🔰یادداشتی به بهانه زادروز ساعد باقری؛ آن‌که شعر را سرود، شناخت و به نسل ما آموخت 🔸آموزگاری ساعد باقری را باید جدی گرفت. آموزش شعر نزد او صرف انتقال اطلاعات درباره شاعران و دوره‌های ادبی نیست؛ آموزش، تربیت نوعی «نگاه» به شعر است. شاگرد باید بیاموزد چگونه شعر را بخواند، چگونه موسیقی آن را بشنود، چگونه زبان را تشخیص دهد و چگونه میان شعرِ متکی بر تجربه و شعری که صرفاً از کنار هم نشاندن واژه‌ها ساخته شده است، تمایز بگذارد 🔸ساعد باقری از نسلی است که شعر فارسی را نه مجموعه‌ای از نام‌ها و محفوظات تاریخی، بلکه یک نظام زنده زبانی و فکری تلقی کرده است. محفوظات گسترده او از شعر فارسی، زمانی اهمیت پیدا می‌کند که بدانیم این حافظه صرفاً برای نقل بیت‌ها و استنادهای ادبی به کار نیامده، بلکه در خدمت تحلیل و تشخیص قرار گرفته است. دانستن شعر، زمانی به دانش ادبی تبدیل می‌شود که بتوان میان وزن و معنا، موسیقی و عاطفه، زبان و تصویر، سنت و نوآوری رابطه برقرار کرد. 🔸وجه شاعری ساعد باقری نیز در همین منظومه قابل بررسی است. شاعری او از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی‌اش جدا نیست. تجربه او با زبان، شعر و ترانه، او را در موقعیتی قرار داده که بتواند میان میراث کلاسیک شعر فارسی و نیازهای زبانی انسان معاصر گفت‌وگو برقرار کند. اهمیت این رویکرد در روزگاری که گاه نوگرایی با گسست از سنت اشتباه گرفته می‌شود، دوچندان است. ibna.ir/x6JTy @ibna_official

🔰نگاهی به رمان به رنگ سرخ نوشته نعیم صدفی؛ سفر به قلب روزهای پرالتهاب 🔸رمان «به رنگ سرخ» اثر نعیم صدفی، سفری است به قلب روزهای پرالتهاب آغاز انقلاب و تقابل میان آرمان‌های پاک و کشش ویرانگر قدرت. در این روایت چندلایه، داستانِ «یاور» و گروه «یاوران همیشه خلق» گره می‌خورد تا پرسشی بنیادین را مطرح کند: وقتی انسانی به اسطوره سیاسی تبدیل می‌شود، چه بر سرِ «خودِ» او می‌آید؟ اثری که در آن واقعیت‌های تاریخی، چهره‌های مستند و تخیل، در هم می‌آمیزند تا تکرار تاریخ و چرخه خشونت را به تصویر بکشند 🔸دامنه تاریخی اثر تنها به روزهای انقلاب نزدیک نیست. رمان در مقاطعی نقبی به روزگار ناصرالدین‌شاه می‌زند و گذشته‌ای دورتر را به جهان داستان فرا می‌خواند. یکی از این مسیرها، با تصویری تاریخی و رازآلود پیوند پیدا می‌کند؛ تصویری که در آن ماجرای فلک شدن زنی به ثبت رسیده است که تصویر مجازات شدن او حتی به روزگار کنونی ما در اینترنت نیز رسیده است. این تصویر و تلاش برای رمزگشایی از آن، یکی از لایه‌های دیگر روایت را شکل می‌دهد و گذشته را از یک پس‌زمینه تاریخی صرف بیرون می‌آورد. تاریخ در «به رنگ سرخ» تنها چیزی نیست که پشت سر گذاشته شده باشد؛ گذشته همچنان در زمان حال حضور دارد، بازمی‌گردد و گاه در قالب یک تصویر، یک نام یا روایتی فراموش‌شده، خود را به اکنون تحمیل می‌کند. ibna.ir/x6JMd @ibna_official

