🔰۵ سال از رفتن استاد حکمت گذشت؛ محمدرضا حکیمی؛ آن‌گونه که زیست، آن‌گونه که خواست ساخت «خانه‌ علامه حکیمی» مورد تایید نیست 🔸برادر استاد حکیمی نوشت: او عمر خویش را برای گردآوردن مال و ساختن نام و نشان صرف نکرد. قلم زد، کتاب نوشت، نسل‌هایی را به اندیشیدن فراخواند، از عدالت گفت و بر سر عدالت پای فشرد؛ اما از آنچه برای دیگران می‌خواست، برای خود چیزی نخواست.  🔸حجت الاسلام محمد حکیمی برادر استاد محمدرضا حکیمی در یادداشتی به مناسبت پنجمین سال درگذشت ایشان، ضمن مروری بر اندیشه‌های محمدرضا حکیمی به ویژه در زمینه عدالت و مبارزه با فقر در اندیشه قرآنی و اهل بیت و با تاکید بر دوری سیاست و اقتصاد در این روزها با آنچه باید باشد و مظلومیت انسان محروم و بی‌پناه در جامعه امروز ایران، اعلام کرد هرگونه انتساب ملکی به عنوان «منزل علامه محمدرضا حکیمی» و هرگونه اقدام، ثبت، بهره‌برداری فرهنگی یا تبلیغی بر پایهٔ چنین انتسابی، بدون رضایت صاحبان حق و برخلاف وصیت و ترتیبات مقرر از سوی آن عزیز از دست رفته، فاقد رضایت شرعی ماست و در فرض تصرف در حقوق اشخاص یا مخالفت با وصیت معتبر، نمی‌توان آن را به نام تکریم آن مرحوم توجیه کرد. ibna.ir/x6JF4 @ibna_official

🔰نامه‌های عاشقانه ادیب جان‌سِوِر به فارسی منتشر شد؛ صد و بیست و سه نامه دلتنگی 🔸کتاب «از زمانی که تو نامه ننوشته‌ای، پنج بار باران باریده و یک‌بار برف» از ادیب جان‌سِوِر با ترجمه سولماز حسن‌زاده از سوی نشر وزن‌دنیا منتشر شد. این کتاب مجموعه‌ای از ۱۲۳ نامه ادیب جان‌سور، شاعر برجسته ترک به عالو ابوضیا، هنرمند و سرامیک‌ساز ترک است که روایتی شخصی از زندگی این شاعر ارائه می‌کند. 🔸ماجرای نامه‌های این کتاب به اوایل دهه ۱۹۶۰ بازمی‌گردد. زمانی که جان‌سور و عالو ابوضیا در استانبول با یکدیگر آشنا شدند. عالو ابوضیا در سال ۱۹۶۲ برای موقعیتی شغلی به دانمارک رفت و در کپنهاگ ساکن شد. از آن زمان فاصله میان استانبول و کپنهاگ به بخشی از زندگی این دو تبدیل شد و نامه‌ها جای گفت‌وگوهای حضوری را گرفتند. 🔸جان‌سور در فاصله سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۷۶، ۱۲۳ نامه برای عالو ابوضیا نوشت. نامه‌هایی که در ابتدا به خانه عالو ابوضیا در استانبول فرستاده می‌شدند اما پس از مهاجرت او به دانمارک، راهی کپنهاگ شدند. ibna.ir/x6JDX @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ گزارش یک حراج؛ بازار زیرزمینی کتاب در ویترین آنلاین 🔸گسترش فروش کتاب در پلتفرم‌ها و سایت‌های اینترنتی، زمینه‌های نوپدیدی برای عرضه کتاب‌های قاچاق، کپی و نسخه‌های غیرمجاز ایجاد کرده است؛ موضوعی که علاوه بر تضییع حقوق ناشران و پدیدآورندگان، کتابفروشان قانونی را با رقابتی نابرابر مواجه می‌کند. 🔸نگاهی به اطلاعیه اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نشان می‌دهد که این تشکل از اعضای صنف خود خواسته است، مشاهده هرگونه تخلف، مشکل یا تضییع حقوق صنفی در پلتفرم‌ها و شبکه‌های فروش کتاب در فضای مجازی، را مکتوب، اعلام کنند. 🔸اتحادیه برای بررسی دقیق‌تر این گزارش‌ها، درخواست کرده است، اطلاعاتی ازجمله نام ناشر یا کتابفروشی، نام پلتفرم یا سایت، آدرس دقیق یا لینک سایت، شرح کوتاه تخلف و در صورت امکان تصاویر و مستندات مربوط به موضوع، در مکاتبات درج شود. 