🔰دربارۀ تاریخ‌نگاری «شاهرخ مسکوب»، بیست سال از مرگ از او دغدغه‌مندِ تاریخ و هویّت ملی 🔸سخن گفتن از «شاهرخ مسکوب»، یکی از صدیق‌ترین اهالی اندیشه و قلم در دوران معاصر، چندان ساده نیست، زیرا اگر چه او را بیش‌تر پژوهندۀ شاهنامه می‌شناسیم، اما نوشته‌های او پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران، به‌گونه‌ای او را یک پژوهشگر جامع‌الاطراف در این زمینه نشان می‌دهد. 🔸گروه تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): نام شاهرخ مسکوب، نویسنده و پژوهشگر معاصر با ایران گره خورده است زیرا او سال‌های بسیاری را در غربت زیست اما برای مسکوب دوری از ایران به معنای فراموشی نبود. او در تمام سال‌های زندگی در اروپا همواره از ایران یاد می‌کرد و آثار ارزشمند و سترگی در تاریخ و ادبیات از خود به یادگار گذاشت. 🔸مسکوب افزون بر پژوهش در حوزه‌های گوناگون ادبی مانند ترجمه، داستان‌نویسی و… فعالیت‌های گسترده‌ای داشت. او دربارۀ بسیاری از آثار کلاسیک ادبیات فارسی مانند شاهنامه فردوسی و دیوان حافظ پژوهش‌های بسیاری انجام داد و برای گسترش و حفظ زبان فارسی بسیار کوشید. از جمله آثار پژوهشی او می‌توان به «مقدمه‌ای بر رستم و اسفندیار»، «سوگ سیاوش: در مرگ و رستاخیز»، «شکاریم یک‌سر همه پیش مرگ»، «ارمغان مور»، «در کوی دوست» و از دیگر تألیفات موفق او می‌توان به «سفر در خواب»، «گفت‌وگو در باغ»، «روزها در راه»، «سوگ مادر»، «کتاب مرتضی کیوان» و… اشاره کرد. او با توجه به تسلط به زبان انگلیسی و فرانسه در عرصۀ ترجمه نیز آثار درخشانی منتشر کرد. ترجمه‌های او به مانند تألیفات‌اش خواندنی است و به دل می‌نشینند. او کتاب‌های گوناگونی مانند «ادیپ شهریار و آنتیگون»، «خوشه‌های خشم» و… را نیز ترجمه کرده است. 🔸وقتی در «هویت ایرانی و زبان فارسی» نوشت که «باری، ایرانی‌ها بعد از تلاش‌های گوناگون، بعد از چهارصدسال با برگشت به گذشتۀ تاریخ خودشان با تشکیل حکومت‌های ایرانی و تکیه به زبان فارسی در قرن چهارم هجری، ملتی بودند با هویتی جداگانه و مخصوص خودشان؛ ملت تازه‌ای، نه آن قوم فرسوده و بی‌رمق آخرهای ساسانی، بلکه ملت تازه‌ای تولد یافته بود با آگاهی به هویت خود -خودآگاه- با دین و تمدنی تازه. گذشته، پشتوانه یا تکیه‌گاه این هویت بود و زبان، جلوه‌گاه‌اش؛ درخت تازه‌ای بود که در آب‌وهوای اسلام پرورش یافته بود، اما بر زمین خاطرۀ قومی خود»، می‌شد به‌روشنی ردّ این وطن‌دوستی را یافت و فهمید ادیب و مترجم و منتقدی ایران‌شناس است که تاریخ را نیز به‌درستی می‌داند. 🔸«حسام‌الدین نبوی‌نژاد»، مدیر فصل‌نامۀ زنده‌رود که مقالات گوناگونی دربارۀ شاهرخ مسکوب نوشته است، در گفت‌وگو با ایبنا دربارۀ وی چنین گفت: سخن گفتن دربارۀ شاهرخ مسکوب، یکی از صدیق‌ترین اهالی اندیشه و قلم در دوران معاصر، چندان ساده نیست، زیرا اگر چه او را بیشتر پژوهندۀ شاهنامه می‌شناسیم، اما نوشته‌های او پیرامون تاریخ و فرهنگ ایران، به‌گونه‌ای او را یک پژوهشگر جامع‌الاطراف در این زمینه نشان می‌دهد. گذشته از ترجمه‌های او از ادبیات کلاسیک یونان که در بررسی شاهنامه، ژرف‌اندیشی و نگرش متفاوت در فرهنگ حماسی ایران را برایش ارمغان داشت، آثار او، از مقدمه‌ای بر رستم و سهراب تا در نهایت «ارمغان مور» بیانگر رویکرد او به تاریخ، عرفان، شعر و شاعری و مسائل سیاسی و اجتماعی است که در سایر نوشته‌هایش نیز انعکاس داشت. اگر چه در تمام این آثار شاهنامه و دو رکن اساسی برخاسته از آن با «تاریخ و زبان» کاملاً مشهود است. تا آنجا که مسکوب در پاسخ به دغدغۀ ذهنی خود پس از رویدادهای سال ۱۳۳۲ و رهایی از زندان، به جست‌وجو در چندوچون‌های ایران و ایرانی بودن و پاسخ یافتن برای آنچه هویت ایرانی‌اش می‌خوانیم برآمد. دورانی که با روی آوردن به ادبیات و پیدا کردن هویت معنوی‌اش پایان و به عبارت درست‌تر آغاز می‌شود. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xzy @ibna_official

