🔰نعمتالله فاضلی:
ما هنوز از جنگ بیرون نیامدیم
آنچه درباره جنگ منتشر شده، فاقد ارزش نظری نیست
🔸نعمتالله فاضلی، انسانشناس و استاد بازنشسته پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: درباره جنگ درست است که سی سال گذشته اما هنوز دستاندکاران و تصمیمگیرانش تسلطی روی آن دارند و اجازه نمیدهند که یک اندیشه مستقل درباره آن پژوهش و تحقیق کند، هر چند هر چه قدر از جنگ فاصله میگیریم تحقیق و پژوهش درباره آن آزادتر شده است.
🔸اینکه از جنگ چه تجربههای معرفتی داریم و این تجربههای معرفتی چهقدر نظری و ارزشمند و چقدر ماندگارند و چه دلالتهایی دارند، تصور میکنم برای پی بردن به آنها باید زمان بگذرد تا دریابیم داستانی که درباره جنگ داشتیم و معرفت و تفکرات موثر در آنچه بود و چه نیست.
🔸آنطور که اطلاع دارم درباره جنگ عراق و ایران مطالب زیادی نوشته شده است؛ چه در زمینه ادبی، هنری، تاریخی و اجتماعی. چه آنجا که دولتمحور بوده و آثاری که از سوی نهادهای دولتی تولید شده چه آثاری که مستقل بوده و در داخل یا خارج از کشور به چاپ رسیده است.
🔸جنگ عراق و ایران هنوز به یک امر تاریخی تبدیل نشده است. هر چند جنگ رویدادی بزرگتر از مشروطه نیست، برای همین ما ابتدا باید بتوانیم درباره مشروطه نظر و فکری ارائه کنیم. چون مشروطه آنقدر مهم است که آغاز دوران جدیدی در ایران است، به طوری که نظام اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایران را تحت تاثیر خود قرار داد. در حالی که سایر رویدادهای یک قرن اخیر در این حد مهم نبودند که چنین تاثیری داشته باشند.
🔻گفت وگو با نعمت الله فاضلی:
ibna.ir/x6xKC
@ibna_official
🔰بازگشت به هاگوارتز با نگاهی تازه؛
اقتباس تلویزیونی «هری پاتر» در مسیر تجربهای متفاوت
🔸پس از سالها زمزمه و انتظار، سرانجام شبکه HBO فهرست اولیهای از بازیگران سریال تلویزیونی «هری پاتر» را منتشر کرد.
🔸تبدیل یک مجموعه هفتگانه با میلیونها مخاطب جهانی به یک سریال تلویزیونی، آن هم پس از تجربه موفق اما بهشدت شاخصِ نسخههای سینمایی، بدون تردید چالشی پیچیده است. از یکسو، وفاداری به متنی که در حافظه فرهنگی نسلها حک شده است، برای سازندگان الزامآور است؛ از سوی دیگر، رسانهی تلویزیون امکان توسعه روایت و پرداخت جزئیات مغفولمانده در فیلمها را فراهم میکند. همین موضوع، این اقتباس را به فرصتی استثنایی برای بازاندیشی در ساختار داستانی و شخصیتپردازیها تبدیل میکند.
🔸تفاوت عمده اقتباس تلویزیونی «هری پاتر» با گذشته در این نکته است که اکنون سریالها در رقابت شدیدی برای جلب توجه مخاطب جهانی قرار دارند. دیگر صرفاً نام برند کافی نیست؛ بلکه کیفیت روایت، پیچیدگی شخصیتها و سبک کارگردانی تعیینکننده خواهند بود. بنابراین HBO باید نشان دهد که این اقتباس فراتر از نوستالژی، ظرفیت درگیرکردن نسل جدید را هم دارد.
از سوی دیگر، با گسترش گفتمانهای فرهنگی پیرامون تنوع، بازنمایی و بازخوانیهای جنسیتی، نژادی و طبقاتی، امکان دارد سریال جدید در جهت بازتعریف برخی مناسبات سنتی دنیای جادویی گام بردارد. این مسئله هم میتواند به سریال غنای اجتماعی بدهد و هم با واکنشهای محافظهکارانه برخی طرفداران سنتی روبهرو شود.