🔸رشد بازارگاه‌ها و پلتفرم‌های اینترنتی به خودی خود تهدیدی برای صنعت نشر نیست، فضای مجازی می‌تواند فرصت مهمی برای توسعه بازار کتاب، افزایش دسترسی مخاطبان و حتی رونق فعالیت کتابفروشان باشد، فضای مجازی در دوران پاندمی، خدمات زیادی برای کسب و کارهای مختلف انجام داد و بازار آن‌ها را از رکود خارج کرد، حتی الگوریتم‌های فروش اینترنتی محصولات و کالاهای مختلف از جمله کتاب را در کشور تغییر داد. 🔸اما چالش اصلی زمانی ایجاد شد که سازوکارهای کافی برای شناسایی فروشندگان و کنترل اصالت و قانونی بودن کالاها وجود ندارد، اگرچه برای فروش اینترنتی برخی الزامات و مجوزها نیاز است، اما این مجوزها و قوانین پایین‌دستی کافی نیست و برای برخورد با متخلفان بازدارندگی ندارد. ibna.ir/x6JDm @ibna_official

🔰در سالروز درگذشت استاد برجسته‌ی زبان و ادبیات فارسی؛ پرویز ناتل خانلری کاروان‌سالار سخن و نسل بی‌تکرار 🔸هم‌زمان با یکم شهریور سالگرد درگذشت پرویز ناتل خانلری، مهدی نوریان، استاد دانشگاه اصفهان، در یادداشتی با مرور خاطرات خود از این استاد ادبیات فارسی، از جایگاه علمی، اخلاقی و پژوهشی او و نسلی از استادان ادبیات دانشگاهی ایران نوشته است. 🔸کسانی چون دکتر خانلری، دکتر ذبیح‌الله صفا، دکتر محمد معین و دکتر حسین خطیبی، نخستین دانش‌آموختگان دکتری ادبیات فارسی دانشگاه تهران بودند که زیر دست استاد بزرگ، بدیع‌الزمان فروزانفر، پرورش یافتند. این بزرگان هرکدام دریایی حیرت‌انگیز از دانش، حافظه و فضل بودند که حیات فرهنگی امروز ما همچنان بر شانه‌های استوار آنان تکیه زده است. در این میان، سلوک علمی، اخلاقی و خاطراتی که از پیوند عمیق دکتر خانلری با استادش فروزانفر در ذهن دارم، به خوبی نشان‌دهنده آن است که بزرگی علمی این نسل، چگونه با فروتنی و اخلاق والای انسانی گره خورده بود. 🔸سراسر زندگی دکتر خانلری وقف خدمت به زبان و ادبیات فارسی بود. هرچند او در حوزه‌های مختلف اداری و فرهنگی منشأ خدمات بسیار بزرگی شد، اما همواره اصالت ادبی و علمی خویش را حفظ کرد. او به همراه دیگر هم‌دوره‌ای‌هایش نظیر دکتر صفا و دکتر معین، نخستین نسل از نوابغ ادبیات دانشگاهی ما بودند که هرگز تکرار نخواهند شد. تواضع علمی آنان در کنار تسلط بی‌کرانشان بر متون کهن، شالوده استواری برای زبان فارسی معاصر پدید آورد. یادآوری اخلاق، ادب علمی و عظمت فکری کسانی چون دکتر خانلری به ما می‌آموزد که پیشرفت‌های فرهنگی و ادبی امروز، مدیون پایمردی و ایثار بزرگ‌مردانی است که جان و عمر خود را در راه اعتلای این زبان فاخر فدا کردند. نام و یاد دکتر خانلری به عنوان کاروان‌سالار راستین سخن معاصر، همواره در تاریخ فرهنگ ما جاودان خواهد ماند. ibna.ir/x6JFm @ibna_official

