🎧 دریافت صوت نشست علمی «بررسی روش و رویکرد فقهی و اصولی مرحوم آیت‌الله حاج میرزا حسنعلی مروارید» 🎙 با ارائه حضرات اساتید: محمدمهدی شب زنده دار، مهدی مروارید، حمید درایتی، مرتضی اسکندری و محمدتقی سبحانی 🗓 مشهد مقدس، مردادماه ۱۴۰۴ 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📚 انتشار موسوعة السید هبة الدین الشهرستانی 🔺اسناد سید هبة الدین شهرستانی در شش جلد با عنوان «موسوعة السید هبة الدین الشهرستانی الوثائقیة»، به اهتمام دکتر اسماعیل طه الجابری منتشر شد. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢پاسخ به شبهه «حماسه ایرانیان و دوگانه ملت-امت» ✔️دوگانه «امت و ملت» که پس از پیروزی در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه از سوی برخی مطرح گردید، موجب تلخ کامی مردم شد و از این رهگذر تلاش کردند تا وحدت به وجود آمده در میان آحاد ملت را خدشه‌دار نمایند. 🔺در این شماره از ردیه با عنوان «حماسه ایرانیان و دوگانه امت یا ملت» تلاش می‌کنیم به این شبهه که عامل وحدت‌بخش ایرانیان چه بوده است به صورت تفصیلی پاسخ دهیم. 🖇 لینک دانلود PDF 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢خیزِ جهان برای شناخت نظریه ولایت فقیه ✍️علی مقدس به زودی شاهد موج جدیدی از تحقیقات و مطالعات دانشگاهی درباره نظریه ولایت فقیه در مراکز علمی جهان خواهیم بود. اندیشمندانی که پیش از این، این مدل حکومتی را صرفاً یک "پدیده شرقیِ غیرقابل تعمیم" می‌پنداشتند، اکنون در پی کشف رازهای آن هستند که چگونه این نظام توانست در بحرانی‌ترین شرایط، وحدت ملی، قدرت دیپلماتیک و مقاومتی بی‌نظیر از خود نشان دهد؟ به نظر می‌رسد دنیا امروز، بیش از هر زمان دیگری مشتاق شناخت عمیق‌تر نظریه ولایت فقیه است؛ نظریه‌ای که پس از جنگ تحمیلی ۱۲روزه اسرائیل علیه ایران، به کانون توجه تحلیلگران و اندیشکده‌های جهانی تبدیل شد. این نظریه نه‌تنها مسیر تاریخ معاصر را دگرگون کرد، بلکه اکنون به‌عنوان الگویی کارآمد در تلفیق دین با سیاست و حکمرانی، مورد بازخوانی جدی قرار گرفته است. بشر قرن بیست‌ویکم انواع نظام‌های سیاسی را آزموده است؛ از دیکتاتوری و سلطنت‌طلبی تا الیگارشی، لیبرال دموکراسی و سکولاریسم. با این حال، پرسش اصلی میلیون‌ها انسان این است: چرا ایران در سخت‌ترین هجمه‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی، نه‌تنها فرو نپاشید، بلکه روزبه‌روز اقتدارش افزون شد؟ پاسخ را باید در همان نظریه‌ای جستجو کرد که جهان سال‌ها آن را نادیده گرفت: حکمرانی بر اساس ولایت فقیه و پیوند ناگسستنی دین با سیاست. امروز جهان با واقعیتی انکارناپذیر روبه‌رو شده است: کارآمدی یک نظام الهی-سیاسی تحت رهبری فقیه جامع‌الشرایط. این نبرد صرفاً یک درگیری نظامی نبود، بلکه آزمایشی سرنوشت‌ساز برای سنجش اثربخشی نظریه‌ای بود که اکنون ذهن جهانیان را به خود معطوف ساخته است. بشر امروز، با تمام پیشرفت‌هایش، در بن‌بست حکمرانی گرفتار آمده و این پرسش بنیادین را مطرح می‌کند؛ آیا راه نجات، در الگویی نهفته است که دین و سیاست را نه در تقابل، بلکه در هماهنگی کامل تعریف می‌کند؟ به نظر می‌رسد جهان آماده است تا درس‌های ولایت فقیه را بیاموزد؛ نه به‌عنوان یک الگوی محلی، بلکه به‌عنوان پارادایمی جهانی برای عبور از بحران‌های حکومت‌داری در عصر حاضر. این‌بار تاریخ را نه غرب، که شرق می‌نویسد! فرصت‌ها گذراست؛ باید غنیمت شمرد. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢بررسی جمله معروف آیت‌الله بروجردی 🔹 یکی از نوآوری‌های آیت‌الله بروجردی این است که اگر مسئله‌ای مورد اتفاق عامه باشد و در آن زمینه، ردع روشنی از طرف اهل‌بیت (ع) وارد نشده باشد، نشانگر این است که مسئلۀ مذکور در حکم بنای متشرعه است و در نتیجه، مورد پذیرش و امضای اهل‌بیت (ع) خواهد بود. 🔸ایشان در بحث نمازجمعه، برای اثبات شرطیت حضور امام (ع) فرموده سیرۀ خلفا، حتی خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس، این چنین بوده که خود متکفل نمازجمعه می‌شدند و در شهرهای مختلف اشخاصی را برای اقامۀ نمازجمعه تعیین می‌کردند، به نحوی که ارتکاز مردم این بود که نمازجمعه را خلفا، امرا و منصوبین آن‌ها اقامه می‌کنند و اقامۀ آن از طرف غیرمنصوبین معهود نبوده است. (البدر الزاهر في الصلاة الجمعة والمسافر، ص۳۷_۳۸) 🔹این استدلال از لوازم سخن مشهوری است که به آیت‌الله بروجردی نسبت داده شده که «فقه شیعه، حاشیه‌ای بر فقه عامه است». البته برخی بزرگان به خاطر تفسیر خاص این سخن، انتساب آن را به ایشان مورد تردید جدی قرار داده‌اند. (مصاحبه با آیت‌الله سیدعلی میلانی، در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۹۵ش) 🔸اما آیت‌الله شبیری در تبیین این جمله می‌فرمایند: «معنای این جمله این نیست که فقه امامیه استقلالی ندارد؛ بلکه چه بسا فروعاتی در فقه امامیه مطرح است که در فقه عامه اثری از آن‌ها نیست. تبیین درست عبارت مذکور این است که هرگاه بدعت‌ها و کج‌روی‌ها از طرف خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس صورت می‌گرفت، ائمه (ع) در مقابل آن‌ها ساکت نمی‌نشستند و شیعه را از آن‌ها ردع می‌کردند. در نتیجه، اگر مسئله‌ای مورد اتفاق عامه بوده و شیوع داشته و در عین حال ردع واضحی از طرف ائمه صورت نگرفته باشد، به معنای پذیرش و امضای آن مسأله خواهد بود». (درس خارج آیت‌الله شبیری زنجانی، ۱۰ اسفند ۱۳۷۶ش) 📚 آراء خاص فقهی و اُصولی در سدۀ اخیر حوزۀ علمیۀ قم 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢خطر فروپاشی جامعه درصورت ‌بنیاد نهادن اخلاق تنها با ابزار اجبار و قانون ✔️دکتر محمود حکمت‌نیا: 🔹تدبیر نباید به بهانه‌ی حل مشکلات، اصول ثابت و غایات متعالی شریعت را زیر پا بگذارد، بلکه باید در چارچوب آن‌ها و در راستای تحقق اهداف نهایی شریعت باشد. این دیدگاه، فقه خانواده را از یک سیستم صرفاً دستوری به یک نظام حیاتی و پویا بدل می‌سازد که قابلیت پاسخگویی به پیچیدگی‌های روابط انسانی را داراست. 