🔰نامزدهای نهایی جایزه بوکر بین‌المللی اعلام شدند 🔸به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از بوکسلر، جایزه بوکر بین‌المللی (International Booker Prize) یکی از معتبرترین جوایز ادبی جهان است که هر سال به یک کتاب داستانی (معمولاً رمان) ترجمه‌شده به زبان انگلیسی اهدا می‌شود. این جایزه به نویسنده و مترجم کتاب تعلق می‌گیرد و هدف آن معرفی ادبیات جهان به خوانندگان انگلیسی‌زبان است. 🔸فهرست شش کتاب نهایی جایزه بین‌المللی بوکر ۲۰۲۵ اعلام شد. جایزه سالانه ۵۰ هزار پوندی که به طور مساوی بین نویسنده و مترجم تقسیم می‌شود، داستان‌های داستانی از سراسر جهان را که به انگلیسی ترجمه شده و در بریتانیا و / یا ایرلند منتشر شده است، به رسمیت می‌شناسد. برنده در ۲۰ می (۳۰ اردیبهشت) در مراسمی در تیت مدرن لندن معرفی خواهد شد. 🔸شش عنوان فهرست نهایی، که شامل پنج رمان و یک مجموعه داستان کوتاه است، از پنج زبان اصلی، از جمله، برای اولین بار، کانادا ترجمه شده است. فهرست نهایی جایزه بین المللی بوکر ۲۰۲۵ به شرح زیر است: کلاه پلنگی اثر آنه سر، ترجمه شده توسط مارک هاچینسون (انتشارات نیو دیرکشن) چراغ دل اثر بانو مشتاق، ترجمه شده توسط دیپا بهاشتی (انتشارات ارداستوریز) کمال اثر وینچنزو لاترنیکو، ترجمه شده توسط سوفی هیوز(انتشارات NYRB) زیر چشم پرنده بزرگ اثر هیروومی کاواکامی، ترجمه شده توسط آسا یوندا(انتشارات سافت اسکول) قایق کوچک اثر وینسنت دلاکروآ، ترجمه شده توسط هلن استیونسون (انتشارات اسمال آکسس) در محاسبه حجم اثر سولوی باله، ترجمه شده توسط باربارا جی هاولند (انتشارات نیو دیرکشن) 🔸برای اولین بار برای این جایزه، هر شش عنوان انتخاب شده در فهرست نهایی توسط ناشران مستقل در بریتانیا منتشر شدند. علاوه بر این، هر شش نویسنده برای اولین بار در فهرست نهایی قرار می‌گیرند، سه نفر از آنها برای اولین انتشارات انگلیسی زبان خود را دارند. دو نفر از مترجمان قبلاً در فهرست نهایی قرار گرفته بودند. ibna.ir/x6xxt @ibna_official

🔰بازآفرینی رنگین سنگ‌نگاره‌های ساسانی؛ رنگ اندیشه‌های ایرانی 🔸اندیشهٔ رنگ به ارتباط ایزدان با عناصر طبیعی و سماوی باز می‌گردد؛ رنگ سرخ نماد سرخی خورشید که به ایزد مهر منسوب است همان مهر | میترا، بزرگ ایزد آریایی و نماد نور و فروغ خورشید؛ رنگ آبی و لاجوردی به آسمانِ بی‌کران می‌ماند که در اندیشه و باور میترائیسم جایگاه ویژه‌ای دارد، ارتباط میترا با آسمان و خورشید و نجوم و ستاره‌شناسی در آثار مکتوب و نگاره‌های بجا مانده از مهر آشکار است. 🔸سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) علی نیکویی ایران‌شناس: کتاب بازآفرینی رنگین سنگ‌نگاره‌های ساسانی به قلم دکتر شهره جوادی و فریدون آورزمانی و با نگارگری‌های رسول کاشی است، در معرفی این کتاب در وبگاه انتشارات آن [انتشارات پژوهشکده نظر] آمده: "تعمق در کتیبه‌های باستانی ایران، به‌مثابه متونی که از تاریخ روایت می‌کنند، در اندازه اهمیت آنها نبوده است. بیشترین تلاش باستان‌شناسان و محققان تاریخ و تمدن معطوف به قرائت نوشته‌های کتیبه‌ها بوده تا «مستقیماً» به «اطلاعاتی» از گذشته دست یابند. این بار در پژوهش حاضر سنگ‌نگاره‌ها دیگر اسنادی «اطلاعاتی» به‌حساب نیامدند، بلکه روایت «دانایی» مردم عصر خود بودند که به‌مثابه رسانه زمان خود بر کوه‌ها نگاشته شده بودند. دقت در شناخت شخصیت افراد و رویدادهای نقش شده بر سنگ‌نگاره‌ها به وادی‌های ناشناخته‌ای راه یافت که آنها را به‌مثابه متون مکتوم تاریخی پیشرو قرار می‌داد؛ بازآفرینی رنگین نقش برجسته‌ها می‌تواند سندی استثنایی تولید کند. سنگ‌نگاره‌ها قابلیت آن را داشتند تا به‌صورت اولیه خود بازسازی شوند. در این صورت به «منابع» بدیع و غیرقابل رقابتی برای بازخوانی هنر و اندیشه باستان بدل می‌شدند. پژوهشگران این کتاب، با اتخاذ روش تحقیق علمی و استفاده از اسناد باستان‌شناسی، تاریخی و هنری به صورتی ابتکاری به بازآفرینی رنگین سنگ‌نگاره‌ها پرداختند."‌ 🔸چیزی که در روند تألیف کتاب و پیشینهٔ پژوهش آن به چشم می‌آید آن است که کتاب باهدف نمایش رنگ در دوران ساسانی و ریشه‌یابی اندیشه‌های مذهبی در این دوران با رجوع به منابع تاریخی، باستان‌شناسی و استنباط کارشناسی تدوین شده است. ابتدا رنگ‌های نمادین در هنر ساسانی شناسایی شده و بر اساس آن به بازآفرینی رنگین نقش‌نگاره‌های تاق بستان کرمانشاه پرداخته است. اندیشه‌های سیاسی مذهبی ساسانی در تمام شئون حکومتی، هنر و فرهنگ ایشان آشکار است. 🔻ادامه یادداشت را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xxz @ibna_official