🔰نامزدهای نهایی دریافت جایزه قلم آمریکا 🔸جایزه قلم آمریکا به دلیل توجه به صداهای نوظهور و متنوع، نقش مهمی در معرفی نویسندگان جدید و برجسته داشته است. نامزدهای نهایی دریافت این جایزه در سال 2025 به ارزش 350هزار اعلام شده است. 🔸به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، جایزه ادبی قلم آمریکا (PEN) یکی از معتبرترین جوایز ادبی در ایالات متحده است که توسط انجمن قلم آمریکا اعطا می‌شود. این انجمن در سال ۱۹۲۲ در نیویورک تاسیس شد و هدف آن دفاع از آزادی بیان، ترویج ادبیات و حمایت از نویسندگان و مترجمان است. 🔸نخستین جایزه این انجمن در سال ۱۹۶۳ اهدا شد و از آن زمان تاکنون، جوایز متعددی در حوزه‌های مختلف ادبی اعطا می‌شود. این جوایز شامل ادبیات داستانی، غیرداستانی، شعر، زندگی‌نامه، نمایشنامه، ادبیات کودک، نویسندگی علمی و ورزشی است. جایزه قلم آمریکا به دلیل توجه به صداهای نوظهور و متنوع، نقش مهمی در معرفی نویسندگان جدید و برجسته داشته است. 🔸نامزدهای نهایی جایزه قلم آمریکا در سال ۲۰۲۵ به ارزش ۳۵۰ هزار طبق زیر اعلام شده است: 🔸جایزه کتاب جان اشتاین (۷۵ هزار دلار) مرده در لانگ بیچ، کالیفرنیا، ونیتا بلکبرن (MCD) با پشت من به جهان: شعر، ویکتوریا چانگ (فارار، استراوس و ژیرو) درباره آزادی، تیموتی اسنایدر (کراون) 🔸جایزه کتاب آزاد قلم (۱۰ هزار دلار) فمینیسم انتقام جویانه: قدرت خشم زنان سیاهپوست در دوران بی قانون، کالی نیکول گراس (سیل پرس) لذت تاریک عجیب بودن: داستان های سیاه آزادی، جیمز بی. هایل، سوم (انتشارات دانشگاه کلمبیا) زنان سیاه پوست به ما آموختند: تاریخچه صمیمی فمینیسم سیاه، دکتر جن ام. جکسون (رندوم هاوس) طرح اولیه، رائه جیانا رشاد (هارپر) 🔻ادامه گزارش را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xzP @ibna_official

🔰نگاهی به وضعیت کتاب و کتابخوانی در سری جدید مجموعه «پایتخت» نمایش تصنعی فرهیختگی 🔸تصویر آرمانی فردی اهل مطالعه و کتاب، برای خانواده های ایرانی آشنا است. خانواده نقی معمولی برای نمایش فضل و دانش و فرهیختگی، هیچ کالای ملموسی بهتر از کتاب نمی‌تواند پیدا کند. 🔸خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - رویا سلیمی: سری جدید مجموعه پرمخاطب «پایتخت» امسال نیز مهمان نگاه مخاطبان تلویزیون است. سریالی که حالا تبدیل به خاطره ای مشترک در میان ایرانیان شده و پیوندی با عید نوروز دارد. حال و هوای گرم و صمیمانه سریال، به راحتی می‌تواند مخاطب را با خود همراه کند. خانواده ایرانی و سبک زندگی روزمره او در مجموعه گاه با واقعیت زندگی مخاطبان منطبق است. این انطباق کلید اصلی ارتباط مستمر با سریال و شخصیت‌های آن به شمار می رود. 🔸هر چقدر شخصیت‌های «پایتخت» در قاب خانه، خود واقعی‌شان را به نمایش می‌گذارند، در این سری با ورود خانواده‌ای تاجیکی، سعی در به نمایش گذاشتن آن چیزی دارند که واقعیت نیست. یکی از این نمایش‌ها، تغییر چیدمان منزل با کتاب برای نمایش فرهیختگی و جلب سرمایه فرهنگی است. آنها در برخورد با خانواده متمول تاجیکی، با توجه به اینکه به لحاظ مالی جایگاه همسانی ندارند، اما سعی می کنند در حوزه فرهنگ و مصرف کالاهای فرهنگی خود را بسیار فراتر از چیزی نشان دهند که در واقعیت وجود دارد. این نمایش تفاخر بخش اعظمی از موقعیت های کمدی سریال را بر عهده دارد. 🔸خانواده معمولی عادت به مطالعه و انس با کتاب ندارد، بنابراین دلیلی بر وجود کتاب در طراحی صحنه و قاب بندی های سریال در شش دوره قبل آن وجود ندارد. اما برای نمایش فضل و دانش و فرهیختگی، هیچ کالای ملموسی مانند کتاب نمی تواند حق مطلب را ادا کند. پدر خانواده برای پر کردن این خلا فرهنگی، کتاب‌های مسجد جامع شهر را قرض می گیرد تا سرمایه فرهنگی بخرد. تضاد میان واقعیت زندگی او و خانواده‌اش با آنچه در مقابل خانواده تاجیکی مطرح می‌شود، چند قسمتی بار قصه را به دوش می‌کشد. نظریه جامعه نمایشی گافمن 🔸این نمایش تصنعی، نظریه جامعه نمایشی گافمن را به ذهن متبادر می‌سازد. نظریه وی درباره نمود خود در زندگی روزانه است. میان خودهای کاملاً انسانی و خودهای اجتماعی، اختلاف و تنش می‌بیند که از تفاوت میان آنچه خود می‌خواهیم باشیم و آنچه دیگران می‌خواهند انجام دهیم ناشی می‌شود. 