. جهانی که امید در بستر داستان عاشقانه – جاسوسی خود ارائه می‌دهد، فراتر از داستانی اشک انگیز برای عشقی ناکام و از دست رفته است. او در رمان خود نگاهی ریشه‌ای و معنادار به مفاهیم قدرت و نقش آن در ساختار فسادآلود و پیچیده اطلاعاتی در ترکیه می‌اندازد. عشق و خیانتی که «مه و شب» روایت می‌کند، در پیوند با ساختارهای قدرت و فساد سیستماتیک، سویه‌های روان‌شناختی نیز می‌یابد. 🔸آنچه شمایل یک افسر امنیتی در کمیته مشترک ضد خرابکاری رژیم پهلوی را بیش از پیش به تصویر می‌کشد، ارائه تصویر قهرمانی عاشق است که فارغ از تعهد و مسئولیت نظامی و سیاسی خود، موضوع بررسی جریان‌های چپ‌گرا در سال‌های پایانی رژیم پهلوی را به گرفتن اطلاعاتی ناقص و دم دستی از معشوقه‌اش تقلیل می‌دهد. معشوقه‌ای که اگر طبق گفته سریال در نقش نفوذی، همچنان با سازمان مجاهدین همکاری می‌کند، این همکاری البته با مناسبات این سازمان نیز همخوانی ندارد. گویی این نفوذ تنها وسیله‌ای است برای ارتباط بیشتر در بستر روایت عاشقانه‌ای که در نهایت نافرجام خواهد بود. ibna.ir/x6JC4 @ibna_official

🔰یادداشتی درباره کتاب «پنجاه سال نفت» اثر مصطفی فاتح؛ آرمان‌های زمین‌مانده‌ مشروطه‌خواهی ملت ایران 🔸مهم‌ترین موضوع این اثر تحلیل و توصیف همزمانِ شیوه‌ی تشکیل نهضت ملی بر پایه‌ی آرمان‌های پنجاه ساله‌ی زمین مانده‌ی مشروطه‌خواهی ملت ایران است که در آن به برقراری قانون، تشکیل بانکداری نوین و اقتصاد در گردش و توسعه‌ی راه و ترابری تأکید شده و همچنین در طول جنگ جهانی دوم به دنبال احقاق آن بوده‌اند که بالاخره پس از حدود چهار سال از خاتمه‌ی این جنگ جانسوز شکل تحقق به خود گرفته است. 🔸وی در صفحات نخستین اثرش به خوبی به شرح محرومیت ساکنان و کارکنان دون پایه‌ی صنعت نفت جنوب ایران پرداخته که شاید چنین تعابیر و تصویرسازی در منابع دیگر کمتر عرضه شده باشد. اگرچه وی ۱۲ صفحه درباره‌ی کلیات و سابقه‌ی تاریخی نفت و توجیه علمی و صنعتی آن سخن رانده امّا مطالب بعدی همچنان تازه و گواراست. مخاطب به خوبی با کیفیت رقابت‌های قدرت‌های اقتصادی و شیوه‌ی ثبت و ضبط امتیازات نفت و قراردادهای پیرامونی آن در نقاط مختلف جهان آشنا می‌شود. در ادامه اهمیت نفت خاورمیانه را با جزئیات کاملی در ۵۰ صفحه تنظیم کرده که همچنان قابل استناد و کاربردی است. 🔸️کتاب پنجاه سال نفت ایران در دو مجلد بود که جلد نخست آن در سال ۱۳۳۵ منتشر و جلد دوم در سال ۱۳۳۷ و در پی دستگیری فاتح به دستور محمدرضاشاه، توسط سازمان امنیت مصادره شد. در شهریور ۱۳۴۳ محمدرضا پهلوی در نطقی در رادیو و تلویزیون به دنبال ترور حسنعلی منصور و مرگ او این اقدام را ناشی از دخالت بیگانه خواند و بی هیچ مقدمه‌ای مصطفی فاتح را مامور انگلیسی‌ها برای تشکیل حزب توده معرفی کرد. او در کتاب «پاسخ به تاریخ» فاتح را چنین روایت می‌کند: «ارگان حزب توده روزنامه‌ای بود به نام «مردم» که مخارج آن را در ابتدای امر شخصی به نام مصطفی فاتح از کارمندان کمپانی نفت انگلیس و ایران می‌پرداخت. فاتح وقتی سمت مشاور ژنرال فریزر ( وابسته نظامی انگلیس در ایران) را به عهده گرفت چند ماه بعد تمام نیروی خود را به کار برد تا مقام فرماندهی کل نیروهای مسلح ایران از من سلب شود و این همان سیاستی بود که سال‌ها بعد مصدق نیز آن را تعقیب کرد.» ibna.ir/x6JBx @ibna_official

