📣میرزای نائینی ورای مهجوریت و تحریف
🔻بررسی زمانه میرازی نائینی بر اساس تحلیل بیانات امام خامنهای در دیدار اعضای همایش میرزای نائینی
🎙ارائه: حجتالاسلام مقدمی شهیدانی
🗓زمان: دوشنبه ۵ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۶:۰۰
🏛مکان: قم، خیابان شهید مفتح، کوچه۱۷، پلاک۳۲
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📗معرفی کتاب «تنبیه الامّه و تنزیه الملّه»
📝 مؤلف: آیتالله میرزا محمدحسین نائینی
✍️ تصحیح و تحقیق: سیدجواد ورعی
🏫 ناشر: بوستان کتاب
📕 ۳۷۰ صفحه
🔹در دوره مشروطیت، یكى از بحث هاى فكرى ـ سیاسى، تبیین حكومت و اصول و اركان آن بر پایه دین و شریعت اسلام بود. فقیهان شیعى در آن روزگار بحث هایى را طرح كردند، اما در این میان، فقیه سترگ و ژرفاندیش، آیتالله محمدحسین نائینى به طور جدى به این موضوع پرداخت.
🔸 رهبر معظم انقلاب در خصوص ایشان می فرمایند: خصوصیت برجستۀ ایشان، برخورداری از اندیشه سیاسی است که در کتاب ارزشمند و مهجور «تنبیهالاُمه و تنزیه الملّه» انعکاس یافته است.
🔹این اثر یكى از منابع فلسفه سیاسى در فقه شیعه به شمار مى رود.
🔸کتاب حاضر تا کنون ۸ نوبت از سوی مؤسسه بوستان کتاب به چاپ رسیده است.
🔰 این اثر در ۵ فصل تألیف شده است که عناوین آنها عبارتند از:
1️⃣ حقیقت سلطنت در نزد ادیان و عقلا
2️⃣ تحدید سلطنت در عصر غیبت
3️⃣ مشروطه و تحدید سلطنت
4️⃣ پاسخ به شبهات و مغالطات
5️⃣ مشروعیت مداخله نمایندگان مجلس و شرایط و وظایف آنان
🛒 خرید حضوری از شعب بوستان کتاب و کتابفروشیهای سراسر کشور
💻 خرید اینترنتی: www.bustaneketab.ir/book/1046/
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢نائینی و تولید فرا روایت مشروعیت: تلاشی برای بازخوانی حکومت در سنت اسلامی
✍️حمید بایرامی، دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی
در مطالعاتی که از آثار مرحوم نائینی داشتم، به مفهومی برخوردم که هنوز نتوانستهام آن را بهطور کامل حل کنم: تقسیمبندی حکومتها به «تملیکیه» و «ولایتیه» آیا صرفاً یک طبقهبندی فقهی-سیاسی است، یا میتوان آن را نوعی فرا روایت دانست که تلاش دارد همه اشکال حکومت را در یک چارچوب مفهومی فراگیر توضیح دهد؟
این پرسش، بهویژه در مواجهه با حکومتهای مدرن لیبرال، پیچیدهتر میشود. آیا نائینی این حکومتها را نیز در زمره حکومتهای ولایتیه میداند؟ و اگر چنین است، آیا این تقسیمبندی در پی ساختن زبانی است که بتواند سنت اسلامی را با مفاهیم مدرن مشروعیت سیاسی پیوند دهد؟
نائینی در تنبیهالامه و تنزیهالمله، با بهرهگیری از مفاهیم اسلامی چون ولایت، شورا، عدالت و مسئولیت، دوگانهای بنیادین میان حکومتهای استبدادی و مردمسالارانه ایجاد میکند. «حکومت تملیکیه» نماد سلطه بیحد حاکم است، در حالیکه «حکومت ولایتیه» بر پایه ولایت عقلانی، نمایندگی مردم و پاسخگویی بنا شده است.
این تقسیمبندی، در ظاهر، یک طبقهبندی فقهی است؛ اما در عمق، حامل نوعی تلاش برای بازتعریف مشروعیت سیاسی در سنت اسلامی است. نائینی نهتنها در حال طبقهبندی نیست، بلکه در حال ساختن یک چارچوب کلان است که بتواند هم حکومتهای اسلامی را ارزیابی کند، هم با حکومتهای مدرن وارد گفتوگو شود، و هم معیارهایی برای مشروعیت سیاسی فراتر از صرف دین یا سنت ارائه دهد.