🔰نگاهی به رمان به رنگ سرخ نوشته نعیم صدفی؛ سفر به قلب روزهای پرالتهاب 🔸رمان «به رنگ سرخ» اثر نعیم صدفی، سفری است به قلب روزهای پرالتهاب آغاز انقلاب و تقابل میان آرمان‌های پاک و کشش ویرانگر قدرت. در این روایت چندلایه، داستانِ «یاور» و گروه «یاوران همیشه خلق» گره می‌خورد تا پرسشی بنیادین را مطرح کند: وقتی انسانی به اسطوره سیاسی تبدیل می‌شود، چه بر سرِ «خودِ» او می‌آید؟ اثری که در آن واقعیت‌های تاریخی، چهره‌های مستند و تخیل، در هم می‌آمیزند تا تکرار تاریخ و چرخه خشونت را به تصویر بکشند 🔸دامنه تاریخی اثر تنها به روزهای انقلاب نزدیک نیست. رمان در مقاطعی نقبی به روزگار ناصرالدین‌شاه می‌زند و گذشته‌ای دورتر را به جهان داستان فرا می‌خواند. یکی از این مسیرها، با تصویری تاریخی و رازآلود پیوند پیدا می‌کند؛ تصویری که در آن ماجرای فلک شدن زنی به ثبت رسیده است که تصویر مجازات شدن او حتی به روزگار کنونی ما در اینترنت نیز رسیده است. این تصویر و تلاش برای رمزگشایی از آن، یکی از لایه‌های دیگر روایت را شکل می‌دهد و گذشته را از یک پس‌زمینه تاریخی صرف بیرون می‌آورد. تاریخ در «به رنگ سرخ» تنها چیزی نیست که پشت سر گذاشته شده باشد؛ گذشته همچنان در زمان حال حضور دارد، بازمی‌گردد و گاه در قالب یک تصویر، یک نام یا روایتی فراموش‌شده، خود را به اکنون تحمیل می‌کند. ibna.ir/x6JMd @ibna_official

🔰با حضور مرتضی برزگر برگزار می‌شود؛ ایران در نهمین جشنواره بین‌المللی کتاب ایروان فرصتی برای گسترش همکاری‌های ادبی و ترجمه‌ای ایران و ارمنستان 🔸خانه کتاب و ادبیات ایران با هدف معرفی ظرفیت‌های نشر و ادبیات کشور و گسترش همکاری‌های ادبی و ترجمه‌ای میان ایران و ارمنستان در نهمین جشنواره بین‌المللی کتاب ایروان حضور دارد. 🔸موضوع محوری نهمین جشنواره بین‌المللی کتاب ایروان، «زبان به‌عنوان حامل حافظه جمعی بشر و تداوم فرهنگی» است. برنامه‌های امسال با تمرکز بر ادبیات چندزبانه، ترجمه ادبی، حفظ زبان‌های در معرض خطر، جایگاه زبان مادری و تحول زبان در عصر دیجیتال برگزار می‌شود. 🔸برگزارکنندگان جشنواره بر این دیدگاه تأکید دارند که زبان‌ها نباید عامل ایجاد مرز میان ملت‌ها باشند، بلکه می‌توانند به‌عنوان پلی برای ارتباط و گفت‌وگوی میان فرهنگ‌ها عمل کنند. توجه ویژه به زبان ارمنی و میراث ادبی آن نیز از محورهای مهم برنامه امسال است. 🔸از ویژگی‌های مهم جشنواره کتاب ایروان، حضور گسترده چهره‌های ادبی است. بر اساس اطلاعات رسمی جشنواره، بیش از ۲۵۰ نویسنده، متخصص حوزه ادبیات و مهمان بین‌المللی در این رویداد حضور دارند و مهمانانی از بیش از ۱۵ کشور در برنامه‌های مختلف جشنواره مشارکت می‌کنند ibna.ir/x6JTs @ibna_official

