💢دستیار هوشمند «گفتگو با احادیث»؛ انقلابی در حدیث‌پژوهی ◻️ حجت‌الاسلام والمسلمین بهرامی با اشاره به راه‌اندازی سامانه هوشمند «گفت‌وگو با احادیث» گفت: این نخستین دستیار هوشمند در حوزه حدیث‌پژوهی در جهان اسلام است که بر پایه دانش بومی توسعه یافته و به منابع حدیثی متقن و قابل اعتماد تکیه دارد. ◻️رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی انسانی نور با بیان اینکه این سامانه بر دیتای متقن و قابل اعتماد استوار است، بیان کرد: یکی از چالش‌های دیرینه حدیث‌پژوهی که حدود هزار سال است محدثان با آن مواجه بوده‌اند، با این فناوری تا حد زیادی مرتفع شده است. ◻️وی ادامه داد: این دستیار هوشمند مسیر جدیدی را برای بازیابی، جست‌وجو، جمع‌آوری و طبقه‌بندی معارف حدیثی فراهم کرده و موجب شده است تا متون دینی با دقت و انسجام بیشتری مورد بهره‌برداری قرار گیرد. ◻️بهرامی افزود: در این سامانه، احادیث به‌صورت موضوع‌بندی و جلدبندی‌شده دسته‌بندی شده‌اند که کمک شایانی به پژوهشگران، طلاب و علاقه‌مندان به مطالعات حدیثی خواهد کرد. ◻️استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه منابع مشابهی پیش از این تولید شده بود اما دچار محدودیت‌های محتوایی بودند، گفت: این سامانه برخلاف نمونه‌های قبلی، اطلاعات جامع و کاملی از بیش از ۴۰۰ هزار حدیث معتبر را دربرمی‌گیرد و امکان دسترسی دقیق به مفاهیم و متون دینی را فراهم می‌آورد. 👈 جزئیات بیشتر + آدرس: http://ijtihadnet.ir/?p=78903 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📗بازتاب سه‌ساله کرسی‌های فقهی در حوزه قانون‌گذاری در کتابی تازه ✔️تبیین و تحلیل مبانی و مسائل فقهی و حقوقیِ نظام جمهوری اسلامی و پاسخ‌گویی به نیازهای آن و نیز شناسایی و پاسخگویی درباره خلأها، چالش‌ها، آسیب‌ها و مشکلات فقهی و حقوقی نظام جمهوری اسلامی از اولویت‌های مهم جامعه علمی معاصر در ایران است. 📖در این راستا کتاب «فقه و قانونگذاری» کوشش دکتر مهدی قاسمی، به برخی از این امور پرداخته است. تأثیر تزاحم واجبات شرعی در قانون‌گذاری بر اساس عنوان ثانوی، نقش عدالت در قانون‌گذاری در حکومت اسلامی، جایگاه ولایت در سکوت عمدیِ قانون، میزان اعتبار مفهوم موافق در قوانین کیفری، مسئولیت کیفری قاتل در موارد اقرار معارض، از مسائلی است که خواننده در این کتاب می‌یابد. 👈 آشنایی بیشتر + تهیه اثر: http://ijtihadnet.ir/?p=78889 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢توسعه روش اجتهاد در چارچوب تعبد به کلمات وحی/ در فقه اداره نمی‌توان از طریق ملاکات به نتیجه رسید ✔️استاد سید محمدمهدی میرباقری 🔹مسیری که در احکام فقهی دنبال شده در مسیر حجیت و تعبد است که معروف به فقه جواهری است، در فقه سرپرستی و اداره نیز برای استنباط، همان مسیر است. در فقه اداره نمی‌شود مسیرهایی که بسته شده و اثبات شده که ما به نتیجه نمی‌رسیم، این‌جا دنبال کنیم؛ از جمله این مسیرها، رسیدن به حکم از طریق ملاک است. حال، به هر شکلی که بخواهیم ملاکات را استنباط کنیم و سپس از طریق آن به حکم برسیم، چنین مسیری در فقه وجود ندارد. در بین فقهای معاصر یا پیشین کسی را نمی‌شناسم که چنین امری را دنبال کرده باشد. 