🔻مشروح یادداشت:
ibna.ir/x6xRY
@ibna_official
🔰مهدی نصر مترجم «چگونه هایدگر بخوانیم»؛
آینده از آن هایدگر است
🔸مهدی نصر: برآمدن دنیای تکقطبی امریکا بعد از فروپاشی شوروی، تأثیر بسیار مخربی بر فضای فکری ایران بر جای گذاشت. در سی و چند سال اخیر، روشنفکران مدافع نظام غرب، چنان فعالانه در فضای دانشگاهی و مطبوعاتی ایران فعالیت کردند که فلسفه تحلیلی، کانت، هگل و مارکس و مدلهای بی در و پیکر پستمدرنیسم تبدیل به جریان غالب در فضای فکری ایران شد.
🔸نویسنده تلاش کرده که جغرافیایی کلی از به اصطلاح دو دوره تفکر هایدگر ارائه کند. البته بیش از نصف کتاب پیرامون دوره اول یعنی مربوط به «هستی و زمان» است. مفاهیمی همچون «دازاین»، «در-جهان-بودن»، «مرگ و اصالت» و «هرروزینگی و همگنان» در فصول مختلف به شرح گذاشته شده است. اما از فصل ۷ به بعد، دوره مربوط به اثر هنری، زبان، تکنولوژی و اقامت فانی ما با چیزها هم شرح داده شده است.
🔸برآمدن دنیای تکقطبی امریکا بعد از فروپاشی شوروی، تأثیر بسیار مخربی بر فضای فکری ایران بر جای گذاشت. در سی و چند سال اخیر، روشنفکران مدافع نظام غرب، چنان فعالانه در فضای دانشگاهی و مطبوعاتی ایران فعالیت کردند که فلسفه تحلیلی، کانت، هگل و مارکس و مدلهای بی در و پیکر پستمدرنیسم تبدیل به جریان غالب در فضای فکری ایران شد.
🔻مشروح گفت وگو:
ibna.ir/x6xVG
@ibna_official
🔰یادداشت؛
فلوشیپ نشر تهران؛نقشه راهی برای توسعه صنعت نشر
🔸هاجرخاتون قدمی جویباری، کارشناس نشر بینالملل، درباره برگزاری نخستین فلوشیپ نشر در نمایشگاه بینالمللی کتاب ۱۴۰۴ معتقد است، این رویداد باید فراتر از یک نمایشگاه معمولی، به نقشه راهی برای توسعه صنعت نشر کودک ایران در منطقه بدل شود.
🔸جایگاه فلوشیپ در صنعت نشر، نهتنها به تقویت اقتصاد نشر کمک میکند، بلکه به ترویج تنوع فرهنگی و درک متقابل میان ملتها نیز منجر میشود. با گسترش این برنامهها، بهویژه در کشورهای در حال توسعه، میتوان شاهد رشد ادبیات بومی و معرفی آن به عرصه جهانی بود. در نهایت، فلوشیپها بهعنوان یک ابزار استراتژیک، آینده صنعت نشر را با اتصال خلاقیت و تجارت شکل میدهند.
🔸رویداد فلوشیپ کپیرایت، میتواند به عنوان ابزاری کارآمد برای بهرهبرداری از این مزیتهای ژئوکالچرال عمل کند. در بخش راهبردهای محتوایی، این رویداد میتواند بر تولید چندزبانه آثار تمرکز کند و همچنین بستهبندی هوشمندانهای از مجموعههایی با درونمایههای مشترک فرهنگی ارائه دهد. در حوزه دیپلماسی نشر، امکان استفاده از پلتفرمهای بینالمللی مانند اکو و آیسسکو وجود دارد و میتوان برنامههای ویژهای برای جذب ناشران بهخصوص کشورهای منطقه، مانند ترکیه و جهان عرب طراحی کرد.
🔻یادداشت هاجرخاتون قدمی جویباری؛
ibna.ir/x6xST
@ibna_official
🔰نقد ادبی در ایران در گفتوگوی ایبنا با پروین سلاجقه؛
نقد امروز باید پیشنهاددهنده باشد، نه قضاوتگر
🔸چهرههای نقد ادبی معاصر مانند زرینکوب تحت تأثیر جریانهای غربی بودند، اما ریشه در سنت داشتند. براهنی با دانش گسترده و مطالعات عمیق، هویت مستقلی به نقد ادبی داد و با تکیه بر نظریههای ادبی، نگاههای نوآورانهای ارائه کرد. همچنین افرادی که در خارج تحصیل کرده بودند با بهرهگیری از فلسفه، جامعهشناسی و دانش دانشگاهی، به نقد ادبی عمق بخشیدند.