🔰یادداشتی از ساسان سپنتا به مناسبت زادروز بدیع‌الزمان فروزانفر؛ پیوند عمیق فکری و عملی فروزانفر با موازین و تاریخ موسیقی 🔸هم‌زمان با سالروز تولد بدیع‌الزمان فروزانفر، ساسان سپنتا، زبان‌شناس و پژوهشگر تاریخ موسیقی و از شاگردان فروزانفر، در یادداشتی از استاد خود نوشته و به جایگاه علمی و تأثیر او در عرصه‌ی ادبیات و پژوهش‌های فارسی پرداخته است. 🔸تقارن تاریخی عجیبی است که استاد فروزانفر در همان سال‌های پرشور ۱۳۰۶ و ۱۳۰۷ خورشیدی، یعنی هم‌زمان با هم‌فکری‌های هنری‌اش با کلنل وزیری، در حال تدوین و آماده‌سازی شاهکار ماندگار خود، کتاب «سخن و سخنوران»، بود؛ اثری که دقیق‌ترین تذکره علمی شعرای ایران به شمار می‌رود و بین سال‌های ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۲ در دو مجلد منتشر گشت. این مباحث ادبی و مفاهمه‌های دوجانبه بعدها در تدوین کتاب ارزشمند «زیبایی‌شناسی در هنر» توسط کلنل وزیری سهم بزرگی ایفا کرد. بنده در سال‌های ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ خورشیدی، در دوران تحصیل در دانشگاه تهران، این سعادت را داشتم که در کلاس درس «زیبایی‌شناسی در هنر» استاد وزیری شرکت جویم؛ درسی که بنیان‌گذار و استاد کرسی آن خود کلنل بود و ایشان در شرح مبانی زیبایی‌شناسی اشعار حافظ، مولانا و سعدی، همواره از ثمرات هم‌نشینی‌ها و تتبعات مشترکش با استادان طراز اول ادب فارسی بهره می‌برد. شایان ذکر است که کلنل وزیری پس از سال ۱۳۲۰ نیز جلساتی دوستانه و عمیق پیرامون حافظ‌پژوهی با دانشمندانی چون دکتر قاسم غنی، علی دشتی، امیر شوکت‌الملک علم، علامه محمد قزوینی و دکتر علی‌اکبر سیاسی (رئیس وقت دانشگاه تهران) داشت و آثار و تتبعات حافظ‌پژوهی دکتر غنی همواره مورد توجه خاص و استناد کلنل وزیری بود. 🔸حقیقت آن است که برای مردان بزرگی چون بدیع‌الزمان فروزانفر، هرگز جانشین و بدیلی در تاریخ فرهنگ ما پدید نخواهد آمد. متانت، وقار، سعه صدر، خونسردی منحصربه‌فرد و وزن شخصیتی او چنان رفیع بود که او را به ستونی استوار در ساحت فرهنگ بدل می‌ساخت. هرچند کارهای ایشان در تصحیح دیوان شمس، فیه ما فیه، احادیث مثنوی و مآخذ قصص بی‌بدیل است، اما سهم و نقش اثرگذار ایشان در هموارسازی راه‌های نوین اصطلاحات هنری و همکاری خلاقانه با مکتب موسیقی کلنل وزیری، فصلی زرین و فراموش‌نشدنی در کارنامه این نابغه بی‌همتای قرن اخیر است. ibna.ir/x6JTq @ibna_official

🔰به مناسبت روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس؛ انتشار نمایشگاه مجازی اسناد شش دهه مبارزه با استعمار انگلیس 🔸نمایشگاه مجازی اسناد «مبارزه با استعمار انگلیس» با ارائه ۴۷ عنوان در قالب ۵۵ برگ سند از گنجینه آرشیو ملی ایران منتشر شد. 🔸اسناد ارائه‌شده در این نمایشگاه بیش از شش دهه از تاریخ معاصر ایران را پوشش می‌دهند و نمونه‌هایی از مداخلات سیاسی، نظامی و اقتصادی بریتانیا و واکنش مردم، علما، اصناف، عشایر و نهادهای حکومتی ایران را از نهضت تنباکو تا جنگ‌های جهانی و نهضت ملی‌شدن صنعت نفت بازتاب می‌دهند. 