💢شیوه‌ی ارجاع دهی شیخ انصاری به منابع ✍️استاد محمدحسن ربانی بیرجندی شیخ انصاری (ره) در کتاب مکاسب، شیوه‌ای خاص در ارجاع به منابع پیشین دارد که نشان از دقت نظر و عمق فقاهت ایشان است. گاهی می‌فرماید: «قال الشیخ فی النهایه...»؛ این در حالی است که در ابتدای برخی ابواب، به «قال الشیخ فی المبسوط...» استناد می‌کند و در موارد دیگری نیز می‌گوید: «قال العلامه فی التذکره...». این تفاوت در ارجاع‌دهی، هر یک معنای خاصی را در بر دارد: «قال الشیخ فی النهایه»: بیانگر آن است که این مسئله، هم مستند روایی دارد و هم در میان فقهای متقدم مطرح بوده است. از آنجا که شیخ انصاری به شهرت فتوایی در میان قدما اهمیت ویژه‌ای قائل بود، ابتدا به آثاری چون «النهایه» یا «المقنعه» ارجاع می‌دهد. «قال الشیخ فی المبسوط»: دلالت بر این دارد که این مسئله فاقد مستند روایی صریح است و در کتب اجتهادی مطرح شده است؛ بنابراین، لازم است با تکیه بر قواعد کلی فقهی، مورد بررسی و اجتهاد قرار گیرد. «قال العلامه فی التذکره»: نشان‌دهنده آن است که این مسئله اساساً در فقه متقدمین مطرح نبوده و از طریق فقه اهل سنت وارد حوزه فقه شیعه شده است؛ در نتیجه، متأخرین آن را در آثار خود آورده‌اند. اینها، نکته‌سنجی‌ها و دیدگاه‌های عمیقی است که فقهایی چون شیخ انصاری، که به سیره عملی فقهای پیشین و شهرت فتوایی اهمیت می‌دادند، به آن اهتمام ورزیده‌اند./ مکتب‌شناسی فقهی حسین ایزدی، ص ۶۰۴. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢تفاوت موضع شيخ فضل‌الله نوری و سيد يزدی در قبال مشروطه ✍️دکتر حسن انصاری عده‌ای با درک خاص و البته محدودی از استلزامات و پیامدهای مشروطیت و حکومت قانون و وجود پارلمان به تفسیرهایی از دیانت و از فقه و سیاست روی آوردند که راه را عملاً و شاید گاه ناخواسته برای ادامه استبداد سیاسی هموار می‌کرد. در طرف مقابل، موضع موافقان مشروطه از میان علمای نجف و یا بلاد از نقطه نظر مبانی فقهی و دینی هم یکسان نبود. می‌دانیم که مبانی میرزای نائینی درباره مشروطه و درباره دولت در عصر غیبت با موضع آخوند تمایزی مهم و اساسی داشت؛ گرچه هر دو در عمل مؤید مشروطه بودند. در طرف مقابل هم موضع فقهی و سیاسی شیخ فضل الله نوری در مخالفت با مشروطه به کلی با موضع فقهی سید یزدی اختلاف داشت. این نکته از چندین اثر فقهی و استنباطی صاحب عروه معلوم است. وانگهی مرحوم یزدی مخالفتش با مشروطه یک پروژه سیاسی نبود. او از نقطه نظر فقهی دخالت در آن را بر خود روا نمی‌دید. این موضع و رفتار با دیدگاه و عمل سیاسی شیخ فضل الله نوری اختلاف دارد؛ کما اینکه مبانی فکری و فقهی او نسبتی با سنت فکری و فقهی صاحب عروه نداشت. تأمل در آثار فقهی اين دو به روشنی گواهی است بر اختلاف اصولی آن دو در امر مشروطيت. 🔗متن یادداشت: http://ijtihadnet.ir/?p=78994 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢«منطقة العفو» قرضاوی هیچ ارزش علمی ندارد 🔻تمامی نظریات فقهی نیازمند روزآمدسازی و پختگی بیشترند 🔻بررسی الگوی شهید صدر برای تصمیمات فقیه در مدیریت جامعه ✔️استاد خالد الغفوری: 🔹قرضاوی به خاطر اینکه اهل سنت عقب نمانند، یک عنوان و یک شعاری را مطرح کرد که بیشتر نیست و در طرح این اصطلاح موفق نبوده است. زیرا نظریه شهید صدر در منطقة الفراغ سطوحی دارد، و ایشان متوجه این سطوح نشده است. مسائلی که فاقد نص است حکمش اباحه است. این که فقاهت نمی‌خواهد، اصول و مبانی خاصی نمی‌خواهد. به زعم بنده «منطقة العفو» هیچ ارزش علمی ندارد. 🔸منطقة الفراغ به بیان محدوده اختیارات و اصل اختیارات می‌پردازد و هم به چگونگی اعمال این اختیارات. شهید صدر می‌خواهد ثابت کند که فقیه و حاکم در جامعه اسلامی حاکمیت و مشروعیت دارد، اختیارات هم دارد و علاوه بر این چگونگی اعمال این اختیارات نیز مهم است. 🔹شهید صدر معتقدند که منطقة الفراغ در محدوده احکام غیر الزامی است و نمی‌توان به احکام الزامی دست زد. این با ولایت مطلقه فقیه که در آن فقیه حتی می‌تواند بر اساس مصلحت، احکام ثانویه را حاکم کند، تفاوت ایجاد می‌کند. 🔸نظریه شورا یکی از نظریات رقیب نظریه شهید صدر است. متأسفانه برخی از فضلا مطرح کرده‌اند که اداره کشور به صورت شورایی ممکن است. این یک چیز غیر منطقی و غیرعقلی است و یک مصداق واحدی برای آن پیدا نمی‌شود. اینها شورای فقها را مطرح می‌کنند؛ الحمدلله این عملی نشد که آبروی ما برود! 🔗 بخوانید: گزارش «اجتهاد» از نشست «نظریه‌های مشابه و مرتبط: ولایت فقیه امام خمینی»: http://ijtihadnet.ir/?p=78996 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢«مرجعیت شورایی»؛ مسائل مستحدثه و پیچیدگی‌های حکمرانی 🔹حجت‌الاسلام‌ باقریه یزدی، در کرسی علمی-ترویجی «مرجعیت شورایی» گستره زمان، مسائل مستحدثه جدید، و رشد موضوعات را از جمله عوامل و علل مهمی دانست که فرضیه یا نظریه مرجعیت شورایی را تقویت می‌بخشند. 🔸او اظهار داشت که این عوامل دست به دست هم داده‌اند تا ضرورت تشکیل مرجعیت شورایی در فضای فقهی به عنوان یک مرجعیت فقهی در گام اول رقم بخورد. این رویکرد موجب می‌شود تا بتوان از همه اندیشه‌ها، فهم‌ها و تخصص‌ها برای پاسخگویی هرچه بهتر و پویاتر به نیازهای روز با نگاه دینی بهره برد. 🔹این استاد حوزه علمیه متذکر شد که امروز، رقابت‌های جدی در عرصه‌های متعدد وجود دارد و اگر مرجعیت دینی و فقهی بخواهد پویایی خود را حفظ کند، این ضرورت به نظر می‌رسد. 🔸وی در ادامه چهار شأن اساسی برای مرجعیت ذکر کرد: مرجعیت دینی (با کارکرد فتوا، هدایت معنوی، و رساله‌های عملیه متعارف)، مرجعیت اجتماعی (به ویژه پس از انقلاب اسلامی و با ضرورت شعون اجتماعی)، مرجعیت سیاسی (به جهت فضای پس از انقلاب و نگاه تمدنی به آینده)، و مرجعیت علمی (شامل مدیریت حوزه‌های علمیه) و در نهایت به مرجعیت شورایی به عنوان اصل موضوع مورد بحث خود اشاره کرد. 🔹حجت‌الاسلام باقریه یزدی انگیزه‌ها و دلایل ایجاد مرجعیت شورایی و چالش‌های پیش‌روی را چنین برشمرد: 👈 گزارش «اجتهاد» را بخوانید + نظر اساتید ناقد: http://ijtihadnet.ir/?p=79003 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢مسالة الصبیان و شاخص فقه تراز ✍️ حجت‌الاسلام علی راد در اینکه فقیه تراز بایستی به مسائل جاری زمانه و روزگار خود احاطه و اشراف داشته باشد, به تداوم روح شریعت در رگ و تاک زمان امتداد بخشد، تردیدی نیست لکن گاهی چنین نیست و فقه پژوه به مسائلی می پردازد که از جنس نیاز و ضرورتهای حال و آینده جامعه اسلامی و انسانی نیستند؛ به بیان دیگر فقه معطوف به زمانه و روزگار اکنون و آینده نیست بلکه معطوف به گذشته و دیروز است. هر چند بخشی از فقه اسلامی به ویژه در عبادات از ثبات و دوام برخوردار هستند لکن نیازهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی انسان در اداور تاریخی در حال تغییر هستند و فقیه باید نیم نگاهی نیز به این چالشها و نیازهای انسان معاصر خود داشته باشد تا کارآمدی، پویایی و مانایی فقه و فقاهت و نقش آفرینی آن در زندگی انسان درک گردد، در غیر اینصورت ناخواسته انزوای فقه و فقیه، آسیبی اجتناب ناپذیر خواهد بود. البته مرجعیت فقیه در جاری زمانه، به شرطی تحقق پذیر است که مردم و نهادهای تصمیم ساز در امور کلان ملی و فرا ملی از ایشان در مسائل جدید، پرسشگری داشته باشند تا زمینه اثرگذاری فقه در نظامات اجتماعی فراهم گردد و از سوی دیگر در مباحثات فقهی نیز فقه پژوهان، پاسخ پرسش‌های تازه و از جنس مسائل و نیازهای انسان معاصر را از فقیه تراز جویا شوند. سلیمان بن مهران معروف به اعمش, در اینکه برخی از او پرسش‌هایی را می پرسیدند که کودکان پاسخ آنها را می دانستند، در رنج بود و این نگاه به خود و دانش پژوه را بر نمی‌تابید. در گزارشی از اعمش چنین آمده است: «أحمد بن حرب الموصلي، قال: سمعت محمد بن عبيد يقول: جاء رجل وافر اللحية إلى الأعمش، فسأله عن مسأله من مسائل الصلاة يحفظها الصبيان، فالتفت إلينا الأعمش فقال: انظروا لحية تحتمل حفظ أربعة آلاف حديث، ومسألته مسألة الصبيان». بر پایه این گزارش, اعمش انتظار داشت که پرسش‌هایی از او بعمل آید که به سهولت از نصوص استنباط پذیر نباشد و فقه پژوه به مسائلی مسلط باشد که در کنش‌گری او در جامعه اثر گذار باشد و پرسش او مسئله‌ای نباشد که کودکان کوچه و بازار نیز پاسخ آنها را می‌دانند. از این رو, نوع, جنس و تراز پرسشی که در مباحثات و پژوهش‌های فقهی مورد کنکاش و نقد و بررسی قرار می‌گیرد، می‌تواند از جمله معیارهای فقه و فقیه تراز باشد تا توانایی و کارآمدی فقه را در افق اکنون و آینده آشکار سازد. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢دنبال اسباب انحطاط در تمدن اسلامی می‌گرديد؟ ✍️دکتر حسن انصاری از اين قبيل اجزای حديثی اصحاب حدیث که چهار تا حديث مجعول را تحت عنوان "سنت" نقل کرده‌اند و با انواعی از مهارت‌های حدیثی به آنها تنوع داده و حدیث را موضوع انواع فنون مختلف و جذاب قرار داده‌اند صدها و بل هزاران نمونه موجود است؛ همه هم شامل احادیثی تکراری که نهایتا نام راوی آخر از یک کتاب تا کتابی دیگر فرق می‌کند؛ احاديثی که محصول پردازش و پیشنهاد محدثینی حرفه‌ای در سده‌های دوم تا چهارم و پنجم بوده است. دنبال اسباب انحطاط در تمدن اسلامی می‌گرديد؟ همينکه دست‌نوشته‌های کتاب فلسفی مهم ابن سینا يعنی کتاب الانصاف در 20 جلد و ده‌ها کتاب کلامی جبایی‌ها و قاضی عبدالجبار و نوشته‌های کلامی ابراهيم نظّام و هشام بن الحکم و شیخ مفید و شيخ طوسی در حملات محمود غزنوی به ری و مسعود غزنوی به اصفهان و طغرل سلجوقی به بغداد و آتش زدن کتابخانه‌های معتزليان و "روافض" همه اسير کين و حقد دشمنان عقلانيت شد و اين مجموعه‌های حديثی که ساخته و پرداخته مخالفان آنان بود محفوظ ماند دلیل روشنی است بر چرایی انحطاط در تمدن اسلامی. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢فقه اجتماعی؛ معماری نوین برای مقابله با «فساد نهادی» و تنظیم حیات جمعی ✔️ ماهیت و نقش «ملاکات» در فقه اجتماعی، از جمله موضوعات محوری و نوپدید در گفتمان فقهی معاصر است. در نشستی با حضور جمعی از فضلا و طلاب، استاد احمد مبلغی و استاد محمدجواد ارسطا، به تبیین و ارائه دیدگاه‌های گوناگون خود در خصوص ابعاد فقه اجتماعی پرداختند. 🔹استاد مبلغی، فقه اجتماعی را مجموعه‌ای از «فقه‌های اجتماعی» معرفی کرد که «فقه الاجتماع» در رأس آن قرار دارد و بر مبانی علوم اجتماعی، به ویژه جامعه‌شناسی، استوار است. 🔸او معتقد است «فقه الاجتماع» به مثابه مادر فقه‌هاست؛ زیرا بدون درک صحیح گزاره‌ها و مبانی آن، ورود به فقه‌های تخصصی‌تری، ره به خطا خواهد برد و ممکن است استنباطات فقهی از اقتضائات و پیچیدگی‌های حیات اجتماعی غافل بمانند. 🔹از سویی دیگر، استاد ارسطا فقه اجتماعی را بر اساس سه ضابطه «هدف» (تنظیم حیات اجتماعی)، «مکلف» (شهروند، جامعه، دولت) و «موضوع» (مسائلی تکرارپذیر، تدریجی و نیازمند تدبیر حکومت) تعریف کرده و آن را مکملی ضروری برای فقه فردی دانست. 🔸او با تاکید براینکه فقه اجتماعی، نه در مقابل فقه فردی، بلکه «مکمل» آن است، افزود: «اگر نگاه صرفاً فردی به مسائل باشد، پیامدهای ناخواسته‌ای برای جامعه در پی دارد»، در این صورت فقه اجتماعی به میدان می‌آید تا این خلأ را پر کند. بسیاری از مسائل و چالش‌های امروز جامعه، نظیر «فساد نهادی»، از طریق احکام فردی قابل حل نیستند و نیازمند یک رویکرد نظام‌مند و اجتماعی هستند. 🔗متن کامل گزارش «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=79008 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢حاشیه انتقادی شیخ مرتضی حائری بر تاریخی‌گرایی محقق بروجردی با محوریت فقه عامه ✔️توجه محقق بروجردی به فقه عامه برای استنباط از روایات، که بر اساس رویکردی تاریخی‌گرایانه و با تکیه بر قرائن تاریخی مرتبط با زمان و مکان صدور روایات صورت می‌گیرد، مورد نقد آیت‌الله شیخ مرتضی حائری قرار گرفته است. وی در کتاب صلاة الجمعة، بدون اشاره صریح به نام محقق بروجردی، به نقد این روش اجتهادی پرداخته و آن را از جهاتی مورد اشکال قرار داده است. محمدعلی ملک در یادداشتی، مروری بر مهم‌ترین انتقادات آیت‌الله حائری نسبت به این مبنای اجتهادی دارد. 👈 بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=79011 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢فقه نظام‌پرداز، نگاهی نو به طراحی نظام‌های کارآمد در جامعه اسلامی ✔️استاد علی اکبر رشاد: 🔹فقه نظام‌پرداز، دانشی است که هم نظام‌مند است، هم توانایی تولید نظام دارد، و هم قادر به اداره نظام است. اگر می‌خواهیم نظام تولید کنیم، باید «نظامات ترکیبی» را شکل دهیم؛ نظاماتی که از ترکیب پنج کلان‌نظام آموزه‌ای-گزاره‌ای (یعنی: عقاید، معنویت، اخلاق، فقه و شریعت) و چهار کلان‌نظام ارتباطی (شامل تعامل انسان با خدا، با خود، با دیگران و با دنیا) در یک موضوع معیّن مانند اقتصاد، مدیریت یا حقوق به‌دست می‌آیند. 