🔰به مناسبت زادروز ایمانوئل کانت؛ بزرگترین فیلسوف دوران مدرن آزادی خود بنیاد مکمل و متمم عقل خودبنیاد است 🔸کانت در یک تقسیم‌بندی کلی عقل را به عقل نظری و عقل عملی تقسیم می‌کند. در عقل نظری، دیگر عقل تنها ابزار شناخت نیست، بلکه شناخت علمی بدون عقل سالبه به انتفاع موضوع است. 🔸تا پیش از عصر روشنگری و دوران مدرن مفهوم عقلانیت انتقادی خودبنیاد ناشناخته بود. یک قوه فاهمه داریم و در عین حال به تبع موضوعات و نحوه کاربرد عقل، عقلانیت‌های گوناگون داریم. آنچه پیش از عصر روشنگری در مورد مفهوم عقلانیت وجود داشت، عقل ابزاری بود. عقل ابزاری منفعل و تابع مراجع اقتدار بیرونی است. مراجع اقتدار بیرونی متعدد و متکثر است. 🔸اما دو مرجع اقتدار بیرونی بسیار قدرتمند و تأثیرگذاری که تقلید و تبعیت و انفعال را ترویج و تحمیل می کنند، نهادهای دینی و سیاسی هستند که در برهه‌های تاریخی بسیاری همراه و همکار می‌شوند. مراجع اقتدار دینی قائل به منابع و مراجع معرفتی وحیانی مافوق عقل هستند که عقل به مثابه ابزار باید مفاهیم و مقاصد آنها را دریابد تا بهتر اطاعت کند. هر چه عقل بیشتر در سدد انطباق خود با مراجع اقتدار بیرونی شود، بیشتر گرفتار تناقض ناعقلانیگری می‌شود. عقل ابزاری در این مفهوم بیشتر به هوش شبیه است. 🔻مشروح یادداشت: ibna.ir/x6xNP @ibna_official

🔰ادبیات اقلیم‌ها- ۶ نوپایی اردبیل در ادبیات اقلیمی/ تنگ‌نظری مانع رشد ادبیات بومی است 🔸اردبیل- نویسنده و پژوهشگر فولکلور استان اردبیل معتقد است که اردبیل در ادبیات حماسی و شعر آیینی و عاشورایی در کشور حرف اول را می‌زند اما در ادبیات اقلیمی نوپاست. 🔸اردبیل از موقعیت تاریخی و جغرافیایی خاصی برخوردار است و نمی‌توان همه را در یک گزارش جا داد ولی مراسم عروسی عشایر مغان و روستاهای این دیار خاص است. بازی‌های محلی منطقه و اتفاقات تاریخی که در قسمت‌های مختلف استان بویژه در دوران صفویه، جنگ جهانی اول و دوم، عصر مشروطه، و دوران پیروزی انقلاب اسلامی روی داده است، همه جای پرداخت دارند. زمانی که در قصه رنگ و بوی اقلیمی داده شود مخاطب ناآشنا به این فضا جذب می شود. 🔸مرکزگرایی درد مشترک همه نویسندگان بومی است، در دوره حاکمیت پهلوی این موضوع عارض شد و کل ایران در پایتخت دیده شد. حتی در سیستم آموزش و پرورش سپاه دانش شاهنشاهی خود را نشان داد. در روستاها یک فرد از مرکز به عنوان معلم می‌فرستادند و دانش آموزان را به فارسی صحبت کردن مجبور می‌کردند، این باعث شد خیلی از بچه‌ها از مدرسه فرار کنند و یا هر کسی که می خواست پیشرفت کند بایستی به تهران می‌رفت که این خود نوعی عقب ماندگی برای روستاها به بار آورد. اما بعد از انقلاب اسلامی این مسئله تا حدی حل شد. 🔻گفت وگو باسعید فیوضات، نویسنده وپژوهشگر فولکلور: ibna.ir/x6xCW @ibna_official