🔸مهمترین چالش نقد ادبی در ایران، کمبود کارشناسان واقعی و آگاه در این حوزه است. نقد ادبی معاصر یک دانش بینرشتهای است که نیازمند تسلط بر نظریههای ادبی، اصطلاحات تخصصی و دانشهای مرتبط است. اما بسیاری از افرادی که در این زمینه فعالیت میکنند، فاقد این دانش هستند و نقدهایشان بیشتر بر اساس ذوق شخصی یا برداشتهای سطحی از اثر است.
🔸 این موضوع باعث تولید نقدهای غیرعلمی و گاه نادرست میشود که به اعتبار نقد ادبی آسیب میزند. علاوه بر این، مطبوعات نیز به دلیل کمبود محتوا یا نیاز به پر کردن صفحات، اغلب این نوشتههای غیرحرفهای را منتشر میکنند. این روند به غلطخوانی و سوءتفاهم درباره مفهوم واقعی نقد ادبی در میان مخاطبان دامن میزند.
🔸نقد پیش از انتشار میتواند به آثار کمک کند، مثلاً با تغییراتی که در متن اعمال میشود. در ایران باید بررسی شود که نویسندگان، بهویژه آنهایی که آثارشان خوب تلقی میشود، تا چه حد از نظرات خوانندگان آگاه یا ناآگاه برای ویرایش و تصحیح آثارشان قبل از انتشار استفاده میکنند.
🔻مشروح گفت وگو:
ibna.ir/x6xQ5
@ibna_official
🔰در گفتوگو با ایبنا مطرح شد؛
نبود مفهومهای کلان انسانی شاعر را به سوی بیمحتوایی هُل میدهد
🔸 مرتضی لطیفی، شاعر کتاب «به وقت درخت» و از مدرسان زبان و ادبیات فارسی، مفهوم شعر را طی قرون متمادی تفسیر کرده، از ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح تا امروز و در کنار آن به کارکردهای شعر پرداخته است.
🔸میدانید که یک بخش واژه رستاخیز، در زبان فارسی میانه یا پهلوی «رِست» به معنای مُرده است. پس رستاخیز جاییست که مردگان زنده میشوند و برمیخیزند. در زبان روزمره، گاه کلمات چنان عادی و تکراری میشوند که ممکن است دیگر ما را برای شنیدنشان برانگیخته نکنند، اما همین کلمهها، وقتی که با پس و پیش کردن، با وزن و ریتم و هارمونی و خیال و عاطفه انسانی به گستره شعر وارد میشوند، مثل مردههایی که زنده شوند به حرکت در آمده، اثرگذاری میکنند، آدمی را به دیگر بودگی و جور دیگر نگاه کردن، هُل میدهند. محمدتقی بهار میگوید: هر شعری که شما را تکان ندهد به آن گوش ندهید. هر شعری که شما را نخنداند و یا به گریه نیندازد، آن را دور بیندازید. هر نظمی که به شما یک یا چند چیز خوب تحویل ندهد اعتماد نکنید.
🔸درباره شعر معاصر و آسیب شناسی آن، به عنوان یک معلم ادبیات گمان میکنم شعر امروز در مقایسه با دوران مشروطیت یا دهههای ۴۰ و ۵۰ و پسا نیمایی، جزموضوع عشق، کمتر صدای جمعی جامعه بوده است،از سویی با دوری ازمفاهیم ژرف فلسفی، هستی و وجود شناختی و عرفانی،با سادهگوییهای کم عمق وکم محتوا، با ماندن و توقف درقالبهای کلاسیک، خیلی کم توانسته دغدغههای وجودی انسان مدرن را پژواک دهد.
🔻مشروح گفت وگو:
ibna.ir/x6xKB
@ibna_official
🔰معرفی کتاب «موزهی متمردان»:
روایتی نو از زندگی آلبرت بارنز
🔸 این کتاب که توسط انتشارات Ecco، در تاریخ نشر ۱۸ مارس ۲۰۲۵ منتشر شده است فراتر از یک زندگینامه فردی است و اثری تحلیلی درباره نسبت هنر، عدالت اجتماعی و امکان دگرگونسازی ساختارهای فرهنگی از دل ارادههای متمایز است. گوپنیک با استناد به اسناد، نامهها و آثار باقیمانده از بارنز، به دقت روند مسیر رشد او را از پسری ستمدیده تا روشنفکری خودساخته بازسازی میکند. دستاوردهای علمی بارنز، ازجمله ابداع داروی ضدعفونیکننده Argyrol، نقطه عطفی در زندگی او و تامین مالی رویاهای فرهنگیاش بود. این بخش از کتاب به خوبی نقش دانش و پشتکار را در صعود اجتماعی بارنز تبیین میکند و مخاطب را متوجه این نکته میسازد که موفقیت او برآمده از مجموعهای پیچیده از فرصتها و گرایشهای فردی بوده است.
