🔰مروری بر کتاب «اصحاب امام صادق(ع)» به مناسبت هفدهم ربیع‌الاول؛ بایزید بسطامی و سقایی خانه امام صادق(ع) 🔸عارف نورالدین جعفر بدخشی در کتاب الاحباب گفته: سلطان طیفور، معروف به ابویزید بسطامی درک صحبت بسیاری از مشایخ را نموده تا آنکه به محضر حضرت صادق(ع) برای استفاده رسید و مدتی مصاحب آن جناب شد و پی به کمالات آن بزرگوار برد و می‌گفت که اگر به محضر امام صادق (ع) نمی‌رسیدم، کافر می‌مردم 🔸کتاب «اصحاب امام صادق(ع)» تألیف علی محدث‌زاده، فرزند شیخ عباس قمی، عنوان اثری است به زبان فارسی در معرفی اصحاب امام صادق(ع) به‌ترتیب حروف الفبا. در واقع این کتاب یک جلد از یک مجموعه چهار جلدی از همین نویسنده است؛ جلد اول در حالات و شخصیت امام صادق(ع)، جلد دوم درباره اصحاب امام صادق(ع) که همین کتاب است، جلد سوم درباره معاصرین امام صادق(ع) از خلفا و علما و جلد چهارم پیرامون خویشاوندان امام صادق(ع) نگاشته شده است. 🔸بایزید بسطامی یکی از یاران امام جعفر صادق (ع) است که در این کتاب از او نام برده شده است. زندگی این شیخ صوفی را مرور می‌کنیم: «طیفور بن‌عیسی بن آدم بن عیسی بن سروشان (معروف به) ابویزید بسطامی همان شیخ صوفی زاهد مشهور که او را قطب‌العارفین گفته‌اند و از سلاطین سبعه به شمار آورده‌اند. 🔸محمدبن عیسی که مشهور به حاجی مومن خراسانی است در کتابش که شرح طریقه سلسله عرفاء است، می‌گوید: یکی از سلسله‌های طریقت طیفوریه است. که به ابویزید بسطامی منتهی می‌شود و آن‌گونه که مشهور است او پس از آنکه یکصد و سیزده پیر را ملاقات کرده بود، امام صادق (ع) یکصد و چهاردهمین استادش بوده و مدت هجده سال سقای خانه آن بزرگوار بوده است. ibna.ir/x6JKw @ibna_official

🔰یادداشت؛ کتاب‌های رنگ‌آمیزی؛ از ابزار بازی تا ابزار سلامتی 🔸مدیرمسئول انتشارات حتمی، معتقد است؛ استقبال گسترده بزرگسالان از کتاب‌های رنگ‌آمیزی، به‌ویژه آثار ماندالا نشان می‌دهد که انسان امروزه، بیش از گذشته به دنبال راه‌هایی ساده، در دسترس و کم‌هزینه برای کاهش استرس و بازیابی آرامش روان است. 🔸رنگ‌آمیزی برای کودکان نیز، تنها یک بازی نیست؛ بلکه تمرینی برای رشد است. این فعالیت به تقویت هماهنگی چشم و دست، افزایش دقت، رشد مهارت‌های حرکتی ظریف، شناخت رنگ‌ها، پرورش خلاقیت و افزایش اعتمادبه‌نفس کمک می‌کند. از سوی دیگر، انتخاب رنگ‌ها و نحوه رنگ‌آمیزی، گاه دریچه‌ای برای شناخت بهتر احساسات و دنیای درونی کودک نیز به شمار می‌آید. 🔸شاید مهم‌ترین تحول سال‌های اخیر، استقبال گسترده بزرگسالان از کتاب‌های رنگ‌آمیزی، به‌ویژه آثار ماندالا و طرح‌های هنری، باشد. این استقبال نشان می‌دهد که انسان امروزه، بیش از گذشته به دنبال راه‌هایی ساده، در دسترس و کم‌هزینه برای کاهش استرس و بازیابی آرامش روان است. البته رنگ‌آمیزی جایگزین درمان‌های تخصصی نیست، اما می‌تواند در کنار کتابخوانی، ورزش، هنر و سبک زندگی سالم، نقش مؤثری در ارتقای کیفیت زندگی ایفا کند. 🔸از منظر صنعت نشر نیز، کتاب‌های رنگ‌آمیزی دیگر محصولی حاشیه‌ای نیستند. این آثار امروز بخشی از نشر آموزشی، فرهنگی، هنری و حتی حوزه سلامت روان را تشکیل می‌دهند. کیفیت طراحی، تنوع موضوعی، بهره‌گیری از تصویرگران خلاق و توجه به نیازهای گروه‌های سنی مختلف، باعث شده است که این کتاب‌ها جایگاه ویژه‌ای در بازار نشر پیدا کنند و مخاطبان بیشتری به آن‌ها روی آورند. ibna.ir/x6JBr @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر؛ پل عبور از سنت 🔸مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر» با هدف هم‌افزایی دولت، صنعت نشر و دانش‌بنیان‌ها افتتاح شد. این مرکز قصد دارد با گذار از رویکردهای سنتی، بستری برای تحول دیجیتال در زنجیره نشر ایجاد کند 🔸 صنعت نشر امروزه در مسیر تحول دیجیتال قرار گرفته و باید از داده‌ها به بهترین شکل ممکن استفاده شود. حرکت به سمت دیجیتالی شدن و بهره‌گیری از ابزارهای نوین، ازجمله هوش مصنوعی، می‌تواند آینده این صنعت را متحول کند. 🔸 مراکز فناوری و نوآوری می‌توانند به فعالان حوزه نشر کمک کنند تا این مسیر را با سهولت و سرعت بیشتری طی کنند، شرکت‌های دانش‌بنیان و فناورانی که در حوزه‌های مختلف فعالیت دارند، ظرفیت‌های ارزشمندی برای حل مسائل صنعت نشر ایجاد کرده‌اند. 🔸صنعت چاپ و نشر در سال‌های اخیر، هم‌زمان با گسترش فناوری‌های دیجیتال و تغییر نیازها و شیوه‌های ارتباطی مخاطبان، با فرصت‌ها و چالش‌های جدیدی روبه‌رو شده است. در چنین شرایطی، توسعه فرهنگ نوآوری و ایجاد زمینه‌ای برای تعامل میان ناشران، فناوران و صاحبان ایده می‌تواند به یافتن راهکارهای نو و ترسیم چشم‌اندازی روشن‌تر برای آینده این صنعت کمک کند. 🔸ایجاد و تقویت چنین مراکزی می‌تواند زمینه‌ساز پیوند مؤثرتر میان تجربه‌های ارزشمند فعالان باسابقه نشر و ایده‌های نوآورانه نسل جدید باشد؛ پیوندی که با تداوم، نه‌تنها به حل مسائل روز صنعت نشر کمک می‌کند، بلکه می‌تواند این صنعت فرهنگی را برای مواجهه با تحولات فردا نیز آماده‌تر و توانمندتر سازد. 🔸شرکت‌هایی که می‌توانند در هماهنگی با پدیدآورندگان، مترجمان و ویراستاران درباره موضوعات دسته اول و کاربردی تولید محتوا داشته باشند، باید حمایت شوند، همچنین می‌توان در همکاری‌ خانه کتاب و ادبیات ایران با دانشگاه‌ها، شرکت‌های پیش‌تولید یا تولید محتوا در کتاب ایجاد کرد، به‌نظرم این بخش بسیار مهم، کلاً مغفول مانده است. مهم پیش‌تولید فنی محتواست که مدیریت می‌خواهد. اگر این بخش مدیریت شود، به بخش اقتصاد نشر هم کمک می‌کند. ibna.ir/x6JK5 @ibna_official

🔰مروری بر زندگی شهید دکتر سید امیر حسین فقهی؛ شهید راه علم 🔸کارنامۀ پژوهشی فقهی نیز از نظر انتشار آثار علمی قابل توجه بود. بر اساس اطلاعات منتشرشده، او نویسنده یا همکار نویسندۀ ۱۵۸ مقاله در نشریات علمی بین‌المللی، ۳۸ مقاله در همایش‌های علمی بین‌المللی و ۹۸ مقاله در مجلات و همایش‌های علمی داخلی بود. همچنین هفت عنوان کتاب، شامل تألیف یا ترجمه، از او منتشر شده و پنج نوآوری یا اختراع نیز به نام وی به ثبت رسیده است. 🔸یکی از حوزه‌هایی که نام فقهی بیش از همه با آن شناخته می‌شود، پژوهش در زمینۀ رادیوداروها بود. رادیوداروها ترکیباتی هستند که از ایزوتوپ‌های پرتوزا در تشخیص یا درمان برخی بیماری‌ها، به‌ویژه انواعی از سرطان، استفاده می‌شوند. فعالیت‌های او در این حوزه شامل مشارکت در پروژه‌های پژوهشی مرتبط با تولید، توسعه و کاربرد این فرآورده‌ها بود و بخشی از تحقیقاتش به استفاده از فناوری‌های هسته‌ای در پزشکی اختصاص داشت. 