🔰روایتی جدید از برده‌داری در آمریکای شمالی؛ «تسخیر منهتن» و نگاهی نو به تاریخ پرآشوب آمریکا 🔸راسل شورتو در کتاب «تسخیر منهتن» به وقایع تاریخی سال ۱۶۶۴ پرداخته و از منظری تازه به نقش هلندی‌ها، انگلیسی‌ها و تلاش‌های بومیان و بردگان در شکل‌گیری نیویورک می‌نگرد. روایتی جذاب از زمانی که تقابل امپراتوری‌ها و فرهنگ‌ها شهری مدرن و جهان‌وطنی را پایه‌ریزی کرد. 🔸راسل شورتو طی سال‌ها با کتاب «جزیره‌ای در مرکز جهان» توجه‌ها را به دوران هلندی منهتن جلب کرد، دورانی که ویژگی‌های مهم نیویورک مدرن مانند تنوع فرهنگی، سرمایه‌داری و تساهل مذهبی طی آن شکل گرفت. او در کتاب جدیدش، «تسخیر منهتن» روایت‌های گذشته را بازآفرینی کرده و با استناد به پژوهش‌های جدید و منابع ترجمه‌شده، ابعاد مغفول‌مانده‌ای از این تاریخ را به تصویر کشیده است. رویکرد شورتو در این اثر فراتر از وقایع‌نگاری ساده بوده و به سمت کاوش در زندگینامه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن دوران حرکت کرده است. 🔻مشروح گزارش: ibna.ir/x6xt2 @ibna_official

🔰به بهانه سالروز درگذشت شاعر خراسانی؛ تاثیر عمیق «فرخ» بر دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی/ چه کسانی برای ادیب خراسانی شعر سرودند؟ 🔸خراسان‌رضوی- دوم اردیبهشت ماه، چهل و چهارمین سالروز درگذشت سید محمود فرخ خراسانی، شاعر، ادیب و نویسنده برجسته کشور و نخستین استاد افتخاری دانشگاه فردوسی است. 🔸وی از جوانی در تشکیل انجمن‌های ادبی در مشهد و همکاری با مطبوعات پیشقدم بود و اشعار او، بیشتر در جراید انتشار می‌یافت. فرخ درباره ماجرای نخستین شعری که سروده در خاطراتش این‌طور گفته است: «اولین بار که شعر گفتم، هشت یا نه ساله بودم که واقعه‌ای در مشهد رخ داد. سال قحطی بود و مردم به خانه حاج محمد حسن صراف، معاون التجار، که مالک و نافذ بود به تحریک دشمنان حمله بردند و او به وسیله گماشتگان مسلح از خانه و کاشانه خود دفاع کرد و عده‌ای در این میان مجروح یا مقتول شدند. افکار عمومی علیه او بود و عوام بدش را می‌گفتند. من هم که طفل بودم و احساساتم تحریک شده بود، همان‌جا با اقتباس و تضمین و اختلاس از شاهنامه چند بیت شعر گفتم و خواندم و مورد تحسین مردم کوچه و خیابان قرار گرفتم.» 🔸تصحیح «مجمل فصیحی»، «سفینه فرخ»، «روضه خلد» از جمله آثار به جا مانده از این شاعر و ادیب نامدار خراسانی است. همچنین چندین مقاله تحقیقی ادبی در مجله‌های معتبری همچون آینده، یغما، فرهنگ خراسان از وی به‌یادگار مانده است. 🔻مشروح یادداشت: ibna.ir/x6xMF @ibna_official

🔰درباره کتاب «مارکس و هایدگر: تفکر آینده»؛ جستجوی آینده فلسفه 🔸کتاب «مارکس و هایدگر: تفکر آینده» نقد ایدئولوژی را در گستره‌ای فراتر از سیاست تبیین می‌کند و با تفسیر آثار مارکس و هایدگر، نشان می‌دهد نقد واقعی ایدئولوژی نه فقط امری سیاسی، بلکه ضرورتی برای کشف امکانات وجودی انسان است. 🔸مطابق با تحلیل‌های اکسلوس در فصول نخست، نگاه به اندیشه مارکس به هیچ وجه محدود به تفسیر اجتماعی محض نیست. در واقع، اکسلوس توجه می‌دهد که مارکس را نباید فقط به عنوان مُبدع نقد اقتصاد سیاسی یا انقلابی‌گری اجتماعی تقلیل داد؛ بلکه پروژه او تلاشی برای پایه‌ریزی نوعی فلسفه عمل و نقد همه‌جانبه وضع موجود است. فصل‌هایی از کتاب به خوانش انتقادی آثار مارکس از بیگانگی تا ایده پراتیک و ناسازگاری‌های مدرنیته اختصاص یافته است. 🔸نقطه کانونی کتاب در میانه فصول، تحلیل راه‌هایی است که اندیشه مارکس و هایدگر می‌تواند از خلال هم‌اندیشی و تضاد، افق تازه‌ای از تفکر آینده را بگشاید. اکسلوس با بهره‌گیری از منابع فلسفی و تفسیرهای معاصر، استدلال می‌کند که نسبت مارکسیسم و هایدگرگرایی را نباید قطعی یا یک‌طرفه تفسیر کرد؛ بلکه این مواجهه به معنای بازگشایی ساحت‌هایی است که مرز عمل و نظریه، یا نقد اجتماعی و بازاندیشی هستی‌شناسانه را در هم می‌شکند. 🔻مشروح یادداشت: ibna.ir/x6xM4 @ibna_official