🔰احمد بستانی در نشست «محافظه‌کاری و لیبرالیسم در ایران»؛ همه ما انقلابی هستیم بدون نهاد و تداوم نهادی، «محافظه‌کاری» به‌عنوان یک سنت سیاسی شکل نمی‌گیرد 🔸احمد بستانی گفت:‌ در فرهنگ سیاسی ایران نوعی گرایش وجود دارد که هر چیز قدیمی را کهنه و ازکارافتاده می‌داند و جدیدترین مدل هر چیز را بهتر می‌پندارد. از این جهت، به یک معنا «همه ما انقلابی هستیم»، زیرا دائماً به دنبال جدیدترین مدل‌ها و ایده‌ها هستیم. در چنین شرایطی، اگر سنتی وجود نداشته باشد، محافظه‌کاری نیز امکان شکل‌گیری ندارد. 🔸بستانی معتقد بود ایران برخلاف برخی کشورهای غربی، سنت محافظه‌کاری منسجمی نداشته است. از مشروطه تا امروز، جریان‌های چپ، حزبی و غیرحزبی، رسمی و غیررسمی، بسیار نیرومند بوده‌اند، اما محافظه‌کاری بیشتر در قالب افراد پراکنده ظاهر شده است. او از محمدعلی فروغی، احمد کسروی، میرزا آقاخان کرمانی و سیدحسین نصر به‌عنوان نمونه‌هایی نام برد که برخی ویژگی‌های محافظه‌کارانه در اندیشه آنها دیده می‌شود. 🔸بستانی تأکید کرد ایران سنت‌های نامشهود قدرتمندی دارد، مانند سنت‌های ملی و اعیاد، اما برای شکل‌گیری محافظه‌کاری وجود حداقلی از سنت‌های مشهود، یعنی قوانین، رویه‌ها و نهادها نیز ضروری است. ممکن است در ایران افراد محافظه‌کار وجود داشته باشند، اما بدون نهاد و تداوم نهادی، «محافظه‌کاری» به‌عنوان یک سنت سیاسی شکل نمی‌گیرد. 🔸زارع با اشاره به وضعیت حساس ایران در زمان برگزاری نشست، تأکید کرد که این مباحث نباید صرفاً بحث‌هایی انتزاعی یا فانتزی تلقی شوند. به‌گفته وی، ایران در یکی از حساس‌ترین برهه‌های تاریخ معاصر خود قرار دارد و در وضعیتی است که می‌توان آن را هم «نه جنگ و نه صلح» و هم به تعبیری «هم جنگ و هم صلح» دانست. از این منظر، بازگشت به بنیادهای نظری این مفاهیم اهمیت دارد و انتشار آثاری همچون کتاب اسکروتن و برگزاری نشست‌هایی از این دست می‌تواند نشانه‌ای امیدوارکننده از امکان گفت‌وگو درباره آینده ایران باشد. به گفته او، ایران آینده می‌تواند از مسیر گفت‌وگو، آینده‌ای بهتر و کارآمدتر برای خود رقم بزند. 🔸به اعتقاد مقیمی مشکل اصلی ایران این است که هنوز تکلیف جبهه‌ای که سیاست را با استناد به یک امر فراانسانی و الهیاتی پیش می‌برد و از قدرت نیز برخوردار است، روشن نشده است. تا زمانی که این مسئله حل نشده، دعوای محافظه‌کاری و لیبرالیسم در ایران اساساً موضوعیت ندارد. از این منظر، کسانی که در ایران خود را محافظه‌کار یا لیبرال می‌دانند، ممکن است در سطح عمیق‌تر در یک جبهه قرار داشته باشند. 🔸️او تأکید کرد که ایران ابتدا باید تکلیف خود را با مرجعیت الهیاتی روشن کند. اگر قرار است جامعه مدرن شود، باید نسبت خود با این مرجعیت را مشخص کند؛ یا آن را کنار بگذارد، یا به‌نحوی با آن مواجه شود، یا آن را به‌عنوان مرجع سیاسی بپذیرد. پس از شکل‌گیری یک نظم سیاسی درون‌ماندگار و غیرالهیاتی، آن‌گاه می‌توان در معنای دقیق‌تر درباره محافظه‌کار و لیبرال سخن گفت. در چنین شرایطی، اگر گروهی از سنت‌های تاریخی و انسانی دفاع کند، می‌توان آن را محافظه‌کار نامید و گروهی دیگر که جمهوری‌خواه و لیبرال است، می‌تواند در برابر آن قرار گیرد. اما به اعتقاد مقیمی، ایران هنوز در مرحله‌ای پیش از شکل‌گیری چنین دوگانه‌ای قرار دارد. ibna.ir/x6JC3 @ibna_official

