بسم الله الرحمن الرحیم معرفت 🌲معرفت نفس ( ۱) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل اول 🔹 اهمیت معرفت نفس (۱) علم و معرفت از بهترین صفات آدمی است که روایات متعددی تحصیل آن را واجب و سبب کمال انسان دانسته‌اند؛ اما نکته‌ای که برای طالب علم مطرح است این است که به کدام یک از علوم همت گمارد و اولویت در نقطه شروع کسب علوم الهی کدام است؟ بدون شک باید از نزدیک‌ترین چیزی که شناخت آن لازم است آغاز کند و چیزی از خود انسان به او نزدیک‌تر نیست و علمی مفیدتر از شناخت خود نخواهد داشت. 🔸امیرالمؤمنین علیه‌السلام در روایات متعددی که در کتاب تصنیف غررالحکم آمده است می‌فرماید: مَعْرِفَةُ النَّفْسِ‌ أَنْفَعُ‌ الْمَعَارِف‌. معرفت نفس مفیدترین معرفت‌ها است. أَفْضَلُ الْحِكْمَةِ مَعْرِفَةُ الْإِنْسَانِ نَفْسَهُ.‌ بهترین حکمت آگاهی انسان به نفس خویش است. الْكَيِّسُ مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ وَ أَخْلَصَ أَعْمَالَه. زیرک کسی است که نفس خود را بشناسد و اعمالش را خالص کند. مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدِ انْتَهَى إِلَى غَايَةِ كُلِّ مَعْرِفَةٍ وَ عِلْم‌ٍ. کسی که نفس خود را بشناسد به نهایت هر علم و معرفتی رسیده است. عَجِبْتُ لِمَنْ يَجْهَلُ نَفْسَهُ كَيْفَ يَعْرِفُ رَبَّه‌ُ. در شگفتم از کسی که نفس خود را نمی‌شناسد چگونه پروردگار خود را می‌شناسد. 🔸 نتیجه آنکه نقطه شروع در تحصیل معارف الهی معرفت نفس است. انسان باید حقیقت خود که همان گوهر ربانی اوست و از آن به من و خود تعبیر می‌کند و در عبارات مختلف به روح، نفس و حقیقت انسانی از آن یاد می‌شود را مورد شناسایی قرار دهد چرا که این علم در رأس معارف الهی است و هر کس در تحصیل آن تسامح ورزد مصالح زیادی را از دست می‌دهد. دانش نفست نه علم سرسری‌ست گر به حق دانا شوی دانی که چیست 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس ( ۲) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل اول 🔹 اهمیت معرفت نفس (۲) به دنبال اهمیت اسلام به معرفت نفس، عرفا و فلاسفه اسلامی نیز با جدیت به آن پرداخته‌اند به‌گونه‌ای که صدرالمتألّهین جلد هشتم اسفار خود را به آن اختصاص داده است و ابوعلی سینا در کتاب فلسفی شفا بحث مفصلی را درباره آن مطرح کرده است. صدرالمتألهین می‌نویسد: معرفة النفس مفتاح خزائن الملکوت؛ معرفت نفس کلید خزانه‌های عالم ملکوت است. (هزار نکته؛ تألیف آیت‌الله حسن‌زاده آملی، ص ۷۸) 🔸 یعقوب بن اسحاق کِندی فیلسوف عرب در رساله حدود و رسوم اشیاء، شش تعریف از قدما برای فلسفه نقل کرده است؛ قول پنجم او این است که: ألفَلسَفَةُ مَعرِفََةُ الانسانِ نَفْسَهُ؛ فلسفه عبارت از این است که انسان نفس خود را بشناسد. (همان منبع، ص ۸۲۴) 🔹معرفت نفس در بین فلاسفه قبل از اسلام هم مطرح بوده است به‌طوری‌که سقراط خودشناسی و اخلاق را از همه معارف مهم‌تر می‌شمارد. وقتی سقراط از کنار معبد دلف عبور می‌کرد مشاهده کرد بالای آن نوشته است «خود را بشناس» همین کلام را اساس فلسفه خود قرارداد. 