🔰قائم مقام سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران خبر داد؛ ایران؛ مهمان ویژه نمایشگاه کتاب ۲۰۲۶ عراق 🔸سخنگو و قائم مقام سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، از حضور ایران به‌عنوان مهمان ویژه نمایشگاه کتاب بغداد ۲۰۲۶ خبر داد. 🔸ابراهیم حیدری، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اشاره به حضور رئبس اتحادیه ناشران عراق در خانه کتاب و ادبیات ایران، بیان کرد: با حضور رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان عراق، اقدامات نهایی برای جانمایی نمایندگان نشر این کشور در سی‌وششمین دوره نمایشگاه کتاب تهران، به‌عنوان بزرگترین رویداد فرهنگی کشور در حال پیگیری است. 🔸وی درباره برخی محورهای گفت‌وگو در دیدار رئیس اتحادیه ناشران عراق، ادامه داد: در دیدار با اعضای هیئت عراقی و دکتر عبدالوهاب راضی، رئیس اتحادیه ناشران عراق مقرر شد تا ایران، به‌عنوان مهمان ویژه در نمایشگاه ۲۰۲۶ کتاب بغداد، غرفه داشته باشد. 🔸به گزارش ایبنا؛ سی‌وششمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ۱۷ تا اردیبهشت‌ماه در مصلی بزرگ امام‌خمینی (ره) برگزار می‌شود. ibna.ir/x6xyp @ibna_official

🔰ایبنا گزارش می‌دهد؛ مسئولیت اجتماعی خودروسازان؛ وعده تامین ۲۰۰ کتابخانه سیار محقق می‌شود؟ 🔸یکی از برنامه‌های اصلی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در فصل جدید، توسعه ناوگان کتابخانه‌های سیار است که بی‌تردید، عمل به مسئولیت اجتماعی خودروسازان برای عمل به وعده نیمه‌تمام تامین ۲۰۰ دستگاه خودرو جدید، را ضروری می‌کند. 🔸سرویس مدیریت کتاب خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، فاطمه میرزاجعفری: کتابخانه‌های سیار به عنوان یک خودرو کتابخانه‌ای در گردش، ابزاری برای جبران کمبود خدمات کتابخانه‌ای مدارس و پاسخ به نیاز دانش‌آموزان در تامین منابع متنوع مطالعاتی است. این کتابخانه‌ها با فلسفه کتاب‌رسانی در مناطق روستایی دورافتاده و کم‌جمعیتی که امکان دسترسی به کتاب ندارند، شکل گرفتند و معمولاً درون وسیله‌های نقلیه کوچک بزرگ و متوسط جانمایی می‌شود و در مناطق مختلف روستایی و حتی شهری خدمات ارائه می‌کنند. 🔸با هدف دسترسی عادلانه مخاطبان به کتاب، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، به راه‌اندازی ۵۰ کتابخانه سیار در کشور اقدام کرده است؛ از این تعداد ۱۰ کتابخانه سیار فقط در استان تهران، ازجمله فیروزکوه، رباط کریم، شهرری، شمیرانات خدمات‌رسانی می‌کنند. با وجود تلاش‌های انجام شده به‌نظر می‌رسد برای افزایش خدمات بهتر و بیشتر به مردم مناطق روستایی علاوه بر کتابخانه سیار، «کتابخانه‌های پستی»، «پیک کتاب»، «ایجاد پبشخان‌های مطالعه»، «طرح کوله کتاب» برای ترویج کتابخوانی ضروری است؛ به‌ویژه اینکه براساس قوانین نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، ساخت کتابخانه عمومی ثابت، فقط در مناطقی با ۲۵۰۰ نفر جمعیت امکان‌پذیر است و کتابخانه سیار نیز براساس دستورالعمل، باید در مناطق پُرمخاطب فعالیت کنند. 🔸اما یکی از وعده های مهم دولت سیزدهم و وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی افزایش خودروهای مربوط به کتابخانه‌های سیار بود؛ وعده‌ای که بنا بر آن باید ۲۰۰ خودرو از طرف وزارت صمت دولت سیزدهم به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تحویل داده می‌شد اما تاکنون خبری از محقق شدن این وعده نیست! 🔸براساس آخرین آمار تا پایان بهمن‌ماه ۱۴۰۳، ۳ هزار و ۶۸۵ باب کتابخانه عمومی شامل ۲ هزار و ۸۱۵ باب کتابخانه نهادی، ۸۳۳ باب کتابخانه مشارکتی، ۳۷ باب کتابخانه مستقل و ۱۷۶ باب سالن مطالعه در سطح کشوربه ارائه خدمات کتابخانه‌ای می‌پردازد؛ همچنین ۷ هزار و ۵۰۰ نیروی کتابدار، ۱۲ و نیم میلیون عضو، شامل ۲ و نیم میلیون عضو فعال، زیر نظر نهادکتابخانه‌های عمومی کشور هستند. 🔻ادامه گزارش را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xxs @ibna_official

🔰ادبیات کودک و موانع جهانی شدن/۳: نوجوان‌های ما تالیف نمی‌خوانند چون تصویر خود را در آن نمی‌بینند 🔸حدیثه قربان از بیگانگی نویسندگان با دنیای کنونی بچه‌ها می‌گوید؛ به گفته این تصویرگر تا وقتی نویسندگان نیاز واقعی کودک و نوجوان امروز را نشناسند و از فضاهای روستایی بنویسند و پیام‌های عجیب و غریب وطنی بدهند، جهانی‌شدن ادبیات کودک ایران در حد یک رویا باقی می‌ماند. 🔸به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) یکی از مسائل جدی ما در حوزه نشر، به‌ویژه کتاب‌های کودک و نوجوان این است که چرا آثار ایرانی به جایزه‌های معتبر جهانی چون هانس کرستین اندرسن و آسترید لیندگرن راه یافته‌اند اما هیچ‌کدام برنده این جوایز نشده‌اند. حدیثه قربان، تصویرگر کتاب‌های گروه سنی خردسال است. او در گفت‌وگو با ما یکی از مهم‌ترین دلایل جهانی نشدن ادبیات کودک و نوجوان را بیگانگی نویسندگان با فضای ذهن و زبان کودک امروز می‌داند و می‌گوید: یکی از ناشران خوب کودک و نوجوان با من تماس گرفت و گفت که این متن را بخوان و تصویرسازی کن. من نوشته را خواندم و با خودم گفتم: این داستان، چه ربطی به کودک امروز دارد؟ نویسنده کجا و در چه شرایطی زندگی می‌کند که هنوز برایش زندگی روستایی، این اندازه جذاب است؟ باور کنید در حال حاضر، حتی بچه‌هایی که در دهات زندگی می‌کنند هم، درکی از این فضاها ندارند و اصلاً چنین حال و هوایی را نمی‌پسندند. 🔸تصویرگر کتاب «پوشیدنی‌های ما»، گفته‌ها و گلایه‌های خود را این‌گونه ادامه می‌دهد: من تصویرگر گروه سنی خردسال و نوپا هستم. متن‌های زیادی برایم فرستاده می‌شود تا تصویرسازی کنم. باورتان نمی‌شود انگار داستان‌ها در ۱۰ دقیقه نوشته شده. نه زیبایی؛ نه خلاقیتی؛ نه اندک شناختی از مخاطب و خواسته و سلیقه او. 🔸به گفته قربان، سرعت تغییر و تحولات در دنیای بالاست. من به عنوان یک متولد دهه ۶۰ از خواندن کتاب‌هایی که برای بچه‌های یک دهه قبل نوشته شده بود لذت می‌بردم اما کودک امروز، حتی از خواندن کتابی که دو سال پیش منتشر شده هم، خوشش نمی‌آید و این کار را برای نویسندگان و تصویرگران دشوار می‌کند چرا که باید ارتباط پیوسته و مستمر با بچه‌ها داشته باشند و خود را به‌روز کنند. 🔸تصویرگر کتاب «دنیا پر از مورچه شده» براین باور است: تعداد نویسندگان خوب که دنیای بچه‌ها را می‌شناسند و به‌روز هستند، بسیار اندک است و وقتی یک کتاب با مخاطب داخلی ارتباط برقرار نمی‌کند چگونه می‌تواند در سطح بزرگ‌تر بدرخشد و دل بچه‌های خارجی را که با زبان و فرهنگ ما بیگانه‌اند، به دست آورد؟ 🔸به باور قربان، قرار نیست شعار بدهیم و پیام‌های عجیب غریب وطنی داشته باشیم. بلکه قرار است یک حرف ساده، اصلاً همین اتفاقات روزمره را با تخیل خود بیامیزیم و در قالب یک داستان با فراز و فرودی دلنشین برای بچه‌ها روایت و سپس تصویرسازی کنیم. اما هر قدر زمان می‌گذرد، داستان‌ها ضعیف‌تر می‌شوند. انگار نویسندگان، دیگر ایده ندارند و خلاقیتی در کارشان نیست. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xxF @ibna_official

🔰رئیس اتحادیه ناشران عراق در گفت‌وگو با ایبنا؛ تمدن مشترک ایران و عراق باید بازنشر و جهانی شود ۳۶۰ متر غرفه برای ناشران منتخب عراق در نمایشگاه کتاب ۱۴۰۴ 🔸رئیس اتحادیه ناشران عراق،با اشاره به حضور ۱۵ ناشر عراقی در سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، گفت: با توجه به ریشه کهن و مشترک تمدنی دو کشور تعریف می‌شود باید این تمدن را بازنشر کنیم و به دنیا بشناسانیم. 🔸عبدالوهاب الراضی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، ضمن ابراز خرسندی از حضور در ایران، درباره حضور عراق به عنوان کشور مهمان در سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، عنوان کرد: دو کشور ایران و عراق، از دیرباز دارای روابط نزدیک تاریخی، فرهنگی و مذهبی هستند؛ بنابراین تلاش می‌کنیم این قرابت فرهنگی، خارج از نمایشگاه تداوم داشته باشد تا دو ملت به همدیگر نزدیک شوند. 🔸الراضی با اشاره به بیش از ۴ دهه تجربه در حوزه نشر، درباره تاثیر حضور ناشران عراقی در نمایشگاه کتاب تهران بر توسعه تعاملات فرهنگی ایران و عراق وایجاد یک بازار بزرگ کتاب‌محور، گفت: روابط ایران و عراق، فقط بحث فرهنگی و اقتصادی نیست؛ یکی از برنامه‌های بلندمدت، با توجه به ریشه کهن و مشترک تمدنی دو کشور تعریف می‌شود باید این تمدن را بازنشر کنیم و به دنیا بشناسانیم. 🔸رئیس اتحادیه ناشران عراق، با بیان اینکه، ناشران بسیار زیادی در عراق فعالیت می‌کنند، درباره ناشران حاضر در نمایشگاه بین‌المللی کتاب ۱۴۰۴ تهران، بیان کرد: در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ناشران عراقی شامل اعضای اتحادیه ناشران و وزارت فرهنگ عراق، در فضایی به متراژ ۳۶۰ متر مربع، جانمایی خواهند شد. اتحادیه ناشران، به همراه ۱۵ ناشر عراقی در حوزه‌های مختلف ادبی و تاریخی در این رویداد حضور خواهند داشت؛ البته این حضور گلچینی از ناشران عراق است. 🔸وی با اشاره به حضور ایران در نمایشگاه بین‌المللی ۲۰۲۶ کتاب بغداد، بیان کرد: همکاری گسترده‌ای برای حضور در نمایشگاه دو کشور وجود دارد و ناشران ایرانی، در نمایشگاه کتاب بغداد، هر دوره حضور درخورتوجهی در این رویداد، دارند که سال‌های سال ادامه خواهد داشت. برنامه‌ریزی این است که همکاری‌ها طی سال‌های آتی در سطح گسترده‌تری توسعه پیدا کند. 🔸به گزارش ایبنا؛ سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران ۱۷ تا ۲۷ اردیبهشت‌ماه در مصلای امام خمینی (ره) برپا است. ibna.ir/x6xyL @ibna_official