🔸می‌شود روش اجتهاد را توسعه داد و همان روش تعبد به کلمات وحی و این قابل توسعه است؛ اما اگر به‌دنبال کشف ملاک برویم و بخواهیم از طریق کشف ملاک به حکم برسیم، این مسیر صوابی نیست و نتیجه نمی‌دهد. اگر ما دنبال حکم حکومتی و حکم سرپرستی جامعه و احکام اداره هستیم، نمی‌شود از این مسیرها حکم را دنبال کرد. 🔹گاهی اوقات این اتفاق می‌افتد که توسعه در منابع می‌دهند؛ مثلاً بناء عقلا را بسط اضافی می‌دهند یا مبنایی به نام «فطرت» ارائه می‌کنند. اما تا جایی که ما فکر کردیم، چیز دندان‌گیری در آن پیدا نشد که به کار بیاید. یا مثلاً عقل را از ابزار بودن تبدیل می‌کنند به منبع برای استنباط. این توسعه در منابع، معلوم نیست که کار را حل بکند. 👈 بیشتر بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=78907 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢مفهوم‌شناسی سیره در احادیث شیعه بر اساس مدل شباهت خانوادگی ✍️نویسندگان: مهدی مردانی گلستانی و مصطفی قناعتگر مفهوم‌شناسی اصطلاحات دینی، یکی از مسائل مهم پژوهشی است که دستیابی به نتایج دقیق تحقیق در گرو درستی و اعتبار آنهاست. یکی از واژگانی که به‌ صورت پر شمار در احادیث شیعه به‌ کار رفته است، اصطلاح «سیره» است. این اصطلاح از جهات متعددی نظیر ماهیت، گستره، ساختار، کارکرد و ترادف، دچار ابهام و پوشیدگی است. پژوهش حاضر کوشیده است تا با بهره‌گیری از مدل «شباهت خانوادگی» و تطبیق آن بر کاربرد واژه سیره در متون روایی شیعه، برخی ویژگی‌‌هایی که موجب نمایاندن ابعاد مختلف مفهوم سیره می‌‌شود را معرفی نماید. نتیجه حاصل از این تحقیق نشان می‌‌‌دهد چهار ویژگی فعل بودن، اجتماعی بودن، روشمندی و استمرار، اصلی‌ترین اوصاف سیره در احادیث هستند که در تمایز مفهومی سیره از دیگر واژگان مشابه و نیز شناخت مصادیق و نمونه‌های عینی آن به کار می‌آیند. با توجه به ویژگی‌های مفهومی یاد شده، می‌توان پیش‌الگوی سیره را این چنین بیان کرد: «سیره عبارت است از فعل اجتماعی معصوم که از دو خصوصیت استمرار و روشمندی برخوردار است». بر خلاف تعریف منطقی، این اوصاف انحصاری نیستند و شاید بتوان در میان مصادیق روایی سیره، نمونه هایی را پیدا کرد که فاقد برخی از اوصاف یاد شده باشند. لکن هم به جهت بسامد و فراوانی و هم به جهت دلالت و نشانه‌شناسی، این چهار وصف بیشترین نقش را در شکل‌گیری مفهوم سیره دارند. 📥 دریافت فایل PDF 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢فتوای معیار در قانون‌گذاری؛ چالش تعدد آراء و ضرورت نظام‌سازی در فقه حکومتی ✔️استاد محمدجواد ارسطا: 🔹برای اداره جامعه اسلامی نمی‌توان صرفاً به فتوا اکتفا کرد و نیازمند قانون‌گذاری هستیم. معنای این سخن، نارسا بودن فتوا نیست، بلکه فتوا اصولاً برای اداره جامعه به معنای نظام‌سازی کلان طراحی نشده است. اگر بخواهیم بر طبق فتوای مورد قبول هر شخص – اعم از اجتهادی یا تقلیدی – زندگی مردم را اداره کنیم، نخستین گام منجر به اختلال نظام خواهد شد. 🔸«فتوای کارآمد» به فتوایی اشاره دارد که نه تنها از نظر مبانی فقهی محکم است، بلکه از قابلیت اجرایی و کارایی لازم در مقام عمل برای حل مسائل پیچیده جامعه برخوردار است. این نوع فتوا، با در نظر گرفتن اقتضائات زمان و مکان و با نگاهی واقع‌بینانه به مسائل اجتماعی، می‌تواند راهگشای بسیاری از چالش‌های حقوقی و مدیریتی در نظام اسلامی باشد. 