🔸قدیمی‌ترین اسناد این مجموعه به اعتراض‌های شکل‌گرفته پس از انعقاد و لغو قرارداد انحصار دخانیات، معروف به قرارداد رژی، مربوط است. رونوشت تلگراف‌های امین‌السلطان به علمای قم و حکام ولایات درباره ادامه اعتراض‌ها پس از لغو قرارداد و عریضه مردم تبریز با عنوان «اعلان ملت اسلام» در مخالفت با واگذاری امتیاز دخانیات به بیگانگان، از جمله این آثار است 🔸بخش پایانی نمایشگاه به نهضت ملی‌شدن صنعت نفت و حمایت گروه‌های مختلف جامعه از دولت محمد مصدق اختصاص دارد. نامه کارکنان فرمانداری دزفول درباره اختصاص بخشی از حقوق خود به اجرای قانون خلع ید از شرکت سابق نفت، پیام آیت‌الله سیدابوالقاسم کاشانی درباره مقابله با نفوذ سیاسی انگلستان و اعلامیه‌های علما و اصناف شهرهای یزد، بابل، ساری، تهران و همدان، از جمله این اسناد است. ibna.ir/x6JTK @ibna_official

🔰از سوی انتشارات نشراوی به چاپ دوم رسید؛ قبله‌ عالمِ دیروز، امروز به‌دنبال قبله‌ای تازه است 🔸ناصرالدین‌شاه در این روایت از گور برمی‌خیزد و به سفر خیالی در قلاع بختیاری می‌رود. در این روایت، قبله‌ عالمِ دیروز، امروز خود به‌دنبال قبله‌ای تازه است. قبله‌ای که دیگر نه در تخت سلطنت، بلکه در چشم‌های مردم، در سنگ‌های قلعه‌ها و در زمزمه‌های فراموش‌شده رعیت نهفته است. 🔸رویکرد فلسفی به قدرت، بازنمایی مردم به جای ساختار، و نقد تاریخ رسمی از منظر حاشیه‌ها، این اثر را به یکی از نمونه‌های نادر ادبیات معاصر ایران در حوزه بازخوانی هویت ملی بدل کرده است. این اثر سهم اقوام در تاریخ ایران را بازتعریف کرده و در تقویت وحدت ملی از مسیر تنوع فرهنگی، نقش‌آفرین بوده است. همچنین از منظر گردشگری فرهنگی و میراث ناملموس، این اثر می‌تواند بستری برای توجه دوباره به ظرفیت‌های تاریخی‌ـ‌فرهنگی مناطق کمتر دیده‌شده کشور باشد. 🔸کتاب «قبله در قلاع؛ مراسلات مشروطه» روایتی متفاوت از تاریخ مشروطه ارائه می‌دهد و با بهره‌گیری از عناصر داستانی و تخیل ادبی، مخاطب را به سفری در جغرافیای تاریخی سرزمین بختیاری می‌برد. در این اثر، شخصیت ناصرالدین‌شاه در قالب روایتی خیالی از جایگاه تاریخی خود فاصله می‌گیرد و وارد جهان قلاع و مردمانی می‌شود که بخشی از تاریخ مشروطه را رقم زده‌اند. از همین منظر، عنوان کتاب نیز واجد معنایی نمادین است؛ «قبله عالم» این بار در «قلاع» قرار می‌گیرد. 🔸نویسنده در این اثر با استفاده از مراسله، خواب‌نامه، سفرنامه خیالی، روایت تاریخی و طنز فلسفی، ساختاری متفاوت را تجربه کرده و با بازآفرینی نثر دوره قاجار، میان زبان تاریخی و نگاه معاصر پیوند برقرار کرده است. از دیگر محورهای مورد توجه در این کتاب، بازخوانی نقش شخصیت‌هایی همچون سردار اسعد بختیاری و بی‌بی مریم بختیاری در تاریخ مشروطه و توجه به نقش مردم، زنان، جغرافیاهای محلی و نیروهای خارج از مرکز در شکل‌گیری تحولات تاریخی ایران است. ibna.ir/x6JTw @ibna_official