🔰در مراسمی با رونمایی از دو کتاب؛ اصفهان میراث هنری فرشچیان را دوباره روایت کرد 🔸نخستین سالگرد محمود فرشچیان در اصفهان با روایت آخرین بدرقه، نمایش آثار و تصاویر، رونمایی از ماکت مقبره و طرح موضوع تداوم نگاه آموزشی این هنرمند برگزار شد. 🔸یکی از بخش‌های اصلی این آیین، رونمایی از ماکت مقبره محمود فرشچیان بود؛ ماکتی که با الهام از هنر و معماری اصفهان طراحی شده است. همچنین کتاب نگار جان ایران نوشته سعید معتمدی، کتاب روایت تشییع و مستند تصویری بازگشت به نصف جهان معرفی و رونمایی شدند و نمایشگاهی از تصاویر زندگی و آثار این هنرمند نیز در حاشیه مراسم گشایش یافت. 🔸فرشچیان که سال‌ها خارج از ایران زندگی می‌کرد، همواره با اصفهان و فضای فرهنگی این شهر پیوند داشت و بازگشت پیکر وی به زادگاهش، بخش مهمی از روایت سال نخست پس از درگذشت این هنرمند را شکل داده است. 🔸نخستین سالگرد درگذشت محمود فرشچیان در اصفهان در شرایطی برگزار شد که بخش قابل توجهی از برنامه به جای تکرار صرف خاطرات، به معرفی و بازخوانی آثار، اندیشه و مسیر آموزشی این هنرمند اختصاص داشت؛ از رونمایی ماکت مقبره و کتاب‌های مرتبط با زندگی وی تا طرح ضرورت مطالعه آثار فرشچیان در فضای دانشگاهی و ادامه مسیری که وی برای آموزش هنر دنبال می‌کرد. ibna.ir/x6JCk @ibna_official

🔰مصدق و سیاست‌هایش در «بر لبه تنهایی» 🔸چگونه می‌خواست دست بریتانیا را از نفت ایران کوتاه و در عین حال، امنیت ملی کشور را حفظ کند؟ مصدق، بی‌تردید قابل ستایش و خدشه‌ناپذیر بود؛ اما جایی که او ناکام ماند، در طراحی یک راهبرد کلان واقع‌بینانه و طرح عملی قابل قبولی برای تحقق آن هدف بود. 🔸نصر در روایت خود، اختلاف مصدق و شاه را تنها به تفاوت‌های سیاسی یا شخصی تقلیل نمی‌دهد، بلکه آن را تا حدی ناشی از تفاوت در تشخیص تهدید اصلی ایران می‌داند: برای مصدق، مسئله اصلی استقلال در برابر امپریالیسم بریتانیا بود؛ برای شاه و بخشی از نخبگان، خطر شوروی و کمونیسم اهمیت بیشتری داشت. از همین نقطه، روایت نصر به کودتای ۲۸ مرداد و پیامدهای آن برای تصور ایران از امنیت و استقلال می‌رسد. 🔸تا سال ۱۳۳۰، مطالبه برای اصلاح قرارداد نفتی به موضوع اصلی سیاست ایران تبدیل شده بود. بسیاری تنها به دنبال سهمی منصفانه‌تر از درآمد نفت بودند، اما محمد مصدق، سیاستمدار کهنه‌کار، گامی فراتر رفت و خواهان ملی شدن کامل صنعت نفت ایران شد. این تصمیم، ایران را در مسیر تقابل مستقیم با بریتانیا قرار داد و همین موضوع، شاه، ارتش و بخشی از نخبگان سیاسی را نگران کرد. آن‌ها همچنان اتحاد جماهیر شوروی را تهدید اصلی ایران می‌دانستند و از رویکردی محتاط‌تر که ضمن اصلاح، روابط ایران با غرب را حفظ کند، حمایت می‌کردند. 