🔸سقراط در برابر دانشمندان طبیعی گفت: بیهوده در شناختن موجودات خشک و بی‌روح رنج مبر؛ بلکه خود را بشناس که شناخت نفس انسان بالاتر از شناخت اسرار طبیعت است. آنچه برای ما مفید است آن است که بدانیم خود ما چه هستیم و برای چه آفریده شده‌ایم و سعادت ما در چیست و کاری کنیم که برای خود و دیگران فایده داشته باشیم. (همان منبع، ص ۸۲۳) 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲معرفت نفس ( ۳) 🖋محمدرضا اکبری 🔶فصل اول 🔹اهمیت معرفت نفس (۳) 💠 جهل به نفس باتوجه‌به اهمیت زیاد معرفت نفس که از نظر اسلام، فلاسفه و عرفا بیان گردید طبعاً جهل به نفس از محرومیت‌های بزرگ آدمی است که عقل و شرع آن را مورد مذمت قرار داده‌اند. محرومیت از معرفت نفس محرومیت از تمام منافع و آثاری است که بر این معرفت ارزشمند مترتب است. ازآنجاکه علم و حکمتی بزرگ‌تر از معرفت نفس وجود ندارد جهلی هم بزرگ‌تر از جهل به نفس وجود نخواهد داشت. 🔸 امیرالمؤمنین علیه‌السلام در روایات متعددی که در کتاب تصنیف غررالحکم آمده است می‌فرماید: أَعْظَمُ‌ الْجَهْلِ‌ جَهْلُ الْإِنْسَانِ أَمْرَ نَفْسِهِ‌؛ بزرگ‌ترین جهل، جهل انسان به نفس خویش است. لَا تَجْهَلْ نَفْسَكَ فَإِنَّ الْجَاهِلَ مَعْرِفَةَ نَفْسِهِ جَاهِلٌ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ؛ به نفس خود جاهل نباش به‌راستی کسی که به نفس خود جاهل باشد به همه چیز جاهل است. مَنْ لَمْ يَعْرِفْ نَفْسَهُ بَعُدَ عَنْ سَبِيلِ النَّجَاةِ وَ خَبَطَ فِي الضَّلَالِ وَ الْجَهَالات‌ِ؛ کسی که خود را نشناسد از راه نجات دور شده و در گمراهی‌ها و نادانی‌ها فرومی‌افتد. 🔹نمونه چنین افرادی در میان مردم و حتی دانشمندان دنیا فراوان یافت می‌شوند. افراد زیادی هستند که از حقیقت خود اطلاعی ندارند درحالی‌که تمام عمر خود را به شناخت غیر خود صرف کرده و می‌کنند، چه کسانی که مدارک تخصصی بلندی را در ارتباط با علوم مختلف گرفته‌اند؛ اما با الفبای معرفت نفس هم آشنا نشده‌اند. چه دانشمندان و صنعتگران حرفه‌ای که درصد خودشناسی آنها نسبت به‌وسیله مورد ساخت خود بسیار ناچیز است. چه زیست‌شناسانی وجود دارند که به حیوانات مورد تحقیق خود از نفس خویش آگاه‌ترند. 🔸 استاد ما جناب آیت الله حسن‌زاده آملی در درس فلسفه یا عرفان خود به این مضمون و با توضیح بنده می‌فرمود: بعضی سالیان متوالی وقت خود را در کنار لانه مورچگان گذرانیده‌اند و مورچه شناس حرفه‌ای شده‌اند و به این کار شهرت پیدا کرده‌اند درحالی‌که از کتاب نفس و دفتر ذات خود چندسطری مطالعه نکرده‌اند و اولویت معرفت نفس را نسبت به معرفت مورچگان درک نکرده‌اند و ندانسته‌اند که شناخت اسرار طبیعت در درجه دوم و بعد از معرفت حقیقت انسانی خویش قرار دارد. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲معرفت نفس ( ۴) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل اول 🔹 اهمیت معرفت نفس (۴) 🔸راه‌های شناخت نفس (1) 💠 ۱. مطالعه آیات و روایات: یکی از راه‌های مهم معرفت‌ نفس مطالعه آیات و روایات مربوط به نفس است که به طور قابل‌توجهی انسان را به خود آگاه می‌گردانند و ما در این مباحث خود بخش قابل‌توجهی از آنها را بیان خواهیم کرد. 💠 ۲. تفکر در نفس تفکر در نفس از جمله راه‌های رسیدن به معرفت نفس است. خدای تعالی می‌فرماید وَ فِي‌ الْأَرْضِ‌ آياتٌ‌ لِلْمُوقِنينَ‌ وَ في‌ أَنْفُسِكُمْ‌ أَ فَلا تُبْصِرُون‌؛ در زمین نشانه‌هایی برای اهل یقین وجود دارد؛ و نیز در وجود خودتان، پس آیا نمی‌بینید؟ (الذاریات، آیات ۲۰ - ۲۱) 🔹از این آیه استفاده می‌شود که نفس کتابی است که آیات و حقایق فراوانی در آن وجود دارد، مطالعه این کتاب نفیس به تفکر در آن است، و سواد خواندن نمی‌خواهد، سواد اندیشیدن می‌خواهد تا از هر صفحه آن به معارف انفسی دست یابیم و سعادت و شقاوت نفس خود را بفهمیم و ماهیت الهی آن را بیابیم. شناخت بر دو نوع آفاقی و انفسی است. معرفت انفسی همان معرفت از راه نفس است و معرفت آفاقی معرفت از راه مخلوقات دیگر خداوند. قرآن کریم می‌فرماید وَ نَفْسٍ‌ وَ ما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها؛ قسم به نفس و آن که او را سامان داد و گناه و تقوا را به او الهام کرد. (الشمس، ۷ - ۸) 🔸در اشعاری که به امیرالمؤمنین علیه‌السلام منسوب است آمده است: دوائُک فِیکَ و ما تَشعُرُ وَ دائُکَ مِنکَ وَ ما تُبصِرُ وَ تَزعَمُ اَنَّک جِرمٌ صَغیرٌ وَ فِیکَ انطَوَی العالَمُ الاَکبَرُ وَ اَنتَ الکتابُ المُبینُ الَّذی بِاَحرُفِهِ یَظهَرُ المُضْمَرُ داروی تو در درون توست و نمی‌دانی و درد تو از توست و نمی‌بینی. گمان کرده‌ای جسم کوچکی هستی درحالی‌که یک عالم بزرگ در تو نهفته است. تو کتاب روشنی هستی که با حرف‌هایش امور پنهانی آشکار می‌گردد. 🔸 انسان عالم اکبر است و آیات و نشانه‌هایی دارد که با تفکر می‌توان به آنها دست‌یافت و البته هر کس به‌اندازه تفکر و تأمل و تعمق خود از کتاب نفس آگاهی پیدا می‌کند. چه نیکوست که انسان گاهی خود را اگرچه برای لحظاتی کوتاه فارغ کند و چشمانش را ببندد و کتاب نفسش را باز کند و یک صفحه از آن را موردمطالعه قرار دهد و از آگاهی خود از این کتاب نفیس انبساط‌خاطر پیدا کند و راه زندگی را برای خود بگشاید. این مطالعه نیازمند توفیق الهی است که باید از خدای متعال درخواست شود. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲معرفت نفس ( ۵) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل اول 🔹اهمیت معرفت نفس (۵) 🔸راه‌های شناخت نفس ( ۲) 💠 ۳. تزکیه نفس ( ۱) از جمله راه‌های مهم شناخت نفس تزکیه است معرفت نفس که آرزوی سالکان و افتخار عارفان است حقیقت پراهمیتی است که با تزکیه نفس حاصل می‌شود. اگر کسی همه راه‌های شناخت نفس را طی کند؛ اما از تزکیه نفس خود غافل بماند به کمال معرفت نخواهد رسید. 🔸علامه طباطبایی می‌نویسد: و اعلم أن عرفان النفس بغية عملية لا يحصل تمام المعرفة بها إلا من طريق السلوك العملي‌؛ بدان که معرفت نفس یک مطلوب عملی است که کمال معرفت به آن جز از راه سلوک عملی حاصل نمی‌شود. (المیزان، ج ۶، ص ۲۱۴) 🔹معرفت نفس را باید با چشم و گوش دل دریافت کرد و این عملی نخواهد شد مگر اینکه نفس تزکیه و تصفیه شود و از فکرهای باطل، شرک جلی و خفی، شبهات، معصیت خدای متعال، بددلی، بی‌رحمی، بدخواهی، سوءظن، قساوت، و خلاصه آنچه موجب کدورت نفس می‌شود پاک گردد تا زمینه ارتباط با عوالم دیگر حاصل شود. 🔸به گفته برخی از بزرگان «تا گل‌ولای را از درون خودمان پاک نکنیم چشمه آبِ آن نمی‌جوشد. انسان همیشه می‌تواند در هر حالی که باشد به احیا و خودسازی خود بپردازد و خود را بازسازی کند.» 