🔰از سوی شورای کتاب کودک اعلام شد؛ نامزدهای ایرانی جایزه‌ی هانس کریستین اندرسن 🔸شورای کتاب کودک با معرفی رضا دالوند در بخش تصویرگری و احمد اکبرپور در بخش نویسندگی، در فهرست نامزدهای جایزه‌ی جهانی هانس کریستین اندرسن ۲۰۲۸ حضور خواهد داشت؛ اکبرپور برای دومین بار نامزد دریافت این جایزه شده است. 🔸دالوند جوایز و افتخارات بسیاری همچون جایزه‌ی بزرگ موزه کتاب تصویری اوشیما در ژاپن و قلم طلای بلگراد را به دست آورده و در مسابقه بین‌المللی تصویرگری نامی در کره جنوبی نیز مورد تقدیر قرار گرفته است. آثار او در چندین دوره از نمایشگاه تصویرگران بولونیا انتخاب شده‌اند و همچنین در فهرست کلاغ سفید کتابخانه مونیخ در سال‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته‌اند. دالوند چهار دوره نیز نامزد جایزه یادبود آسترید لیندگرن بوده است. 🔸توجه به جهان ذهنی و عاطفی کودک و درک خلاقیت رها، بازیگوشانه و کشف‌گرانه او نیز در آثار دالوند دیده می‌شود. تصویرهای او اغلب فضایی برای تخیل و مشارکت فعال کودک فراهم می‌کنند و مخاطب را به کشف جزئیات و شکل‌دادن به معنا دعوت می‌کنند. خودپذیری، هویت، تفاوت، انتخاب و حقوق کودکان و بسیاری موضوعات فرهنگی و اجتماعی از جمله مضامینی هستند که در آثار او مورد توجه قرار گرفته‌اند. ibna.ir/x6JVd @ibna_official

🔰حضور چهره‌های شناخته‌شده در نخستین فهرست؛ رقابت گنکور ۲۰۲۶ با ۱۶ رمان آغاز شد 🔸نخستین فهرست جایزه‌ی ادبی گنکور ۲۰۲۶ با حضور ۱۶ رمان منتشر شد؛ نویسندگانی از نسل‌ها و پیشینه‌های مختلف ادبیات فرانسه در این فهرست حضور دارند. 🔸در میان نامزدها نویسندگان باسابقه‌ای مانند آن گودار، فیلیپ ژانادا، یانیک هانل، اولیویه رولن و پاتریس تریگانو دیده می‌شوند. در کنار آن‌ها، نویسندگانی مانند لیلیا حسّین و آنندا دوی، نویسنده‌ی موریتیایی، نیز توانسته‌اند توجه منتقدان را جلب کنند. 🔸یکی از نکات قابل توجه این فهرست حضور چند نویسنده‌ی نخستین‌بار است. تلیسون اورلیَن، نویسنده‌ی ۳۸ ساله‌ی هائیتی که اکنون در کانادا زندگی می‌کند، با نخستین رمان خود در این رقابت حضور دارد. اولیویه گروندو نیز که سه سال به‌عنوان گروگان فرانسوی در ایران نگهداری می‌شد و در سال ۲۰۲۵ به فرانسه بازگشت، با نخستین رمان خود به نام «ژوزف در شب» در فهرست گنکور قرار گرفته است. 🔸از میان ناشران، گالیمار با چهار رمان بیشترین حضور را در این فهرست دارد. دو رمان نیز از سوی انتشارات گراسه منتشر شده‌اند؛ آثاری که در آخرین فصل ادبی تحت مدیریت مدیرعامل پیشین این انتشارات، اولیویه نورا، منتشر شده‌اند. ibna.ir/x6JTF @ibna_official