در این معنا، تقسیمبندی نائینی را میتوان نوعی فرا روایت اسلامی-عقلانی دانست. فرا روایتی که میکوشد همه اشکال حکومت را در نسبت با عدالت، عقلانیت و اراده عمومی بسنجد. این فرا روایت، برخلاف روایتهای مدرن که گاه مدعی حقیقت نهاییاند، در پی ساختن زبانی مشترک میان سنت و مدرنیته است.
نائینی با استفاده از مفاهیم اسلامی، تلاش میکند تا حکومت مطلوب را نهتنها از منظر فقهی، بلکه از منظر عقلانی و انسانی تعریف کند. در این چارچوب، حکومتهای لیبرال که به اصولی چون تفکیک قوا، آزادیهای مدنی و حاکمیت قانون پایبند باشند، میتوانند در زمره حکومتهای ولایتیه قرار گیرند—ولو اینکه مبنای دینی نداشته باشند.
این نگاه، پلیست میان سنت و مدرنیته، و شاید یکی از نخستین تلاشها برای تولید نظریهای اسلامی در باب مردمسالاری. اما همچنان این پرسش باقیست: آیا نائینی در این تقسیمبندی، بهراستی در حال تولید فرا روایت است، یا صرفاً در حال دفاع عقلانی از مشروطهخواهی در چارچوب سنت؟ شاید پاسخ این پرسش، در بازخوانی دقیقتر نسبت میان عقلانیت اسلامی و مفاهیم مدرن مشروعیت نهفته باشد. و شاید همین پیچیدگیست که باعث شده هنوز نتوانم این مسأله را بهطور کامل حل کنم.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢بایستههای تکامل تفقه؛ ارتقا از فقه «پاسخگو در شرایط» به فقه «شرایطساز»
◻️استاد سید محمدمهدی میرباقری در سخنانی به تحلیل ضرورت تحول در روششناسی فقه اسلامی (تفقه) در مواجهه با چالشهای پیچیده و سیستمی دنیای مدرن پرداخت. از منظر ایشان فقه غنی موجود با رویکردی عمدتاً «پاسخگو» در فرایند تطبیق قواعد بر عناوین یا اصول عملیه، برای راهبری حیات اجتماعی در برابر نظامهای کلان و تمدن رقیب، کفایت لازم را ندارد.
◻️این استاد عالی خارج فقه و اصول با ترسیم سیر تکاملی مسائل مستحدثه از سطح پدیدههای فناورانه تا ساختارهای سیاسی و نهایتاً مواجهه با یک تمدن کامل، لزوم گذار به یک «فقه شرایطساز» و فعال را تبیین میکند. این فقه نوین، به جای تعیین تکلیف برای انسان در شرایط از پیشساخته، خود به دنبال طراحی و مهندسی شرایط، ساختارها و نظامهای اجتماعی بر اساس مبانی دینی است.
◻️در این مسیر، دو آفت «تحجر» (جمود و عدم پاسخگویی) و «انفعال» (هضم شدن در مبانی و روشهای تمدن رقیب) به عنوان موانع اصلی شناسایی شده و راهکار نهایی، بازنگری عمیق در مبانی کلامی و انسانشناختی همچون شأن شارع، دامنه دین و ماهیت خلاق انسان معرفی میگردد.
🔗 گزارش تفصیلی: http://ijtihadnet.ir/?p=79831
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢کتاب «الأسس المنطقیة للاستقراء» به جمع بزرگداشتهای جهانی یونسکو پیوست
🔹شورای اجرایی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در نشست ۲۲۲ خود، با درخواستی بینالمللی برای بزرگداشت پنجاهمین سالگرد انتشار کتاب «الأسس المنطقیة للاستقراء»، اثر ماندگار متفکر فقید جهان اسلام، آیتالله شهید سید محمدباقر الصدر، موافقت کرد.
🔹این تصمیم تاریخی، که به پیشنهاد کشور عراق و با حمایت ۱۹ کشور از قارههای مختلف، از جمله جمهوری اسلامی ایران، افغانستان، ژاپن، روسیه، هند، لیبی و چندین کشور دیگر ارائه شده بود، بهمعنای ورود این اثر برجسته منطقیفلسفی به فهرست بزرگداشتهای جهانی یونسکو برای سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۷ است.
👈 جزئیات: http://ijtihadnet.ir/?p=79836
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢افقگشایی با تنبیه و تنزیه نائینی
✍️محمد ولیانپور
سخن رهبر انقلاب درباره اندیشه سیاسی نائینی، حاوی اشاراتی هم به سطح مباحث سیاسی در حوزه علمیه بود. اینکه گرایش سیاسی، علاقه سیاسی، حتی حرف زدن سیاسی طی قرن اخیر در میان طلاب و حتی علمای حوزههای علمیه رایج بوده؛ اما «اندیشه سیاسی غیر از گرایش سیاسی است».
امروز هم وجود مباحث سیاسی و گرایشها و کنشهای سیاسی در حوزههای علمیه که البته فینفسه امر مذمومی نیست، جای سطوح بالاتر اندیشهورزی سیاسی را نمیگیرد و آنچه از حوزههای علمیه انتظار میرود، تولید فکر و اندیشه سیاسی منبعث از مبانی اسلامی و راهگشایی برای حکومت اسلامی است.
اما به نظر میرسد نظریهپردازی در عرصه اندیشه سیاسی اسلام، در میراث فکری میرزای نائینی و حداکثر امام خمینی(ره) متوقف شده و نهتنها پس از انقلاب اسلامی پیشرفت قابل ملاحظهای نکرده، بلکه با مهجور شدن آن افکار و آثار، دچار عقبگرد هم شده است.
📝متن کامل یادداشت: http://ijtihadnet.ir/?p=79840
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🔻گزارش آیین اختتامیه کنگره میرزای نائینی در مشهد
🔹استاد ابوالقاسم علیدوست نائینی را فقیهی دانست که در آثارش اصالت فقه و عقلانیت معاصر را همزمان پاس داشت. او تأکید کرد حوزه علمیه باید نائینی را «آنگونه که بود» بشناسد و اندیشه او را به زبان امروز بازخوانی کند. علیدوست پیشنهاد داد «تنبیهالامه و تنزیهالمله» در قالب درس خارج تدریس شود تا فقه سیاسی نائینی به صورت زنده در مباحث روز حوزه حضور یابد.
🔹استاد سیداحمد خاتمی در سخنان خود، میرزای نائینی را «مجدد علم اصول» و «فقیه پهلوان» خواند که در چهار قله فقاهت، اصول، معنویت و سیاست درخشید. او نائینی را صاحب مکتب سیاسی دانست که عقلانیت حوزوی را با معنویت و عمل اجتماعی درآمیخت و عدالت را محور اندیشه خویش در برابر استبداد معرفی کرد.
🔹استاد علی خیاط با تأکید بر نقش تمدنی و تاریخی این فقیه نوآور، نائینی را پیشگام فقه مقاومت و بنیانگذار اندیشه سیاسی نوین شیعه دانست و تصریح کرد بازخوانی آثار او ضرورتی معرفتی و تمدنی برای حوزههای علمیه است. وی پیوند دوباره حوزههای قم، نجف و مشهد را از برکات این کنگره دانست.
🔹استاد حمید درایتی با رویکردی روشمند، سه خصوصیت محوری اندیشه نائینی را برشمرد: نظریهپردازی جهشآفرین در علم اصول، تأسیس مدرسه فکری منسجم، و معیارسازی برای کاربردیسازی قواعد اصولی. وی نائینی را از معدود اصولیانی دانست که میان مبانی نظری، انسجام درونی و روش اجتهادی پیوند برقرار کرد و با تعیین معیارهای دقیق، راه را برای استنباط فقهی روشنتر ساخت.
🔗گزارش تفصیلی اجتهاد + تصاویر: http://ijtihadnet.ir/?p=79843
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🇮🇷 اجتهاد 🚩
💢توضيحى در مورد نظريه «عند الاستطاعه» ✍️ آیتالله جعفر سبحانى شكى نيست كه امروز گروهى به خاطر نپرد
💢درباره یکسان بودن دو نظریه
✍️حضرت آیتالله جعفر سبحانی
گاهی گفته میشود که دو نظریهی «مبنای عند المطالبه» و «مبنای عند الإستطاعة» در مهریه یکسانند و نتیجهی عملی متفاوتی میان آنها وجود ندارد؛ حال آنکه موضوع چنین نیست!
ما در یادداشتی کوتاه اشاره کردیم که در هر دو فرض، قاضی موظف است برای روشن شدن موضوع اقدام کند تا حق طرفین مشخص شود. اما نکتهی مهم این است که هرچند در هر دو صورت قاضی باید رسیدگی کند، آثار عملی آنها در دادرسی و در نتایج اجتماعی متفاوت است.
اگر معیار، مبنای عند المطالبه باشد و شوهر ادعای اعسار کند، در این صورت تا زمان اثبات اعسار، امکان بازداشت شوهر وجود دارد - همانند سایر دیون مالی – و تا پیش از اثبات اعسار، مدیون ممکن است در حبس بماند. روشن است که چنین وضعی گاه منشأ مشکلات خانوادگی میشود، زیرا زوج پس از مدتی حبس، حتی در صورت آزادی، ممکن است به دلیل رنجی که متحمل شده تمایلی به ادامهی زندگی مشترک نداشته باشد، و همین امر سرچشمهی اختلافات خانوادگی تازه خواهد شد.