🔰گزارش ایبنا از همدان به بهانه روز بزرگداشت ابن سینا؛ روایت تاریخ اندیشه در نسخه‌های خطی کتابخانه ابن‌سینا 🔸کتابخانه آرامگاه بوعلی‌سینا به سبب پیوند با یکی از بزرگترین چهره‌های فلسفه و طب جهان، جایگاهی ویژه دارد، کتابخانه‌ای که امروز افزون بر کتاب‌های چاپی، نسخه‌های خطی ارزشمندی را نیز در خود جای داده است. 🔸عظمت علمی بوعلی‌سینا در فلسفه، الهیات و طب در طول تاریخ بر کسی پوشیده نبوده و اهل علم سعی داشته‌اند از نظریات و اندیشه‌های او استفاده کنند. همچنین در دوره معاصر همین باعث شد که کتاب‌های زیادی با توجه به کتاب‌ها و نظریات او نوشته شود همچنین رشد دپارتمان‌های فلسفی یا پزشکی در دوره معاصر هم باعث شد جایگاه بوعلی‌سینا بیشتر از قبل در فضای دانشگاهی نمایان شود. 🔸با رشد امکانات ارتباطی همچون اینترنت و... اکنون به راحتی از وجود نسخه‌ها و آثار مرتبط با بوعلی سینا در سراسر جهان مطلع هستیم و می‌توان با مراکز هدف مشترک در راستای معرفی شخصیت ابوعلی سینا ارتباط بگیریم اما اینکه چه مقدار این کار انجام شده و چه مقدار نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و حرفه‌ای دارد و حتی چه مقدار نیاز است سرعت عمل بیشتر شود، به مسئولان این حوزه ربط دارد. حقیقتاً لازم است، مسئولان آرامگاه بوعلی‌سینا همت و جدیت بیشتری کنند تا اقدامی مشابه فراخوان دهه ۳۰ انجام دهند و کتابخانه اختصاصی آثار مرتبط با بوعلی‌سینا را در این مرکز فراهم کنند. ibna.ir/x6JCm @ibna_official

🔰حکمت عملی ابن‌سینا در گفتگو با حسام‌الدین شریفی؛ میان «دانستن» و «چگونه زیستن» فاصله‌ای وجود دارد به مناسبت اول شهریور، روز بزرگداشت ابوعلی سینا 🔸شریفی گفت:‌ حکمت عملی ابن‌سینا می‌تواند ما را متوجه این مسئله کند که میان «دانستن» و «چگونه زیستن» فاصله‌ای وجود دارد و فلسفه باید بتواند این فاصله را پر کند. در حوزه فردی، این مسئله به اخلاق و تزکیه نفس مربوط می‌شود؛ در خانواده، به تدبیر منزل؛ و در جامعه، به سیاست مدن. اگر این سه حوزه از یکدیگر جدا شوند، نظام حکمت عملی ناقص می‌شود. 🔸حکمت عملی سابقه‌ای بسیار قدیمی دارد و از زمان یونان باستان یکی از اجزای حکمت به شمار می‌رفته است. ارسطو شناخت را به دو بخش نظری و عملی تقسیم می‌کرد. غایت شناخت نظری، دانستن واقعیت آن‌گونه که هست، بود؛ اما شناخت عملی به تحلیل‌های عقلانی برای پاسخ دادن به این پرسش مربوط می‌شد که انسان چگونه باید عمل کند، البته ارسطو میان دانش عملی و دانش سازنده نیز تفاوت می‌گذاشت. دانش سازنده یا تولیدی به آفرینش و پدید آوردن اشیاء مربوط می‌شود و با استعداد، هنر و فن همراه است؛ مانند شعر، نقاشی، نویسندگی، نجاری، خیاطی و دیگر صنایع. اما حکمت عملی به اعمال ارادی انسان مربوط می‌شود. بنابراین ارسطو در یک تقسیم‌بندی کلی، دانش را به نظری، عملی و سازنده تقسیم می‌کند. 🔸حکمت عملی از نظر ابن‌سینا یک دانش فلسفی است که با روش برهانی به شناخت حقایق مربوط به افعال ارادی انسان می‌پردازد و غایت آن رسیدن به سعادت است. بنابراین نباید آن را با مجموعه‌ای از توصیه‌های اخلاقی، مواعظ یا پندهای اجتماعی یکسان گرفت. 🔸او میان کلیات و جزئیات احکام عملی تفاوت می‌گذارد. به اعتقاد او، حکمت عملی می‌تواند از طریق برهان، کلیات برخی از احکام عملی دین را تبیین و روشن سازد، اما تعیین جزئیات و اندازه و حدود احکام عملی بر عهده شریعت الهی است. تبیین کلیات احکام عملی دین توسط حکمت عملی، دارای ثمرات و فوایدی است که در صورت لزوم بیان خواهد شد. بنابراین، ابن‌سینا نه عقل را در حوزه عمل کنار می‌گذارد و نه شریعت را نادیده می‌گیرد. بلکه میان این دو نوعی تقسیم کار برقرار می‌کند. 