🔰مداقه‌ای بر گزارش دریاسالار پرتغالی از نبرد با ایرانِ صفوی روایت رویایی در خلیج فارس 🔸معصومه قمی، مترجم کتاب «گزارش رای فریره دُ آندردا: شرح رویارویی پرتغالی‌ها با ایرانی‌ها و انگلیسی‌ها در قشم و هرمز»: این خاطرات، گزارش‌هایی مستندگونه دربارۀ مهم‌ترین رخداد جنگی خلیج‌فارس یعنی آزادسازی قشم و هرمز در سدۀ شانزدهم میلادی، از راوی پرتغالی است که شرح مهمی از این وقایع و نیز بازیگران این نبردها یعنی ایرانیان، پرتغالی‌ها و انگلیسی‌ها را به خوانندگان کتاب داده است. 🔸سرویس تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): کتاب «گزارش رای فریره دُ آندردا: شرح رویارویی پرتغالی‌ها با ایرانی‌ها و انگلیسی‌ها در قشم و هرمز» گزارش‌هایی مستندگونه دربارۀ مهم‌ترین رخداد جنگی خلیج‌فارس یعنی آزادسازی قشم و هرمز در سدۀ شانزدهم میلادی از راوی پرتغالی است که شرحی مهم از وقایع و نیز بازیگران این نبردها یعنی، ایرانیان (که در متن اصلی از آن‌ها با عنوان پارسیان یاد شده است)، پرتغالی‌ها و انگلیسی‌ها به خوانندۀ کتاب داده است. این کتاب با ترجمۀ معصومه قمی، دانش‌آموختۀ زبان و ادبیات انگلیسی دانشکدۀ زبان‌های خارجی دانشگاه الزهرا و کارشناسی ارشد آموزش و پرورش تطبیقی و بین‌الملل دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی و مدرس دانشگاه از سوی انتشارات سنگلج به بازار نشر آمده است. در این خصوص با او گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید. - از سوی راوی پرتغالی کدام ویژگی مهم از رخداد جنگی خلیج‌فارس یعنی آزادسازی قشم و هرمز در سدۀ شانزدهم میلادی در این کتاب مورد توجه قرار گرفته است؟ 🔸این روایت پرتغالی، که در سدۀ هفدهم میلادی به انگلیسی ترجمه و با برخی منابع انگلیسی مانند گزارش ادوارد مونوکس، نمایندۀ انگلیس در ایران، مستندسازی شده است، منبعی دست اول از یکی از طرفین جنگ یعنی پرتغالی‌ها (در مقابل انگلیسی‌ها) است که در کنار گزارش منابع ایرانی، مثل جَنگ‌نامۀ کِشم، فتح‌نامه (قشم و هرمز) و جرون‌نامه، که هر سه به‌گونه‌ای منظوم این وقایع و جنگ‌های دریایی را توصیف کرده‌اند. به‌ویژه دو گزارش اول که سرایندگان گمنام آن‌ها در جنگ حضور داشتند و نیز گزارش منثور خوزانی اصفهانی در کتاب افضل‌التواریخ، نکات ارزشمندی را در اختیار علاقه‌مندان پژوهش در حوزۀ صفویان و خلیج فارس قرار می‌دهد. این خاطرات، گزارش‌هایی مستندگونه دربارۀ مهم‌ترین رخداد جنگی خلیج‌فارس یعنی آزادسازی قشم و هرمز در سدۀ شانزدم میلادی از راوی پرتغالی است که شرح مهمی از این وقایع و نیز بازیگران این نبردها یعنی ایرانیان، پرتغالی‌ها و انگلیسی‌ها را به خوانندگان کتاب داده است. - کتاب «گزارش رای فریره دُ آندردا» چه ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد که برای ترجمه مورد توجه شما قرار گرفت؟ 🔸رای فریره دُ آندردا، دریاسالار دریای هرمز، سواحل پارس و عربستان، با هدف پراکنده کردن نیروهای انگلیسی و هلندی و جلوگیری از صادرات ابریشم اعلای ایران از خلیج‌فارس، در سال ۱۶۱۹ به دستور پادشاه پرتغال، امانوئل اول که خود را امپراتور پرتغال، شرق آفریقا و پارس می‌دانست، از لیسبون به سمت هرمز به راه افتادند. آن‌ها بر اساس شعاری برگرفته از انجیل؛ «ما شمشیر خدا را به دست می‌گیریم و اطمینان داریم که خدا ما را قدرت می‌بخشد» که در مقدمۀ کتاب به تفصیل آمده است، برای کسب قدرت و استیلا بر منطقه به کار گرفتند. هرچند در روند استعمار با بی‌اعتنایی اهانت‌آمیزی به همین شعار از اعمال هیچ خشونتی فروگذار نکردند و ضمن این‌که ابتکار هوش‌مندانه‌ای هم در حفظ و نگهداری چیزهایی که به دست آورده بودند، نداشتند. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xwZ @ibna_official

🔰احسان عباسلو در گفت‌وگو با ایبنا: داستان برای ماندگاری نیازی به حجم ندارد داستان کوچک به‌مرور عرصه را بر داستان کوتاه تنگ می‌کند 🔸احسان عباسلو، موسس انجمن ملی کوچک‌نویسان ایران گفت: داستان کوچک به مرور محل بیشتری از اعراب خواهد یافت و عرصه شاید بر داستان کوتاه تنگ شود. 🔸سرویس ادبیات خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، پنجمین دوره جشنواره ملی کوچک‌نویسان ایران به ایستگاه نهایی رسیده و یکم اردیبهشت‌ماه شاهد برگزاری مراسم اختتامیه آن به همت انجمن ملی کوچک‌نویسان ایران خواهیم بود. استقبال خوب از دو دوره اخیر این جشنواره بهانه‌ای شد تا در گفت‌وگو با احسان عباسلو، نویسنده، منتقد ادبی و موسس انجمن ملی کوچک‌نویسان ایران به بررسی وضعیت امروز و چشم‌انداز داستان کوتاه در کشورمان بپردازیم. - از تعریف داستان کوتاه شروع کنیم. بهترین تعریف از داستان کوتاه کدام است؟ 🔸داستان کوتاه تعاریف متعددی دارد. یکی از عام‌ترین تعاریف که معمولاً همگان بدان اشاره می کنند تعریف ادگارآلن پو است که می‌گوید داستان کوتاه، داستانی است که در یک به اصطلاح تک‌نشست (single sitting) خوانده شود. منظور از تک‌نشست این است که یعنی وقتی شروع به خواندن آن می‌کنید هیچ کار دیگری باعث وقفه و انقطاع در آن نشود و البته این به طور تلویحی می‌خواهد بگوید که حجم داستان باید خیلی کم و کوتاه باشد. معمولاً برای خوانش یک حجم اندک است که ما دچار انقطاع نمی‌شویم و کار دیگری ما را از خوانش باز نمی‌دارد. 