🔸در این نگاه که زندگی به مثابه صحنه نمایشی قلمداد می‌شود که فرد در آن برای مقبولیت بیشتر، خود واقعی‌اش را پنهان می‌سازد. در هر اجرایی، قطعاً پشتیبانی و پذیرش دیگران لازم است؛ بنابراین زندگی اجتماعی یک رشته اجرای نقش‌های نمایشی همانند بازی در صحنه نمایش است. افراد در هنگام کنش متقابل سعی دارند جنبه‌ای از خود را به نمایش بگذارند که مورد توافق یا پذیرش دیگران باشد و همیشه امیدوارند که در این مهم توفیق یابند و نمایش آنها حضار را مجبور کند تا به دلخواه در آن عمل کنند. این موضوع با تعبیر مدیریت تاثیرگذاری یا مدیریت اثرگذاری مطرح می‌شود. 🔻ادامه یادداشت را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xBf @ibna_official

🔰بررسی «فهرست نسخه‌های خطی دانشگاه الفارابی قزاقستان» میراثِ جهانِ ایرانی 🔸عاطفه زندی، یکی از فهرست‌نویسان کتاب «فهرست نسخه‌های خطی و کتاب‌های چاپ سنگی و قدیم دانشگاه الفارابی قزاقستان»: نسخه‌های خطی و کتاب‌های چاپ سنگی و کتاب‌های قدیمی گنجینه‌های ارزشمندی هستند که دانش و آگاهی عمیقی در زمینه‌های گوناگون ارائه می‌دهند و به‌عنوان میراث فرهنگی و تاریخی هر کشوری محسوب می‌شوند، بنابراین توجه محققان و مسئولان مراکز پژوهشی به حفظ و احیای این میراث ارزشمند امری ضروری است. 🔸گروه تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): کتاب «فهرست نسخه‌های خطی و کتاب‌های چاپ سنگی و قدیم دانشگاه الفارابی قزاقستان» به سعی و اهتمام عاطفه زندی و زبیده شادکام، زیر نظر سیدکاظم موسوی بجنوردی و سید علی موجانی تألیف شد و از سوی مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی و دانشگاه الفارابی قزاقستان به چاپ رسید و سپس اواخر اسفند سال گذشته در این دانشگاه رونمایی شد. با عاطفه زندی، یکی از فهرست‌نویسان کتاب «فهرست نسخه‌های خطی و کتاب‌های چاپ سنگی و قدیم دانشگاه الفارابی قزاقستان» در این خصوص به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید. شرحی از انجام فهرست‌نویسی کتاب «فهرست نسخه‌های خطی و کتاب‌های چاپ سنگی و قدیم دانشگاه الفارابی قزاقستان» بیان کنید. 🔸فهرست‌نویسی این کتاب از سوی مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه و سیدعلی موجانی، کارشناس ارشد این مرکز به من پیشنهاد شد. من قبلاً در تونس نیز نظیر این فهرست را طی همکاری با دانشگاه بین‌المللی تونس به انجام رسانده بودم و با توجه به تجربه‌ای که در فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه تخصصی وزارت خارجه و نیز کتابخانۀ آیت‌الله حکیم در نجف داشتم، برای این برنامه در قزاقستان انتخاب شدم و به‌عنوان پژوهش‌گر و مؤلف مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی که زیر نظر آقای کاظم موسوی بجنوردی هست، برای تهیۀ فهرست نسخه‌های خطی و کتاب‌های چاپ سنگی و قدیم کتابخانۀ دانشگاه الفارابی به آلماتی رفتم. نسخه‌های خطی فارسی و عربی در دانشگاه الفارابی قزاقستان از چه اهمیتی برخوردار است؟ 🔸به‌نظر من ارزش این میراث و به‌طور کلی بسیاری از نسخه‌های خطی و کتاب‌های چاپ سنگی محدود به یک کشور خاص نیست، زیرا بسیاری از کتاب‌ها به‌صورت عمده به علوم اسلامی نظیر فقه، حدیث، تفسیر، و نیز فلسفه، منطق، تاریخ اسلام و ادب عربی می‌پردازند و ازاین‌رو می‌تواند برای تمامی کشورهای اسلامی حائز اهمیت باشد. 🔸اهمیت فهرست حاضر از آن جهت است که اغلب کتاب‌های معرفی شده در آن متعلق به سه شهر مهم کازان، بمبئی و دهلی است. این سه شهر به عنوان نخستین مراکز چاپ کتاب‌های اسلامی شناخته می‌شوند و به‌همین‌دلیل شناخت آثار چاپ‌شده در این مراکز نیز می‌تواند برای محققان تاریخ به‌ویژه تاریخ چاپ و نشر در جهان اسلام محل توجه باشد. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xzS @ibna_official