🔸جامعه‌ای که اخلاق خود را صرفاً از طریق اجبار و قانون برپا کند، در نهایت دچار فروپاشی خواهد شد. این امر بدان سبب است که اخلاق، شالوده ضروری و زیربنای مستحکم برای کارکرد صحیح حقوق به شمار می‌رود. حقوق، بدون پشتوانه اخلاقی، قادر به ایجاد تعادل و پایداری در جامعه نیست و صرف اتکا به ضمانت اجراهای قانونی، نمی‌تواند ضامن سلامت و سعادت جامعه باشد. 🔹تعامل و تکمیل‌کنندگی اخلاق و حقوق، به‌ویژه در حوزه حساس و بنیادین خانواده، امری اجتناب‌ناپذیر است. تدبیر و تقنین در فقه خانواده زمانی به ثمر خواهد نشست که با درک عمیق از ابعاد اخلاقی و انسانی روابط، و با نگاهی جامع به مقاصد شریعت، مسیر خود را طی کند. این نگاه، فقه را از چارچوب‌های صرفاً صوری رها ساخته و آن را به یک نظام حیات‌بخش و پویا برای تعالی انسان و جامعه تبدیل می‌نماید. 👈گزارش تفصیلی «اجتهاد» را بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=78991 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢هرگونه تلاش برای تقلیل جایگاه زن یا مرد به یک بعد خاص، منجر به بی‌عدالتی و نقض حکمت الهی است ✔️دکتر عزت السادات میرخانی: 🔹عدالت در خانواده، نه تنها یک اصل بنیادی، بلکه پایه‌ای برای مفاهیم عمیق‌تری چون محبت، کرامت و رشد اعضای خانواده است. این رویکرد، در برابر تفسیرهای سطحی از نابرابری جنسیتی، بر لزوم درک عمیق از مبانی بینشی و فقهی برای حل چالش‌های خانواده تأکید می‌کند. سیستم قانون‌گذاری و حقوق زن نیز باید مبتنی بر پشتوانه‌های حکیمانه الهی باشد تا به توازن و عدالت واقعی دست یابد. 🔸برخی دیدگاه‌ها، تفاوت‌های احکام زن و مرد در اسلام را به معنای نابرابری و بی‌عدالتی می‌پندارند. این تفاسیر سطحی و ناشی از عدم درک عمیق از حکمت تشریع اسلامی است.این تفاوت‌ها، نه از باب تبعیض، بلکه بر اساس توازن و تناسب با نقش‌ها و ویژگی‌های طبیعی و فطری هر یک از زن و مرد، برای تحقق عدالت واقعی و رسیدن به سعادت خانواده وضع شده‌اند... هرگونه تلاش برای تقلیل جایگاه زن یا مرد به یک بعد خاص، منجر به بی‌عدالتی و نقض حکمت الهی خواهد شد. 🔹اگرچه اسلام حمایت‌های فراوانی از زنان کرده و قوانین مترقی در این زمینه دارد، اما قصور در تبیین و ارائه درست این قوانین به جامعه، موجب شده تا برخی تصورات غلط در مورد جایگاه زن در اسلام شکل گیرد. این قصور، به سوءتفاهمات و نقدهای بی‌اساس علیه فقه اسلامی دامن زده است. 🔗گزارش تفصیلی «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=78987 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢شیوه‌ی ارجاع دهی شیخ انصاری به منابع ✍️استاد محمدحسن ربانی بیرجندی شیخ انصاری (ره) در کتاب مکاسب، شیوه‌ای خاص در ارجاع به منابع پیشین دارد که نشان از دقت نظر و عمق فقاهت ایشان است. گاهی می‌فرماید: «قال الشیخ فی النهایه...»