🔸شهید فقهی در زمینۀ طراحی و توسعۀ سامانه‌های مرتبط با فناوری هسته‌ای نیز مشارکت داشت. طراحی سیستم نوترون‌رادیوگرافی صنعتی برای رآکتور اراک، طراحی و برنامه‌نویسی نرم‌افزار محاسبات مصرف سوخت رآکتورهای قدرت، طراحی فلومترهای دوفازی گاز مایع، تولید دانش فنی فولادهای مقاوم در برابر آسیب پرتویی و پژوهش دربارۀ پلیمرهای مقاوم در برابر شعله، از جمله پروژه‌هایی است که نام او در ارتباط با آن‌ها عنوان می‌شود. وی همچنین در راه‌اندازی نخستین سامانۀ پرتودهی بخش خصوصی کشور و اجرای فرایندهای مرتبط با استقرار استانداردهای بین‌المللی مدیریت کیفیت در این حوزه همکاری داشت. 🔸بخش مهمی از فعالیت‌های مدیریتی شهید فقهی به توسعۀ کاربردهای غیرانرژی فناوری هسته‌ای، به‌ویژه در حوزۀ پزشکی، صنعت و کشاورزی اختصاص داشت. وی از چهره‌های مؤثر در توسعه و بومی‌سازی رادیوداروهای تشخیصی و درمانی محسوب می‌شد؛ داروهایی که در روش‌های پیشرفتۀ تصویربرداری پزشکی نقش اساسی دارند و امکان شناسایی دقیق توده‌های سرطانی، بررسی میزان گسترش بیماری و ارزیابی روند درمان بیماران را ایجاد می‌کنند. شهید فقهی همچنین بر توسعۀ ظرفیت‌های داخلی در تولید این محصولات راهبردی تأکید داشت و تلاش‌های علمی وی در جهت کاهش وابستگی کشور به خارج در حوزه فناوری‌های پیشرفته پزشکی هسته‌ای متمرکز بود. رویکرد او بر این اصل استوار بود که دانش هسته‌ای باید در خدمت رفع نیازهای واقعی کشور، به‌ویژه در حوزۀ سلامت و درمان بیماری‌هایی مانند سرطان قرار گیرد. ibna.ir/x6JM9 @ibna_official

🔰نگاهی به چاپ تازه «در یک چشم به هم زدن»؛ والتر مرچ چگونه راز برش‌های سینمایی را فاش می‌کند؟ 🔸هر برش تصمیمی است درباره اینکه مخاطب چه چیزی را ببیند، چه چیزی را نبیند، چه زمانی اطلاعاتی را دریافت کند و چه احساسی در او شکل بگیرد 🔸نقطه اهمیت کتاب نیز در همین جاست؛ مرچ تلاش می‌کند درباره پرسش‌هایی صحبت کند که در ظاهر ساده‌اند اما در عمل، بخش مهمی از دشواری تدوین را تشکیل می‌دهند: چرا یک برش در نقطه‌ای خاص درست به نظر می‌رسد؟ چه چیزی باعث می‌شود مخاطب برش را بپذیرد؟ و تدوین‌گر چگونه میان منطق روایت، احساس شخصیت، ریتم و اطلاعات تعادل برقرار می‌کند؟ 🔸شاید مهم‌ترین امتیاز «در یک چشم به هم زدن» این باشد که تدوین را از پشت میز تدوین بیرون می‌آورد و آن را به مسئله‌ای درباره ادراک و روایت تبدیل می‌کند. هر برش تصمیمی است درباره اینکه مخاطب چه چیزی را ببیند، چه چیزی را نبیند، چه زمانی اطلاعاتی را دریافت کند و چه احساسی در او شکل بگیرد. از این منظر، تدوین نه مرحله‌ای پس از فیلمبرداری، بلکه یکی از اصلی‌ترین لحظات خلق فیلم است. ibna.ir/x6JDb @ibna_official