🔰صادرات کتاب ایران-۲ صادرات کتاب به سیاست و کپی‌رایت گره خورده است 🔸سعید رهنمایی، مدیر پخش کتاب ققنوس، معتقد است؛ صادرات کتاب ایران، از مسائل سیاسی و کپی‌رایت متاثر است؛ اگر اوضاع سیاسی، بهبود پیدا کند، اتفاقات خوب، و سریعی در این عرصه را شاهد خواهیم بود. 🔸سرویس مدیریت کتاب خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، سمیه حسن‌نژاد - کتاب، از ابزارهای کهن برای برقراری تعامل میان ملت‌ها است؛ حتی کتاب را یکی از وجوه دیپلماسی می‌دانند؛ بنابراین صادرات کتاب، به عنوان یکی از انواع تجارت بین ملت‌ها مرسوم بوده و امروزه نیز یکی از تجارت‌های پُرسود برای کشورهای صاحب صنعت نشر به شمار می‌رود. 🔸با وجود تولید سالانه ۱۱۰ هزار عنوان کتاب در ایران، رونق صادرات کتاب نویسندگان و مترجمان ایرانی، چنگی به دل نمی‌زند؛ حتی بازار کتاب ایران، در افغانستان که روزگاری بی‌رقیب بود، افول کرده است. 🔸مهم‌ترین دلایل افت صادرات کتاب ایران، در دنیا و منطقه، به مسائل سیاسی گره خورده است؛ همان‌طور که سعید رهنمایی، مدیر پخش کتاب ققنوس، به ایبنا گفت: صادرات کتاب ایران، مشابه بسیاری از مسائل متاثر از مسائل سیاسی است. اگر اوضاع سیاسی، بهبود پیدا کند، با توجه به اینکه کشور ارزانی هستیم، اتفاقات خوب و سریع در این عرصه را شاهد خواهبم بود. - دروازهای صادرات کتاب فارسی از خاک ایران به دیگر کشورها، به‌گفته فعالان این عرصه، حتی کتابفروشان ایرانی فعال در کشورهای اروپایی، نیز به‌دلیل کوچک شدن این بازارمجبور به تغییر الگوی عرضه کتاب شده‌اند و فروش آنلاین کتاب را در پیش گرفته‌اند. چرا بازار صادرات کتاب فارسی، کم رونق شده است؟ 🔸بیش از چهار سال پیش، انتشارات ققنوس، مشتریانی داشت که برای خریداران کتاب فارسی از مناطق مختلف مثل استکهلم، برلین، لندن، کانادا و آمریکا برای تامین موجودی کتابفروشی‌های مجازی یا مجازی ارسال می‌کردند. ارزش کتاب‌های ارسالی به فراخور موضوع کتاب یا حتی نشریه بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان ارزش داشت. اما به گفته همین فعالان، با توجه به هزینه‌های سنگین و دردسرهای ارسال، فعالیت برای صادرات کتاب فارسی، منطق ندارد؛ به‌عنوان مثال، درحالی که قیمت پشت جلد، ۳۰۰ هزار تومان بود، هزینه ارسال کتاب ۶۰۰ هزار تومان تمام می‌شد. - مسائلی که اشاره شد، مربوط به کشورهای اروپایی و آمریکایی است. تعاملات کتاب‌محور با کشورهای هم‌زبان مثل اافغانستان که ایران، در بازار کتاب‌ش، بی‌رقیب توصیف می‌شد، نیز با افت مواجه شده است. 🔸افغانستان، بسیار بازار جذابی بود؛ کتاب‌های فلسفه و تاریخ، خیلی خوب فروش می‌رفت؛ بنابراین عمده صادرات کتاب ایران، پیش از تغییر اوضاع سیاسی افغانستان به این کشور بوده است. دلیل رونق دیگر بازار کتاب افغانستان، موضوع کپی‌رایت بود. می‌دانیم ایران، عضو کنوانسیون برن نیست، بنابراین بسیاری از کتاب‌های ترجمه را نمی‌توان صادر کرد اما علاوه‌بر کتاب‌های تالیفی، ترجمه‌های ایران نیز صادر می‌شد. 🔸رونق بازار کتاب‌های ایران، حتی موجب شده بود، ناشران افغانستانی کتاب‌های چاپ ایران را کپی کنند اما به‌دلیل هزینه‌های سنگین، مجدد به واردات بازگشت کردند؛ ارزش خریدها، خیلی خوب بود، به‌قدری که برخی فعالان کتاب ایران، در تلاش بودند، با مشارکت افغانستانی‌ها، مجموعه‌های فروشگاهی‌، مشابه شهرکتاب را تاسیس کنند اما به‌دلیل تغییر سیاست‌ها، به‌سرانجام نرسید. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xBy @ibna_official

🔰«چراغ زمین» در گفت‌وگو با احمد زیدآبادی؛ حسین(ع) نماد معنویت و اخلاقِ ملی ایرانیان نفی ستیزه جویانۀ سنت به معنای خودکشی ملی است 🔸تاریخ عاشورا و حرکت حسین [ع] با تحریفات بسیاری روبرو شده و افراد ناآگاه به خصوص برخی مداحان و روضه‌خوانانِ سطحی و خرافی، ذهنیات و سلایق عامیانۀ خود را به ماجرای کربلا نسبت داده‌اند و اصلاً چیزی کاملاً ضد و مغایر آنچه رخ داده است، به مخاطبان خود القاء کرده‌اند. 🔸سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - محسن آزموده: همه فکر می‌کنند داستان پنج ماه آخر زندگی امام سوم شیعیان را می‌دانند. پس از مرگ معاویه پسر ابوسفیان، حسین (ع) پسر علی (ع) نواده پیامبر اسلام (ص) از بیعت با یزید پسر معاویه سر باز زد. معاویه عهدشکنی کرده بود، او در عهدنامه صلحی که با حسن (ع) پسر علی (ع) امضا کرده بود، متعهد شده بود که پس از مرگش کسی را به جانشینی خود نگمارد و انتخاب خلیفه را به شورای مسلمین واگذار کند. حسین (ع) بیعت با فردی چون یزید را مغایر با دین جدش پیامبر (ص) می‌دانست و از این کار سر باز زد و شد آنچه شد. این طرح کلی ماجراست، اما اگر با اطرافیان خود صحبت کنیم، در می‌یابیم که پیر و جوان چندان از جزئیات داستان اطلاعی ندارند یا دانسته‌هایشان مبتنی بر شنیده‌ها از این‌سو و آن‌سوست. احمد زیدآبادی، نویسنده و پژوهشگر مسائل سیاسی قلمی روان و شیوا دارد و به تازگی کتابی کوچک و خواندنی درباره پنج ماه آخر زندگی امام حسین (ع) با عنوان «چراغ زمین» منتشر کرده است. او در این کتاب روایتی روان و متکی بر منابع دست اول از ماه‌های پایانی زندگانی امام حسین (ع) عرضه می‌کند. به این مناسبت با او کوتاه گفت‌وگو کردم. *** سپاس از زمانی که در اختیار ما گذاشتید. احمد زیدآبادی را عموم به عنوان تحلیلگر مسائل سیاست روز می‌شناسند. چه شد که به موضوعی دینی پرداختید؟ 🔸در واقع من در این کتاب به مسائل دینی نپرداخته‌ام. ماجرای عاشورا و شخصیت حسین از نگاه من موضوعی فرادینی است. هر کس در هر برهه از تاریخ و هر گوشه از جغرافیا به چنین عملی دست بزند، واقعاً تکان‌دهنده و سزاوار توجه توجه بسیار است. عموم مسلمانان و به ویژه شیعیان به واسطه ایام محرم و صفر از کودکی با ماه‌های پایانی زندگانی امام حسین (ع) آشنا هستند و تصور می‌کنند آن را می‌دانند. چرا تصمیم گرفتید این بخش از زندگی امام حسین (ع) را روایت کنید؟ 🔸متأسفانه آشنا نیستند. تاریخ عاشورا و حرکت حسین [ع] با تحریفات بسیاری روبرو شده و افراد ناآگاه به خصوص برخی مداحان و روضه‌خوانانِ سطحی و خرافی، ذهنیات و سلایق عامیانۀ خود را به ماجرای کربلا نسبت داده‌اند و اصلاً چیزی کاملاً ضد و مغایر آنچه رخ داده است، به مخاطبان خود القاء کرده‌اند. برخی اسلام‌ستیزان نیز تلاش کرده‌اند تا از آب گل‌آلود ماهی بگیرند و یا ارائۀ مهملاتی مثل دعوای قدرت و یا رقابت عشقی چهرۀ عاشورا و حسین [ع] را ملکوک کنند. این کتاب به قصد خنثی‌سازی این نوع برخوردهای نادرست و ارائۀ واقعیت به مخاطب نوشته شده است. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xC3 @ibna_official

🔰بررسی ادعایی که در سریال «تاسیان» مطرح شد؛ آیا «همینگوی» جاسوس شوروی بود؟ 🔸در قسمت هشتم سریال «تاسیان»، پس از خودکشی منوچهر به خاطر فعالیت‌های سیاسی و ارتباط با شوروی، بحث‌هایی بین شخصیت‌های سریال درباره نفوذ روس‌ها بین نویسندگان و نخبگان مطرح می‌شود. 🔸گروه هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): در یکی از سکانس، امیر با بازی هوتن شکیبا و سعید با بازی صابر ابر در حال صحبت درباره تاثیرگذاری نفوذ و تاثیرگذاری جریان چپ بر روی نویسندگان صحبت می‌کنند. سعید در این قسمت با آوردن نام ارنست همینگوی، نویسنده بزرگ آمریکایی، چنین می‌گوید: «شایعه شده بود همینگوی با کا. گ.ب کار می‌کند و همینجوری خودکشی کرد… ببین اینها چه نفوذی دارند و از نویسنده آمریکایی تا تیمسار ارتش را به خودشان جذب می‌کنند.» 🔸در ادامه کارگردان توضیح بیشتری درباره ادعای مطرح شده در سریال ارائه نمی‌دهد و همه چیز در حد همان گمانه باقی می‌ماند. برای بررسی این مدعا، مروری به زندگی همینگوی داشتیم و بررسی کردیم که آیا خودکشی او واقعاً ارتباطی با جاسوس بودنش داشته است. بررسی اسناد 🔸گزاره جاسوس بودن همینگوی، یکی از سوژه‌های جذابی است که گاه و بی‌گاه در محافل ادبی و رسانه‌ها مطرح می‌شود. بهرحال همینگوی به عنوان نویسنده‌ای که جایزه نوبل برده و نامش در دنیای ادبیات وزنه سنگینی به حساب می‌آید، گفتن از چنین مسائلی درباره زندگی‌اش جذابیت‌های زیادی دارد. 🔸پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۰ و با افشا شدن اسناد دستگاههای جاسوسی این کشور، سندی منتشر شد که نشان می‌داد که همینگوی در دهه ۱۹۴۰ با نام رمز "Argo" در لیست مأموران احتمالی کا. گ.ب قرار داشته است. 🔸با این حال هیچ سند قطعی دال بر این‌که همینگوی اطلاعاتی برای شوروی ارسال کرده یا در عملیات جاسوسی فعال بوده، وجود ندارد. تحلیل‌گران معتقدن که همینگوی ممکن است برای دلایل ایدئولوژیک یا کنجکاوی شخصی با عوامل شوروی دیدار کرده باشد. 