؛ این در حالی است که در ابتدای برخی ابواب، به «قال الشیخ فی المبسوط...» استناد می‌کند و در موارد دیگری نیز می‌گوید: «قال العلامه فی التذکره...». این تفاوت در ارجاع‌دهی، هر یک معنای خاصی را در بر دارد: «قال الشیخ فی النهایه»: بیانگر آن است که این مسئله، هم مستند روایی دارد و هم در میان فقهای متقدم مطرح بوده است. از آنجا که شیخ انصاری به شهرت فتوایی در میان قدما اهمیت ویژه‌ای قائل بود، ابتدا به آثاری چون «النهایه» یا «المقنعه» ارجاع می‌دهد. «قال الشیخ فی المبسوط»: دلالت بر این دارد که این مسئله فاقد مستند روایی صریح است و در کتب اجتهادی مطرح شده است؛ بنابراین، لازم است با تکیه بر قواعد کلی فقهی، مورد بررسی و اجتهاد قرار گیرد. «قال العلامه فی التذکره»: نشان‌دهنده آن است که این مسئله اساساً در فقه متقدمین مطرح نبوده و از طریق فقه اهل سنت وارد حوزه فقه شیعه شده است؛ در نتیجه، متأخرین آن را در آثار خود آورده‌اند. اینها، نکته‌سنجی‌ها و دیدگاه‌های عمیقی است که فقهایی چون شیخ انصاری، که به سیره عملی فقهای پیشین و شهرت فتوایی اهمیت می‌دادند، به آن اهتمام ورزیده‌اند./ مکتب‌شناسی فقهی حسین ایزدی، ص ۶۰۴. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢تفاوت موضع شيخ فضل‌الله نوری و سيد يزدی در قبال مشروطه ✍️دکتر حسن انصاری عده‌ای با درک خاص و البته محدودی از استلزامات و پیامدهای مشروطیت و حکومت قانون و وجود پارلمان به تفسیرهایی از دیانت و از فقه و سیاست روی آوردند که راه را عملاً و شاید گاه ناخواسته برای ادامه استبداد سیاسی هموار می‌کرد. در طرف مقابل، موضع موافقان مشروطه از میان علمای نجف و یا بلاد از نقطه نظر مبانی فقهی و دینی هم یکسان نبود. می‌دانیم که مبانی میرزای نائینی درباره مشروطه و درباره دولت در عصر غیبت با موضع آخوند تمایزی مهم و اساسی داشت؛ گرچه هر دو در عمل مؤید مشروطه بودند. در طرف مقابل هم موضع فقهی و سیاسی شیخ فضل الله نوری در مخالفت با مشروطه به کلی با موضع فقهی سید یزدی اختلاف داشت. این نکته از چندین اثر فقهی و استنباطی صاحب عروه معلوم است. وانگهی مرحوم یزدی مخالفتش با مشروطه یک پروژه سیاسی نبود. او از نقطه نظر فقهی دخالت در آن را بر خود روا نمی‌دید. این موضع و رفتار با دیدگاه و عمل سیاسی شیخ فضل الله نوری اختلاف دارد؛ کما اینکه مبانی فکری و فقهی او نسبتی با سنت فکری و فقهی صاحب عروه نداشت. تأمل در آثار فقهی اين دو به روشنی گواهی است بر اختلاف اصولی آن دو در امر مشروطيت. 