چهارده سالم بود که یکی از پیامبرهای خدا را از نزدیک دیدم. ایستاده بود جلوی ما قوم لجوجش و نصیحتمان میکرد. ما همهمه میکردیم و زیر صدایش، ریاکشن میرفتیم. او صدای قشنگی داشت و چشمهای غمگینی.
رفته بودیم با خودمان ببریمش به جشن سالانه. او به ستارهها نگاه کرد و گفت مریض است. بغلدستیام گفت: «دارد بهانه میآورد.» یکی داد زد: «ابراهیم چه نقشهای توی سرت است؟» من ته داستان را بلد بودم. میدانستم قرار است توی سکانس بعدی، بتهایمان را له و لورده کند، بعد بیندازیمش توی آتش.
دلم خواست بهش ایمان بیاورم. با خودم گفتم کاش بیماریاش واگیر داشت. آن وقت توی شهر، فقط من میماندم و او. پا گذاشتم روی دلم. ترسیدم بین قومم انگشتنما شوم. ترسیدم مرا هم با او بیندازند توی آتش. سرم را انداختم پایین و مثل بقیه همهمه کردم.
کارگردان کات داد. هوا تاریک شده بود. شام را خوردیم. آنها که سیگاری بودند، سیگارشان را دود کردند. من که تا به حال آن همه تاینی و نسکافه را روی هم تلنبار ندیده بودم، از هر کدام، دو سه تا را نفله کردم. بعد پرسیدم دیالوگهایم چندتا است. میخواستم ببینم نقشم زود تمام میشود یا باز هم نگهم میدارند. قرارداد را نشانم دادند. نوشته بود: یک دیالوگ-کودکی حضرت عیسی. دلم پیش ابراهیم گیر کرده بود.
سرم را انداختم پایین و رفتم توی اتاق ضبط. تاریک بود. ابراهیم نشسته بود پشت شیشههای عایق. نور ملایمی افتاده بود روی صورتش. صدایش را اکو داده بودند تا روی یک موسیقی آسمانی ملایم، با خدا مناجات کند. خیره شدم توی چشمهایش. داشت راستیراستی مناجات میکرد. گونههایش زیر نور برق میزد. یاد نمرود افتادم. ابراهیم را که توی آتش بیندازیم، صورتش کش میآید و میگوید: «خدای ابراهیم خوب خداییه.»
چراغ ها روشن شد. گفتند: «نوبت توئه.» رفتم پشت شیشه. منتظر بودم دیالوگ عیسی را بگذارند جلوم. سرم را که آوردم بالا دیدم ابراهیم دارد نگاهم میکند. هدفون را از روش گوشش برنداشته بود. با صدایی که میلرزید، توی میکروفون گفت: «پسرکم! در خواب دیدهام که تو را ذبح میکنم. بنگر که چه میبینی؟» دست کشیدم روی گردنم. نگاهی به کاغذ نمایشنامه انداختم. نگاهی به محاسن سفیدش. آن طرف شیشه، کارگردان منتظر بود دیالوگِ یک خطیام را بگویم و بروم.
دلم به گفتن نمیرفت. دوست داشتم تا آخر دنیا بایستم و نگاهش کنم. دلم میخواست باهاش بروم به سکانسی که میاندازنمان توی آتش. یاد مامان و بابا افتادم که حتما بیدار ماندهاند تا برگردم. توی دلم باهاشان خداحافظی کردم و از روی کاغذ خواندم: «ای پدرجان! آنچه را مامور شدهای انجام بده. که بدون شک، اگر خدا بخواهد، مرا از شکیبایان خواهی یافت.»
—
[پروژۀ «ترجمان وحی» یک پروژۀ نمایشنامهخوانی بود که در آن، ترجمۀ تمام آیات قرآن، به صورت نمایشی و توسط چند ده صداپیشه خوانده شد. آن صداها حالا تبدیل شده به نرم افزار رایگانی با نام طنین وحی که میشود از بازار تهیهاش کرد.]
خطـ | ـحمیدرضا فاضلی
➖ «واکنش درست، در زمان درست» من آدم گریهکردن در زمانهای بیربطم. من پای یک فیلم طنز گریه میکنم.
این یک ویدیوی ۱۴ دقیقهای از یاسین حجازی است. من ۱۴ بهمن پارسال، یک صبح تا ظهر پای این کلیپ گریه کردم. وقت درستِ دیدنش اما حالا است.
چهار ماه شد و من امروز فهمیدم تا حالا برایت فاتحه نخواندهام. چند روز پیش که پیام رضا را خواندم، تصمیم گرفتم رفتنت را قبول نکنم. گفتم: «مگه چی میخواد بشه. تا آخر عمر فکر میکنم آقا زنده است.»
حالا آن کجاوهٔ چوبی که تو را حمل میکند، دارد یکی یکی عکسهایش میرسد. داری میروی، با خانوادهات، و جوانی که موهایش سفید شده، توی قلبم دو زانو افتاده و خاک میریزد روی سرش و میخواند: «ای کاروان آهسته ران، ای کاروان آهسته ران»؛ بعد هر چقدر صبر میکنم بقیهٔ شعر را نمیخواند.
دارم فکر میکنم اگر یک جو شرف توی وجودم مانده باشد، نباید از هفتهای که دارد میآید، زنده بیایم بیرون.
نمیدانم امروز تشییع قم پرجمعیت بود یا نه. فقط میدانم تا روبهروی مجتمع ما توی شهید کریمی ماشین پارک شده بود. بعضی قسمتهای خیابان، سهچهار ردیف کنار هم. آن قدر که اتوبوس واحد بینشان گیر افتاده بود و نه راه پس داشت، نه راه پیش.