🔸در سالهای پس از جنگ جهانی دوم و در جریان جنگ سرد، اندیشه چپ طرفداران زیادی بین نویسندگان و روشنفکران در سطح جهان داشت. در آن سالها بسیاری از روشنفکران آمریکایی، از جمله همینگوی، نگرانی‌هایی درباره فاشیسم، نازیسم و سرمایه‌داری افسارگسیخته داشتند و گاه نگاه مثبتی به اتحاد شوروی به‌عنوان نیروی ضدفاشیسم داشتند. 🔸طبق بررسی پژوهشگرانی مثل نیکلای واسیلیف و الکساندر واسیلِف در کتاب‌هایی که بر پایه اسناد کا. گ.ب نوشته‌اند، همینگوی را یکی از نویسندگانی می‌دانند که مورد توجه سرویس اطلاعات شوروی بود، اما او به‌عنوان منبع قابل اتکا یا مأمور فعال شناخته نمی‌شود. با بررسی اسناد دیده می‌شود هیچ مدرکی که نشان دهد این نویسنده آمریکایی عملاً اطلاعاتی به شوروی داده یا در عملیات خاصی شرکت کرده باشد، وجود ندارد. حال این سوال پیش می‌آید که چرا نویسنده‌ای در حد و اندازه‌های همینگوی خودکشی کرد و آیا خودکشی او ارتباطی با اندیشه‌های چپ‌گرایانه‌اش داشته است؟ 🔻ادامه یادداشت را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xCb @ibna_official

🔰تاریخ‌نگاریِ «شیرین مهدوی» در گفت‌وگو با علی ططری نگاهِ ویژه به طبقاتِ اجتماعی 🔸در کتاب «زندگی‌نامۀ امین‌الضرب» تجار و بازرگانان را به‌عنوان طبقه‌ای نوظهور و مؤثر در شرایط اقتصادی ایران معاصر می‌دید. علی ططری: «شیرین مهدوی»، از مهم‌ترین چهره‌های حوزۀ تاریخ اقتصادی بود که به طبقات اجتماعی نگاه ویژه داشت. او در کتاب «زندگی‌نامۀ حاج محمدحسن کمپانی امین‌الضرب» که بر مبنای تز دکترای خود نوشته بود، تجار و بازرگانان را به‌عنوان طبقه‌ای شاخص و موثر در امور اقتصادی و سیاسی کشور در دوران معاصر می‌دید. به‌نظرم اگر ایشان داخل کشور بود و به اسناد تاریخ اقتصادی دسترسی داشت، آثار بیش‌تری از این قلم می‌ماند و تألیفات و پژوهش‌های بیشتری در اختیار ما قرار می‌گرفت. 🔸گروه تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): «شیرین مهدوی (خازنی)»، یکی از شاخص‌ترین محققان تاریخ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران عصر قاجار در ۵۸ سالگی در آمریکا دار فانی را وداع کرد. 🔸او دانش‌آموختۀ دانشگاه یوتا بود و دکترای خود را از دانشگاه علوم اقتصادی و سیاسی لندن (LSE) دریافت کرد و سال‌ها در دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران و دانشگاه یوتا آمریکا تدریس می‌کرد. مهم‌ترین اثر شیرین مهدوی، زندگی‌نامۀ تحلیلی حاج محمدحسن امین‌الضرب است که بر اساس رسالۀ دکترای او بود و در سال ۱۳۷۹ با عنوان For God, Mammon, And Country: A Nineteenth-century Persian Merchant, Haj Muhammad Hassan Amin Al-zarb به چاپ رسید. این کتاب، با عنوان «زندگی‌نامۀ حاج محمدحسن کمپانی امین دارالضرب» و با ترجمۀ منصوره اتحادیه و فرحناز امیرخانی، در ۴۱۲ صفحه، در سال ۱۳۹۶ از سوی نشر تاریخ ایران منتشر شده است. از مهدوی کتاب دیگری در ایران با مقدمۀ ایرج افشار و همکاری نادر مطلبی کاشانی با عنوان «اسناد امین‌الضرب: مکاتبات اصغر مهدوی و شیرین مهدوی» یک‌سال بعد در ۳۴۶ صفحه توسط انتشارات طهوری انتشار یافته است. 🔸شیرین مهدوی فرزند ابراهیم مهدوی از رجال سیاسی و اقتصادی دوران پهلوی بود. دربارۀ اهمیت و جایگاه این شخصیت فقید، «علی ططری»، پژوهش‌گر تاریخ معاصر و معاون پژوهشی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی به ایبنا گفت: در حوزۀ تاریخ‌نگاری اقتصادی در ایران، به‌لحاظ کمی و کیفی با مسائلی مواجه هستیم؛ مورخان و پژوهش‌گران تراز اول در این حوزه انگشت‌شمار هستند و دراین‌میان، شیرین مهدوی از کسانی بود که در این حوزه پژوهش‌های شاخصی انجام داد و هرچند آثار منتشرشده‌اش کم‌تر در ایران ترجمه و منتشر شده، اما مغتنم است. او دانش‌آموختۀ دانشگاه علوم اقتصادی و سیاسی لندن بود و در آثارش، نگاه عمیقی به تاریخ اجتماعی معاصر ایران وجود دارد. 🔸ططری افزود: معروف‌ترین کتاب مهدوی که رسالۀ دکتری او نیز هست، زندگی‌نامۀ محمدحسن امین‌الضرب است. امین‌الضرب یکی از برجسته‌ترین تجار ایرانی تاریخ معاصر ایران است و معروف‌ترین آن‌ها به شمار می‌آید. کسی که مجلس وکلای تجار و به بیان کامل‌تر، نخستین پارلمان خصوصی در تاریخ ایران را در مرداد ۱۲۶۳ به دستور ناصرالدین‌شاه یعنی ۲۲ سال قبل از انقلاب مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی تشکیل داد و جایگاه او به‌عنوان نخستین سرمایه‌گذار صنعتی در ایران در تاریخ ما بسیار اهمیت دارد. 