🔸دوره بلوغ مصدق در سال‌های پرتلاطم پایان دوره قاجار رخ داده بود؛ دورانی که با مداخلات گسترده بیگانگان همراه بود و ایران را تا مرز تجزیه کامل پیش برد. او اما شیوه‌ای که بریتانیا برای تغییر حکومت ایران به کار گرفت و اگرچه علاقه‌ای به شاه نداشت، خطر جدایی استان‌های آذربایجان و کردستان به دست شوروی را در همین کوران حوادث و بحران‌ها بزرگ و مبارزه با مداخله بیگانگان را از سر گذرانده بود. دولت ترومن در ابتدا نسبت به خواسته‌های ایران برای بحران نفت را آرام کند. اما مصدق به سازش تن نداد و پیشنهادهای آمریکا برای حصول یک توافق بینابینی از طریق مذاکره را رد کرد. او امیدوار بود که پایداری و ایستادگی‌اش، واشنگتن را (به دلیل نگرانی از گسترش کمونیسم) وادار کند که لندن را تحت فشار بگذارد و به تسلیم بکشاند. ibna.ir/x6JCw @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با ایبنا مطرح شد؛ «شاهنامه در خانواده لُر»؛ روایتی از پیوند فرهنگ زاگرس و شاهنامه 🔸 کیخسرو طاهری نویسنده کتاب «شاهنامه در خانواده لُر»، در این اثر به پیوند شاهنامه با فرهنگ خانواده‌های لُر، واژه‌های لری و پندهای فردوسی پرداخته است. 🔸او درباره انگیزه نگارش این اثر تصریح کرد: در منطقه زاگرس و استان کهگیلویه‌وبویراحمد علاقه به شاهنامه وجود دارد و پیوند این اثر با فرهنگ خانواده‌های لُر، زمینه نگارش کتاب را فراهم کرد؛ این اثر بر پایه تجربیات زیستی خانواده‌ام شکل گرفته است. ibna.ir/x6JzX @ibna_official

🔰یادداشتی بر اثری از دنیل لیبرمن؛ داستان بدن انسان 🔸کتاب «داستان بدن انسان» به خواننده یادآوری می‌کند که بدن انسان را نمی‌توان بدون گذشته‌اش فهمید. زانوها، ستون فقرات، میل به شیرینی، خستگی، چاقی و حتی اضطراب، همگی بخشی از داستانی طولانی‌اند؛ داستان موجودی که میلیون‌ها سال برای بقا جنگیده و حالا باید در جهانی زندگی کند که بسیار سریع‌تر از توان تکاملش تغییر کرده است.  🔸مقدمه کتاب، که یکی از مهم‌ترین و دقیق‌ترین بخش‌های آن است، دقیقاً بر همین ایده متمرکز می‌شود. لیبرمن بحث را از نظریه تکامل آغاز می‌کند؛ اما نه به‌عنوان یک بحث صرفاً زیست‌شناختی، بلکه به‌عنوان کلیدی برای فهم خودِ انسان. او توضیح می‌دهد که چرا نظریه چارلز داروین هنوز هم یکی از بنیادی‌ترین انقلاب‌های فکری تاریخ بشر محسوب می‌شود. 🔸️یکی از مهم‌ترین بخش‌های مقدمه، جایی است که نویسنده مفهوم «سازگاری» را زیر ذره‌بین می‌برد. او هشدار می‌دهد که نباید تصور کنیم هر ویژگی بدن انسان حتماً هدفی کامل و سودمند دارد. این نکته، درواقع هسته فلسفی کل کتاب است. بدن انسان نتیجه طراحی مهندسی‌شده نیست؛ طبیعت چیزی را از صفر خلق نمی‌کند، بلکه روی ساختارهای قدیمی وصله‌پینه می‌زند. 🔸یکی از فصل‌های جذاب کتاب، به مسئله ورزش اختصاص دارد. برخلاف فرهنگ رایج تناسب‌اندام، لیبرمن توضیح می‌دهد که انسان‌ها ذاتاً برای «ورزش کردن» تکامل نیافته‌اند. اجداد ما فقط زمانی انرژی مصرف می‌کردند که ضرورت بقا ایجاب می‌کرد. بنابراین، تنبلی تا حدی بخشی طبیعی از اقتصاد انرژی بدن است. اهمیت این بحث در آن است که نویسنده نگاه اخلاقی و سرزنش‌گر به چاقی یا کم‌تحرکی را زیر سؤال می‌برد و نشان می‌دهد بدن انسان منطق تکاملی خودش را دارد. ibna.ir/x6Hfm @ibna_official

