🔰نگاهی به کتابِ «حدیث آرزومندی»؛ توهّم چیست؟ تخیّل چیست؟ کتاب خوب – زندگی سعادتمند – ۹ 🔸به نظرِ آرنت، آیشمان، از واقعیت بُریده و به جایِ آن معجونی از پندارهایِ غیرعقلانی را در سر پرورانده بود و نمی‌توانست آنچه بر سرِ قربانیان می‌آورد را تجسم کند، و درد و رنجی را که آنها تحمل می‌کرده‌اند، فهم کند. در حقیقت:«ضعفِ اخلاقیِ آیشمان در ناتوانی او از اندیشیدن از نظرگاه دیگران و، بنابراین، در ناتوانیِ او از اصلِ اندیشیدن بود.» 🔸مصطفی ملکیان در کتابِ «حدیث آرزومندی» و در مقاله‌ای با نام «تخیّل آری، توهّم نه» و با اشاره به آرایِ اندیشمندانی همچون؛ سیمون وی، آیریس مارداک و هانا آرنت، به تفاوت‌هایِ میانِ این دو مفهوم (توهّم و تخیّل) پرداخته و، آفات و ضررهایِ اخلاقیِ گسترده‌شدنِ توهّمات را در زندگیِ انسان بیان می‌کند. او توهّم را بزرگترین دشمن و مانعِ اخلاقی‌زیستن، و تخیّل را بزرگترین یار و مُمِدّ زندگیِ اخلاقی می‌داند، زیرا تخیّل انسان را به واقعیت‌ها نزدیک، و توهّم او را از واقعیت‌ها دور می‌کند:«ما از تخیّل خود، نه برای گریختن از جهان، که برای پیوستن به آن بهره می‌جوییم.» 🔸به باورِ ملکیان، وقتی ما با هنر و زیبایی سر و کار داریم، هرچه ادراک ما از زیبایی بیشتر شود، درجه‌یِ لذتِ ما شدت می‌یابد، و هر چه کمتر زیبایی را درک کنیم، کمتر لذت می‌بریم. بیشترِ کسانی که اهلِ ویرانگری، نزاع، تخریب، مناقشه و در یک کلمه "خشونت" هستند، از لذت، کمتر بهره برده‌اند. هرچه ما از لذت بیشتر بهره ببریم، استعدادِ صلح و آشتی در ما بیشتر می‌شود، و هرچه درد و رنجِ ما بیشتر شود، استعدادِ خشونت در ما افزایش می‌یابد. انسان‌ها هرچه هنرمندانه‌تر زندگی کنند و با هنر انس داشته باشند، بیشتر اهلِ مدارا و تحملِ مخالف خواهند بود، و انسان‌ها به میزانی که تخیلِ قوی‌تری دارند، هنرمندترند ibna.ir/x6JSC @ibna_official

🔰به مناسبت ۱۳ شهریور روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی؛ از «توسعه به مثابه آزادی» تا «تحقیق ماللهند» 🔸آمارتیا سن: بیرونی عمده عمر خود را در دنیای قرن یازدهم مصروف اعتلای درک متقابل و تسامح کرد 🔸برای آمارتیا سن، آزادی فقط یک مفهوم سیاسی یا اقتصادی نیست؛ آزادی با امکان انتخاب، استدلال و مشارکت در زندگی عمومی پیوند دارد. برای بیرونی نیز دانش بدون تحقیق، مشاهده، مقایسه و مراجعه به منبع معتبر معنایی ندارد. شاید به همین دلیل باشد که بازخوانی بیرونی در کنار آثار آمارتیا سن می‌تواند افقی تازه برای مخاطب امروز بگشاید. 🔸آمارتیا سن در کتاب مشهور خود، «توسعه به مثابه آزادی»، توسعه را صرفاً با رشد اقتصادی، افزایش درآمد یا انباشت ثروت یکسان نمی‌گیرد. در منظومه فکری او، توسعه با گسترش آزادی‌های واقعی انسان‌ها پیوند دارد؛ آزادی‌هایی که امکان انتخاب، مشارکت، گفت‌وگو و زندگی انسانی‌تر را فراهم می‌کنند. همین پیوند میان آزادی، عقلانیت و امکان گفت‌وگو، یکی از راه‌های ورود به جهان فکری سن و درک توجه او به شخصیت‌هایی مانند ابوریحان بیرونی است.توسعه به مثابه آزادی از مهم‌ترین آثار سن در تبیین نسبت آزادی، نهادهای اجتماعی و توسعه انسانی به شمار می‌رود. 