اما اگر معیار، مبنای عند الاستطاعة باشد، وضعیت متفاوت است. در این فرض، نوعاً همسر از شرایط مالی شوهر آگاه است و موارد مالی او را به قاضی معرفی میکند، قاضی نیز بر پایهی اطلاعات موجود، تمکن یا عدم تمکن مالی زوج را بررسی میکند و بدون آنکه نیازی به بازداشت شوهر داشته باشد، از طریق تحقیق و استعلام، وضعیت را روشن میسازد. پس از احراز یکی از دو حالت تمکن یا اعسار، پرونده پایان مییابد.
بنابراین نتیجه میگیریم که این دو مبنا از حیث فرآیند دادرسی و پیامدهای اجتماعی و خانوادگی یکسان نیستند و اتخاذ هر یک آثار متفاوتی در نظام قضایی و روابط زوجین بهجا میگذارد.
نکتهی مؤثر دیگر: حق حبس زوجه
نکتهی مؤثر دیگر در خصوص مبحث فوق، مربوط به «حق حبس زوجه» است. به موجب مادهی ۱۰۸۵ قانون مدنی (و رأی وحدت رویهی شمارهی ۷۱۸ مورخ ۱۳/۲/۱۳۹۰)، زن در صورت حال بودن مِهر، تا زمانی که مهر به او تسلیم نشده است، میتواند تمکین نکرده و از ایفای مطلق وظایفی که شرعاً و قانوناً در برابر شوهر دارد امتناع کند.
نتیجه آنکه زوجه به محض انعقاد نکاح، میتواند از تمکین عام و خاص خودداری کند، و چه بسا با توجه به مهریههای سنگین، این حق حبس تا پایان عمر باقی بماند. بدیهی است چنین وضعی با فلسفهی ازدواج و تشکیل خانواده سازگار نیست! و از مصادیق بارز عُسر و حَرَج به شمار میآید که بر اساس قاعدهی لاضرر و اصل چهلم قانون اساسی مردود است.
ازاینرو، اگر مبنا عندالإستطاعه باشد، این مشکل تا حدودی برطرف میشود؛ زیرا زوجه با پذیرش شرط «عندالاستطاعه» در ضمن عقد، در واقع حق حبس خود را ساقط کرده است و دیگر نمیتواند از آن استفاده نماید.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📲نرمافزار آثار علامه جوادی آملی تولید شد
✔️اپلیکیشن جامع «اریکه تسنیم» نخستین نرمافزار دیجیتال از آثار علامه جوادی آملی است که با هدف دسترسی آسان و یکپارچه به محتوای آثار معظمله توسط موسسه اسرا طراحی شده است.
🎧 این سامانه، مجموعهی کامل متن و صوت جلسات تفسیر قرآن کریم شامل ۱۱۴ سوره را بهصورت توأمان و جلسات منسجم (متن و صوت همزمان) ارائه میکند، تا کاربر بتواند در هر زمان و مکان به جلسات موردنظر دسترسی داشته باشد.
◀️ لینک دانلود: کافه بازار
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📗 درس خارج فقه حقوق اساسی (با محوریت کتاب «تنبیه الأمة و تنزیه الملة» میرزای نائینی)
🎙استاد عباس کعبی
🗓 زمان: دوشنبهها، ساعت ۹ صبح
🏛مکان: قم- مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)_ دفتر استاد عباس کعبی
⏳شروع درس: ۱۲ آبانماه ۱۴۰۴
❇️ جهت حضور در کلاس به آیدی shahadat40@ پیام دهید.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📣 نشست علمی «مقدمات اصولی فقه مقاومت»
🎙ارائه: حجتالاسلام والمسلمین محمد عشایری منفرد
🗓زمان: سهشنبه ۶ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۳٠
🏢مکان: جامعه الزهرا، ساختمان شهید بهشتی، سالن آمفی تئاتر طبقه سوم
🔗لینک مجازی | رمز ورود: 123456
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📣نشست علمی «فقه و علوم انسانی»
🎙 ارائه: استاد ابوالقاسم علیدوست»
🗓 زمان: سه شنبه ۶ آبان ۱۴۰۴، ساعت: ۱۶:۳٠
🕌 مکان: قم، مرکز فقهی ائمه اطهار علیهمالسلام، طبقه دوم، سالن امام خمینی(ره)
📡 لینک وبینار: www.markazfeqhi.com/live
🆔 https://eitaa.com/ijtihad