🔰گفت‌وگوی ایبنا با نویسنده کتاب «پروانه و گلوله»؛ «سهام خیام»؛ دختربچه‌ خوزستانی که گلوله قصه زندگی‌اش را ناتمام گذاشت 🔸مرجان ظریفی نویسنده «پروانه و گلوله» در کتاب اخیر خود به روایت داستان سهام خیام، دختربچه خوزستانی پرداخته که در جنگ تحمیلی عراق توسط نیروهای عراقی کنار شط به شهادت رسید. داستان این کودک، ابتدا در حد چند سطر در کتاب‌های درسی روایت شده بود اما حالا برایش کتابی با عنوان «پروانه و گلوله» نوشته شده است. 🔸وی با اشاره به ایده نوشتن داستان «پروانه و گلوله» اظهار کرد: ایده این داستان به ۶ سال پیش برمی‌گردد زمانی که کارم را با مدیر نشر قو آغاز کردم و او در تماسی سوال کرد که آیا خوزستانی هستی و سهام خیام را می‌شناسی؟ و در ادامه به تعریف داستان خاطره خدمت سربازی خود در ابتدای جنگ و اعزام به هویزه پرداخت که چگونه سربازان عراقی دختر بچه‌ای را کنار شط با گلوله به شهادت رساندند. این اتفاق غم‌انگیز دلش را به درد آورده بود و حالا پس از گذشت سال‌ها تلخی حادثه از خاطرش پاک نشده و علاقه‌مند بود تا داستانی با این موضوع برای بچه‌ها چاپ کند. 🔸️نام آن دختر، سهام خیام بود که در کتاب درسی سوم ابتدایی نام عزیزش در درس فداکاران آمده است. شهادت سهام ذهن مرا درگیر کرد و موجب شد تحقیقاتم را در این زمینه شروع کنم. چون روایت داستان سهام در کتاب درسی محدود به یک پاراگراف بود و روایت‌های اینترنتی و مجازی کاستی‌هایی در طرح روایت داشتند و با توجه به اینکه شاغل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بودم، توانستم از طریق همکاران ساکن هویزه با خانواده سهام خیام و آقای مسلمانی یکی از معلمان دبستانی که سهام در آنجا درس می‌خواند، ارتباط برقرار کنم. ibna.ir/x6JqS @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «طالبان» به مناسبت پنجمین سالگرد سقوط کابل؛ ریشه‌های اعتقادی بنیادگرایان افغانستان 🔸کتاب «طالبان؛ از مدرسه تا امارت» (مبانی اعتقادی و کلام سیاسی-اجتماعی) به بررسی زمینه‌های داخلی و خارجی شکل‌گیری گروه طالبان و تحقیق در مبانی اعتقادی، کلام سیاسی و کلام اجتماعی آنان می‌پردازد. 🔸عنوان کتاب «طالبان؛ از مدرسه تا امارت» (مبانی اعتقادی و کلام سیاسی-اجتماعی) به مبانی عقیدتی طالبان اشاره دارد که ریشه در کلام ماتُریدی و مدارس دیوبندیه دارد و امارت به کلام سیاسی-اجتماعی این گروه ناظر است که خود را در شیوه حکمرانی آنها نشان می‌دهد. 🔸ماتریدیان معتقدند همه افعال آدمی، از جمله افعال قبیح او مشمول اراده و خلق الهی است. آنها می‌گویند ایجاد فعل قبیح می‌تواند از روی حکمت بوده باشد، چون خداوند متعال از کار بیهوده منزه است و کارهای او بر اساس مقتضیات حکمت انجام می‌گیرد، خداوند خود را در قرآن حکیم و دانا وصف کرده است که در این صورت دیگر قبیح نیست، اگرچه انسان‌ها حکمت آن را نفهمند. در ضمن اصل در انتساب امور به خداوند این است که انتساب از باب تعظیم و ذکر نعمت‌های خداوند باشد و اموری که از این باب تعظیم و... نباشد از باب تادب به خداوند نسبت داده نمی‌شود. 