🔸ابن‌سینا تأکید دارد که فلسفه، چه نظری و چه عملی، با روش برهانی سروکار دارد. در عیون الحکمه نیز وقتی از حکمت سخن می‌گوید، از تصور و تصدیق حقایق نظری و عملی سخن می‌گوید. از منظر ابن‌سینا، برهان روشی است که می‌تواند شناخت یقینی از حقیقت را فراهم کند. بنابراین اگر حکمت عملی یک دانش فلسفی باشد، نمی‌توان روش اصلی آن را صرفاً خطابه، اقناع یا شهرت اجتماعی دانست. 🔸حکمت عملی می‌تواند یک لایه مبنایی برای علوم انسانی فراهم کند. یعنی پیش از آنکه درباره رفتار انسان، سیاست یا جامعه مطالعه کنیم، باید بپرسیم انسان چیست، چه غایتی دارد، خیر او چیست و جامعه مطلوب چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد. از این جهت، حکمت عملی می‌تواند محل تبلور علوم انسانی مبتنی بر حکمت اسلامی باشد. ibna.ir/x6JDW @ibna_official

🔰گفت‌وگو با صابری‌توکلی درباره «پزشک آواره» در روز ابوعلی سینا؛ از حجره‌های تنگ زندان تا تالارهای پرشکوه بخارا سفری درون‌گرایانه در سایه چراغی که ابوعلی سینا روشن کرد و نوری که بر تاریکی افکند 🔸محمدرضا توکلی‌صابری گفت: «پزشک آواره» تنها داستان سفری بیرونی نیست؛ بخش مهمی از آن به سفر درونی ابوعلی سینا اختصاص دارد. از حجره‌های تنگ زندان تا تالارهای پرشکوه بخارا، گرگان، ری، همدان و اصفهان، او در هر گام با پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شود که نه فقط جهان، بلکه جان خودش را به چالش می‌کشند». 🔸این کتاب با نگاهی انسانی و شاعرانه، از خلوت اندیشه‌ها و گفت‌وگوهای رازآمیز، عارفانه و فلسفی ابوعلی سینا سخن می‌گوید و در کنار آن، گفت‌وگوهای این‌جهانی او درباره زندگی و علوم طبیعی با شاگردان، دانشمندان، فیلسوفان و عارفان هم‌عصرش را به تصویر می‌کشد. رنج زندان و تبعید، جست‌وجوی آرامش و تلاش برای یافتن معنای زندگی در میان طوفان قدرت و سیاست نیز از دیگر وجوه این روایت است. موضوع این رمان فراز و فرود زندگانی ابن سینا از زمان تولد تا مرگ است که در آن به جنبه‌های هوش و ذکاوت، مقام علمی، مرتبه سیاسی و سفرهای پی در پی او به دربار شاهان مختلف پرداخته شده است و علت نام کتاب به دلیل فرار مداوم او از دست دشمنانش و شرایط ناپایدار سیاسی دورانی است که در آن می‌زیسته است. 🔸ابن سینا مشهورترین و تأثیرگذارترین فیلسوفان و دانشمندان ایران زمین و جهان است که به ویژه به دلیل آثارش در زمینه فلسفه و پزشکی اهمیت دارد و بر فلاسفه و پزشکان پس از خود تاثیر زیادی گذاشته است. او مدل یا اسوه خوبی برای طالبان علم و دانش است. مردی فعال و باهوش که از کودکی تا پایان عمر به دنبال آموختن علم و دانش و تعلیم آن به دیگران بوده است و با داشتن منصب وزارت در دربار شاهان مختلف و سفرهای مدوام باز هم به کار علمی و نوشتن کتاب می‌پرداخته است. 🔸اگر ابن سینا امروز زنده بود، احتمالا بیش از همه بخش طبیعیات و کیهان‌شناسی فلسفه او در معرض نقد علوم جدید قرار می‌گرفت؛ نه منطق او و نه همه بخش‌های متافیزیکش. چون ابن سینا جهان را در چارچوب کیهان‌شناسی ارسطویی توضیح می‌داد، مانند نظریه افلاک کروی، مدار دایره‌البروج، طبایع اربعه و غیره که نجوم جدید، نسبیت و کیهان‌شناسی نوین تقریبا تمام این تصویر فیزیکی را کنار گذاشته‌اند. ibna.ir/x6JFv @ibna_official