🔰بر پایه کتاب «زندگی‌نامه پیامبر(ص)» تصحیح امیرحسین خُنجی؛ سیره پیامبر رحمت(ص)از ولادت تا سال‌های جوانی 🔸گزارش میلاد پیامبر بر پایه کتاب «زندگی‌نامه پیامبر» (جزء سوم تاریخ بلعمی موسوم به تاریخ‌نامه طبری) تصحیح امیرحسین خُنجی است 🔸تاریخ طبری یک اثر جامع و گسترده است که تاریخ جهان را از آغاز خلقت تا سال ۳۰۲ هجری پوشش می‌دهد. این کتاب به ترتیب زمانی به رویدادهای مختلف تاریخی، از جمله دوران پیامبران، دوران خلفای راشدین، دوران امویان و عباسیان می‌پردازد. طبری در نگارش این اثر از منابع مختلفی استفاده کرده است، از جمله روایات و احادیث مختلف، نوشته‌های تاریخی پیشینیان، و شفاهیات و روایات مردمی. 🔸به همین دلیل، تاریخ طبری به عنوان یک منبع مهم و ارزشمند در مطالعات تاریخی در جهان اسلام شناخته می‌شود. نکته مهم در مورد تاریخ طبری این است که او تلاش کرده تا حوادث را به صورت بی‌طرفانه و دقیق ثبت کند و برای این منظور، گاهی اوقات روایات مختلف و متناقضی از یک رویداد را نیز آورده است. این ویژگی باعث شده تا تاریخ طبری به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تاریخی در مطالعات اسلامی به شمار آید. ibna.ir/x6JKB @ibna_official

🔰ابراهیم حسن‌بیگی در گفت‌وگو با ایبنا: نویسندگان حوزه انقلاب به بستر دوران حکومت پهلوی محدود نشوند 🔸ابراهیم حسن‌بیگی به بهانه انتشار رمان جدیدش با نام «زخم زمین» گفت: نویسندگان حوزه انقلاب اسلامی باید تنها خود را محدود به بیان ظلم و ستم‌های دوران پهلوی نکنند و لازم است به بحران‌هایی که توسط برخی سودجویان اقتصادی یعنی کرم‌های سیاه این داستان امروز شاهد آنها هستیم نیز توجه داشته باشند. 🔸بسیاری از رمان‌های حوزه انقلاب اسلامی ارزش فیلم شدن را دارند و می‌توان سریال‌های خوبی را بر پایه آنها خلق کرد ولی متاسفانه صداوسیما در این زمینه کم‌کاری دارد. به عنوان نمونه در رمان «شب ناسور» خود اوج شکنجه‌ها و رذالت‌های ساواک را نشان دادم و از همان دوران نگارش رمانم اطمینان داشتم می‌تواند به یک سریال تبدیل شود ولی پیگیری‌هایم بی‌نتیجه ماند. این درحالی است که بارها اتفاق افتاده رمان‌ها و داستان‌های بسیار ضعیف را به سریال تبدیل می‌کنند که بینندگان زیادی هم ندارند. 🔸داستان من حکایت تاریخ یک ملت تحت سلطه نظام شاهنشاهی است و به مسئله زمین و زمین‌خواری پرداخته‌ام. این زمین‌خواری در استان گلستان به نوعی زندگی‌خواری بوده چون تمام دارایی اهالی آن منطقه از کشاورزی و زمین فراهم می‌شده است. بزرگترین کارخانه شالیکوبی گرگان که در خیابان ولیعصر کنونی قراردارد متعلق به رضا شاه بوده و شیوه وی نیز در مصادره به گونه ای بوده که یک تشکیلات نظامی اسناد متعلق به مردم را بررسی می کردند و با بهانه‌هایی سند را به نام شاه ثبت می‌کردند. در کتاب «دو روایت از یک عکس» هم اشاره کرده‌ام که وقتی شاه به جنوب می‌رفت در راه شبی در اصفهان ماند و همان‌جا دستور داد یک محضردار بیاید و تمام املاکش را به نام پسرش سند بزند در حالیکه مردم آن قدر در فشار اقتصادی بودند که عده‌ای غذایی به نام «ژمق» می‌خوردند با تفاله تخم پنبه تهیه می‌شد. ibna.ir/x6JBB @ibna_official