🔸در روزگاری که سخن گفتن از گفت‌وگوی تمدن‌ها گاه به مجموعه‌ای از شعارهای کلی فروکاسته می‌شود، تجربه علمی ابوریحان بیرونی یادآور معنای دقیق‌تر گفت‌وگوست: گفت‌وگو پیش از هر چیز، نیازمند شناخت است؛ و شناخت نیز بدون فروتنی علمی، آموختن زبان دیگری و مراجعه مستقیم به آثار و اندیشه‌های او ممکن نیست. 🔸این همان میراثی است که می‌توان در پیوند میان تحقیق ماللهند ابوریحان بیرونی و آثاری چون توسعه به مثابه آزادی و هویت و خشونت آمارتیا سن بازخوانی کرد؛ میراثی که در مرکز آن، آزادی از جهل، رهایی از تعصب و شجاعت فهم جهانی پیچیده‌تر از تصویرهای ساده‌شده ما قرار دارد. ibna.ir/x6JRR @ibna_official

🔰نگاهی به بازگشت کریستوفر نولان به اسطوره، ادبیات و سینمای حماسی؛ «اودیسه»؛ شورش نولان علیه هالیوودِ فرمول‌زده 🔸«اودیسه» طی سه هزار سال، فقط یک متن ادبی نباشد و به نقشه راه تمدن غرب تبدیل شود. از ویرژیل و دانته گرفته تا شکسپیر، گوته، جیمز جویس و حتی نویسندگان معاصر، همه به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم زیر سایه هومر ایستاده‌اند. هر جا سخن از سفر، بازگشت، هویت یا رویارویی انسان با سرنوشت بوده، ردپای اودیسئوس نیز دیده شده است. 🔸اگر «ایلیاد» حماسه نبرد است، «اودیسه» حماسه انسان است. در این منظومه، هیولاها فقط موجودات افسانه‌ای نیستند. سیکلوپ، قدرت بی‌چشم‌انداز است. سیرن‌ها، وسوسه‌هایی هستند که انسان را از مقصد دور می‌کنند. دریا، آشوب جهان است و خانه، آرزویی است که هرچه بیشتر به آن نزدیک می‌شوی، دورتر به نظر می‌رسد. 🔸همین ویژگی باعث شده است که «اودیسه» طی سه هزار سال، فقط یک متن ادبی نباشد و به نقشه راه تمدن غرب تبدیل شود. از ویرژیل و دانته گرفته تا شکسپیر، گوته، جیمز جویس و حتی نویسندگان معاصر، همه به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم زیر سایه هومر ایستاده‌اند. هر جا سخن از سفر، بازگشت، هویت یا رویارویی انسان با سرنوشت بوده، ردپای اودیسئوس نیز دیده شده است. 🔸نخستین چیزی که در «اودیسه» جلب توجه می‌کند، مقیاس فیلم است؛ مقیاسی که مدت‌ها بود در سینمای هالیوود کمتر دیده می‌شد. اینجا عظمت فقط به معنای بودجه بیشتر یا صحنه‌های شلوغ‌تر نیست. عظمت، در نگاه نولان، از احترام به جهان داستان می‌آید. در دورانی که بسیاری از بلاک‌باسترها در استودیوهای محصور و میان پرده‌های سبز متولد می‌شوند، او همچنان به فیلم‌برداری در لوکیشن‌های واقعی، استفاده از دوربین‌های آیمکس و تکیه بر جلوه‌های عملی وفادار مانده است. 🔸شاید مهم‌ترین دستاورد «اودیسه» اصلاً در خود فیلم نباشد، بلکه در یادآوری یک حقیقت فراموش‌شده باشد؛ اینکه مخاطب امروز، برخلاف تصور رایج، از روایت‌های بزرگ خسته نشده است. آنچه او را خسته می‌کند، تکرار است؛ نه اسطوره. هنوز هم می‌توان داستانی سه‌هزارساله را برای انسان قرن بیست‌ویکم روایت کرد، اگر فیلمسازی باشد که به قدرت روایت ایمان داشته باشد. کریستوفر نولان چنین ایمانی دارد ibna.ir/x6JRF @ibna_official