🔹 وقتی روح انسان تزکیه شد؛ مانند آینه شفافی حقایق را نشان می‌دهد و آدمی به معارفی دست می‌یابد که تاکنون از آن خبر نداشت. پیامبر اکرم ص فرمود: با شهوت‌های خود جهاد کنید تا حکمت در قلوب شما وارد شود. انسان در اثر پاکیزگی نفس که همان تهذیب نفس است خود را بهتر درک می‌کند، شفاف‌تر می‌بیند و عیوب خود را به‌صراحت مشاهده می‌کند. 🔸 قلب آدمی با تهذیب و تزکیه محل تلألؤ انوار الهی می‌گردد و خطورهای زیبا مانند ستاره‌ها در آن می‌درخشند. این علوم الهی که در نتیجه پاکیزگی نفس و تقوای الهی نصیب انسان می‌گردند با علومی که از راه آموزش نصیب او می‌شوند تفاوت دارد آنها علومی شفاف، دلپذیر، مؤثر، لذت‌بخش، ماندنی و نورانی هستند که جهل و شک در آنها راه ندارد. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲معرفت نفس ( ۶) 🖋 محمدرضا اکبری 🔶 فصل اول 🔹 اهمیت معرفت نفس (۶) 🔸 راه‌های شناخت نفس ( ۳) 💠 ۳. تزکیه نفس ( ۲) انسان در اثر تزکیه نفس آینه شفافی می‌شود که معارف مختلفی در آن تجلی می‌کند و یکی از آن معرفت‌ها معرفت نفس است. راستی این‌ها چه علومی است که از تزکیه و صفای نفس سرچشمه می‌گیرند و در کتاب‌ها نیامده است. این‌ها علوم و معارفی هستند که تا انسان محرم نشود به آنها نخواهد رسید. 🔸آه، ما کجا و معارف خاص الهی کجا که در صفحات قلب اولیای خدا نوشته شده است. ما آن‌قدر حجاب ضخیم گناه و حب دنیا را بر روی خود کشیده‌ایم که راه‌ها را به‌سوی نور بر خود بسته‌ایم؛ مانند شخصی که در زیر چندین روانداز خوابیده باشد که نمی‌داند هوای لطیف بهاری چیست، نور خورشید چگونه است و نه صدایی را می‌شنود، نه جایی را می‌بیند و نه از دیدن زیبایی‌ها و ظرافت‌های خلقت لذت می‌برد. 🔹کسی که با انواع معاصی حجاب‌ها و علقه‌ها به‌ویژه محبت به جلوه‌های دنیا، چشم و گوش قلب خود را بسته است چگونه به اسرار و علوم الهی که برای بندگان پاک و خالص است نائل می‌شود پس بکوشیم تا نفس خود را از کدورت معاصی و علایق دنیوی پاک گردانیم تا آینه علوم الهی شود و در این رهگذر به معرفت نفس که گل سرسبد معارف الهی است باریابیم. خدایمان توفیق دهد. 🔸 اما ای عزیز! اگر از راه تزکیه به معارفی دست یافتی اسرار الهی را برای کسی که انکار می‌کند بیان نکن و از هرگونه عجب و غرور بپرهیز که این آفات سالک را هلاک می‌کند و شیطان در این راه توطئه‌های رنگارنگی دارد تا با القائات خود آدمی را از راه به در کند. 🔹در اینجا به این سؤال پاسخ می‌دهیم که چه کنیم که قلب ما آینه معارف الهیه شود؟ بهترین تشبیهی که می‌توان برای قلب آورد تشبیه به آینه است و معارف الهی که در آن واقع می‌شوند مثل تصویری هستند که در آینه قرار می‌گیرند. حال به چهار دلیل، تصویر در آینه منعکس نمی‌شود ۱. نقصان آینه. ۲. کدر بودن آینه. ۳. در جهت نبودن آینه ۴. وجود حجاب بین اشیا و آینه. قلب هم اگر از معارف الهی و کشف حقایق خالی باشد به چهار دلیل ذکر شده خواهد بود: ۱. نقصان قلب ۲. کدورت دل از معاصی ۳. در جهت حق نبودن ۴. وجود حجاب بین حقایق و قلب. 