🔰به مناسبت سالروز ولادت حضرت امام جعفر صادق(ع)؛ حلقه دانشی هدایت از بعثت تا ظهور 🔸فعالیت‌های امام صادق(ع) را باید بخشی از آماده‌سازی تاریخی جامعه برای دوران غیبت و آینده امامت دانست. ایشان در روزگاری که هنوز غیبت آغاز نشده بود، با تبیین حقیقت امامت، بیان دشواری‌های آینده و تأکید بر پایداری مؤمنان، جامعه را برای دوره‌ای آماده می‌کرد که دسترسی مستقیم به امام برای همگان ممکن نباشد. 🔸پیامبر اکرم فقط برای ساختن یک جامعه کوچک در مکه و مدینه نیامده است. مخاطب رسالت او، تاریخ بشر است. دین او افق جهانی دارد و قرآن برای حرکت آن، یک آینده ترسیم کرده است. این بسیار مهم است که بدانیم: اسلام در منطق قرآن، یک حادثه تاریخی نیست؛ یک جریان تاریخی است. بعثت، نقطه آغاز این جریان بزرگ و سرنوشت‌ساز است؛ اما پایان آن نیست. 🔸پیامبر اعظم(ص) آمد تا یک حقیقت را در تاریخ مستقر کند؛ حقیقتی که باید بماند، گسترش پیدا کند، نسل به نسل منتقل شود و سرانجام ظرفیت ظهور جهانی پیدا کند. پس وقتی از پیامبر سخن می‌گوییم، نباید فقط به گذشته نگاه کنیم. 🔸 اگر نبوت پایان می‌یابد، هدایت پایان نمی‌یابد. اینجاست که مفهوم امامت معنا پیدا می‌کند. امامت، ادامه راه نبوت است، نه آغاز راهی دیگر. 🔸امامت را اگر فقط به جانشینی سیاسی پیامبر تقلیل بدهیم، عمق آن را از دست داده‌ایم. امامت یعنی اینکه هدایت نبوی در متن تاریخ تا مقصد نهایی خود استمرار پیدا کند. به عبارت روشن‌تر، پیامبر خدا راه را گشود و حق و حقیقت را آورد؛ امام راه را در تاریخ نگه داشت و اجازه نداد حقیقت در کشاکش قدرت‌ها، تحریف‌ها و جهل‌ها گم شود. 🔸درست در کنار مفهوم ولایت و امامت، مفهوم امت نیز معنا پیدا می‌کند. پیامبر فقط مؤمنان پراکنده تربیت نکرد؛ امت ساخت. انسان‌هایی را از قبایل، نژادها و گروه‌های مختلف گرد آورد و آنان را زیر پرچم توحید قرار داد. میان مهاجر و انصار برادری برقرار کرد و جامعه‌ای ساخت که قرار بود حامل یک رسالت بزرگ باشد. 🔸پیامبر اکرم(ص) در راستای آینده‌سازی و تحقق وعده الهی مبنی بر غلبه اسلام بر سایر ادیان، شروع به جامعه‌سازی کرد و ساختار اجتماعی قدرت را مورد توجه قرار داد. در این راستا، آن حضرت در مدینه منوره جامعه اسلامی را بنا نهاد و دولت تشکیل داد.قضاوت کرد، پیمان بست، اقتصاد و روابط اجتماعی راسامان داد، از جامعه دفاع کرد و برای امنیت مردم برنامه داشت. ibna.ir/x6JMF @ibna_official

🔰به مناسبت سالروز ولادت پیامبر گرامی اسلام(ص)؛ صالحی: حضرت رسول(ص) از مسیر صلح حدیبیه به فتح مکه رسید 🔸صالحی: پیامبر ما نه عصای موسی داشت که دریا را بشکافد و نه نفس مسیحایی داشت که مرده را زنده کند. معجزه رسول خدا(ص) قرآن کریم بود؛ یعنی بر اساس «أفَلا یَتَفَکَّرُونَ»، «أفَلا یَعْقِلُونَ» و «أفَلا یَتَدَبَّرُونَ» عمل می‌کردند. 🔸صالحی با اشاره به ویژگی عقلانی و تدبیری سیره پیامبر(ص) گفت: «پیامبر ما نه عصای موسی داشت که دریا را بشکافد و نه نفس مسیحایی داشت که مرده را زنده کند. معجزه رسول خدا(ص) قرآن کریم بود؛ یعنی بر اساس «أفَلا یَتَفَکَّرُونَ»، «أفَلا یَعْقِلُونَ» و «أفَلا یَتَدَبَّرُونَ» عمل می‌کردند. اسلام به عنوان دین خاتم‌الادیان و رسول خدا به عنوان خاتم‌الانبیاء، عقل را مبنای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری قرار دادند.» 🔸وی در ادامه، با اشاره به ماجرای صلح حدیبیه تصریح کرد: «حضرت رسول(ص) وقتی در حدیبیه دید که امکان مقابله وجود ندارد، صلح حدیبیه را پذیرفت. یعنی وقتی ضعیف هستی، خودت و اطرافیانت را نجات بده، ولی بعد برو خودت را بساز، قوی کن و بعد بیا و مکه را فتح کن.» 