🔹در حل مسائل اجتماعی که در قالب مصوبات مجلس تدوین می‌شود، باید به دنبال حد نصاب حجیت باشیم که در فتوای هر فقیهی تحقق می‌یابد، هرچند نیازمند بحث و گفتگوی علمی فراوانی است و می‌توان در آن مناقشه کرد. آقایان فقها و مراجع هنوز به صورت جدی مانند سایر مباحث فقهی، وارد عرصه فتوای معیار نشده‌اند و امید است که این مسئله مورد توجه بیشتری قرار گیرد. 👈 گزارش «اجتهاد» از نشست علمی «فتوای معیار در قانونگذاری»: http://ijtihadnet.ir/?p=78895 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢تحلیل ماهوی «حکم حکومتی» و «فتوای اجتماعی»: افق‌های نو در اجتهاد معاصر 🔹استاد ابوالقاسم علیدوست، گفت: علمای ما چیزی به نام احکام حکومتی یا حتی حکم حکومی به معنای مصطلح فعلی ندارند. این‌ها در بحث قضا، هنگامی که حکم قضایی را مطرح می‌کنند، اصطلاحی به نام حکم حاکم را ذیل حکم قضایی می‌آورند و از یک جنس می‌دانند؛ با این تفاوت که اگر در فصل خصومت باشد، آن را حکم قضایی می‌گویند و اگر در مصالح عامه باشد، تعبیر حکم حاکم می‌کنند. این حکم حکومی قسیم حکم الهی است و با فتوای اجتماعی فرق می‌کند. 🔹عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، با انتقاد از خلط رایج میان "حکم حکومتی" و "حکم الهی ثانوی"، این برداشت را ناشی از عدم تصور صحیح ماهیت حکم حکومتی دانست وفتوای میرزای شیرازی در تحریم تنباکو را مصداق "فتوای اجتماعی" برشمرد، نه "حکم حکومتی". 🔹استاد علیدوست، از لزوم بهره‌گیری مجتهد از "کارشناس امین" در مسائل اجتماعی و حکومتی سخن گفت و با انتقاد از رویه‌ای که برخی فقیهان، کارشناسی موضوعات را خود بر عهده می‌گیرند یا صرفاً به مطالعات سطحی بسنده می‌کنند، تأکید کرد که در موضوعات پیچیده‌ای نظیر "بورس" یا "ارز دیجیتال"، حتی کارشناسان متخصص نیز گاه درگیر ابهامات هستند، چه رسد به فقیهانی که صرفاً بر مبنای مطالعات فقهی خود، اقدام به صدور حکم می‌کنند. 👈گزارش «اجتهاد» از نشست «بایسته شناسی‌روش تحصیل اجتهاد با تاکید بر فقه حکومتی»: http://ijtihadnet.ir/?p=78892 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢انتقاد آیت‌الله‌ سبحانی از سکوت برخی رهبران اسلام در برابر فاجعه انسانی در غزه آیت‌الله‌ جعفر سبحانی، در پایان درس خود، به بررسی وضعیت کنونی جهان اسلام پرداخت و با اشاره به حدیثی از پیامبر اکرم(ص)، بر لزوم وحدت مسلمانان تأکید و از بحران انسانی در غزه و سکوت رهبران جهان اسلام ابراز نگرانی عمیق کرد. ایشان با استناد به فرمایش پیامبر اسلام(ص) که مسلمانان را همچون «بنیان واحد» توصیف کرده‌اند، خاطرنشان کرد: مسلمانان باید مانند اجزای یک ساختمان محکم، از یکدیگر حمایت کنند. امروز جهان اسلام با تفرقه و پراکندگی مواجه است و این وحدت آرمانی تحقق نیافته است. این مرجع تقلید با اشاره به وضعیت اسفبار مردم غزه، به ویژه کودکان، گفت: مسلمانان غزه تحت شکنجه‌های شدید قرار دارند، کودکانشان دچار سوءتغذیه شده‌اند و غذایی که می‌خورند جذب بدنشان نمی‌شود. آن‌ها به‌صورت تدریجی محکوم به مرگ از گرسنگی هستند. ایشان این وضعیت را «ننگ بزرگی برای بشریت» خواند و پرسید: عقلانیت، انصاف و انسانیت به کجا رفته است؟ چگونه می‌توان سه سال مردم را در محاصره گرسنگی قرار داد و جهان شاهد این فاجعه باشد؟ آیت‌الله سبحانی از سکوت و بی‌عملی سران کشورهای اسلامی انتقاد کرد و بیان داشت: علما و مردم فریاد می‌زنند، اما متأسفانه حاکمان و پادشاهان جهان اسلام یا سکوت کرده‌اند یا تنها به محکوم‌کردنهای سطحی بسنده می‌کنند در حالی که برخی حتی به طرف مقابل نیز کمک می‌رسانند. خداوند به علما، مسلمانان و کشورهای اسلامی که «بوی انسانیت می‌دهند» یاری رساند تا گرد هم آیند و برای حل این معضل بزرگ چاره‌اندیشی کنند. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢معمای خصومت دنیای مدرن با جمهوری اسلامی و تکلیف حوزه و دانشگاه ✍️حجت‌الاسلام داوود مهدوی زادگان اگر متغیر رفتار خصمانه دنیای مدرن با جمهوری اسلامی را کنار بگذاریم متوجه خواهیم شد که ایران اسلامی از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا امروز تقریبا با هیچیک از این حوادث مواجه نمی‌شد. ملت نه با جنگ‌های تحمیلی و تحریم‌های فلج کننده به گفته دشمن روبرو می‌شد و نه برای دفع این حوادث مجبور به تقدیم هزاران شهید و جانباز می‌شد. هر فتنه و توطئه‌ای که علیه ایران آزاد و مستقل شکل گرفته و می‌گیرد از خصومت غرب مدرن و استکبار جهانی است. معمای کار در همین جاست. دلیل این همه خصومت دنیای مدرن با ایران اسلامی و جمهوری اسلامی چیست؟ 🔗 بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=78912 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 فراخوان نخستین همایش ملی «حقوق و کرامت انسان در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (علیه‌السلام) 📝محورهای همایش: ✅ کرامت و حقوق سیاسی انسان در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ✅ کرامت و حقوق اجتماعی انسان در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ✅کرامت و حقوق اقتصادی انسان در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ✅روش ها و عناصر مبارزه در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ✅ مستندات قرآنی در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ✅ رویکردهای تمدنی در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ✅ اصول مناظره و تعامل فرهنگی در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ✅ راهبرد سیاسی مواجهه با حکومت زمان در سیرۀ سیاسی-اجتماعی حضرت امام رضا (ع) ⏳ آخرین مهلت ارسال مقالات: ۲۰ آبان ۱۴۰۴ 🗓 آیین اختتامیه آذرماه ۱۴۰۴ 🌐پایگاه اینترنتی: www.confru.ir 🏛 دبیرخانه: مشهد مقدس حرم مطهر رضوی صحن امام حسن مجتبی(ع) دانشگاه علوم اسلامی رضوی؛ ساختمان شماره ۲ اداره برنامه ریزی و خدمات پژوهشی _ دبیرخانه همایش 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢بدون شبکه هماهنگ‌کننده میان فقه، علم و ‌مدل‌های برنامه‌ریزی، دولت اسلامی شکل نمی‌گیرد 🔹استاد میرباقری، با نقد رویۀ رایج برنامه‌ریزی در کشور که مبتنی بر علوم انسانی و بدون استناد به منابع دینی است، خاطرنشان کرد: احکام ادارۀ جامعه باید از دین استنباط شود. بدین‌صورت که احکام جهت، احکام ارکان و احکام مقومات از دین استنباط شود و تطبیق بر شرایط موجود توسط فقیه صورت بگیرد؛ یعنی خود حاکم موضوع را احراز کرده حکم را مستقیم روی موضوع می‌برد و وقتی برای تغییر وضعیت موجود نسخه می‌نویسند، یک مجموعه دستورات منسجمی برای تغییر وضعیت را لحاظ می‌کند. 