🔸در قسمتی دیگر از کتاب به زنان از دیدگاه طالبان پرداخته می‌شود: «از جمله استدلال‌های طالبان برای عدم جواز مشارکت زنان در امور سیاسی را می‌توان از ممنوعیت خروج زنان به سوی مساجد برداشت کرد. روایتی است از عایشه نقل شده است که او می‌گوید: اگر رسول خدا صلی‌الله علیه و آله از زنان عصر خود آنچه را که ما می‌دیدیم می‌دید، به طور حتم آنان را از حضور در مسجد بازمی‌داشت؛ همان‌طور که زنان بنی‌اسرائیل از این حضور منع شدند(بخاری، ۱۴۱۰ق: ح۸۶۹). در نتیجه آنها این‌گونه برداشت کرده‌اند که اگر رفتن زنان به سوی مسجد که شریف‌ترین مکان‌هاست، ممنوع باشد، به طریق اولی حضور زنان در بازارها و حکومت و سیاست ممنوع است ibna.ir/x6J7L @ibna_official

🔰به مناسبت شهادت امام حسن عسکری(ع)، پیشوای یازدهم شیعیان جهان؛ پیشوایی در محاصره، میراثی برای فردا 🔸یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دوران امام عسکری(ع)، آماده‌سازی جامعه شیعه برای دوره‌ای بود که امام آینده در پس پرده غیبت قرار می‌گرفت. 🔸اهمیت این موضوع را زمانی بهتر می‌توان درک کرد که فضای سیاسی سامرا را در نظر بگیریم. حکومت عباسی نسبت به تولد فرزند امام حسن عسکری(ع) حساس بود و در منابع شیعی گزارش‌های متعددی درباره تلاش حکومت برای کنترل خانه امام و اطلاع از وضعیت خانوادگی او آمده است. به همین دلیل، مسئله جانشینی امام عسکری(ع) تنها یک موضوع خانوادگی نبود؛ بلکه مسئله‌ای سیاسی و اعتقادی نیز به شمار می‌رفت. 🔸در نگاه امام عسکری(ع)، انسان مؤمن کسی نیست که فقط در خلوت عبادت کند و در عرصه اجتماعی از مسئولیت خود غافل باشد. احترام به مردم، کمک به نیازمندان، رعایت حق دیگران و کنترل خشم، همگی بخشی از تربیت دینی هستند. همین نگاه باعث می‌شود میراث امام را بتوان فراتر از یک روایت تاریخی، به عنوان الگویی برای زندگی اجتماعی امروز نیز خواند. 🔸شاید یکی از مهم‌ترین پیام‌های زندگی امام عسکری(ع) همین باشد: گاهی قدرت سیاسی می‌تواند حرکت انسان را محدود کند، اما نمی‌تواند لزوماً اندیشه او را متوقف سازد. امامی که تحت نظارت زندگی می‌کرد، توانست از طریق نامه‌ها، شاگردان، نمایندگان و میراث علمی خود، اندیشه‌ای را به نسل‌های بعد منتقل کند که قرن‌ها بعد نیز زنده ماند. ibna.ir/x6JCt @ibna_official

🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد؛ زندگی و زمانه مظفر بختیار؛ سیمای آرامِ ایران‌شناسی 🔸مظفر بختیار، استاد دانشگاه تهران و پژوهشگری کم‌حرف اما پرکار، عمرش را صرف شناخت و معرفی میراث مکتوب و هنری ایران کرد؛ از کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی تا پژوهش درباره زبان فارسی در چین نیز رفت. 🔸بختیار تنها استاد دانشگاه نبود؛ او در عرصهٔ ادارهٔ نهادهای فرهنگی نیز فعالیتی مستمر داشت. ریاست دبیرخانهٔ کتابخانهٔ پهلوی، مدیریت و سردبیری نشریهٔ ایران‌شناسی و سرپرستی مجلهٔ معارف اسلامی از جمله مسئولیت‌های او در سال‌های آغاز فعالیت حرفه‌ای‌اش بود. همچنین در نخستین کنگرهٔ ایران‌شناسی دانشگاه تهران، در شهریور ۱۳۴۹، دبیری بخش علوم ایرانی را بر عهده گرفت. وی در سال ۱۳۵۵ به دانشیاری و در سال ۱۳۸۸ به مرتبهٔ استادی رسید و سرانجام در پانزدهم شهریور همان سال از دانشگاه تهران بازنشسته شد. 