🔰گفت‌وگو با حامد آرضائی، پژوهشگر تاریخ علم دانشگاه تهران ابن‌سینا؛ فراتر از چهره آشنای یک طبیب 🔸حامد آرضائی: ابن‌سینا با «قانون فی طب»، دانش پراکنده پزشکی را در قالبی منظم و ماندگار سامان داد. این فیلسوف-پزشک ایرانی، با پیوند دادن تجربه بالینی و استدلال فلسفی، الگویی ساخت که قرن‌ها در جهان اسلام و اروپا مرجع آموزش پزشکی بود. 🔸تردیدی نیست که ابن‌سینا در مباحث «نظریِ» پزشکی فوق‌العاده توانمند بود. این تسلط تئوریک، ریشه در مقام او به‌ عنوان یک فیلسوف و اندیشه‌ورز نامدار دارد. مجلد نخست کتاب قانون که به مباحث پایه‌ای و نظری اختصاص دارد، بعدها به‌شدت مورد توجه پزشکانی قرار گرفت که با رویکردی فلسفی و تئوریک به دنبال درک ماهیت بیماری‌ها و سلامت بودند. 🔸درباره‌ی سنت علمی او نیز باید گفت که ابن‌سینا، همچون سایر حوزه‌های اندیشه‌اش، از آزادی فکری ویژه‌ای برخوردار بود. او ضمن تسلط بر اصول و مبانی پزشکی پیشینیان نظیر جالینوس و پزشکان پیش از خود، در صورت لزوم به نقد جدی آرای آن‌ها می‌پرداخت و دیدگاه‌های نوین و مستقل خود را پیش می‌کشید. 🔸 او مهم‌ترین کتاب فلسفی خود را که شاید تأثیرگذارترین کتاب فلسفی قرون میانه باشد، با نامی پزشکی می‌نامد؛ «الشّفاء»؛ و متقابلاً مهم‌ترین کتاب پزشکی خود را با نامی که بار حقوقی، منطقی و نظرورزانه دارد نام‌گذاری می‌کند؛ القانون. 🔸ابن‌سینا در گزارش دوران کودکی و نوجوانی خود می‌گوید پس از فراگیری ادبیات و قرآن، در حدود ده‌سالگی به ریاضیات و هندسه روی آورده است. او اصول اقلیدس در هندسه و مجسطی بطلمیوس در نجوم را نزد استادش ابوعبدالله ناتلی خواند و خیلی زود از استاد خود پیشی گرفت. این برآمده از یک سنت کهن بود که آموزش ریاضیات را مقدم بر سایر علوم می‌دانستند. ibna.ir/x6JDf @ibna_official

🔰سانسور صدای نویسندگان؛ بزرگ‌ترین جشنواره ادبیات کودک بریتانیا زیر تیغ انتقاد نژادپرستی 🔸درخواست مدیران جشنواره ادبیات کودک بث از نویسندگان برای حذف انتقادهایشان پیرامون نبود تنوع نژادی، جنجالی تازه در صنعت نشر بریتانیا رقم زد؛ ماجرایی که با تهدید به بایکوت و افشای آمارهای نگران‌کننده از حذف اقلیت‌ها در ادبیات کودک همراه شده است. 🔸واکنش نویسندگان به این رفتار بسیار تند و صریح بود. سوفی اندرسون، نویسنده سرشناس کودک، دریافت چنین ایمیل‌هایی را از چهره‌ای پرنفوذ، مصداق «رفتاری تهدیدآمیز و قلدرمآبانه» خواند. الکساندرا شپرد نیز که ویدیوی اعتراضی‌اش بیش از ۲۰ هزار بار دیده شده، با اشاره به تنظیم یک نامه سرگشاده هشدار داد که ترس از ورود به لیست سیاه برای منتقدان نهادهای قدرتمند نشر، کاملاً واقعی است. ibna.ir/x6JFr @ibna_official

🔰شیپور جنگ در قلمرو فرهنگ به صدا درآمد؛ خاکستر شدن ۱۰ میلیون کتاب در اوکراین 🔸ناشران اوکراینی هشدار می‌دهند که در پی بمباران پیاپی انبارها و مراکز توزیع توسط روسیه، کل زیست‌بوم کتاب و زنجیره نشر این کشور در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفته است. 🔸موسسه کتاب اوکراین با انتشار بیانیه‌ای اضطراری، از جامعه بین‌المللی نشر خواست تا برای نجات صنعت کتاب این کشور دست به کار شوند. حملات هوایی ارتش روسیه در ژوئیه و اوت امسال، زیرساخت‌های کلیدی چاپ، نشر و انبارهای بزرگ کتاب را هدف قرار داده و نزدیک به ۱۰ میلیون جلد کتاب، معادل ۳۰ درصد از کل تولید سالانه کتاب در اوکراین را به خاکستر تبدیل کرده است؛ فاجعه‌ای که بسیاری از ناشران بزرگ این کشور را در آستانه ورشکستگی مطلق قرار می‌دهد ibna.ir/x6JFt @ibna_official