🔰بررسی کتاب «پوپولیسم در جهان عرب؛ مورد تونس ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴»؛ پوپولیسم در جهان عرب چگونه شکل می‌گیرد؟ 🔸وب‌سایت «العربی الجدید» در مقاله‌ای به بررسی کتاب تازه‌ی عبدالکریم بدرخان پرداخته است؛ پژوهشی که مفهوم پوپولیسم را در جهان عرب بررسی می‌کند و با تمرکز بر دوران ریاست‌جمهوری قیس سعید در تونس، از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴، تلاش دارد ویژگی‌ها و زمینه‌های شکل‌گیری گفتمان پوپولیستی را توضیح دهد 🔸پژوهشگر سوری عبدالکریم بدرخان در کتاب «الشعبویة فی العالم العربی ــ حالة تونس 2019-2024» («پوپولیسم در جهان عرب؛ مورد تونس ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴») که سال ۲۰۲۶ توسط انتشارات صحوف در قونیه منتشر شده، از این ایده‌ی اساسی آغاز می‌کند که پوپولیسم یک ایدئولوژی منسجم نیست؛ بلکه شیوه‌ای خاص برای فهم سیاست است که جامعه را به دو اردوگاه مقابل تقسیم می‌کند: از یک سو «مردم واقعی» و از سوی دیگر «نخبگان فاسد». در این چارچوب، رهبر پوپولیست مدعی می‌شود که تنها او قادر است اراده‌ی عمومی را بیان کند. 🔰در بخش کاربردی کتاب، بدرخان گفتمان سیاسی قیس سعید را به‌طور مفصل تحلیل می‌کند و به این نتیجه می‌رسد که این گفتمان عناصر اصلی پوپولیسم در تعریف دانشگاهی آن را دارد. گفتمان سعید بر یک دوگانه‌ی اخلاقی روشن استوار است: مردمی درستکار در برابر نخبگانی فاسد. در این گفتمان، رئیس‌جمهور جایگاه مترجم یگانه‌ی اراده‌ی مردم را پیدا می‌کند و احزاب سیاسی و مجلس نمایندگان نیز به‌طور مستمر مورد انتقاد قرار می‌گیرند. با این حال، بدرخان میان پوپولیسم قیس سعید و بسیاری از نمونه‌های پوپولیسم غربی تفاوت‌هایی می‌بیند. به گفته‌ی او، پوپولیسم سعید وابستگی کمتری به گفتمان رسانه‌ای پرهیاهو و شبکه‌های اجتماعی دارد و بیشتر به زبان حقوقی و قانون اساسی گرایش نشان می‌دهد. ibna.ir/x6JPJ @ibna_official

🔰ادبیات و هنر ایران در سوگ یک چهره‌ی اثرگذار؛ جواد مجابی، نویسنده، شاعر و هنرمند معاصر، درگذشت 🔸جواد مجابی، نویسنده، شاعر، طنزپرداز، نقاش و منتقد ادبی و هنری، درگذشت. خانواده‌ی او اعلام کرده‌اند که پیکر این نویسنده و هنرمند تنها با برگزاری مراسم تشییع بدرقه خواهد شد و مراسم دیگری برگزار نمی‌شود. 🔸جواد مجابی ۲۲ مهر ۱۳۱۸ در قزوین متولد شد و از دهه‌ی ۱۳۴۰ فعالیت ادبی و هنری خود را آغاز کرد. او در طول بیش از شش دهه فعالیت، در حوزه‌های شعر، داستان، رمان، طنز، نقد ادبی و هنری و نقاشی آثار متعددی خلق کرد و از چهره‌های شناخته‌شده‌ی فرهنگ معاصر ایران بود. 🔸جواد مجابی از چهره‌های نسل نویسندگان و هنرمندانی بود که ادبیات، هنرهای تجسمی، مطبوعات و نقد فرهنگی را در کنار یکدیگر تجربه کردند و آثار او طی چند دهه در جریان‌های مختلف فرهنگی ایران حضور داشت. ibna.ir/x6JVz @ibna_official