🔸️پرورش در خانواده‌ای کتابدوست و اهل فرهنگ، مظفر بختیار را از کودکی با کتاب آشنا ساخته بود. داشتن «کتابخانۀ سرشار و کم‌نظیر» همواره یکی از امتیازات او به شمار می‌رفت و ریاست چند کتابخانۀ پُربار، ا گرچه بر اثر کتابشناس بودنش بدو محوّل شده بود، موجب آشنایی و انس بیشتر او با منابع می‌شد. آشنایی با چند زبان (عربی، انگلیسی، چینی، آلمانی و ایتالیایی) از توانایی‌هایی بود که او را در شناخت گسترده‌تر منابع یاری می‌داد. 🔸نزد اهل پژوهش، مظفر بختیار پیش از هر چیز به‌عنوان یک ایرانشناس شناخته می‌شود، پژوهشگری آشنا به جنبه‌های گوناگون فرهنگ ایرانی، از تاریخ و ادبیات تا نگارگری و خوشنویسی. تخصص او در حوزۀ مینیاتور و خط، نه فقط محدود به شناخت دقایق، که آنگونه که می‌باید تا حدّ ایجاد آثار زیبا و چشم‌نواز در این زمینه‌ها پیش می‌رفت. محمّد دهقانی دربارۀ شناخت او از هنر ایرانی و چیره‌دستی او در مینیاتور می‌گوید: «مظفر بختیار گویی ذاتاً هنرمند و هنرشناس بود. هنر اصیل را از هر دستی که بود - قدیم و جدید و ایرانی و ناایرانی، از شعر و موسیقی گرفته تا نقاشی و پیکره‌سازی- خوب می‌شناخت و قدر و قیمتش را مثل عتیقه‌شناسی خبره تعیین می‌کرد. ibna.ir/x6JBC @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب سیر مرثیه‌سرایی در ایران، از رودکی تا بهار؛ مرثیه‌سرایی در چهار فصل 🔸در میان عالی‌ترین تراوش‌های ذهنی و عاطفی انسان، آن چیزی که ما شعر می‌نامیم، اغراض و معانی متنوّعی به چشم می‌خورند که به اقتضای برخورداری فرهنگیِ هر قوم و ادبیاتی، دارای گوناگونی‌های خاصی‌اند. در گونه‌های شعر فارسی، آنچه از زیرساخت عاطفیِ بسیار ژرفی برخوردار است و درعین حال از مهم‌ترین عناصر شعر نظیر تخیّل و دیگر عناصر هنریِ آن نیز در حدّ بالایی برخوردار است، مرثیه است. 🔸همان‌طور که از نام کتاب پیداست، اثر حاضر، مروری بر ساختار و سرایش مرثیه از رودکی تا روزگارِ نزدیک ما دارد. در بخش پیشگفتار دربارۀ این مرور آمده است :«اثر حاضر که گسترۀ مرثیه‌سرایی در ادبیات فارسی را با همۀ ویژگی‌هایش مورد کندوکاو قرار داده است، تاریخ سرایش مرثیه از آغاز تا زمانی نزدیک به روزگارِ ما را دربرمی‌گیرد و تلاشی است برای شناساندن دقیق‌تر این گونۀ شعری در میراث ادبی فارسی.» 🔸سیر مرثیه‌سرایی در ایران، از رودکی تا بهار؛ چهار بخش دارد. بخش نخست به بررسی کلیّات و مفهوم‌شناسی اختصاص دارد. این بخش، دارای پنج فصل است. در فصل نخست، دربارۀ مفهوم‌شناسی مرثیه می‌خوانید :«واژۀ مرثیه به معنی سوگ‌سروده، باوجود آنکه عربی است، خاص زبان پارسی است و در عربی چندان متداول نیست و اعراب بیشتر، واژۀ رثاء را برای آن به کار می‌برند. این واژه در معنای سوگ‌سروده، در زبان پارسی کاربردی کهن‌تر از قرن ششم هجری ندارد و در شاهنامه نیز واژه‌های سوگ و مویه و مویه کردن را می‌بینیم. مراقی مذهبی را نیز در کهن‌ترین نمونه‌های یعنی شعر کسایی مروزی، مَقتَل و مقتل‌سرایی گفته‌اند.» ibna.ir/x6Jxc @ibna_official