🔰کتاب «رؤیاهای اتمی» تازه‌ترین اثر ربکا توهوس-دوبرو؛ داستان چگونگی تبدیل انرژی هسته‌ای به منبعی حیاتی 🔸کتاب «رؤیاهای اتمی: مبلغین جدید هسته‌ای و نبرد برای آینده انرژی» اثر ربکا توهوس-دوبرو در ۸ آوریل ۲۰۲۵منتشرشده و داستان چگونگی تبدیل انرژی هسته‌ای—که مدت‌ها ترسناک، بحث‌برانگیز و حتی آخرالزمانی تلقی می‌شد—به موضوع داغ بحث‌های اقلیمی و منبع حیاتی انرژی برای آینده است. 🔸«رؤیاهای اتمی» خواننده را به تأمل در پرسش‌های بنیادین و دشواری درباره ارزیابی ریسک و مسئولیت‌پذیری وامی‌دارد. چگونه باید خطرات ذاتی و بلندمدت انرژی هسته‌ای، از جمله مسئله پسماندها، را در برابر تهدید وجودی و فزاینده تغییرات اقلیمی بسنجیم؟ این کتاب به بررسی این موازنه‌های سخت اخلاقی و تصمیم‌گیری در شرایط عدم قطعیت می‌پردازد. این اثر همچنین رابطه پیچیده میان طبیعت و فناوری و نقش بشر در این میان را مورد کاوش قرار می‌دهد. آیا انسان باید رویکردی متواضعانه و مبتنی بر مراقبت در قبال طبیعت اتخاذ کند، یا با جسارت و نوآوری از تمام ابزارهای فناورانه موجود، از جمله هسته‌ای، برای حل مشکلات بهره گیرد؟ بحث هسته‌ای به بستری برای طرح این سوالات عمیق درباره آینده بشریت تبدیل می‌شود. 🔸منتقدان نام‌آشنایی از جمله نویسندگان، پژوهشگران و روزنامه‌نگاران، کتاب «رؤیاهای اتمی» را اثری ارزشمند، جامع و به‌موقع توصیف کرده‌اند. 🔻مشروح گزارش: ibna.ir/x6xJ9 @ibna_official

🔰به مناسبت دوم اردیبهشت روز جشن اردیبهشت‌گان؛ جایی که دین، طبیعت و اندیشه‌ورزی بهم می‌رسد 🔸جشن اردیبهشت‌گان نمونه‌ای برجسته از پیوند دین، اخلاق و طبیعت در فرهنگ ایران باستان است. این جشن با تأکید بر راستی، پاکی و نظم ایزدی، ارزش‌های بنیادین زرتشتی را ترویج می‌کرد و با آیین‌هایی مانند پوشیدن لباس سپید و توجه به گل‌ها، حس زیبایی‌شناسی و ارتباط با طبیعت را در جامعه تقویت می‌نمود. 🔸آیین‌های جشن اردیبهشت‌گان ترکیبی از اعمال دینی، اجتماعی و طبیعت‌گرایانه را در بر می‌گیرد. یکی از مهم‌ترین رسوم این جشن، پوشیدن لباس سپید بود که نماد پاکیزگی و راستی محسوب می‌شد. مردان کلاه سپید و زنان روسری سپید بر سر می‌کردند، عملی که بازتاب‌دهندهٔ ارتباط عمیق این جشن با مفاهیم اخلاقی زرتشتی است این سنت همچنین به اهمیت نمادگرایی رنگ در فرهنگ ایرانی اشاره دارد، جایی که سپیدی با پاکی و نور الهی پیوند خورده است. 🔸از منظر دینی، خواندن «اردیبهشت‌یشت» (سومین یشت اوستا) در آتشکده‌ها از مهم‌ترین آیین‌های این روز بود. موبد موبدان در حضور پادشاه یا بزرگان، مراسم دینی را اجرا می‌کرد و مردم را به‌راستی و درستی اندرز می‌داد. آتش، به‌عنوان نماد امشاسپند اردیبهشت، در مرکز این آیین‌ها قرار داشت و مردم با روشن‌کردن آتش و اهدای هدیه به آتشکده‌ها، احترام خود را به این عنصر مقدس نشان می‌دادند. 🔻یادداشت دکترعلی نیکویی: ibna.ir/x6xQD @ibna_official