🔸وقتی قلب، قلب سلیم باشد؛ یعنی از هرگونه شک، شرک، شبهه، انکار حقایق، نفاق و امثال آن پاک باشد قلب سلیم است و نقصانی ندارد و چون با آب توبه از غبار و کدورت گناهان شسته شود و در مسیر الهی قرار گیرد و بین او و حقایق و حق‌تعالی حجابی از تاریکی‌های فکری، اعتقادی و عملی نباشد حقایق و معارف در آن تجلی پیدا می‌کند و به‌خوبی خود را می‌شناسد و درد و در درمان خود را می‌فهمد. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲معرفت نفس (7) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل اول 🔹 اهمیت معرفت نفس (۷) 🔸 راه‌های شناخت نفس ( ۴) 💠 ۴. مطالعه کتاب‌های معرفت نفس یکی از راه‌های شناخت نفس مطالعه آثار و نوشته‌های علما، فلاسفه، عرفا و محققینی است که درباره نفس حقایقی را در نوشته‌های خود بیان کرده‌اند، البته کتب و آثار فلسفی که درباره نفس به رشته تحریر درآمده‌اند اگرچه در آشناکردن انسان مفیدند و اهمیت بحث را آشکار می‌کنند؛ اما کافی به نظر نمی‌رسند. 🔸علامه طباطبایی می‌نویسد: و أما علم‌ النفس‌ الذي دونه أرباب النظر من القدماء فليس يغني من ذلك شيئا؛علم النفسی که صاحب نظران آن را تدوین کرده‌اند بهره‌ای برای شناخت نفس ندارد. (المیزان ج ۶، ص ۲۱۴) صرف مباحث نظری برای معرفت نفس کافی نیست آن مباحثی که خروجی آنها تهذیب نفس، کنترل نفس، پاکیزگی نفس و تعالی نفس باشد مباحث مفیدی هستند. 🔸البته کتاب النفس محجة البیضاء غزالی فوایدی دارد و در اوایل کتاب معراج السعاده مطالب مفیدی در این باره ارائه شده است بااین‌حال یک کتاب مفید جامع و منطبق با طریقه اهل‌بیت علیهم‌السلام که برای مؤمنین و اهل معرفت نافع بوده و در ابعاد مختلف بحث کرده باشد و موجب شکوفایی نفس انسان شود از ضرورت‌های علمی و فرهنگی جامعه به‌حساب می‌آید و مباحثی که ما ارائه می‌کنیم گامی در تحقق این هدف است. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس ( ۸) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل دوم 🔹 آثار معرفت نفس (۱) آثار زیادی از معرفت نفس در روایات وارد شده است که یک مورد آن کافی است تا انسان به تحصیل چنین معرفت مهمی روی آورد و ما به طور خلاصه به برخی از موارد مهم آن می‌پردازیم 💠 ۱. شناخت ارزش خود با معرفت نفس است که انسان به ارزش واقعی خود پی می‌برد و می‌یابد که چه گوهر گران‌بهایی است و تا به کجا می‌تواند رشد کند و به چه مقامات بلندی نایل آید. امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: إِنَّ النَّفْسَ لَجَوْهَرَةٌ ثَمِينَةٌ مَنْ صَانَهَا رَفَعَهَا وَ مَنِ ابْتَذَلَهَا وَضَعَهَا. (تصنيف غرر الحكم، ص 231.) نفس گوهر گران‌بهایی است، هر کس آن را نگاهداری کند بلندش گرداند و هر کس نگاهداری نکند آن را پست گرداند. 🔸 اگر انسان خود را شناخت که چه ارزش بلندی دارد و قلب او می‌تواند حرم خدا، خزینه الهی و خلیفه خدا باشد با احترام با آن رفتار می‌کند و از برخورد غلط و ظلم به آن پرهیز می‌نماید. چه ظلمی بالاتر از این که انسان این گوهر گران‌بهای الهی را با اعمال بد خود به جهنم فرستد و این نتیجه جهل به نفس است که نداند کیست و از کجا آمده است، به کجا می‌رود، چه باید بکند، چه نباید بکند و در چه سمت‌وسویی باید قرار بگیرد. 