🔸یکی از برجستهترین فصلهای «موزهی متمردان» به تلاش بارنز برای دموکراتیزهکردن هنر اختصاص دارد. گوپنیک با بررسی ساختار و اهداف بنیاد بارنز که در سال ۱۹۲۵ تاسیس شد، به تفصیل نشان میدهد که چگونه بارنز با گردآوری مجموعهای ارزشمند از آثار مدرن—شامل ۱۸۱ تابلوی رنوار، ۶۹ اثر سزان، ۵۹ کار از ماتیس و ۴۶ قطعه از پیکاسو—درصدد بود هنر را از سیطره طبقات بالا و ساختارهای سنتی موزهای رها سازد.
🔻روایتی نو از زندگی آلبرت بارنز:
ibna.ir/x6xQM
@ibna_official
🔰جشنواره کتابخوانی کودکان شارجه افتتاح شد
🔸شانزدهمین دوره جشنواره کتابخوانی کودکان شارجه که از مهمترین رویدادهای فرهنگی کودکان در منطقه به شمار میرود در مرکز اکسبوی شارجه آغاز به کار کرد.
🔸در بخش نمایشگاهی، ۱۲۲ ناشر از ۲۲ کشور جهان آثار خود را عرضه میکنند. همچنین برنامه جشنواره شامل ۳۵ نشست تخصصی و گفتوگو محور است که به بررسی وضعیت کنونی صنعت نشر، بهویژه ادبیات کودک میپردازد و راهکارهایی برای تقویت فرهنگ مطالعه و مقابله با چالشهای پیشروی صنعت کتاب در منطقه و جهان ارائه میدهد. افزون بر این، جشنواره میزبان نمایشگاههای سیار، اجراهای نمایشی، و مجموعهای از کارگاههای آموزشی رایگان و غیررایگان خواهد بود.
🔻مشروح گزارش:
ibna.ir/x6xV2
@ibna_official
🔰ایرج افشار در «نادرهکاران»:
صنعتیزاده هزینه فرهنگ کرمانی منوچهر ستوده را پرداخت
🔸ایرج افشار: «همایون[صنعتیزاده] در مجالس خودمان وقتی صحبت سیاسی پیش میآمد ساکت میماند. نمیدیدم که هیچگاه وارد بحث بشود، تودار بود. اما در یکی از شگرفترین جریانهای سیاست داخلی ایران خود را دخیل کرده بود»
🔸این کتاب یاد جمعی را در بر دارد (جمعاً ۷۳۱ تن) که نویسنده با آنان حشر و نشر یا مکاتبه و ملاقات داشته و آداب و اخلاق و آثار آنها را میشناخت و از جمله وجوه اهمیتش آن است که درباره بعضی از این بزرگان اطلاع چشمگیری در منابع دیگر نیست.
🔸 این کتاب یک وقایعنگاری از زندگی و فعالیتهای فرهنگی انسانهایی است که در قرن گذشته، هر یک به سهم خود، به اشاعه فرهنگ و تمدن ایرانی مؤثر بودهاند، از این نظر، هر یک از افرادی که نامشان در کتاب آمده، یک سرگذشت خواندنی و سرشار از درس و تجربه را به خواننده ارائه میدهند؛ آنها افرادی بودند که از سر عشق و ارادت به میهن خود در انتقال فرهنگ کهن آن و ایجاد حس میهندوستی در نسل کنونی و آینده اهتمام داشته و تأثیرگذار بودهاند.