🔰ایبنا بررسی کرد؛ سیر نزولی قیمت کاغذ تحریر در بازار 🔸رصد بازار کاغذ و مقوا حاکی از این است که قیمت کاغذ تحریر سیر نزولی دارد و کاهش حدود ۷۰ هزار تومانی را تجربه کرده است. 🔸 قیمت کاغذ در کمتر از دو هفته مانده به سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران سیر نزولی دارد و قیمت‌ها بین ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان کاهش داشته است، این موضوع درحالی رخ داده که بهای این کالا در دو هفته پیش به بندی یک میلیون و ۷۶۰ هزار تومان هم رسید. 🔻مشروح گزارش: ibna.ir/x6xPW @ibna_official

🔰آرش حیدری در نقد فیگورهای رسانه‌ای و عوام‌زدگی دانش: علم پادکست نیست 🔸آرش حیدری: در منازعه‌ی حقیقت، هم ارجاع دادن معنا دارد، و هم فراتر رفتن از ارجاع صرف. چیزی که فرد به ارجاعاتش اضافه می‌کند، مهم است (نه اینکه صرفاً قال امر و قال زید بگوید) اما در منازعه جامعه نمایش این رتوریک (فصاحت و بلاغت) و سایر شیوه‌های ارائه بحث است که تعیین‌کننده است. شما وقتی علم را مناظره محور کردید دیگر نیازی ندارید به اینکه صحت و صدق گفتار رو ثابت کنید. 🔸ما مجموعه بزرگی نظم مفهومی داریم که در فضای رسانه تولید می‌شوند و به صورت کالایی در قالب ویدیو و پادکست در جامعه پمپاژ می شوند. برخی افراد در حوزه علوم انسانی این اتفاق را مثبت می‌دانند درحالیکه داده‌ها چیز دیگری را نشان می‌دهد. پوسیدگی مغز یکی از مفاهیم ۲۰۲۴ است که بحث‌های مفصلی درباره آن شد؛ این پمپاژ اطلاعات در جامعه نه تنها موجب رشد آگاهی نشده بلکه تنش، قطبی شدن، بحران و.. را بیشتر کرده و شاخص های دموکراسی نه تنها رشد نکرده بلکه نزول داشته است. این اغراق ما درباره اسطوره آموزش از کجا می‌آید؟ پس ما با نظام مصرف مفاهیم مواجهیم نه نظام تولید علم. چون تولید علم معنایی دارد. این توهم دانایی باعث می‌شود یکسر اقتدار گفتار علمی از میان برود و با عوام‌زدگی به شکل وسیعش در همه حوزه‌ها مواجهیم، عوامزدگی‌ای که شیک شده است و مفاهیم علمی را پرت می‌کند. 🔻مشروح گفت وگو: ibna.ir/x6xQX @ibna_official

🔰گفت‌وگو با زانیار ابراهیمی، مترجم «تاریخ اندیشه سیاسی کمبریج» هدفم غنای تاریخ اندیشه سیاسی‌ است 🔸کتاب‌های این حوزه که امروز در بازار موجودند، آثار خوب و قابل قبولی هستند، اما اصطلاحاً در دایره آثار تحقیقی یا پژوهشی قرار نمی‌گیرند. 🔸دلیل انتخاب این اثر هم این بود که احساس می‌کردم خلأ یک متن فارسی در حوزه تاریخ اندیشه سیاسی بسیار به چشم می‌خورد. به نظر من، کتاب‌های موجود خیلی گذرا از موضوعات مهم اندیشه سیاسی گذر می‌کردند. خود من هم در آغاز، با منابعی که سیدجواد طباطبایی در انتهای آثارش آورده، با این کتاب آشنا شدم و از همان آغاز دریافتم که اگر کسی بخواهد مقاله‌ای در این حوزه نگارش کند، این کتاب، منبع بسیار مهمی برای استفاده خواهد بود. البته نیت من این نیست که کل این مجموعه را ترجمه و منتشر کنم، تا هرجایی که برایم امکان داشته باشد، آن را ادامه می‌دهم. 🔸رشته دانشگاهی من علوم سیاسی است. یکی از اهداف من در این ترجمه، غیر از اینکه مشغول دنبال کردن فیلد الهیات سیاسی هستم، این است که ادبیات موجود را تا حد امکان غنی کنم، به این معنی که ادبیات سیاسی صرفاً به منابع موجود و چاپ‌های از پیش انجام شده اکتفا نکند. 🔻مشروح گفت وگو: ibna.ir/x6xQ7 @ibna_official