🔰کتاب «مرقع عمادالکتاب» رونمایی شد؛ عمادالکتاب؛ حلقه وصل خوشنویسی قاجار و دوره معاصر 🔸آیین رونمایی از کتاب «مرقع عمادالکتاب»، مجموعه‌ای از آثار عمادالکتاب، هنرمندی که حلقه وصل خوشنویسی قاجار و دوره معاصر بود، با حضور هنرمندان خوشنویس و علاقه‌مندان به فرهنگ و هنر در قزوین برگزار شد 🔸یکی از ویژگی‌های خط عمادالکتاب، تنوع شیوه‌های اوست. البته در برخی شیوه‌ها موفق‌تر و در برخی ضعیف‌تر بود، اما یک اثر خوب و تراز اول از یک خوشنویس می‌تواند جایگاه واقعی او را نشان دهد. من یک صفحه از کتابت عمادالکتاب دیدم که از نظر کیفیت با آثار استادانی مانند سلطان‌محمد حسین شیرازی قابل مقایسه بود و حتی از نظر کرسی‌بندی به نظرم قوی‌تر می‌رسید. 🔸عمادالکتاب پنج سال در دوران مشروطه در زندان بوده و در سال سوم حبس، تصویری از چهره‌ خود کشیده که در همین کتاب منتشر شده است. 🔸کمتر چهره‌ای در تاریخ هنر و خوشنویسی ایران به اندازه عمادالکتاب زمینه داستان‌پردازی دارد. زندگی او پر از فراز و نشیب است؛ از سختی‌های دوران کودکی و از دست دادن پدر و مادر گرفته تا مهاجرت‌های متعدد، سفر به عتبات و حضور در دوره تحولات اجتماعی ایران. ibna.ir/x6JSV @ibna_official

🔰پدافند غیرعامل در مترو؛ پروژه‌ای پیچیده و بزرگ در ایستگاه قیطریه ضدمیکروبی و شیمیایی 🔸ایستگاه چهارم پناهگاه‌هایی بودند که در صنایع دفاع کار می‌کردند و مشاور مترو شدند. قرار شد ایستگاه قیطریه را کاملاً طراحی کنیم. از تمام کارخانه‌هایی که تجهیزات می‌ساختند بازدید کردیم. مثلاً درهای ضدشیمیایی و ضدمیکروبی، فیلترهای ضد فشار، همه را. ایستگاه را بر اساس بتن استفاده‌شده و سایر مواردش بررسی کردند... 🔸کتاب سیر شکل‌گیری مترو را از دوره قاجار دنبال می‌کند و سپس به دوره پهلوی، شکل‌گیری طرح مترو در دهه ۱۳۵۰، انقلاب اسلامی، دوران جنگ و سال‌های بعد می‌پردازد. در این مسیر، مشکلاتی مانند کمبود امکانات، شرایط جنگی، دشواری‌های فنی، خروج برخی متخصصان خارجی و نیاز به تربیت نیروهای داخلی مطرح می‌شود. از نکات قابل توجه کتاب، تأکید بر توان مهندسان و متخصصان ایرانی است. مولف نشان می‌دهد که چگونه پروژه‌ای پیچیده و بزرگ، با وجود مشکلات فراوان، به تدریج به سمت استفاده بیشتر از دانش و توان داخلی حرکت کرد. به همین دلیل، کتاب را می‌توان علاوه بر تاریخ مترو، روایتی از تجربه، تلاش، پیشرفت و خودباوری در یک پروژه بزرگ ملی دانست. 🔸سعید فخرزاده، مولف این اثر،تلاش کرده است تجربه مدیران، مهندسان و افرادی را که در مراحل مختلف پروژه متروی تهران نقش داشته‌اند ثبت و روایت کند. در نشست نقد و بررسی کتاب نیز فخرزاده توضیح داده است که مترو در نگاه اول ممکن است تنها یک پروژه عمرانی به نظر برسد، اما در واقع پروژه‌ای پیچیده و فناورانه است که حاصل تلاش چند نسل از مهندسان، مدیران و کارگران بوده است. انتشارات سوره مهر ناشر این اثر است و کتاب در سال ۱۴۰۴ منتشر شده است. موضوع اصلی کتاب، تاریخچه متروی تهران و فراز و نشیب‌های ساخت آن است؛ اما مولف در کنار مسائل فنی، به موضوعاتی مانند مدیریت پروژه، مشکلات دوران جنگ، حضور مشاوران خارجی، شکل‌گیری توان مهندسی داخلی و روند بومی‌سازی تجهیزات نیز توجه دارد. ibna.ir/x6JT5 @ibna_official