🔸وی با اشاره به لزوم ترکیب سه عقل نظری، عملی و تجربی در مدیریت جامعه، بر هماهنگی میان استنباط فقهی، مدل‌های علمی و برنامه‌ریزی تأکید کرد و اظهار داشت: راه حل، «نرم‌افزار ادارۀ جامعه» است و تا زمانی که شبکه تحقیقاتی هماهنگ‌کننده میان فقه، علوم و مدل‌های برنامه‌ریزی ایجاد نشود، امکان تحقق دولت اسلامی فراهم نخواهد شد. 🔹میرباقری، با تأکید بر اینکه دین ناظر به سرپرستی کل متغیر است و نباید نقش آن را به احکام کلی و فردی محدود کرد، یادآور شد: تنها از طریق تولید یک منظومۀ منسجم از احکام ولایی مبتنی بر فقه استنباطی می‌توان مسیر تحقق تمدن اسلامی را هموار ساخت. دخالت دین در برنامه‌ریزی نباید تنها دخالت در خروج و اصلاح در آخر کار باشد، بلکه در فرایند ساخت باید حضور داشته باشد؛ یعنی احکام جهت مقومات باید استنباط و بر اساس آن وضعیت تنظیم شود. 👈 تحقق تمدن اسلامی در سایۀ فقه استنباطی: http://ijtihadnet.ir/?p=78900 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢اعتبار اطلاقات و عمومات در احکام حکومتی؛ بررسی دقیق مرزهای حجیت نص برای مکلفین عادی 💢استاد محمد قائینی: 🔹آیا وجود ارتکاز در عصر حاضر، ملازم با وجود آن در عصر معصوم (ع) نیز هست؟ صرف وجود یک ارتکاز در زمان حال، لزوماً به معنای وجود آن در عصر ائمه (ع) نیست. مثال در عصر حاضر، بانک به عنوان یک شخص حقوقی پذیرفته شده است، در حالی که در عصر معصوم (ع) چنین نهادی وجود نداشته است. بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس ارتکازات کنونی، درباره اطلاقات متون دینی در گذشته حکم صادر کرد. 🔸در برخی امور، نظیر اجرای حدود شرعی یا وجوب جهاد ابتدایی، با وجود اطلاق ظاهری در آیات و روایات مربوطه، یک ارتکاز عمومی و عرفی وجود دارد که انجام این وظایف را به حاکم شرع یا امام معصوم (ع) اختصاص می‌دهد. این ارتکاز، به مثابه یک «قرینه متصله» عمل می‌کند؛ همانند قیدی که از ابتدا در کلام وجود داشته و مانع از شکل‌گیری اطلاق برای افراد عادی می‌شود. در چنین مواردی، تمسک به اطلاق نصوص برای توجیه جواز اقدام افراد عادی در این امور، از پایه نادرست است، چراکه اطلاقی از ابتدا شکل نگرفته تا بتوان به آن تمسک جست. 🔹در برخورد با اطلاقات و عمومات، بویژه در مسائل حکومتی، صرف اتکا به ظاهر الفاظ کفایت نمی‌کند. بلکه ضروری است که فقیه، ارتکازات عمومی و عرفی را با دقت مورد سنجش قرار دهد. این ارتکازات، همانند قرائنی درونی، می‌توانند دایره شمول اطلاق را تحدید کنند و از گسترش بی‌رویه حکم به مواردی که شرع قصد شمول آن را نداشته، جلوگیری نمایند. 👈 گزارش تفصیلی «اجتهاد» را بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=78898 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🎥 ببینید | بررسی ساختار اسانید کافی 🎙 استاد سید علیرضا حسینی شیرازی 🆔 https://eitaa.com/ijtihad