🔰شکرخدا گودرزی در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد؛ تئاتر حماسی باید برای مردم باشد، نه عده‌ای تماشاگر خاص قیمت‌های نجومی برخی تئاترها دهن‌کجی به مردم است 🔸شکرخدا گودرزی همزمان با افزایش اجرای آثار پرهزینه با مضامین اساطیری و شاهنامه‌ای، از نبود شفافیت در فرآیند تولید و تأمین مالی این آثار انتقاد کرد و گفت: وقتی یک خانواده چهار نفره برای دیدن یک نمایش باید ۲۰ میلیون تومان هزینه کند، باید پرسید این تئاتر برای چه کسانی تولید می‌شود؟ 🔸نویسنده کتاب کتاب سیمرغ و سهرورد گفت: اگر قرار است ما کار حماسی تولید کنیم، باید برای مردم باشد؛ برای مردمی که هر روز از مشکلات معیشتی‌شان حرف می‌زنیم. کدام‌یک از این مردم می‌توانند به تماشای چنین کارهایی بروند؟ 🔸گودرزی گفت: اگر واقعاً نمایشی مربوط به شاهنامه‌ است، باید دید کسانی که چنین آثاری را تولید می‌کنند، چه شناخت و سابقه‌ای در کار با شاهنامه دارند. غیر از یکی از این افراد که یکی دو کار در این حوزه انجام داده، بقیه چه سابقه‌ای در کار با شاهنامه دارند؟ 🔸این کارگردان افزود: این‌گونه نیست که چون نام شاهنامه یا یک مضمون اساطیری روی کاری گذاشته می‌شود، هر اتفاقی قابل توجیه باشد. ibna.ir/x6JFJ @ibna_official

🔰به مناسبت یکم شهریور، روز پزشک؛ حافظه شفابخش؛ مروری بر کتاب‌شناسی خاطرات پزشکان در جنگ 🔸ثبت خاطرات پزشکان در جنگ، پیشگیری از فراموشی جزئیات حیاتی است که در صورت فقدان، بخشی از حافظه جمعی ملت در مورد انسانی‌ترین ابعاد جنگ از دست خواهد رفت. در گزارش زیر تلاش شد تا با مروری بر این آثار، مسیری برای بازخوانی جامع‌تر جایگاه کادر درمان در تاریخ دفاع مقدس فراهم آورد 🔸پزشکان و کادر درمان در جریان جنگ تحمیلی، نه‌تنها در خط مقدم درمان مجروحان، بلکه در کانون پیچیدگی‌های روانی و اجتماعی میدان نبرد نیز حضور داشتند. نقش آنان فراتر از ارائه خدمات پزشکی؛ همراهی در لحظات سخت مرگ و زندگی و مشاهده مستقیم تضادهای انسانی در میدان جنگ بود. از این رو، ثبت خاطرات پزشکان جنگ، ابعادی از تاریخ مقاومت را بازمی‌گرداند که در گزارش‌های نظامی یا سیاسی جایگاه چندانی ندارند. روایت‌های پزشکان، تاریخِ لمس‌شده است؛ جایی که درد، امید و اراده در کالبد انسان روایت می‌شود. اهمیت این کتاب‌شناسی در آن است که با گردآوری این آثار، می‌توان به درک عمیق‌تری از مدیریت بحران در شرایط سخت، روان‌شناسی جنگ و تبلور ایثار در محیط‌های درمانی دست یافت. ثبت این خاطرات، پیشگیری از فراموشی جزئیات حیاتی است که در صورت فقدان، بخشی از حافظه جمعی ملت در مورد انسانی‌ترین ابعاد جنگ از دست خواهد رفت. این گزارش با مروری بر 10 کتاب خاطرات پزشکان در جنگ تحمیلی تلاش می‌کند تا مسیری برای بازخوانی جامع‌تر جایگاه کادر درمان در تاریخ دفاع مقدس فراهم شود. ibna.ir/x6JFD @ibna_official