🔹 اگر یک کتاب کم‌نظیر و ارزشمند را به یک فرد ناآگاه بدهند آن را مورد کمترین استفاده که دادن آن به بازیافتی است قرار خواهد داد و چنین کتاب با ارزشی را به کام نیستی فرومی‌برد؛ اما اگر همان کتاب در دست اهلش قرار گیرد که به آن آگاهی دارد ارزش آن را دانسته و حرمت آن را حفظ می‌کند و مطالب آن را چون درّ و گوهر استخراج کرده و از آن کمال استفاده را نصیب خود می‌گرداند. 🔸ابوعلی سینا مدت‌ها به دنبال یک کتاب فلسفی می‌گشت و برای آن مسافرت‌ها کرد و آن را پیدا نکرد تا یک روز به مسجد رفت و دو رکعت نماز گذارد و از خدا خواست که این کتاب را به او عنایت فرماید. از مسجد بیرون آمد و به‌سوی منزل حرکت کرد که در راه چشمش به پیرزنی افتاد که مقداری اشیای کهنه و پوسیده و قدیمی را بر زمین پهن کرده است تا بفروشد و از جمله چند کتاب کهنه و قدیمی کنار اشیای او دیده می‌شد. ابوعلی آن کتاب‌ها را ملاحظه کرد و ناگهان دید آن کتابی که سال‌ها دنبالش می‌گردید در میان آن کتاب‌های کهنه قرار دارد، آن را برداشت و به پیرزن گفت: این کتاب را چند می‌فروشی؟ پیرزن پاسخ داد قابل ندارد، چند ریال بده. ابوعلی سینا کتاب را خرید و از پیرزن سؤال کرد: این اشیا را از کجا آوردی؟ او در جواب گفت: فقر و تهیدستی باعث شد این آشغال‌ها را بیاورم و بفروشم و این کتاب‌ها از جد ما که ملاّ بود در خانه مانده بود. (داستانهای صاحبدلان،ج2، ص132) 🔸کسانی که خود را نشناخته‌اند برخوردی مانند برخورد این پیرزن با آن کتاب نفیس دارند؛ اما کسانی که خود را شناخته‌اند برخورد خوبی چون ابوعلی سینا با همان کتاب دارند، برخوردی که در شأن جان آنها، این گوهر گران‌بها باشد. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۹) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل دوم 🔸 آثار معرفت نفس ( ۲) 💠 ۲. معرفت پروردگار یکی از آثار مهم شناخت نفس خداشناسی است. رسول خدا ص فرمود: مَنْ‌ عَرَفَ‌ نَفْسَهُ‌ عَرَفَ رَبَّهُ.‌)تصنيف غررالحکم، ص 232( کسی که نفس خود را بشناسد پروردگار خود را شناخته است. 🔸دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص رَجُلٌ اسْمُهُ مُجَاشِعٌ؛ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ‌ الطَّرِيقُ‌ إِلَى‌ مَعْرِفَةِ الْحَقِّ؟ فَقَالَ ص: مَعْرِفَةُ النَّفْسِ. فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى مُوَافَقَةِ الْحَقِّ؟ قَالَ: مُخَالَفَةُ النَّفْسِ. فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى رِضَا الْحَقِّ؟ قَالَ: سَخَطُ النَّفْسِ. فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى وَصْلِ الْحَقِّ؟ قَالَ: هَجْرُ النَّفْسِ. فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى طَاعَةِ الْحَقِّ؟ قَالَ: عِصْيَانُ النَّفْسِ. 🔸فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى ذِكْرِ الْحَقِّ؟ قَالَ: نِسْيَانُ النَّفْسِ. فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى قُرْبِ الْحَقِّ؟ قَالَ: التَّبَاعُدُ مِنَ النَّفْسِ. فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى أُنْسِ الْحَقِّ؟ قَالَ: الْوَحْشَةُ مِنَ النَّفْسِ. فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الطَّرِيقُ إِلَى ذَلِكَ؟ قَالَ: الِاسْتِعَانَةُ بِالْحَقِّ عَلَى النَّفْسِ. (بحارالانوار، ج‌۶۷، ص۷۲) 🔹مردی بر رسول خدا وارد شد که نامش مجاشع بود؛ عرض کرد: ای رسول خدا، راه شناخت حق چگونه است؟ فرمود: شناخت نفس. عرض کرد: ای رسول خدا، راه موافقت با حق چگونه است؟ فرمود: مخالفت با نفس. عرض کرد: ای رسول خدا، راه رضای حق چگونه است؟ فرمود: خشم نفس. عرض کرد: ای رسول خدا، راه وصل به حق چگونه است؟ فرمود: بریدن از نفس. عرض کرد: ای رسول خدا، راه اطاعت از حق چگونه است؟ فرمود: نافرمانی از نفس. 🔸 عرض کرد: ای رسول خدا، راه یاد حق چگونه است؟ فرمود: فراموشی نفس. عرض کرد: ای رسول خدا، راه نزدیک‌شدن به خدا چگونه است؟ فرمود: دوری از نفس. عرض کرد: ای رسول خدا، راه انس با حق چگونه است؟ فرمود: وحشت از نفس. عرض کرد: ای رسول خدا، راه رسیدن به این‌ها چگونه است؟ فرمود: طلب یاری از حق بر نفس. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi

بسم الله الرحمن الرحیم 🌲 معرفت نفس (۱۰) 🖌 محمدرضا اکبری 🔶 فصل دوم 🔹 آثار معرفت نفس ( ۳) 💠 ۳. جهاد با نفس وقتی انسان نفس خود را بشناسد که امرکننده به بدی‌هاست چنان‌که قرآن کریم از قول یوسف علیه‌السلام می‌فرماید: إِنَ‌ النَّفْسَ‌ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ. (یوسف، ۵۳) همانا نفس همواره به بدی‌ها فرمان می‌دهد. و بداند که نفس بزرگ‌ترین دشمن اوست چه اینکه پیامبر ص فرمود: أَعْدَى‌ عَدُوِّكَ‌ نَفْسُكَ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيْكَ. (عدة الداعي، ص۳۱۴) دشمن‌ترین دشمنان تو، همان نفس تو است كه با خود دارى‌؛ 🔸مرحوم آیت‌الله شیخ محمدتقی آملی فرمودند: من خواب دیدم، دشمن به من حمله کرده است و به من پرخاش می‌کند. ناچار شدم که دست او را بگیرم. دستش را گاز گرفتم و ناگهان از شدت درد، بیدار شدم، دیدم دستم در دهان خودم قرار دارد. فهمیدم دشمن من، خودم هستم و کسی به سراغ من نمی‌آید. این نفس است که دشمن من است. ما از بیرون آسیب نمی‌بینیم، هرچه می‌بینیم از درون است. 🔸و وقتی بفهمد هوای نفس چه اندازه در طول تاریخ بشر او را به فساد کشیده است طبعاً با آن مبارزه می‌کند و این مبارزه را روایات جهاد اکبر نامیده‌اند. امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: رَدْعُ النَّفْسِ عَنِ الْهَوَى الْجِهَادُ الْأَكْبَرِ. (تصنيف غررالحکم، ص۲۴۱) بازداشتن نفس از خواسته‌هایش جهاد اکبر است. 🔹مبارزه با نفس ازاین‌جهت جهاد بزرگ‌تر است که انسان با خودش باید بجنگد و این کار بسیار دشواری است؛ از طرفی این جهاد مثل جهاد اصغر که همان جهاد نظامی است نمی‌باشد؛ زیرا در جهاد نظامی میدان، دشمن و سلاح مشخص است؛ اما در جهاد اکبر انسان در درون خودش با خود درگیر می‌شود و نمی‌تواند او را از میان بردارد؛ بلکه طریق مبارزه آن است که بال‌وپر نفس را بچیند و دستورات او را اطاعت نکند؛ بلکه برخلاف خواسته‌هایش عمل کند و این‌ها مبارزه با نفس را دشوار می‌کند. 🔸اما باید دانست این دشواری‌ها ارزش آن را افزایش می‌دهد به‌طوری‌که یکی از مهم‌ترین مسائل دینی مبارزه با نفس خواهد بود چه اینکه امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: رَأْسُ الدِّينِ مُخَالَفَةُ الْهَوَى‌.(تصنيف غررالحکم، ص۲۴۱) سر دین مخالفت با هواوهوس است. 🔹کانال مباحث دینی نویسنده در پیام‌رسان ایتا:https://eitaa.com/ismodi