🔸رئیس بنیاد ایران‌شناسی تأکید کرد: «تازه در فتح مکه، دل‌ها را نیز فتح کرد؛ شمشیر نبود که گردن‌ها را بزند.» 🔸وی خاطرنشان کرد: «در شرایط فعلی نیز باید اسوه ما رسول‌الله(ص) و تاریخ خودمان باشد.» 🔸صالحی همچنین در ادامه گفت‌وگو، در تشریح ضرورت توجه به عقلانیت، تدبیر و هوشمندی در تصمیم‌گیری، تأکید کرد: «در هر زمان و در هر شرایطی عقل حکم می‌کند که باید بر اساس عقلانیت، هوشمندی و تدبیر عمل کرد.» ibna.ir/x6JMX @ibna_official

🔰گفت‌وگو با شرمین نادری درباره‌ی «بعد از خواندن پاره نکردیم»؛ رباب را از میان چمدانی پر از نامه پیدا کردم 🔸شرمین نادری در «بعد از خواندن پاره نکردیم» که در نشر خوب منتشر شده، از دل چمدانی پر از نامه، زندگی زنی به نام رباب دیده‌بان و بخشی از تاریخ اجتماعی زنان ایران را روایت کرده است. او در این گفت‌وگو از قصه‌گویی، حافظه‌ی خانوادگی و سال‌هایی می‌گوید که صرف خواندن و کنار هم گذاشتن این نامه‌ها کرده است. 🔸ما با مجموعه نامه‌های زنی به نام «رباب» روبه‌رو هستیم. چیزی که برای من شگفت‌انگیز بود این بود که او با وسواس عجیبی همه نامه‌هایی را که برایش آمده نگه داشته بود؛ اما فقط این نبود. نامه‌هایی را هم که خودش برای دیگران نوشته بود، قبل از ارسال پاک‌نویس یا حتی چرک‌نویس کرده و نسخه‌هایش را نگه داشته بود. همین باعث شد بتوانم هم آنچه را شنیده بود دنبال کنم و هم آنچه را خودش گفته بود. این برای یک پژوهشگر واقعاً یک گنج است. اما نکته جالب‌تر این بود که همسرش، که یکی از شخصیت‌های اصلی کتاب است، در بسیاری از نامه‌ها یک جمله تکراری می‌نوشت: «بعد از خواندن پاره کنید.» یا می‌نوشت: «مواظب باشید کسی این نامه را نبیند.» 🔸این کتاب خیلی زمان برد؛ فکر می‌کنم چیزی حدود ده یا دوازده سال درگیرش بودم. فقط خواندن نامه‌ها نزدیک هفت سال طول کشید. از قبل از دوران کرونا شروع کرده بودم و آرام‌آرام پیش رفتم. دلیلش هم این بود که من از قبل شیفته اسناد و نامه‌های قدیمی بودم. حتی پیش از این کتاب، پروژه دیگری روی دفتر خاطرات زنی به نام «افسر راجی» انجام داده بودم. او در سال ۱۳۲۰ هر شب خواب‌هایش را می‌نوشت. برای من این دفتر خاطرات فوق‌العاده جذاب بود، چون خواهرش هنگام زایمان از دنیا رفته بود و افسر تقریباً هر شب او را در خواب می‌دید و خواب‌هایش را ثبت می‌کرد؛ انگار می‌خواست از دل رؤیاها معنایی پیدا کند. برای شناختن او، فقط به همان دفتر خاطرات اکتفا نکردم. جاهای مختلف رفتم، سراغ آدم‌هایی را گرفتم که ممکن بود او را بشناسند، حتی قبر خواهرش را پیدا کردم تا تصویر کامل‌تری از زندگی‌اش به دست بیاورم. آن پروژه منتشر شد، اما همیشه احساس می‌کنم می‌توانست بهتر از این باشد. با این حال، همان تجربه باعث شد دوستانم بدانند که من به اسناد شخصی، نامه‌ها و خاطرات علاقه ویژه‌ای دارم. 