🔸وی بیان کرد: مهم‌ترین کتاب مهدوی که از بستگان امین‌الضرب و نوۀ حاج‌ابوالقاسم ملک‌التجار شهر مشهد در دورۀ قاجار و برادر محمدحسن امین‌الضرب بود، نیز همین اثری است. تا زمان چاپ و انتشار این کتاب، کار مستقل و در خور توجهی دربارۀ امین‌الضربِ اول نداشتیم. نوشته‌های پراکنده‌ای در میان خاطرات و کتاب‌ها داشتیم، اما ایشان با پژوهشی دقیق و با بهره‌مندی از اسناد خانوادگی، اثری علمی و ماندگار از خود برجای گذارد. مهدوی با این کتاب در داخل ایران شناخته شد، زیرا بخش عمدۀ زندگی خود را در خارج از کشور سپری کرد؛ در آمریکا استاد دانشگاه بود و آثار او نیز به زبان انگلیسی چاپ و منتشر شده است. زندگی‌نامۀ امین‌الضرب نیز به‌کوشش منصوره اتحادیه ترجمه شد و یک‌بار توسط نشر تاریخ ایران و بار دیگر هم به‌همت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران انتشار یافت و برای پژوهش‌گران تاریخ اقتصادی کتابی مرجع به حساب می‌آید. 🔻این گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xBF @ibna_official

🔰ادبیات اقلیم‌ها - ۳ جایگاه از دست رفته یزد در ادبیات/ چرا نویسندگان یزدی جریان ساز نبوده‌اند؟ 🔸یزد - شاعر و پژوهشگر یزدی و عضو هیئت علمی دانشگاه یزد معتقد است که جایگاه یزد ادبیات از بین رفته اما این امیدواری وجود دارد که با حضور نویسندگان با استعداد بومی، این جایگاه از دست رفته احیا شود. 🔸سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – سید ضیا میررحیمی: یدالله جلالی پندری، شاعر، نویسنده و پژوهشگر برجسته یزدی، عضو هیئت علمی دانشگاه یزد و از چهره‌های شناخته‌شده ادبیات معاصر استان، به بررسی جایگاه ادبیات بومی یزد در سطح ملی پرداخته است. 🔸جلالی پندری که سال‌ها در حوزه شعر و نقد ادبی فعالیت داشته و آثار متعددی در زمینه ادبیات محلی تألیف کرده در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا با نگاهی واقع‌بینانه به نقاط قوت و ضعف ادبیات یزد اشاره و چشم‌انداز آینده آن را ترسیم می‌کند. به نظر شما چه ویژگی‌هایی در ادبیات بومی استان یزد وجود دارد که توانسته در سطح کشور شاخص باشد؟ 🔸اگر کسی صفت شاخص را برای آفرینش‌های ادبی یزد به کار ببرد، کمی تعارف کرده است. یزد ممکن است در حوزه شعر آیینی جایگاه قابل‌توجهی داشته باشد، اما در زمینه‌هایی مانند داستان، نمایشنامه و شعر غیرآیینی هنوز به آن سطح از برجستگی نرسیده است. البته این به معنای نادیده گرفتن تلاش‌های ارزشمند ادیبان یزدی نیست، اما باید واقع‌بین بود و پذیرفت که یزد در مقایسه با برخی شهرهای دیگر مانند اصفهان یا شیراز، در جریان‌سازی ادبی کمتر موفق بوده است. نویسندگان و ادیبان یزدی تا چه حد توانسته‌اند فرهنگ بومی یزد را در سطح کشور معرفی کنند؟ 🔸متأسفانه میزان این معرفی بسیار کم بوده است. یکی از دلایل اصلی، دوری از مرکز و شهرستان‌نشینی است که باعث کاهش اعتمادبه‌نفس در میان نویسندگان یزدی شده است. بسیاری از آن‌ها هنوز خود را پیرو می‌دانند تا پیشگام. امیدوارم با تبدیل شدن یزد به کلان‌شهر، این اعتمادبه‌نفس در میان خالقان آثار ادبی تقویت شود و بتوانند هویت فرهنگی خود را با قدرت بیشتری به نمایش بگذارند. آیا استان یزد نقشی در شکل‌گیری مکاتب یا سبک‌های ادبی معاصر داشته است؟ 🔸تاکنون شاعران و نویسندگان یزدی جریان‌ساز نبوده‌اند تا بتوانند مکتبی مانند مکتب داستان‌نویسی جنوب یا اصفهان را پایه‌گذاری کنند. یزد تا پیش از دهه ۷۰ بیشتر یک شهر اقتصادی بود و پس از آن، با تبدیل شدن به یک شهر صنعتی، کم‌کم عوامل فرهنگی رشد کردند. امیدوارم این روند ادامه یابد و شاهد ظهور جریان‌های ادبی تأثیرگذار از یزد باشیم. 🔻ادامه گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xBc @ibna_official