🔗متن یادداشت: http://ijtihadnet.ir/?p=78994 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢«منطقة العفو» قرضاوی هیچ ارزش علمی ندارد 🔻تمامی نظریات فقهی نیازمند روزآمدسازی و پختگی بیشترند 🔻بررسی الگوی شهید صدر برای تصمیمات فقیه در مدیریت جامعه ✔️استاد خالد الغفوری: 🔹قرضاوی به خاطر اینکه اهل سنت عقب نمانند، یک عنوان و یک شعاری را مطرح کرد که بیشتر نیست و در طرح این اصطلاح موفق نبوده است. زیرا نظریه شهید صدر در منطقة الفراغ سطوحی دارد، و ایشان متوجه این سطوح نشده است. مسائلی که فاقد نص است حکمش اباحه است. این که فقاهت نمی‌خواهد، اصول و مبانی خاصی نمی‌خواهد. به زعم بنده «منطقة العفو» هیچ ارزش علمی ندارد. 🔸منطقة الفراغ به بیان محدوده اختیارات و اصل اختیارات می‌پردازد و هم به چگونگی اعمال این اختیارات. شهید صدر می‌خواهد ثابت کند که فقیه و حاکم در جامعه اسلامی حاکمیت و مشروعیت دارد، اختیارات هم دارد و علاوه بر این چگونگی اعمال این اختیارات نیز مهم است. 🔹شهید صدر معتقدند که منطقة الفراغ در محدوده احکام غیر الزامی است و نمی‌توان به احکام الزامی دست زد. این با ولایت مطلقه فقیه که در آن فقیه حتی می‌تواند بر اساس مصلحت، احکام ثانویه را حاکم کند، تفاوت ایجاد می‌کند. 🔸نظریه شورا یکی از نظریات رقیب نظریه شهید صدر است. متأسفانه برخی از فضلا مطرح کرده‌اند که اداره کشور به صورت شورایی ممکن است. این یک چیز غیر منطقی و غیرعقلی است و یک مصداق واحدی برای آن پیدا نمی‌شود. اینها شورای فقها را مطرح می‌کنند؛ الحمدلله این عملی نشد که آبروی ما برود! 🔗 بخوانید: گزارش «اجتهاد» از نشست «نظریه‌های مشابه و مرتبط: ولایت فقیه امام خمینی»: http://ijtihadnet.ir/?p=78996 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢«مرجعیت شورایی»؛ مسائل مستحدثه و پیچیدگی‌های حکمرانی 🔹حجت‌الاسلام‌ باقریه یزدی، در کرسی علمی-ترویجی «مرجعیت شورایی» گستره زمان، مسائل مستحدثه جدید، و رشد موضوعات را از جمله عوامل و علل مهمی دانست که فرضیه یا نظریه مرجعیت شورایی را تقویت می‌بخشند. 🔸او اظهار داشت که این عوامل دست به دست هم داده‌اند تا ضرورت تشکیل مرجعیت شورایی در فضای فقهی به عنوان یک مرجعیت فقهی در گام اول رقم بخورد. این رویکرد موجب می‌شود تا بتوان از همه اندیشه‌ها، فهم‌ها و تخصص‌ها برای پاسخگویی هرچه بهتر و پویاتر به نیازهای روز با نگاه دینی بهره برد. 🔹این استاد حوزه علمیه متذکر شد که امروز، رقابت‌های جدی در عرصه‌های متعدد وجود دارد و اگر مرجعیت دینی و فقهی بخواهد پویایی خود را حفظ کند، این ضرورت به نظر می‌رسد. 🔸وی در ادامه چهار شأن اساسی برای مرجعیت ذکر کرد: مرجعیت دینی (با کارکرد فتوا، هدایت معنوی، و رساله‌های عملیه متعارف)، مرجعیت اجتماعی (به ویژه پس از انقلاب اسلامی و با ضرورت شعون اجتماعی)، مرجعیت سیاسی (به جهت فضای پس از انقلاب و نگاه تمدنی به آینده)، و مرجعیت علمی (شامل مدیریت حوزه‌های علمیه) و در نهایت به مرجعیت شورایی به عنوان اصل موضوع مورد بحث خود اشاره کرد. 🔹حجت‌الاسلام باقریه یزدی انگیزه‌ها و دلایل ایجاد مرجعیت شورایی و چالش‌های پیش‌روی را چنین برشمرد: 👈 گزارش «اجتهاد» را بخوانید + نظر اساتید ناقد: http://ijtihadnet.ir/?p=79003 🆔 https://eitaa.com/ijtihad