🔸وقتی نامه‌ها را دقیق‌تر خواندم، فهمیدم فقط با نامه‌های شخصی یک زن روبه‌رو نیستم. کنار نامه‌ها، اسناد استخدام، مدارک اداری و نامه‌هایی وجود داشت که برای همسرش نوشته بود. آنجا بود که با نام «حبیب‌الله حکمت» روبه‌رو شدم. از همان اسم «حکمت» حدس زدم شاید نسبتی با خاندان حکمت داشته باشد. بعد با بررسی اسناد، نام پدر حبیب را پیدا کردیم و متوجه شدیم پدر او و علی‌اصغر حکمت پسرعمو بوده‌اند. از آنجا به بعد، ماجرا مدام گسترده‌تر شد. کم‌کم با شخصیت‌های دیگری آشنا شدیم؛ افرادی مثل مشارالدوله حکمت که رباب نامه‌های متعددی برای او نوشته بود. او در مقطعی وزیر پست و تلگراف بود و طبق اسناد، همان کسی بود که زمینه استخدام رباب را فراهم کرده بود. ibna.ir/x6JwY @ibna_official

🔰به مناسبت هفته قزوین؛ قزوین‌پژوهی نیازمند خوانشی تازه و رهایی از تکرار 🔸 مرتضی میرزاحسینی پژوهشگر قزوینی گفت: آنچه به نظرم پژوهشگران قزوینی در امر مطالعه و پژوهش به آن گرفتار شده‌اند، مسئله کلی‌گویی و تکراری‌گویی است. 🔸مرتضی میرزاحسینی در پاسخ به این پرسش که «قزوین‌پژوهی به‌عنوان یک جریان پژوهشی از چه زمانی شکل گرفت و مهم‌ترین مراحل تحول آن چه بوده است؟» گفت: در یک چشم‌انداز تاریخی هر کوششی که به خوانش محیط و جامعه و ارزش‌های فرهنگی قزوین انجامیده زیرعنوان قزوین‌پژوهی قرار می‌گیرد. اگرچه این عنوان محصول دوران جدید است اما با نگاهی مدرن به دستاوردهای تاریخی در این حوزه می‌توان تمام کوشش‌های انجام شده را تحت این عنوان معرفی کرد. از اولین کوشش‌های درونی همچون «التدوین امام رافعی» و «آثارالبلاد و اخبار العباد زکریای قزوینی» گرفته تا سرآمد تاریخ نگاران مستوفی و تلاش‌های معاصر همچون «مینودرِ» مرحوم گلریز و دیگران، همگی در این دسته‌بندی قرار می‌گیرند. البته نظرات مختلفی در این زمینه وجود دارد که از حوصله این بحث خارج است. 🔸وی در پاسخ به پرسش «تأثیرگذارترین قزوین‌پژوهان از گذشته تا امروز» اذعان کرد: از قله‌های رفیع و پیشگامان پیشرو در این سنت همان‌طور که قبل‌تر عرض کردم باید به رافعی اشاره کنم؛ نگاه پیشرو در معرفی ساختار شهر تاریخی از محلات گرفته تا قنوات و گورستان‌ها و درهم تنیدگی این ساختار از جمله مواردی است که در زمانه‌ او واجد مدرنیت قابل تاملی بوده است. 🔸میرزاحسینی در پاسخ به این پرسش که « آیا در روایت‌های تاریخی مربوط به قزوین با تحریف، افسانه‌سازی، بزرگ‌نمایی یا تکرار مطالب بدون بررسی منابع مواجه هستیم؟» گفت: این سوال جای تامل و درنگ فراوان دارد. در شرایطی که مرجعیت علمی و فرهنگی متاسفانه از سوی حاکمیت به قشر بی‌اطلاع واگذار شده بیم این می‌رود که این بدعت‌های جبران‌ناپذیر بر هویت و اصالت شهر خدشه وارد کرد. اخیرا دستگاه‌های فرهنگی، تولید محتوا را به اصحاب فضای مجازی واگذار کرده‌اند. برای مثال مکان مسجد جامع را همان آتشکده ساسانی معرفی می‌کنند که با هیچ سند و مدرکی همخوانی ندارد. این کلیپ‌ها از سوی چندصدهزار نفر دیده می‌شوند و اصلاح آن تقریبا نشدنی است و در دراز مدت اثر خود را نشان خواهد داد. هر روایت ناصحیحی در این شهر از سوی عده‌ای برای جلب توجه در حال انتشار است. برخی آگاهانه و برخی براساس ناآگاهی. متاسفانه شاهد این هستیم که رفته‌رفته این افسانه‌سرایی‌ها به متون هم راه پیدا کرده که خطر بسیار بزرگی است. 