🔰چاپ کتاب‌های هنری به روایت آمار/ رشد تالیف و کاهش تجدید چاپ 🔸آمارها نشان می‌دهد که چاپ کتاب‌های حوزه هنر طی سال ۱۴۰۳ در حوزه تالیف رشد داشته اما آمار تجدید چاپ کاهش یافته است. 🔸سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): در یک چشم‌انداز کلی، آمارهای خانه کتاب و ادبیات ایران نشان می‌دهد که نشر کتاب‌های هنری در ایران از ثباتی نسبی برخوردار بوده است؛ اما جزئیات آماری دو سال اخیر حاکی از این است که این حوزه با تغییراتی همراه شده که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. 🔸بررسی و مقایسه آمارهای سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ در زمینه کتاب‌های هنری، حکایت از رشد ملایم در برخی شاخص‌ها و کاهش در برخی دیگر دارد؛ واقعیتی که می‌تواند بازتابی از تغییر رفتار مخاطب، روندهای تولید محتوای هنری، یا سیاست‌های فرهنگی باشد. 🔻ادامه گزارش را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xzY @ibna_official

🔰بازخوانی روایت داود فیرحی از قیام امام حسین(ع)؛ در برابر دولت رانتی 🔸فیرحی، عاشورا را نشان خشم متقابل جامعه و دولت دانسته، نتیجه‌ قهری آن را زندانی و قربانی شدن بخشی از رهبران جامعه و آشوب و کشتارها می‌داند. در جوامعی که دولت از جامعه جدا می‌شود و استقلال پیدا می‌کند، دچار بیماری خودایمنی شده، با جامعه‌ خودش درگیر می‌شود. نتیجه‌ قهری آن، زندانی و قربانی شدن بخشی از رهبران جامعه و آشوب و کشتارهاست. 🔸‌به گزارش سرویس دین و اندیشه‌ی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - رضا دستجردی: «عاشورا؛ فساد و اصلاح» به تحقیق علی مهجور، مجموعه‌ای مشتمل بر ۹ سخنرانی مرحوم دکتر داود فیرحی استاد فقید علوم سیاسی دانشگاه تهران در خصوص واقعه‌ی عاشورا طی سال‌های ۱۳۸۶-۱۳۹۹ است. این اثر، بازه‌ای ۲۴ ساله از تاریخ صدر اسلام را در بر می‌گیرد که گستره‌ی آن، سال‌های ۴۱-۶۴ هجری، از شهادت امام علی (ع) تا انتقال قدرت از آل‌معاویه به بنی‌مروان است. گفتارهای فیرحی در این اثر، در ادامه، به ترسیم جغرافیای سیاسی مرکز خلافت اسلامی، مکه، مدینه، کوفه و شام اختصاص یافته، نیز به مواضع نیروها و گرایش‌های سیاسی اشخاص، اقوام و طوایف می‌پردازد. مفاهیمی چون دولت، مشروعیت، بیعت و رأی، بحران خلافت و الگوی حکمرانی در صدر اسلام نیز در خلال سخنرانی‌های فیرحی به چشم می‌خورد. این نظریه‌پرداز اندیشه‌ی سیاسی اسلام، در باب تبدیل خلافت به پادشاهی، سنت نبوی، مفهوم اصلاح دین و بازگشت به سنت پایه، فساد و اصلاح در تفسیر وحی و نظایر آن نیز به ایراد سخن پرداخته است. 🔻ادامه یادداشت را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xCg @ibna_official

🔰مدیر انتشارات ایران سبز در گفت‌وگو با ایبنا؛ شکاف بزرگ در انتقال میراث جنگ علاقه‌مندی قابل توجهی نسبت به کتاب‌های شرح عملیات‌ها وجود دارد 🔸سرتیپ دوم ارتش نجاتعلی صادقی گویا، مولف و پژوهشگر جنگ و مدیر انتشارات ایران سبز گفت: بهترین کتاب‌ها، زندگینامه‌ها هستند؛ نه صرفاً به‌خاطر روایت زندگی یک فرد، بلکه به این دلیل که در دل این خاطرات، نکات فراوانی نهفته است: تجربه‌های زیسته، عبرت‌های عمیق، آموزه‌های اخلاقی و انسانی که شاید در هیچ کتاب نظری به آنها دست نیابیم. 🔸سرویس فرهنگ مقاومت خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مسئله روایت‌گری و ثبت عملیات در ارتش، از جمله وظایف شناخته‌شده و مرسوم یگان‌های نظامی به‌شمار می‌رود؛ وظایفی که حتی در زمان صلح نیز به‌طور منظم انجام می‌گیرد. یگان‌ها، رخدادهای روزانه خود را در دفاتری ویژه با عنوان «تاریخچه یگانی» ثبت می‌کنند و این روند جزو شیوه‌های معمول و ساختارمند سازمانی محسوب می‌شود. به‌ویژه در خصوص جنگ عراق و ایران، می‌توان گفت که حداکثر تا شش ماه پس از آغاز جنگ، فرآیند روایت‌گری رسمی و مکتوب از سوی ارتش کلید خورد. این امر در دانشکده فرماندهی و ستاد ارتش با حضور استادانی که خود در میدان نبرد حضور یافته بودند، آغاز شد. تصمیم بر آن شد که نسخه‌ای از اسناد و مدارک مربوط به جنگ شامل طرح‌ها، توافق‌نامه‌ها، نقشه‌های عملیاتی و دیگر مستندات به دافوس (دانشکده فرماندهی و ستاد ارتش) تحویل داده شود تا این نهاد با روش خاص خود به حفظ و آرشیو آن‌ها بپردازد. 🔻ادامه این گفت وگو را اینجا بخوانید: ibna.ir/x6xBQ @ibna_official