🔸این تعریف بیشتر یک هویت حجمی است و نه تعریفی ماهوی. از طرفی این تعریف ایرادی دارد و آن اینکه هر چیزی که در یک نشست کوتاه و یکسره خوانده شود بنا بر این تعریف باید داستان کوتاه باشد در صورتی که این گونه نیست و داستان کوچک یا همان مینیمال هم در یک نشست خوانده می‌شود اما نمی‌تواند داستان کوتاه باشد. تعاریف دیگری هم در خصوص داستان کوتاه داریم که یکی از معروف‌ترین آنها به لوری مور مدرس داستان‌نویسی و نظریه‌پرداز ادبی آمریکایی تعلق دارد «داستان کوتاه یک رابطه عاشقانه است، رمان یک ازدواج. داستان کوتاه یک عکس است، رمان یک فیلم». این تعریف مور هم بر قیاس بین رمان و داستان کوتاه قوام یافته است و باز از یک تعریف ماهوی بی‌نصیب مانده‌ایم. 🔸نیل گیمن نیز داستان کوتاه را دریچه‌ای به جهان دیگر، اذهان دیگر و رویاهای دیگر می‌داند. وی تلاش کرده تا داستان کوتاه را نگاهی محدود به جهانی عظیم معرفی کند. هیچ‌کدام از این تعاریف صحبتی از فلسفه داستان کوتاه ندارند و یا ذات و کارکرد آن را تشریح نمی‌کنند و حتی بر مبنای عناصر داستانی هم شکل نگرفته‌اند. صرفاً به واسطه استعارات و تشبیهات و قیاسات تلاش شده تا تصویری مختصر و مفید از داستان کوتاه ارائه شود. در کنار این افراد، برندر متیوز نظریه‌پرداز معروف و نویسنده کتاب شاخص «فلسفه داستان کوتاه» تلاش می‌کند تا داستان کوتاه را به عنوان یک ژانر معرفی کند؛ ژانری که کوتاهی تنها یک خصیصه آن است. 🔸به باور وی داستان کوتاه واقعی چیزی متفاوت و فراتر از یک داستان ساده است که صرفاً کوتاه باشد. برای نشان دادن این تفاوت، متیوز اصطلاح داستان کوتاه (Short Story) را در زبان انگلیسی با حروف بزرگ می‌نویسد و داستانی را که صرفاً کوتاه است (short story) اما به نظر او داستان کوتاه نیست با حروف کوچک. شاید در فارسی هم بتوان برای رساندن تفاوت میان این دو از نیم‌فاصله کمک گرفت به این ترتیب که «داستان‌کوتاه» را با برداشتن نیم‌فاصله و یک «داستان کوتاه» را که صرفاً کوتاه است با قرار دادن نیم‌فاصله نشان دهیم. 🔸تعریف متیوز فلسفی‌تر است. او برای داستان‌کوتاه اصالتی ذاتی قائل است که کوتاهی تنها یک شرط لازم و نه کافی برای آن است. داستان‌کوتاه متیوز باید ویژگی‌های خاص دیگری هم داشته باشد، چیزی نظیر وحدت اجزا و عناصر؛ البته در غرب نوع های داستانی نزدیک و مابینی هم وجود دارند که فاصله‌ای میان رمان و داستان کوتاه ایجاد می‌کنند اما در ایران ما فقط داستان کوتاه و نیمه‌بلند و بلند را داریم که خود آن‌ها نیز تعاریف متقنی ندارند و هنوز نمی‌دانیم داستان بلند همان رمان است یا فرق دارد؟ چراکه به زعم برخی گویا اینها متفاوت هستند. 🔸در مجموع به سبب ضعف نظریه‌پردازی در ایران، ما هنوز مشکلات فراوانی در باب تعاریف انواع داستانی و خود داستان داریم. کماکان هیچ نهاد رسمی هم در این مقوله وارد عرصه نشده است و این مشکلات به قوت خود باقی مانده و خواهند ماند. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xtq @ibna_official

🔰دگرگونی ساختاری جدید حوزه عمومی در گفت‌وگو با کمال پولادی؛ ظهور ترامپیسم و افول دموکراسی شکلک آزادی در خدمت کمپانی‌های بزرگ راست‌گرا 🔸هابرماس جامعه سرمایه‌داری را ذاتاً بحران‌خیز می‌داند و حوزه عمومی را که عنصر اصلی جامعه مدنی است دستخوش دگرگونی ساختاری در جهت منفی می‌بیند. با گسترش وسایل ارتباطی دیجیتالی این دگرگونی بیش از پیش مسیر افول را طی می‌کند. بنابراین تا آنجا که به سرنوشت دموکراسی مربوط می‌شود با روند خوبی مواجه نیستیم. 🔸سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) محسن آزموده: مفهوم حوزه عمومی(public sphere) را یورگن هابرماس فیلسوف شهیر آلمانی در علوم انسانی بر سر زبان‌ها انداخت. او سال‌ها پیش کتابی با عنوان «دگرگونی ساختاری حوزه عمومی» نوشت که خوشبختانه ترجمه‌ای از آن هم به فارسی موجود است(ترجمه جمال محمدی). حرف اصلی هابرماس خیلی خلاصه و خیلی ساده شده این بود که در دوران روشنگری در اروپا، فضاهایی شکل گرفت که امکان گفت‌وگو و انتقاد و بحث و نظرورزی و تبادل آراء را فراهم می‌آورد، امری که به گسترش و بسط ایده‌های روشنگری کمک کرد. اما از رهگذار تحولات اجتماعی و سیاسی و اقتصادی این حوزه عمومی به سمت پولی شدن و فردگرایی پیش رفت و از آرمان‌های روشنگری فاصله گرفت. 🔸از این بزرگترین اندیشمند زنده آلمانی به تازگی کتابی کوچک و فشرده با عنوان «دگرگونی ساختاری جدید در حوزه عمومی و دموکراسی شورایی» منتشر شده که کمال پولادی استاد شناخته‌شده علوم سیاسی آن را به فارسی ترجمه کرده و نشر مرکز منتشر کرده است. کتاب حاضر مثل سایر آثار هابرماس پیچیده و دشوار است. دکتر پولادی در کنار تالیف و ترجمه آثار فراوان در زمینه اندیشه سیاسی ایران و غرب، مهم ترین و سخت ترین کتاب هابرماس یعنی «نظریه کنش ارتباطی» را به فارسی ترجمه کرده است. او از هابرماس همچنین کتاب «جهانی‌شدن و آینده دموکراسی: منظومه پسا ملی» را نیز ترجمه کرده. برای فهم بهتر کتاب» دگرگونی ساختاری جدید در حوزه عمومی و دموکراسی» با او گفت‌وگو کردم. - با تشکر از زمانی که در اختیار ما گذاشتید، به عنوان پرسش مقدماتی بفرمایید اصولاً چرا شما به هابرماس علاقه‌مند هستید و آثار دشوار و سخت او را به فارسی ترجمه می‌کنید؟ 🔸آشنایی من با اندیشه‌های هابرماس از مطالعات من در حوزه نظریات مارکسیستی شروع شد. من از میان مکاتب فکری عمده که با تحلیل‌های سیاسی، اجتاعی و فلسفی سر و کار دارند نظریات مارکس را بیش از مکاتب دیگر پسندیدم. ماتریالیسم تاریخی و سوسیالیسی معلمی مارکس بیش از سایر مکاتب فکری نظر من را به خود جلب کرد و سعی کردم تا حد ممکن با مبانی اندیشه‌های مارکس و متفکران مارکسیست آشنا شوم. رشته تحصیلی‌ام علوم سیاسی و بعداً به طور خاص اندیشه سیاسی بود و همچنان من در این حوزه تحقیق و تدریس می‌کنم. در مطالعاتم با شاخه‌های مختلف مکتب فکری مارکسیستی آشنا شدم و دریافتم که مارکسیسم به سه شاخه عمده شامل مارکسیسم کلاسیک یا ارتدکس، مارکسیسم اومانیستی یا غربی و مارکسیسم ساختارباور تقسیم می‌شود. 🔸نخست با مارکسیسم ارتدکس از طریق ترجمه‌های کتاب‌های دانشوران شوروی آشنایی بیشتری پیدا کردم و به آن علاقه‌مند شدم. به تدریج دامنه مطالعاتم گسترش یافت و با مارکسیسم اومانیستی یا غربی و سرانجام سومین شاخه مارکسیسم یعنی مارکسیسم ساختارباور آشنا شدم. از میان این سه شاخه در نهایت شاخته مارکسیسم اومانیستی را که در اصطلاح رایج نومارکسیسم خوانده می‌شود، بیش از سایر گرایشات پسندیدم. بنابراین فهم من از دنیای اجتماعی و سیاسی با این ابزار مفهومی و اسباب تحلیلی نزدیکی بیشتری دارد. از همین مسیر مطالعاتی بود که با اندیشه‌های هابرماس آشنا شدم و به آن علاقه‌مند شدم و تصمیم گرفتم در میان آثاری که برای ترجمه انتخاب می‌کنم نوشته‌های هابرماس را هم مورد توجه قرار دهم. 🔸همان‌طور که اشاره کردید سبک نوشته‌های هابرماس خاص خودش است. او در مقام نظریه‌پردازی که سنت بزرگی از نظریه‌پردازی اجتماعی و فلسفی را ادامه می‌دهد و به عنوان کسی که نظریه اجتماعی جدیدی را در فلسفه نظریه‌پردازی معاصر و در ملتقای جدال اندیشه‌های مدرن و پست‌مدرن ارائه می‌دهد ناگزیر است نظریه خود را موسوم به «نظریه کنش ارتباطی» در نهایت ایجاز جمع‌بندی کند. با این حال این ایجاز کتابی دو جلدی با حجم هزار و دویست صفحه را در بر می‌گیرد که توسط تامس مکارتی از آلمانی به انگلیسی ترجمه شده است و من آن را از انگلیسی به فارسی برگردانده‌ام. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xyT @ibna_official

🔰ایرانی بخوانیم- ۱۴۶ «سختون»؛ داستانی از تقابل باورهای عامیانه و حقیقت‌جویی نوجوانی کنجکاو 🔸کتاب «سختون» نوشته ناصر ایرانی اثری از انتشارات شهرقلم است که توانسته جایگاه چهار ستاره فهرست‌ شورای کتاب کودک برای آثار بخش داستان تألیف در سال ۱۴۰۲ را کسب کند. در این مطلب به معرفی این کتاب تألیفی پرداخته‌ایم. 🔸به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، شورای کتاب کودک در سال ۱۴۰۲، هزار و ۱۹۲ اثر را در گروه‌های مختلف از جمله کتاب تصویری، ادبیات خردسال، ادبیات کهن، داستان تألیف، داستان ترجمه، شعر، رمان بزرگ‌سال برای پیشنهاد به نوجوانان بالای ۱۵ سال، ادبیات نمایشی، هنر-بازی-سرگرمی، ادبیات دینی، علوم، دانش اجتماعی، زندگی‌نامه، مرجع و آثار الکترونیک بررسی کرد. درباره این آثار در گروه‌های بررسی گفت‌وگو و یادداشت‌های توصیفی-تحلیلی نوشته شد. 🔸از میان آثار بررسی‌شده، ۱۰ اثر برگزیده، ۱۶ اثر شایان تقدیر، ۴۱ اثر پنج ستاره، ۴۶۵ اثر چهار ستاره و ۲۹۶ اثر سه ستاره شدند و ۳۶۴ اثر به فهرست شورا راه نیافتند. این فرآیند با همکاری حدود ۱۵۰ کارشناس کتاب کودک در شورای کتاب کودک انجام شد. 🔸کتاب‌شناسی آثار راه‌یافته به فهرست شورا در سال ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که در گروه داستان تألیف، از میان آثار ارسال‌شده، ۳۹ اثر چهار ستاره و ۵۸ اثر سه ستاره شدند و ۶ اثر به فهرست شورا راه نیافتند. کتاب «سختون» یکی از آثاری است که در جایگاه چهار ستاره این مجموعه قرار دارد. 🔸رمان «سختون» نوشته ناصر ایرانی، نویسنده نام‌آشنای ایرانی، سال‌ها پس از درگذشت او به همت انتشارات شهر قلم منتشر شده است. این نویسنده موفق در این اثر، موضوعاتی چون عشق به طبیعت و محیط‌زیست، تلاش، پشتکار و امید برای بهبود شرایط را در قالب داستانی برای نوجوانان و حتی بزرگسالان روایت کرده است. 🔸داستان رمان درباره نوجوانی به نام احمد است که به همراه خانواده‌اش در روستایی کوهستانی زندگی می‌کند. روستایی که ساکنان آن بر این باورند که «غار خورشید» طلسم‌شده است و هر کس به آن نزدیک شود، دچار بدبیاری و خطر خواهد شد. احمد به طبیعت و کوهنوردی علاقه‌مند است و مجذوب غار اسرارآمیز «خورشید» شده است. در حالی که اهالی، حتی کوهنوردان غریبه را نیز از نزدیک‌شدن به غار برحذر می‌دارند، پدربزرگ احمد – که شخصیتی آرام، صمیمی و غیرخرافاتی دارد – تنها کسی است که به این باورهای رایج اعتقاد ندارد و آن‌ها را خرافه می‌داند. او برخلاف دیگران معتقد است که طلسمی در کار نیست، هرچند خود نیز دیگران را به صعود به آن غار تشویق نمی‌کند. 