🔸میرزاحسینی در پاسخ به این پرسش که « آیا در روایت‌های تاریخی مربوط به قزوین با تحریف، افسانه‌سازی، بزرگ‌نمایی یا تکرار مطالب بدون بررسی منابع مواجه هستیم؟» گفت: این سوال جای تامل و درنگ فراوان دارد. در شرایطی که مرجعیت علمی و فرهنگی متاسفانه از سوی حاکمیت به قشر بی‌اطلاع واگذار شده بیم این می‌رود که این بدعت‌های جبران‌ناپذیر بر هویت و اصالت شهر خدشه وارد کرد. اخیرا دستگاه‌های فرهنگی، تولید محتوا را به اصحاب فضای مجازی واگذار کرده‌اند. برای مثال مکان مسجد جامع را همان آتشکده ساسانی معرفی می‌کنند که با هیچ سند و مدرکی همخوانی ندارد. این کلیپ‌ها از سوی چندصدهزار نفر دیده می‌شوند و اصلاح آن تقریبا نشدنی است و در دراز مدت اثر خود را نشان خواهد داد. هر روایت ناصحیحی در این شهر از سوی عده‌ای برای جلب توجه در حال انتشار است. برخی آگاهانه و برخی براساس ناآگاهی. متاسفانه شاهد این هستیم که رفته‌رفته این افسانه‌سرایی‌ها به متون هم راه پیدا کرده که خطر بسیار بزرگی است. ibna.ir/x6JN2 @ibna_official

🔰مسئله خریدن و نخواندن کتاب -۲ پارادوکس خرید کتاب؛ از آگاهی تا توهم دانایی 🔸سمیه توحیدلو، جامعه‌شناس معتقد است، فردی که کتابی را خریداری می‌کند، حتی اگر فرصت خواندن آن را نداشته باشد، امکان این کار در آینده را برای خود حفظ کرده است. 🔸خریدن کتاب و نخواندن آن پدیده‌ای فراگیر است و نمی‌توان آن را صرفاً به‌عنوان یک رفتار منفی یا نشانه ضعف فرهنگی ارزیابی کرد. در بسیاری از جوامع، افرادی وجود دارند که کتاب می‌خرند و حتی کتابخانه‌های شخصی بزرگی دارند، اما بخشی از کتاب‌ها هنوز خوانده نشده است. باید میان خرید کتاب، داشتن کتاب، خواندن کتاب و مطالعه عمیق و مستمر تمایز قائل شد. خرید کتاب علاوه‌بر کارکرد مطالعه، دارای کارکردهای هویتی، نمادین، خانوادگی و حتی آینده‌نگرانه است. فردی که کتابی را خریداری می‌کند، حتی اگر فرصت خواندن آن را نداشته باشد، امکان مطالعه در آینده را برای خود حفظ کرده است. 🔸کتاب و کتابخانه کارکردی فراتر از انتقال اطلاعات دارند. عنوان کتاب‌هایی که در یک خانه وجود دارد، بخشی از فضای هویتی آن خانواده را شکل می‌دهد. حتی اگر همه کتاب‌ها خوانده نشده باشند، حضور آن‌ها در محیط خانه به اعضای خانواده، به‌ویژه کودکان، این پیام را منتقل می‌کند که کتاب و دانش بخشی از زندگی روزمره خانواده است. در اینجا مسئله الزاماً دانایی نیست، بلکه هویت و سبک زندگی نیز مطرح است. خانواده‌ای که بخشی از فضای خانه خود را به کتاب اختصاص می‌دهد، به‌شکل نمادین اعلام می‌کند که علم، آگاهی و مطالعه برای آن خانواده ارزشمند است. 🔸پدیده کتاب خریدن و نخواندن را نمی‌توان با وجوه مثبت یا منفی توضیح داد. کتاب هم‌زمان کالایی اقتصادی، رسانه‌ای فرهنگی، ابزار انتقال دانش، عنصر هویت‌ساز و حتی نمادی از آینده‌نگری است. کتاب خوانده‌ نشده ممکن است در یک موقعیت نشانه تعلل باشد و در موقعیتی دیگر نشانه میل فرد به دانستن و ساختن آینده. مسئله مهم‌تر این است که جامعه نباید در واکنش به وجود کتاب‌های نخوانده، به سمت کتاب نخریدن حرکت کند؛ خرید کتاب هم نباید جایگزین مطالعه تلقی شود. سیاست فرهنگی مطلوب، سیاستی است که هم اقتصاد کتاب و نشر را حفظ کند و هم فاصله میان داشتن کتاب و خواندن و فهمیدن آن را کاهش دهد. ibna.ir/x6JDh @ibna_official