من نمیدانم امروز جمعیت چقدر بود؛ فقط کالسکهٔ زینب، بین آنهایی که بعد از نماز، از مسجد آمدند بیرون، عین لنگه کفشی که توی رودخانه افتاده باشد، اینطرف و آنطرف میشد. بعد، تمام دو ساعتی که منتظر ماندیم آقا برسد، گروهگروه آدم از جمکران میرفت سمت حرم.
گفتم منتظر ماندیم آقا برسد؟ ماشین را که دیدم فهمیدم خبر راست بوده. راستی راستی آقا شهید شده.
برایش دست تکان دادم. بهش گفتم: «دیدار به قیامت» و سرم را گذاشتم روی کالسکهٔ زینب. گفتم حالا که میخواهد یک دل سیر خانم را زیارت کند، دلش را ریش نکنم. برگشتنی تا بیاییم بین این همه جمعیت به خانه برسیم، کلی وقت برای گریهکردن دارم.
خطـ | ـحمیدرضا فاضلی
توی مخاطبهایم سرچ کردم: «مُژدَوا». مژدوا، اصفهانیشدهٔ مجتبی است. مجتبی اسم سختتلفظی است. به خاطر
هوا امشب سید مجتباییه
مژده ای دل که مسیحا نفسی میآید...
خطـ | ـحمیدرضا فاضلی
یاسین یک کلنجار متحرک است. با دیگران نه. با خودش. پشت آن چشمهای ساکت، یک خط تولید بزرگ در مقیاس یک
فردای روزی که جنگ شد و یاسین کلید حجره را از زیرِ در انداخت تو و رفت، حاج حبیب توی رکعت دوم نماز صبح، وسط بحول الله، زانوهاش خالی کرد. دستش را گرفت به صندلی که نیفتد. توی صف نانوایی، روش نشد به غریبهای که زد توی صف تذکر بدهد. توی حجره، جنسش فروش نمیرفت. با مشتریها که حرف میزد، اعتماد به نفس صداش ریخته بود.
یاسین تمام این سالها خودش را طفیلی حاجی میدید. نسخهٔ بدل حاجی. تا همیشه زیر سایهٔ حاجی. اما واقعیت این بود که یاسین عصای دست حاجی بود. قوت قلبش. درخت محصول دادهاش. مینای خوبتراشخوردهٔ خوشرنگولعابش. حرفِ بهکرسینشستهاش. خواب تعبیرشدهاش.
حالا جنگ داشت پشت حاجی را میلرزاند. دل حاجی را میسوزاند. خواب حاجی را آشفته میکرد.
فردای روزی که جنگ شد حاجی رفت سر گودال وسط میدان امام. آب لزجِ ماسیده توی دهانش را جمع کرد و تف کرد توی گودال. گفت: «پدرت بسوزه که زندگیمو سوزوندی.» پدر جنگ نسوخت. جنگ پدر نداشت. آنهایی که جنگ را راه انداخته بودند هم پدر نداشتند. بیپدرها چه میفهمند که توی شش ماه بعد چه به حبیب گذشت. که هر روز چند ساعت نوبتی خیره میشد به عکس یاسین و سید مجتبی. که چطور هرجا اسم لانچر میشنید، گوش تیز میکرد ببیند خبر تازهای بهش میرسد یا نه. که چطور آدم زودباور درونش، پای حرفهای سیاسیها که مینشست، امیدوار میشد که همین یکی دو روزه جنگ تمام است.
حبیب از آنها بود که اگر توی صدر اسلام زندگی میکرد، شیرین یک زبیر از توش در میآمد. این چیزی بود که خودش هم تا همین شش ماه پیش نفهمیده بود. فکر میکرد خیلی سفتورِفتتر از این حرفها باشد. ولی نبود. حبیب همهٔ دار و ندارش را روی یاسین قمار کرده بود. امشب وسط تجمع، با یک لحن تلخی بهم گفت: «بسوزه پدر دنیا که بین اینهمه بیپدر، یه قماربازش باید بیاد با ما جنگ راه بندازه.»
از آدمها بابت چیزهایی که دارم خجالت میکشم. از طلبههایی که زنوبچه را سوار موتور میکنند، بابت پرایدی که سوار میشوم. از دانشپژوههایی که روی کاغذ جزوه مینویسند، بابت لپتاپم. از آنها که یکپایشان بیمارستان است، بابت سلامتیام. از آنها که بچه از دست دادهاند، از آنها که خدا سر آبرو ازشان امتحان گرفته، از آنها که مامور شهرداری هستند، که پدر و مادرشان زنده نیستند، که مجردند، که... .
احساس میکنم آنها خیلی لوتیوار رنج زندگی را سر کشیدهاند. طوری سر کشیدهاند که چیزی برای بقیه نمانَد.
دیشب نشستم و به جرعههای رنجی که خودم سر کشیده بودم فکر کردم. خندهام گرفت.
گریهٔ دختر آدامسفروش/به غم کودکانهام خندید.
شاید هم آدمها رنجهای از سر گذراندهٔ خودشان را کوچک میبینند. ولی آخر مثلا بگویید چه رنجی توی زندگی، با رنج یک پدرمادری که پسر سهچهارسالهشان را سه ماه است گم کردهاند و حالا پیکرش کنار زایندهرود پیدا شده برابری میکند؟ یا رنج یک رفیقی که تا همین دیروز باهاش کل میانداختید و امروز خبردار شدید تصادف کرده و توی کما است.
دیروز توی مراسم آن پدرِ بچهازدستداده، هر کاری کردم هیچ حرفی از گلوم در نیامد که بهش تسلی خاطر بدهم. فقط وقتی حسین را بیرون مراسم دیدم، گفتم: «چقدر سخته حسین». همین. بعد احساس کردم بغض شبیه سرطان، کل گلویم را گرفت.