💢چالش نظریه‌پردازی عدالت در فقه اسلامی؛ ضرورت عبور از کلی‌گویی به سوی نظریه‌پردازی ساختارمند 🔹دکتر فریبا علاسوند در نشست علمی «رابطه عدالت و احکام شرعی در فقه اسلامی»، بر خلاف تصور رایج، تأکید کرد که بحث عدالت در مطالعات اسلامی به ندرت به یک نظریه جامع و ساختارمند تبدیل شده و اغلب به تحسین کلی عدالت یا بازگویی روایات اکتفا شده است. 🔸عضو شورای سیاست‌گذاری حوزه‌های علمیه خواهران با اشاره به نظریه‌های غربی، اهمیت تعریف اصول، معیارها و پیامدهای عملی عدالت را برای نظریه‌پردازی در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برجسته ساخت. 🔹عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده با مقایسه این وضعیت با رویکرد علوم انسانی غربی، خاطرنشان کرد: در غرب، عدالت به عنوان یک نظریه ساختارمند، دارای ابعاد مختلف، اصول مشخص و کاربردهای عملی در حوزه‌های گوناگون سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است. این در حالی است که در فقه اسلامی، این سطح از نظریه‌پردازی در مورد عدالت کمتر دیده می‌شود. این خلأ نظری، به خصوص در مواجهه با مسائل نوپدید و نیازهای جامعه مدرن، خود را بیشتر نشان می‌دهد. 🔸وی تأکید کرد که برای اینکه عدالت بتواند نقش راهبردی در استنباط احکام و اداره جامعه ایفا کند، باید از کلی‌گویی و تعریف‌های صرفاً اخلاقی فراتر رفته و به یک نظریه حقوقی و فقهی تبدیل شود که بتواند چارچوب‌های مشخصی را برای قانون‌گذاری و تصمیم‌گیری‌های کلان ارائه دهد. 🔗گزارش تفصیلی «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=78965 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🔻استاد جواد مروی: 🔹هدف از طرح تقویت دروس آزاد، احیای سنت‌های سلف صالح در کنار رفع موانع و مشکلات است و آزادی در این طرح اصلا به معنای رها بودن نیست. 🔸محدودیت‌های نافع همچنان برقرار خواهد بود و هدایت تحصیلی به صورت دقیق‌تر ادامه دارد و کمیته‌ای نیز مرتب بر این موضوع نظارت خواهد داشت. 🔹از بین رفتن موانع تدریس طلاب جوان یکی از فواید طرح تقویت دروس آزاد است. این طرح به صورت آزمایشی اجرا می‌شود تا در صورت موفقیّت، به صورت عمومی اجرایی شود. 🔸مباحث تهذیبی و تربیتی و تقویت جامعیت طلبه در کنار تخصص‌گرایی از دیگر مسائل مورد نظر شورای عالی حوزه‌های علمیه در دوره نهم است. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 فراخوان سومین همایش نقش مذاهب اسلامی در باز آفرینی تمدن اسلامی 🔻محورهای همایش: 🔹کارگروه فقه: فقه سیاسی و حکمرانی در اسلام 🔸کارگروه حدیث: محدثان خراسان و میراث حدیثی 🔹کارگروه عرفان و ادبیات: عرفان اسلامی در بستر خراسان بزرگ 🔸کارگروه زنان: الگوی سوم زن؛ از نظریه تا عمل 🗓مهلت ارسال مقالات: حداکثر ۲۹ آبان ۱۴۰۴ 🔍کسب اطلاعات بیشتر 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢بررسی سه نظریه مشهور درباره حقیقت حکم شرعی ✔️مسئله «ماهیت حکم شرعی» از بنیادی‌ترین و اثرگذارترین مباحث علم اصول است؛ موضوعی که استاد مهدی زمانی‌فرد با بازخوانی دیدگاه‌های رایج و تحلیل آرای فقهایی چون محقق اصفهانی، آیت‌الله خویی و امام خمینی، به تبیین نظریه «اعتباری بودن حکم شرعی» پرداخت و از آن دفاع کرد؛ مبنایی که به‌گفته وی، می‌تواند ساختار علم اصول و شیوه استنباط فقهی را به‌گونه‌ای اساسی تحت تأثیر قرار دهد. 👈 گزارش تفصیلی «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=78973 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢کتاب العقد الحسينی و نقد عقل‌گرایی در فلسفه فقه درنگی در مبانی فقهی والد شیخ بهایی ✍️ حجت‌الاسلام علی راد عزالدين شيخ حسين بن عبد الصمد عاملي (984 ق) معروف به والد شيخ بهائي در کتاب العقد الحسيني که به مسئله طهارت و نجاست و درمان وسواس در این امر اختصاص دارد, قواعد و نکاتی نغز و بدیع در اصول و قواعد استنباط و فلسفه فقه شیعه دارد. گستره این نکات و قواعد فراتر از طهارت و نجاست است و شیخ عزالدین عاملی به اقتضای بحث از ابواب دیگر فقه نیز سخن گفته است. از جمله مهم ترین نکاتی که وی در مقدمه کتاب بدان تاکید دارد نقد عقل گرایی در کشف ملاکات و فلسفه احکام شرعی به طور خاص در عبادات است. در نگاه این فقیه امامی, مدار طهارت و نجاست همانند دیگر ابواب عبادات تعبد محض است و عقل را در آن هیچ راهی نیست لذا چاره جز تسلیم در برابر این احکام وجود ندارد و تلاش برای تحلیل عقلانی مبانی و مقاصد آنها چیزی جز اعتبار بخشی به وهم و خیال برساخته ذهن انسان نیست. عبارت ایشان چنین است: «مقدمة : الطهارة والنجاسة ليس مدارهما على العقل كبعض الأفعال ولا على معنى في ذات الطاهر يقتضي طهارته وفي النجس يقتضي نجاسته على الظاهر لأنهما ذوات بل هما تعبد محض متلقى من الشارع لأجل تكليف عباده فيثيب الطائع ويعاقب العاصي كطهارة العصير أولا ونجاسته إذا غلا وطهره إذا ذهب ثلثاه ويجوز أن يكون لأمر عارضي وكذلك أكثر العبادات والأحكام التي لا يعقل معناها كوجوب العدة مع عدم الدخول ووجوب صوم آخر يوم من رمضان وتحرم صوم العيد واستحباب صوم ما بعده فإن المقصود الباري من ذلك مجرد الانقياد والتسليم وذكر بعض العلماء أن العبادات التي لا يعقل معناها أفضل لأن الانقياد والتسليم لأمر الله فيها أكثر فالواجب علينا أن ندخل البيوت من أبوابها كما أمر الله تعالى ونتلقى ما جائنا به النبي والأئمة صلوات الله عليهم بالقبول وهذا أول درج الإيمان وليس لنا أن نحيل ذلك على عقولنا وأوهامنا التي يخيلها لنا الشيطان فنبعد بذلك عن رضى الرحمن وتشتغلنا بها عن مهمات ديننا ودنيانا لأنه عدونا بل يجب علنا لانقياد لما قرره لنا الأئمة عليهم السلام فإن ذلك دليل التوفيق والتأييد ورضى الله عز وجل (العقد الحسيني - والد البهائي العاملي - ص 3). به نظر می رسد که شیخ عزالدین عاملی در عبارت خود جریان عقل گرایی در فلسفه احکام را مخاطب نقد خود قرار داده است که تلاش دارند از طریق قیاسات عقلی یا حدسیات ظنی ملاکاتی را برای احکام شرعی بیان کنند حال اینکه موارد نقض آنها در نصوص شرعی فراوان است و برخی از آنها از کمند عقل بشری خارج است. این دیدگاه رویکرد نص گرایی شیخ عزالدین عاملی در فقه عبادات را اثبات می کند که از زاویه تسلیم و ابتلا به این احکام می نگرد و به دنبال چند و چون , حکمت و فلسفه عقلی و علمی و مسائلی همانند آن نیست. گفتنی است کتاب العقد الحسینی علی رغم نکات ناب در فقه استدلالی امامیه چندان محل رجوع , نقد و نظر و بحث قرار نگرفته است. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢آثار علامه دربرگیرنده نکاتی است که در هیچ کتاب‌های درسی حوزه و دانشگاه وجود ندارد ◻️حضرت آیت‌الله جوادی آملی در دیدار جمعی از جمعی از پژوهشگران آثار علامه طباطبایی، با تکریم و ارج نهادن به جایگاه رفیع علمی و معنوی مرحوم علامه، ایشان را نمونه‌ای برجسته از «انسان کامل» معرفی کرد و بیان داشت: مرحوم علامه طباطبایی نه‌تنها فیلسوفی بزرگ و فقیهی متبحّر، بلکه انسانی بود که از طریق سلوک معنوی و بندگی خالصانه، به مراتبی از کمال انسانی دست یافته بود که در کمتر کسی می‌توان یافت. ◻️ایشان با اشاره به خاطرات متعدد از ارتباط نزدیک خود با علامه طباطبایی و برخی شاگردان و فرزندان ایشان، بر لزوم توجه پژوهشگران به جنبه‌های مغفول در آثار و سیره ایشان تأکید کرد و افزود: در آثار علامه مطالبی یافت می‌شود که در هیچ کتاب درسی حوزه و دانشگاه وجود ندارد. ایشان راهی دیگر جز مسیر رسمی علمی حوزه را نیز در پیش گرفته بودند که همان راه سلوک معنوی و شهودی بود. ◻️معظم‌له با یادآوری خاطراتی از شخصیت‌‌های بزرگ و شاگردان برجسته علامه، بر ضرورت احیای «سیره علمی و عملی» علامه طباطبایی در حوزه‌های علمیه تأکید کرد و اظهار داشت: باید فلسفه اسلامی با حفظ ارتباط با فلسفه غرب، نقد و تحلیل شود و در این میان، راه‌حل‌های علمی و عقلی برای هماهنگی بین حوزه و دانشگاه نیز فراهم گردد. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad