💢فتوای معیار همان فتوای کارآمد است/ ضوابط فتوای کارآمد
✍️استاد محمدجواد ارسطا
برای اداره کشور به فتوای واحدی نیازمند هستیم که از آن به فتوای معیار تعبیر میشود. مراد از فتوای واحد لزوماً فتوای فقیه واحد نیست، بلکه فتوای واحدی است که بتواند بین مجموع قوانین یک نهاد قانونگذار انسجام و پیوستگی برقرار کند و آن را به صورت یک نظام یکپارچه درآورد.
مرحوم شهید صدر در اقتصادنا به این مطلب اشاره کرده است و از آن به فقه النظریه تعبیر نموده است. البته ظاهرا اکثر شاگردان ایشان (به جز مرحوم آیه الله تسخیری) دیدگاه ایشان را در مورد فقه النظریه نپذیرفتند. البته برخی از صاحب نظران این دیدگاه را پذیرفته و در مورد آن، کتاب یا مقاله نوشتهاند.
سوال اصلی: فتوای معیار، کدام فتواست؟
در تعیین فتوای معیار احتمالاتی وجود دارد:
۱. فتوای ولی فقیه
۲. فتوای فقیه أعلم
۳. فتوای أحوط
۴. فتوای اسهل
۵. فتوای مشهور
۶. فتوای اکثر فقهای ناظر بر تدوین قانون (فقهای شورای نگهبان)
۷.فتوای هر یک از فقهاء، بر طبق تشخیص و گزینش نمایندگان مجلس یا فقهای شورای نگهبان
۸. فتوای کارآمد
پیشفرض نظر مراجع عظام در رابطه با اصل دوم متمم قانون اساسی مشروطه (مبنی بر تشکیل هیأتی از علمای طراز اول برای نظارت بر مصوبات مجلس شورای ملی) این بوده است که فتوای اکثریت فقهای هیأت طراز، ملاک است نه فقیه واحد.
مطابق تفسیر شورای نگهبان در خصوص اصل۹۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال۶۳، معیار تشخیص مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با احکام فقهی، نظر فتوایی اکثریت فقهای شورای نگهبان است.
مقام معظم رهبری (مطابق گزارش برخی از فقهای محترم شورای نگهبان) در سال۸۸ در پاسخ به نامه مرحوم آیه الله مومن در خصوص فتوای معیار در تقنین اظهار کرده اند که فتوای رهبری ملاک است و اگر رهبر فتوا نداشت به فتوای امام خمینی (قدس سره) باید رجوع شود و اگر امام فتوا نداشت بر طبق فتوای مشهور فقهای عصر باید عمل شود. {استاد: طبیعتاً اگر شهرتی در بین فقهای عصر منعقد نشده باشد، فتوای اکثریت فقهای شورای نگهبان ملاک خواهد بود.}.
شورای نگهبان تا به حال تفسیری را که در سال ۱۳۶۳ از اصل ۹۶ قانون اساسی ارائه کرده، بطور رسمی نقض نکرده است، ولی در گفتگوهای فقهای شورای نگهبان، گاهی مطالبی مطرح میشود که ممکن است قرینه ای بر نسخ آن نظریه تفسیری باشد.
آیا اطلاق ادله ولایت فقیه مقتضی آن است که تشخیص حکمی و موضوعی ولی فقیه در تمام موارد برای ادارهی کشور معیار باشد؟ دو احتمال مثبت و منفی در پاسخ این سؤال قابل طرح است که هر کدام در بین فقهای معاصر طرفدارانی دارد.
ضوابط فتوای کارآمد
به نظر ما فتوای کارآمد باید ضوابطی داشته باشد، که عبارتند از:
۱. بتواند گرههای تقنینی و اجرایی و قضایی کشور را بگشاید.
۲. با مقاصد کلان شریعت مانند عدالت، امنیت، نظم و سهولت مطابق باشد.
۳. اجزاء مختلف آن با یکدیگر انسجام داشته باشد.
به نظر می رسد از همان ادلهای که برای اثبات فقه النظریه (مطابق دیدگاه شهید صدر) استدلال شده میتوان برای اثبات ضوابط فتوای کارآمد کمک گرفت و علاوه بر آن میتوان به روح شریعت و مذاق شریعت نیز تمسّک کرد. استدلال به مذاق شریعت از زمان صاحب مفتاح الکرامه در کلمات فقهاء مطرح شده است. مرحوم خویی که یک فقیه منضبط و پیرو مکتب صناعی به شمار میرود نیز برای اعتبار رجولیّت در مرجع تقلید به مذاق شریعت تمسّک کرده است.
به نظر ما فتوای معیار همان فتوای کارآمد است که باید توسط شورایی از فقهای عالی رتبه استخراج گردد. البته اثبات این دیدگاه نیاز به بحث تفصیلی دارد که فرصت وسیعی میطلبد.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
12.9M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
📹اصول را از این مظلومیت نجات دهید!
🔻جایگاه حقیقی علم اصول، تفقه در دین است، نه محدود شدن به فقه
🎙آیتالله جوادی آملی:
🔸اصول از باجلالتترین علوم ماست، اما در اثر تضعیفهای پیاپی، از جایگاه اصلی خود دور شده و به حجت در فقه فروکاسته است. در حالیکه اصول، حجتی در دین است؛ نه حجتی در فقه.
🔹برای شناخت دینی بودن یک گزاره، باید بدانیم میان موضوع و محمول آن چه پیوندی برقرار است. اگر کلامی است، فن کلام عهدهدار آن است؛ اگر فلسفی است، فلسفه؛ اگر ریاضی یا طبیعی است، همان علوم مربوطه. اما اینکه این نتیجه را میتوان به دین اسناد داد یا نه، کار علم اصول است.
🔸اصول، حجتِ تفقه در دین است، نه فقه. فقه تنها گوشهای از دین است. اصول نشان میدهد چه چیزی را میتوان به خدا یا دین نسبت داد، و این نسبتدادن با چه حجتی ممکن است.
🔹اگر اصول جایگاه حقیقی خود را باز یابد، معیارهای دین در همه عرصهها روشن میشود: در عقاید، اخلاق، فقه، حقوق و علوم. حتی در توصلیاتی که نه عبادیاند و نه واجب یا حرام، این اصول است که تعیین میکند میتوان آنها را دینی دانست یا خیر.
🔸بنابراین، باید اصول را از محدود شدن در فقهشناسی نجات داد و آن را به عرصه دینشناسی برگرداند؛ یعنی حجتی در دین، نه حجتی در فقه.
🔗مشاهده فیلم کاملِ افتتاحیه دفتر مجمع عالی حکمت اسلامی: کلیک کنید.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📗چارچوب تنظیم مناسبات دولت و شهروندان بر مدار منافع عمومی
✔️کتاب «مبانی حقوق عمومی» اثر حجتالاسلام والمسلمین حسین جوان آراسته، با رویکردی پژوهشی و آموزشی، به واکاوی بنیادهای نظری، ساختاری و کارکردی حقوق عمومی میپردازد؛ دانشی که چارچوب مناسبات میان دولت و شهروندان را بر پایه منافع عمومی سامان میدهد و شناخت دقیق آن، برای درک نظام حقوقی و سیاسی معاصر ضروری است.
🔗 معرفی اثر: http://ijtihadnet.ir/?p=79657
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📒کاربرد قاعده نفی حرج در سقط قانونی
✔️کتاب «کاربرد قاعده نفی حرج در سقط قانونی (مبانی و معیارها)» به همت پژوهشکده فقه و حقوق و اداره نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد. این کتاب در ۳۳۵ صفحه توسط دکتر اسماعیل آقابابائی بنی استاد گروه دانشهای وابسته به فقه پژوهشکده فقه و حقوق به نگارشدرآمده است.
📖 در پشت جلد این کتاب آمده است: تحقیق کاربرد قاعده نفی حرج در سقط قانونی (مبانی و معیارها) در سه فصل (مبانی و مقررات موجود، معیارهای تحقق حرج و نواقص و ابهامات قانون) قلمرو بهکارگیری قاعده نفی حرج را در سقط به بحث می گذارد و پس از بحث تفصیلی از مسائل مورد ابتلای دانش پزشکی در سقط جنین و تطابق آن با آرای فقهی، از نواقص قانون و امکان توسعه حرج به مواردی فراتر از قانون سخن گفته و راهکارهایی مبتنی بر آرای فقهی، برای برونرفت از برخی مشکلات، ارائه میدهد. سیاستهای کلان ناظر به جوانی جمعیت و تبدیل صدور مجوز سقط از امر پزشکی به قضایی، مسائل نوپدیدی را در موضوع بحث رقم زده است که این نوشته بدانها میپردازد.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📚مجموعه دو جلدی «اقتصاد صدر اسلام» منتشر شد
✔️ کتاب «اقتصاد صدر اسلام» پژوهشی گسترده دربارهی اقتصاد سرزمینهای اسلامی در دوران پیش و پس از ظهور اسلام است که به اهداف، ارزشها، نهادها، سیاستها و راهبردهای اقتصادی دولت اسلامی در آغاز اسلام میپردازد. حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا مالک، نویسنده اثر در این تحقیق با بهرهگیری از بیش از ۶۳۰ منبع تفسیری، روایی، تاریخی، فقهی و اقتصادی، کوشیده است تصویری دقیق از نظام اقتصادی صدر اسلام ارائه کند.
🔗 جزئیات + لینک خرید: http://ijtihadnet.ir/?p=79653
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📣کرسی علمی ترویجی «راهکارهای تحقیقات میانرشتهای در فقه»
🎙ارائهدهنده: حجتالاسلام حسین شمخالیمقدم
🎙استاد ناقد: حجتالاسلام والمسلمین علی رحمانی
🎙استاد ناقد: دکتر بلال شاکری
🗓 زمان: شنبه ۲۶ مهرماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۰
🕌 مکان: مشهد، مدرسه علمیه نورالرضا علیهالسلام، کتابخانه سطح ۲ و ۳
(امام خمینی ۱۴ (بازارچه سراب)، سراب ۱۰، شهید علاقهبند حسینی ۷)
🔗 حضور مجازی:
https://nr.lms2.hozehkh.com/ws/korsi31
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📣نشست علمی «فقه و کارآمدی»
🎙حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی رنجبر
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام
🗓 زمان: شنبه، ۲۶ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ الی ۱۷
🏢 مکان: قم، پردیسان، انتهای خیابان دانشگاه، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، طبقه دوم، سالن جلسات پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢اصول حکمرانی امام و رهبری به مردم نرسیده است/ ضرورت وجود اراده قوی برای اجرای اصول حکمرانی دینی در کشور
✔️آیتالله سید احمد علمالهدی:
🔹متاسفانه اصولی که خود امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری در عرصههای اجرایی حکومت پایهگذاری کردند، تا به امروز بهطور کامل به مردم منتقل نشده و برای آنان ملموس نیست.
🔸جهتگیری مثبت که بر پایهٔ مبانی امام و رهبری استوار است، در عمل بهدرستی اجرا نشده و نمیتواند بهعنوان الگو برای مردم حس شود.
🔹در زمان حاضر، اصول حکمرانی دینی برای عموم مردم کمتر مطرح میشود و مردم بهجای دریافت معنا، با مشکلات روزمرهٔ زندگی در کشور سروکار دارند.
🔸ارادهٔ یک قدرت اجرایی قوی برای اجرای اصول حکمرانی دینی در کشور ضروری است؛ اما هنوز این اصل بهدرستی در عرصهٔ اجرایی تجلی نیافته است.
🔹در سمینارها، مصاحبهها و حوزههای آکادمیک کشور، این موضوع را بهطور جدی بررسی کنید. این طرح نه تنها بهعنوان یک پروژهٔ فقهی دربارهٔ حکمرانی اسلامی مطرح است، بلکه بهعنوان یک چارچوب کاربردی برای تطبیق قواعد فقهی با مسائل روز نیز میباشد.
🔹حدود هشت سال اخیر، ما بهطور پیوسته بر روی فقه حکومتی کار کردهایم؛ پروژههای مختلفی از جمله....
👈 ادامه مطلب: http://ijtihadnet.ir/?p=79662
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
14.4M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
📹 سخنان استاد مددی درباره آیتالله سیستانی و توجه ایشان به آراء مرحوم میرزا مهدی اصفهانی
👈 مشاهده فیلم کامل این گفتوگو در
آپارات || یوتیوب
👈 مشاهده قست اول این گفتوگو در
آپارات || یوتیوب
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢عدالت علوی؛ محور انسجام ملی در هندسه حکمرانی مسئلهمحور
🔹حجتالاسلام والمسلمین محمد عشائری منفرد، در نهمین نشست از سلسله نشستهای «چیستی و چرایی حکمرانی اسلامی» به واکاوی دقیق سیره حکمرانی امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (علیهالسلام) با تمرکز بر چگونگی ایجاد و حفظ انسجام اجتماعی در مواجهه با بحرانهای سیاسی و فقهی پرداخت و در تبیین ابعاد حکمرانی علوی، به این نکته اشاره کرد که سیره عملی حضرت، یک الگوی تمامعیار در نظام اولویتسنجی برای حل مسائل کلان جامعه اسلامی است.
🔹عضو هیئت علمی جامعة المصطفی خاطرنشان کرد: یک حکومت برای موفقیت نیازمند یک نظام دقیق برای تشخیص اولویتهاست. در حکمرانی غیرمعصوم، این وظیفه بر عهده «اتاق فکر» است که باید دارای ویژگیهای سهگانه «ارزشبنیان بودن»، «واقعبین بودن» و «آزاد و مستقل بودن» باشد. به فرموده امیرالمؤمنین (علیه السلام)، یکی از دلایل نابودی دولتها، ناتوانی در تشخیص اولویتها است.
👈 بخوانید: ارکان نظام حکمرانی برای ایجاد و صیانت از انسجام: http://ijtihadnet.ir/?p=79672
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢اینکه گفته شود «عقلا چیزی گفتند و شارع مقدس آن را امضا کرد» نادرست است
✔️آیتالله جوادی آملی:
🔹اینکه گفته شود «عقلا چیزی گفتند و شارع مقدس آن را امضا کرد» نادرست است؛ این نگاه، دیدی سطحی و میانراهی است. اینگونه نیست که مردم چیزی را بفهمند و اهلبیت(علیهمالسلام) آن را تأیید کنند؛ بلکه شارع مقدس آن را فرمود و انسانهای عاقل آن را فهمیدند و نسلهای بعدی از ایشان گرفتند و بهصورت «بنای عقلا» جلوهگر شد. خدای سبحان نخست انسان کامل را معلم آفرید، سپس شاگرد را. بنابراین، آنچه در میان مردم به عنوان بنای عقلا شناخته میشود، در حقیقت همان تعالیم انبیاست که بعدها رواج یافته است. اصلِ حکم از ناحیه وحی الهی است، نه از ناحیه مردم.
🔹اینگونه نیست که بشرِ ابتدایی خود قانونی را وضع کرده و سپس انبیا آن را امضا کرده باشند؛ عقل بشر، قانون گذار نیست، بلکه انبیا از خداوند راه هدایت و معیار تشخیص و ادله احکام را طلب کردند و خداوند کتاب و برنامهای برای آنان نازل فرمود. انسان به فطرت الهی خویش مجهز است و خداوند در درون او سرمایههایی همچون عقل و نفس لوامه را قرار داده تا نگهبان و راهنمای درونی او باشند. انبیا نیز همین دفائن فطری را شکوفا کرده و به تعلیم وحی الهی پروراندهاند؛ از اینرو همه احکام الهی با فطرت و کمال انسانی هماهنگ است.
👈 ادامه مطلب: http://ijtihadnet.ir/?p=79668
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢فقه لغت
✍️ استاد احمد مبلغی
اگر بخواهیم در استنباط نص شرعی را بفهمیم و محتوای آن را استخراج کنیم، بدون شناخت واژههای موجود در آن، این امر محقق نمیشود، بنابراین شناخت واژگان نقش مهمی در فهم و اخذ موضوعات و احکام آنها از متون دارد.
این مقدار روشن است و کسی نسبت به آن شک و تردید ندارد و محل توافق همه است، آنچه این گفتار مدعی است این که "علم به کلمات" باید از فهم معمولی فراتر رود و به حدی برسد که لباس فقاهت (یعنی: فرایندی متضمن ابعاد و عمق فقهی) بر تن کند.
پرسش این است که آیا حقیقتاً لازم است که شناخت کلمات به صورت فقیهانه صورت بگیرد یا لازم نیست؟ اسباب و عواملی را در زیر ارائه میکنیم که توجه به آنها آشکار میسازد که باید فقه لغت داشته باشیم، نه یک آگاهی معمولی به لغت:
📝 بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=79670
🆔 https://eitaa.com/ijtihad