📰 ویژه‌نامه "جهاد اقتصادی" ▫️نوع‌فایل: PDF ▫️تعدادصفحات: 32 @HawzahNews

پرسش 10. بر چه كساني روزه واجب نيست؟ ++======++ همه مراجع: بر چند دسته روزه واجب نيست: 1. پيرمرد و پيرزني كه گرفتن روزه براي آنان مشقّت دارد؛ 2. زن بارداري كه گرفتن روزه براي حمل يا خودش ضرر دارد؛ 3. زن شير دهي كه گرفتن روزه، براي بچه يا خودش ضرر دارد؛ 4. بيماري كه گرفتن روزه براي او ضرر دارد؛ 5. كسي كه بيماري دارد كه زياد تشنه مي‌شود و نمي‌تواند تشنگي را تحمل كند؛ 6. كسي كه به سن بلوغ نرسيده است؛ 7. زني كه خون حيض و نفاس مي‌بيند؛ 8. كسي كه به مسافرت مي‌رود و در جايي قصد اقامت ده روز نمي‌كند؛ 9. كسي كه به جهت ضعف بنيه، گرفتن روزه براي او مشقّت فراوان دارد و غيرقابل تحمل است؛ =========== (1). العروة الوثقي، ج 2، اقسام الصوم؛ توضيح‌المسائل، م 1739- 1745. ++++++++++ ***{پرسش ها و پاسخ هاي‌دانشجويي، ج‌17، ص: 29} 10. كسي كه بي‌هوش است و يا در كما به سر مي‌برد؛ 11. ديوانگان. «1» نيت روزه‌

باب دوم در اسرار و شرايط باطني روزه ++======++ بدان براي روزه سه درجه است: روزه عام، خاصّ و اخصّ. روزه عامّ عبارت است از بازداشتن شكم و فرج از ارضاي شهوات آنها، چنان كه پيش از اين به تفصيل بيان كرديم. روزه خاصّ بازداشتن گوش، چشم، زبان، دست، پا و ديگر اعضا از گناه است. مي‌گويم: آنچه اصحاب ما (شيعه) به سند حسن از امام صادق (ع) روايت كرده‌اند به همين مطلب اشاره دارد. آن حضرت فرموده است: «هنگامي كه روزه گرفتي بايد گوش، چشم، مو و پوست تو- و جز اينها چيزهاي ديگري را نيز شمردند روزه بگيرند»، و فرمود: «روز روزه‌ات نبايد مانند روز افطارت باشد.»«1» در حديث ديگري افزوده شده است: «نزاع و جدال و آزار به خدمتكار را فرو گذار، و بايد وقار روزه در تو موجود باشد، چه پيامبر خدا (ص) شنيد زني روزه‌دار به كنيزش دشنام مي‌دهد. دستور داد طعامي حاضر كردند و به آن زن فرمود: بخور، آن زن عرض كرد: روزه هستم، فرمود: تو چگونه روزه مي‌باشي و حال آن كه به كنيزت دشنام دادي، روزه تنها خودداري از خوردن و نوشيدن نيست.»«2» غزّالي مي‌گويد: امّا روزه اخصّ روزه دل است از مقاصد پست و انديشه‌هاي دنيوي و بطور كلّي بازداشتن آن از هر چه غير خداست اين روزه با تفكّر در باره آنچه غير از خدا و آخرت است و انديشيدن در امور دنيا افطار مي‌شود، مگر دنيايي كه براي دين خواسته شود چه آن توشه آخرت است و از دنيا نيست تا آن جا كه صاحبدلان گفته‌اند: هر كس پيرامون روز خود فكر كند تا چيزي فراهم سازد كه با آن افطار كند +++++++++++ ***{راه روشن، جلد2، ص: 187} گناهي بر وي نوشته مي‌شود، زيرا اين نشانه كمي وثوق به فضل خداوند و قلّت يقين به رزق مقسوم است و اين مرتبه پيامبران و صدّيقان و مقرّبان مي‌باشد. البتّه گفتن اين امر آسان است ليكن تحقّق دادن و به كار بستن آن بسيار دشوار مي‌باشد، چه، آن روي آوردن به سوي خدا با منتهاي همّت و روي گردانيدن از غير او با تمامي وجود است و تشبّه به قول اوست كه فرموده است: قُلِ الله ثُمَّ ذَرْهُمْ«3» مي‌گويم: آنچه از امام صادق (ع) روايت شده به همين مطلب اشاره دارد كه: پيامبر خدا (ص) فرموده است: «روزه سپر است»«4» يعني مانعي است در برابر آفات دنيا و حجابي است ميان انسان و عذابهاي آخرت. از اين رو هر گاه بر آن شدي كه روزه بگيري نيّت كن كه نفس را از شهوات بازداري و عزم خود را در پيروي از شيطان قطع كني، و خويشتن را به منزله بيماري قرار ده كه ميل به خوردن و نوشيدن ندارد بلكه در هر لحظه منتظر است كه از بيماري گناه بهبود يابد. بايد درون خويش را از هرگونه آلودگي و تيرگي و غفلت كه مانع قصد تو در اخلاص عمل براي رضاي خداست، پاك‌سازي، پيامبر خدا (ص) گفته است: «خدا فرموده است: روزه براي من است و من پاداش آن را مي‌دهم.»«5» بنابر اين روزه موادّ نفس و شهوات طبع را مي‌ميراند و باعث صفاي دل، پاكيزگي اعضا، آبادي ظاهر و باطن، شكر نعمتهاي پروردگار، كمك به مستمندان، مزيد تضرّع و خشوع و گريه، التجاء به درگاه پروردگار، انصراف از دنيا، سبك شدن حساب و افزايش حسنات مي‌شود و فوايد ديگري دارد كه از شمار بيرون است و براي كسي كه داراي خرد و توفيق عمل است آنچه را ذكر كرديم كافي است. غزّالي مي‌گويد: امّا روزه خاصّ روزه شايستگان و صالحان است، و آن عبارت است از بازداشتن اعضا از گناه، و كمال آن به شش چيز است: **