🔰وضعیت کتابخانه‌های تخصصی هنر در ایران؛ گنجینه‌های فراموش‌شده 🔸کتابخانه‌های تخصصی هنر همچنان در حاشیه مانده‌اند؛ گنجینه‌هایی ارزشمند که اگرچه منابع کم‌نظیری از تاریخ و نظریه‌های هنر را در قالب کتاب‌های نفیس هنری درخود جای داده‌اند، اما اغلب کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند و در معرض فراموشی قرار دارند. 🔸در برخی استان‌ها مخصوصاً آنهایی که دانشکده هنر سینما و معماری در آنها دایر است نیز کتابخانه‌هایی با تمرکز بر هنر فعال‌اند. از جمله می‌توان به کتابخانه هنر دانشگاه هنر اسلامی تبریز، کتابخانه تخصصی حوزه هنری در اکثر استان‌ها، کتابخانه دانشگاه پردیس اصفهان، کتابخانه خصوصی سلامتیان در اصفهان و مراکز مستندسازی هنر در شیراز اشاره کرد. این کتابخانه‌ها اگرچه اغلب با کمبود منابع، ضعف در بودجه و نبود نیروی متخصص روبه‌رو هستند، اما در تربیت نیروهای بومی و حفظ اسناد هنری منطقه‌ای نقش مؤثری ایفا می‌کنند. 🔸برخی از این مراکز تلاش‌هایی برای دیجیتال‌سازی منابع و گسترش خدمات از راه دور داشته‌اند، اما این اقدامات همچنان در مراحل ابتدایی است و به حمایت‌های بیشتری نیاز دارد. 🔸احیای نقش کتابخانه‌های هنری نیازمند یک نگاه راهبردی است. نخست باید فرآیند دیجیتال‌سازی منابع با جدیت پیگیری شود تا دسترسی از راه دور برای مخاطبان در سراسر کشور ممکن شود. ایجاد پایگاه‌های داده جست‌وجوپذیر، امکان مطالعه الکترونیکی بخشی از منابع، و فراهم‌آوردن بسترهای ثبت‌نام و رزرو غیرحضوری می‌تواند قدمی مؤثر در این مسیر باشد. 🔻مشروح گزارش: ibna.ir/x6xR6 @ibna_official

🔰رایزن فرهنگی ایران در الجزایر در گفت‌وگو با ایبنا؛ نمایشگاه کتاب اسم کتاب را زنده نگه می‌دارد 🔸رایزن فرهنگی ایران در الجزایر، می‌گوید؛ایرادی در ظرفیت فروشگاهی نمایشگاه کتاب تهران نمی‌بینم تا این رویداد بتواند، اسم کتاب را زنده نگه دارد. 🔸محمدرضا زائری:شاید برای بسیاری از علاقه‌مندان به کتاب، باورپذیر نباشد که ناشران بسیار نامدار و برجسته و پیشکسوت، شخصاً پشت دخل غرفه در نمایشگاه حاضر می‌شدند؛ درحالی که در سال‌های اخیر، چنین وضعیتی کمتر دیده می‌شود. غرفه‌ها معمولاً در غیاب ناشران از سوی جوانان اغلب ناآشنا با کتاب‌ها و نویسندگان اداره می‌شود؛ افرادی که مشخص است، صرفاً برای ۱۰ روز نمایشگاه استخدام شده تا فقط کتاب بفروشند و سابقه فرهنگی و کتاب‌محور ندارند. 🔰هرچه بتوانیم از دخالت حاکمیتی در همه حوزه‌های فرهنگی ازجمله کتاب، به سمت نقش‌آفرینی نهادهای مدنی حرکت کنیم، دستاوردها و نتایج، درخشان‌تر خواهد بود. حاکمیت باید نقش سیاست‌گذاری و نظارت یا نقش حمایتی در حوزه آموزش و فناوری‌های نوین، ارتباطات و تبلیغات داشته باشد. 🔻مشروح گفت وگو: ibna.ir/x6xR3 @ibna_official