🔹در صورتی که پنج کلان‌نظام محتوایی را با هر یک از چهار کلان‌نظام ارتباطی به‌صورت مستقل ترکیب کنیم، حاصل آن «نظامات موضوعی» است. اما وقتی به لایه‌های خردتر وارد می‌شویم، ساختار به‌سوی «میان‌نظام» میل می‌کند؛ مانند نظام سیاست یا نظام حقوق. در عین حال، آموزه‌های کلان باید در این میان‌نظام‌ها حضور داشته باشند و در ادامه، به خرده‌نظام‌ها، سپس ریز‌نظام‌ها و نهایتاً به زیرنظام‌ها برسند. گزارش تفصیلی «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=79017 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢فتوای مرجعیت قم و نجف؛ تنها راه نجات جان شیعیان مظلوم منطقه در شرایطی به سر می‌بریم که دشمنان دین و ملت تمام همت خود را بر نابودی شیعیان و مسلمین منطقه متمرکز کرده‌اند آمریکا و اسراییل بعد از طوفان‌الاقصی در انفعال شدید افتاده‌اند و از آنجا که نتوانسته‌اند از مسیر جنگ، به اهداف خود برسند، تلاش دارند از طریق فتنه و جنگ داخلی و آشوب به اهداف شوم خود دست یابند. کلیدواژه فتنه اخیر دشمن، خلع سلاح مقاومت است! دشمنان از فلسطین تا لبنان و عراق و نهایتا تهران، همین طرح را دنبال می‌کنند! امروز بر لبنان و خلع سلاح مقاومت(اعم از حزب‌الله و امل) تمرکز کرده‌اند و گام بعدی در عراق دنبال خواهد شد! با در نظر گرفتن اوضاع فعلی عالم اسلامی و تجاوزات رژیم کودک کش صهیونی و اینکه هیچ گونه اراده‌ای در جامعه بین المل برای دفاع از مسلمین مظلوم مورد تجاوز در غزه و لبنان وجود ندارد و دولت فعلی لبنان نه امکان و نه استعداد دفاع از جان و مال مسلمین و شیعیان لبنان را ندارد، تحویل سلاح مردم و مقاومت لبنان در وضعیت فعلی با کدام منطق عقلی و شرعی سازگار است؟! در شرایط موجود محاصره لبنان توسط نیروهای سلفی مستقر در سوریه از شرق و غرب لبنان و از جنوب نیروهای اسرائیلی و وجود ملیونی برخی آوارگان مستقر در لبنان که اکثریت سلفی مذهب هستند و نظر به عدد ارتش لبنان و تسلیحات در اختیار آن و محدودیت سیاسی برای ورود ارتش، تحویل سلاح مردم و مقاومت لبنان یعنی به مسلخ رفتن تمام شیعیان لبنان و رقم زدن سرنوشتی مانند مردم مظلوم غزه! در شرایط فعلی انتظار آن است که حوزه‌های قویم قم و نجف و خصوصا مرجعیت معظم شیعه به میدان بیاید و با سلاح فتوا، حربه خلع سلاح مسلمین و شیعیان را از دست دشمنان بگیرد. بزرگان قم و نجف در تحقق این مهم تکلیف دارند و اگر این فرصت کوتاه از دست برود، فردا ممکن است لبنان و عراق در دامن آتش تهاجم خارجی یا جنگ داخلی بسوزد و جان عزیز شیعیان به مخاطره افتد. فتوای تحریم خلع سلاح و حتی وجوب حفظ سلاح، می‌تواند شرایط را به نفع جبهه حق تغییر دهد و مسیر تسلیم‌طلبی را مخدوش سازد. 🌐 روزنه 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📚معرفی دو اثر پژوهشی با محوریت کرامت و حقوق انسان در معارف اسلامی ✔️از سوی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، دو اثر پژوهشی با موضوع حقوق بشر و کرامت انسانی در آموزه‌های اسلامی، با هدف تبیین دیدگاه اسلام و سیره اهل بیت(ع) درباره کرامت انسان و دفاع از حقوق او، به جامعه علمی و علاقه‌مندان معرفی شد. 👈 بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=79022 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🏴 مجالس سخنرانی و عزاداری با سخنرانی اساتید 1️⃣ ابوالقاسم علیدوست 2️⃣ محمدجواد ارسطا 3️⃣ احمد مبلغی 🗓 زمان: از ۵/۲۰ تا ۵/۲۲ (دوشنبه تا چهارشنبه) به مدت ۳ شب، ساعت: ۲۰:۳۰ 🏛 مکان: قم بلوار امین بیست متری گلستان کوچه یک پلاک پانزده، موسسه فهیم 🆔 https://eitaa.com/ijtihad