🔸ماجرا زمانی گره‌افکنی بیشتری پیدا می‌کند که یکی از کوهنوردانی که به قصد صعود به منطقه آمده، از بالای کوه سقوط می‌کند و همین اتفاق، هراس اهالی را نسبت به «غار خورشید» بیشتر می‌کند. در این میان، احمد که ذهنی پرسش‌گر دارد، تصمیم می‌گیرد برای یافتن پاسخ شک و تردیدهایش نسبت به حرف‌های مردم و اعتمادش به گفته‌های پدربزرگ، خود راهی کوه شود. 🔸او تصمیم می‌گیرد به‌تنهایی و بدون همراهی کسی از اهالی به سمت غار حرکت کند. او می‌داند که هیچ‌کس از روستا حاضر به همراهی او نخواهد بود اما تصمیمش جدی است؛ تصمیمی که آغاز سفری طولانی در مسیر زندگی اوست. غاری که در ذهن او و مردم روستا نماد ترس و رمز و راز است، به میدان آزمون و کشف واقعیت بدل می‌شود. 🔸این سفر با دشواری‌های بسیار همراه است اما هیچ‌یک از این سختی‌ها او را از کشف حقیقت منصرف نمی‌کند. احمد، با ذهنی پرسش‌گر، از یک‌سو تلاش می‌کند به خود ثابت کند که حرف‌های پدربزرگ درست است و از سوی دیگر می‌خواهد نشان دهد که ترسو نیست. او در این مسیر با تنهایی، ترس و باورهای ریشه‌دار دیگران مواجه می‌شود و در عین حال برای کشف حقیقت و رازهای نهفته در دل غار خورشید کوشش می‌کند. 🔸ناصر ایرانی در این رمان با نثری ساده و روان، فضای روستا، روابط بین‌نسلی، باورهای محلی و دلبستگی انسان به طبیعت را به تصویر می‌کشد و از خلال روایت احمد، مفاهیمی چون حقیقت‌جویی، تردید، شجاعت و تجربه‌های زیسته نوجوانی را مورد واکاوی قرار می‌دهد. «سختون» اثری است که اگرچه مخاطب اصلی‌اش نوجوانان هستند، اما می‌تواند برای بزرگسالان نیز تجربه‌ای خوانشی تأمل‌برانگیز باشد. 🔻ادامه یادداشت را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xxv @ibna_official

🔰مروری بر «زندگینامۀ سیاسی بابک امیرخسروی» راوی تاریخ توده‌ای‌گری «زندگینامۀ سیاسی بابک امیرخسروی» به‌نوعی روایت‌گر تاریخ حزب توده و جریان‌های سیاسی مرتبط با آن در ایران است. 🔸سرویس تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): بابک امیرخسروی (زادۀ سوم شهریور ۱۳۰۶ در تبریز) دانش‌آموختۀ مهندسی راه و ساختمان از دانشکدۀ فنی دانشگاه تهران و دارای مدرک دکترا در اقتصاد سیاسی از دانشگاه هومبولت برلین است. او سال ۱۳۲۴ به حزب تودۀ ایران پیوست و از کادرهای برجستۀ آن شد. امیرخسروی طی سال‌های ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۹ در دبیرخانۀ اتحادیۀ بین‌المللی دانشجویان در پراگ به فعالیت پرداخت و طی این سال‌ها به سراسر اروپا، قاطبۀ کشورهای آمریکای لاتین، آسیا و آفریقای شمالی سفر کرد. او که ۱۰ سال پیش از انقلاب به فرانسه مهاجرت کرده بود، پس از سال ۱۳۵۷ به ایران برگشت و در سازماندهی تشکیلات حزب در شهرستان‌ها نقش برجسته‌ای داشت. 🔸آن‌چه خواندید برگرفته از کتاب «زندگینامۀ سیاسی بابک امیرخسروی» است که به‌کوشش و تولید بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه به زیور طبع آراسته شده است. این کتاب در یک پیشگفتار و نُه فصل شامل عناوین دوران کودکی و شباب، مهاجرت اول، زندگی در مسکو، زندگی در برلین شرقی، کوچ به فرانسه، بازگشت به ایران پس از انقلاب بهمن، «نامه به رفقا»؛ اولین گام، تکوین و پیدایش، و فعالیت در راستای همکاری است و به فصول مختلف زندگی این فعال چپ می‌پردازد. 🔸امیرخسروی در ابتدا به دلایلی که خود در پیشگفتار کتاب از آن‌ها با عنوان ملاحظات روحی و اخلاقی یاد می‌کند، از بیان زندگینامۀ خویش امتناع می‌کرده اما در سال ۱۳۹۴ نگارش را از سر گرفت. نکتۀ دیگری که او در پیشگفتار یادآور می‌شود این است که: زندگینامۀ من، بیش‌تر سرگذشت یک کادر قدیمی حزب تودۀ ایران است، نه یکی از اعضای دستگاه رهبری آن. با آن‌که من مسئولیت کم‌وبیش مهمی در حزب داشتم، ولی هیچ‌گاه جزء دستگاه رهبری حزب تودۀ ایران به معنای واقعی و عملی آن نبودم. زیرا دستگاه رهبری حزب در ایران (تا پیش از فاجعۀ ۲۸ مرداد)، مدتی کمیتۀ مرکزی حزب و در دوره‌هایی نیز هیات اجرائیۀ پنج‌نفرۀ آن بودند. 🔸در مهاجرت اول (پس از فاجعۀ ۲۸ مرداد)، پس از پِلِنوم وسیع چهارم (تیر ۱۳۳۶)، این نقش را اساساً هیات اجرائیۀ منتخب پلنوم‌ها بر عهده داشت. زیرا اعضای کمیتۀ مرکزی در کشورهای مختلف پراکنده بودند و گردهمایی آن‌ها به آسانی میسر نبود. طی چند سال (از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۷) نیز هیأتی سه‌نفره، با عنوان «بوروی موقت» که منتخب پلنوم دهم (۲۹ فروردین ۱۳۴۱) کمیته بود، رهبری حزب را در دست داشت. از سال ۱۳۴۷ تا انقلاب بهمن ۱۳۵۷، بار دیگر رهبری حزب را هیات اجرائیۀ منتخب پلنوم‌های کمیتۀ مرکزی به دست گرفت. در ایران پس از انقلاب هم، هیأت سیاسی یا هیأت دبیران، رهبری سیاسی و تشکیلاتی حزب را عهده‌دار بود اما من هیچ‌گاه عضو این ارگان‌ها نبوده‌ام. 🔸امیرخسروی در قسمتی دیگر از پیشگفتار اذعان می‌دارد؛ خوانندگان محترم پس از آشنایی با زندگینامۀ من، درخواهند یافت که اساساً با سیستم فکری و اخلاق و رفتاری که داشتم، نمی‌توانستم در رهبری حزب، به‌ویژه در شرایط «مهاجرت سوسیالیستی» جایی داشته باشم. از سویی، دلبسته و شیفتۀ شرکت در رهبری حزب، به هر بها نبودم و از سوی دیگر، بخشی از رهبری و نیز «از ما بهتران»، مایل به این امر نبودند. 🔸این نکته را نیز خاطرنشان کنم که عضو اصلی کمیتۀ مرکزی در دوران «مهاجرت سوسیالیستی»، نقش چشم‌گیر و مؤثری در زندگی و رهبری حزب نداشت. زیرا امکان گرد هم آمدنِ افرادی که در کشورهای مختلف پراکنده بودند، به آسانی میسر نبود. از سال ۱۳۳۶ تا ۱۳۵۷ در طول بیست‌واندی سال مهاجرت، روی هم دوازده‌بار اعضای کمیتۀ مرکزی گرد هم آمدند! تقریباً هر دوسال یک‌بار! 🔻ادامه یادداشت را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xxD @ibna_official

🔰نگاهی انتقادی به اقتباس از داستان‌های قرآنی در سینمای ایران سینمای ایران در روایت داستان‌های قرآنی همچنان با چالش‌هایی جدی مواجه است؛ از ضعف در فیلمنامه‌نویسی گرفته تا ناتوانی در ارائه زبانی سینمایی برای بیان امر قدسی. 🔸خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مریم محمدی: بازآفرینی داستان‌های قرآنی در سینما، مسئولیتی بزرگ و پرمخاطره است. این روایت‌ها نه‌تنها ریشه در باورهای دینی مردم دارند، بلکه در طول تاریخ، حامل معانی ژرف اخلاقی، عرفانی و اجتماعی بوده‌اند. باید توجه داشت که این قصه‌ها از کتابی کامل مانند قرآن اقتباس شده‌اند. با این حال، تجربه سینمای ایران در پرداختن به این روایت‌ها – از جمله در فیلم‌هایی چون موسی کلیم‌الله (ابراهیم حاتمی‌کیا)، محمد رسول‌الله (مجید مجیدی) ملک سلیمان (شهریار بحرانی) ناسپاس (حسن هدایت) و ابراهیم خلیل‌الله (محمدرضا ورزی) – نشان می‌دهد که فاصله معناداری میان عظمت این داستان‌ها و بازتاب آن‌ها بر روی پرده نقره‌ای وجود دارد. این آثار اقتباسی هرچند در چهاردهه سینمای انقلاب کم تعدادند اما همان تعداد نیز با آنکه هزینه‌های هنگفتی برای ساخت آنها صرف شده اما نتوانستند توقع منتقدان و مخاطبان سینمای ایران را برآورند. 🔸نخستین نقد جدی، فقدان زبان سینمایی متناسب با شأن این قصه‌ها است. فیلم‌هایی مانند «موسی کلیم‌الله» و «محمد رسول‌الله» یا «ملک سلیمان» با وجود بودجه‌های کلان و تلاش برای بازسازی فضاهای تاریخی، بیش از آن‌که به زبان تصویر و روایت سینمایی وفادار باشند، گرفتار ساختارهایی ایستا، دیالوگ‌محور و اغلب نمایشی‌اند که بیشتر یادآور تئاتر مذهبی یا تعزیه‌اند تا سینمای مدرن. 🔸فیلم «محمد رسول‌الله»، با وجود جلوه‌های ویژه قابل‌توجه و فضاسازی چشم‌نواز، نتوانست تصویری درونی، زنده و باورپذیر از پیامبر اکرم (ص) و دوران کودکی او ارائه دهد. فیلم بیش از آن‌که روایت‌گر تجربه نبوت باشد، درگیر جزئیاتی فرعی و تأکید بر کلیشه‌های عاطفی شد؛ امری که از عمق مفهومی اثر کاست و آن را به اثری فرمالیستی و سطحی بدل کرد. 🔸در فیلم «ناسپاس» نیز انتخاب بد بازیگران و بازی‌های ضعیف آنها به علاوه طراحی صحنه پیش پا افتاده و کارگردانی و فیلمنامه سطحی فیلم نتوانسته پیام مذهبی فیلم را به درستی ساخته و پرداخته‌کند چه آنکه بخواهد آن را به مخاطب انتقال دهد. فیلم با بیان قصه‌ای از قوم بنی اسرائیل و ساختاری ضعیف عدم ضرورت ساخت چنین آثاری در سینمای ایران را بیش از پیش به رخ می‌کشد. 🔸فیلم «ملک سلیمان» روایت مقطعی از زندگی سلیمان است و در آن از فناوری‌های پیشرفته سی جی ای و دی ای استفاده شده است. که نتیجه آن این است که این فیلم از نخستین تجربه‌های حرفه‌ای فیلمسازی دیجیتال در سینمای ایران به‌شمار می‌رود.. متاسفانه فیلم با همه هزینه کلانی که صرف فناوری‌های پیشرفته کرده اما نتوانسته مخاطب را راضی نگه دارد اتفاقی که اخیراً در فیلم «موسی کلیم الله» افتاده‌است. مخاطب بیش از توجه به فناوری‌های دیجیتال فیلم علاقه‌مند به دنبال کردن قصه‌ای قوی، بازی‌هایی درخشان و روایتی روان اما غافلگیرکننده است. شاید اقتباس از یک داستان قرآنی به نظر ساده بیاید اما پیچیدگی‌های فراوانی در تبدیل این داستان‌ها به زبان سینما وجود دارد که نشان می‌دهد ساخت این فیلم‌ها کار هرکسی نیست. 🔸در فیلم «ابراهیم خلیل الله» نیز که با محوریت داستان حضرت ابراهیم و بت‌شکنی ساخته شده، ضعف در فیلمنامه، بازی‌گردانی و طراحی صحنه باعث شد تا پیام اصلی روایت قرآنی – یعنی توحید و مبارزه با شرک – به شکلی سرد، شعاری و کم‌اثر بازنمایی شود. در این اثر نیز همان مشکل همیشگی سینمای دینی ایران دیده می‌شود: در اولویت قرار گرفتن پیام به‌جای روایت، و تعهد به آموزه‌های اخلاقی به قیمت نادیده گرفتن منطق دراماتیک. 🔻ادامه یادداشت را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xz9 @ibna_official