🔻نگاهی به کتاب "نادره کاران":
ibna.ir/x6xVX
@ibna_official
🔰انتشار «آناهیتا» پنجاه گفتار از ابراهیم پورداود؛
رنسانسی در تاریخ و ادبیات مزدیسنا
🔸پورداود را باید از نادرهکارانی برشمرد که همانندش به دشواری یافتنی است. بنیادی که او پی افکند، استوار و گزندناپذیر است. بهویژه آنکه در کنار کوششهای سختکوشانهای، راه را برای پژوهشهای دیگران هموار کرد و یاریگر شاگردان دانشمند و جوانش مانند بهرام فرهوشی و جلیل دوستخواه شد.
🔸نهضت تازهای که انتشار کتابهای پورداود در زمینه تمدن ایران باستان، شامل فرهنگ، لغات، ادبیات، تاریخ، آیین، آداب و رسوم به وجود آورد مشابه همان رنسانس است که در اثر دست یافتن و انتشار افکار و ادبیات رم و یونان قدیم، تحول بزرگی در علم و ادب اروپا پدیدار ساخت. تفسیر و انتشار اوستا و ادبیات مزدیسنا، مبدا یک تحول دامنهدار در فرهنگ ایران شد. ایرانیان در اثر انتشار نوشتههای پورداود به تاریخ و فرهنگ نیاکان خود آشنا شدند و به واسطه قرار دادن فرهنگ ایران باستان و اوستا و فارسی باستان در برنامههای دانشگاه، فصل نوینی در تاریخ علم و ادب ایران آغاز شد.
🔸کتاب مزدیسنا و تاثیر آن در ادبیات پارسی یکی از مهمترین بخشهای کتاب است در این بخش به تاثیر آیین ایران باستان پرداخته شده که نه فقط در منظومههایی چون شاهنامه و گرشاسپنامه و در آثار منثوری مانند قابوسنامه و سیاستنامه دیده میشود، بلکه در سراسر ادبیات هزار ساله فارسی چه نظم و چه نثر هویداست.
🔻مشروح یادداشت:
ibna.ir/x6xVC
@ibna_official
🔰رئیس اتحادیه چاپخانهداران تهران در گفتوگو با ایبنا خبر داد؛
کارگروه صمت، ارشاد و اتحادیه پیوندی برای توسعه صنعت چاپ است
🔸رئیس اتحادیه چاپخانهداران تهران، پیگیری مسئله استانی شدن اتحادیه و تشکیل کارگروه مشترک با وزارتخانههای فرهنگ و صمت برای پیگیری امور اهالی چاپ را از جمله اولویتهای خود در این تشکل صنفی اعلام کرد.
🔸قرار است تسهیلاتی برای چاپخانههای کوچک و خُرد اختصاص داده شود، طی دیداری که به تازگی رئیس جمهور از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشته است مقرر شد، مطالبات بخشهای مختلف مطرح و در کارگروه ویژهای در دولت به صورت خاص به آنها رسیدگی شود.
🔻مشروح گفت وگو:
ibna.ir/x6xPD
@ibna_official
🔰محمد صالح سلطانی نویسنده «آواز حجاز»:
عربستان جدیدی را دیدیم
🔸سلطانی نویسنده آواز حجاز: ما بهعنوان اولین گروه دانشجویی بعد از دهسال که وارد عربستان شدیم با پدیدهها و مظاهری مواجه بودیم که با تجربه دوستانی که قبلاً مشرف شده بودند متفاوت بود. ما به تعبیری عربستان جدیدی را دیدیم.با سیاستهای جدید بن سلمان سرزمین متفاوت شده است.
🔸سفرنامه نویسی از سفر حج یک اتفاق پر رنگ در ادبیات ما است و بسیاری از نویسندگان بزرگ ما سفرنامه حج دارند از جلال آل احمد تا حامد عسکری. آواز حجاز اولین نکتهاش این است که سفر عمره است نه حج تمتع ویک تجربه متفاوت را روایت میکند. حج تمتع در یک بازه زمانی خاص و با حضور میلیونها نفر از اقصی نقاط دنیا برگزار میشود اما سفر عمره به این صورت نیست و محدودیت تقویمی ندارد و در این ایام مکه و مدینه خلوت تر است و در ماههای مختلف سال برگزار می شود.
🔸 کیفیت و زمانبندی و اعمال سفر هم متفاوت است. ما این بخت را داشتیم که ایام شهادت امام جعفر صادق (ع) در مدینه باشیم که کمتر زائر ایرانی تجربهاش را داشته است و در فصلی مشرف شدیم که هم مکه و هم مدینه خلوت بود.
🔻مشروح گفت وگو:
ibna.ir/x6xW5
@ibna_official