پدیدارشناسی فلسفی و عرفانی از عاشورا و واقعه کربلا سید محمد دیباجی امکان به تماشای وجودش نگران بود چون شاهِ شهیدان به تماشای جهان بود این بیت شعر که منسوب به نیر تبریزی است، به عنوان یک مضمون حکمی و عرفانی است که از منظر فلاسفه و عرفای ایرانی اسلامی و هم از دیدگاه فلسفه غرب تأویل و پدیدارشناسی می نماییم در فلسفه و منظر ابن‌سینا، از واحد صادر نمی گردد الا واحد! ولی هستی به دو ساحت تقسیم می‌شود: واجب‌الوجود: وجودی که هستی او از ذات خویش است و نیاز به علت ندارد؛ یعنی خداوند. ممکن‌الوجود: موجوداتی که ذاتاً نه وجودشان ضروری است و نه عدمشان؛ بنابراین برای تحقق به علت نیاز دارند. در این بیت، «امکان» را می‌توان به معنای عالم ممکنات دانست؛ یعنی همه موجودات جهان که وجودشان وابسته و فقیر هستند؛بنابراین هنگامی که شاعر می‌گوید: «امکان به تماشای وجودش نگران بود» مراد آن است که عالم امکان در برابر وجود امام حسین(ع) به حیرت و تأمل فرو رفته است. از دیدگاه حکمت الاشراق سهروردی برخلاف حکمت یونانیان و ارسطویی، اصالت رانه به وجود،بلکه به نور می دهد و از نورالانوار است که نور قاهره صادر می شود و سپس این نور قهار، از جهت محبت به انوار مدبره ساطع می شود.در نتیجه عالم امکان به واسطه محبت به واجب الوجود و یا همان نورالانوار قاهره ،در انسان کامل (امام‌حسین ع ) تجلی می کند. زیرا که امام ع آیینه تمام‌نمای اسماء و صفات نور الهی است. و ممکنات وجود که همان انسان‌هایی هستند که به جهت گشودگی و محبت امام ع نور گرفته اند،در حقیقت همان انوار مدبره هستند که از این نورانیت وجودی،در حیرت می شوند که چون بدر کامل ماه به تمام‌ معنا تجلی کرده است و دیگر تفاوتی با اصل و حقیقت احدیت نمی بینند. در حکمت متعالیه و در اندیشه ملاصدرا،بر اساس حقیقت و نور محمدیه،وجود دارای مراتب تشکیکی است؛ یعنی همه موجودات بهره‌ای از وجود دارند، اما شدت و ضعف وجودی آنان متفاوت است. در این نگاه، نیز،امام حسین(ع) به عنوان انسان کامل، مرتبه‌ای عالی از ظهور وجود را داراست. پس: «امکان» = مراتب ضعیف‌تر وجود. «وجودش» = مرتبه‌ای کامل‌تر و شدیدتر از ظهور حقیقت وجود. بنابراین عالم امکان در برابر این مرتبه متعالی وجود، به نظاره و حیرت می‌ایستد. از منظر پدیدارشناسی ادموند هوسرل و سپس مارتین هایدگر، حقیقت هنگامی آشکار می‌شود که پدیده خود را بر آگاهی بنمایاند.بنابراین در این بیت، دو «نگاه» متقابل وجود دارد: عالم امکان به وجود امام می‌نگرد. امام به جهان می‌نگرد. این یک رابطه پدیدارشناسانه است؛ گویی جهان در افق آگاهی امام معنا می‌یابد و در عین حال خودِ جهان در برابر ظهور حقیقتی متعالی به حیرت می‌افتد. از این منظر پدیدارشناسانه می توان گفت جهان، در یوم‌الله عاشورا، خود را در برابر حقیقت وجود آشکار می‌بیند. زیرا امام حسین(ع) صرفاً یک شخصیت تاریخی نیست، بلکه محل تجلی معنای اصیل هستی است. و در نتیجه عالم امکان در برابر این تجلی، دچار «حیرت وجودی» می‌شود. همچنین بر اساس سنت عرفانی نیز، انسان کامل «برزخ» میان حق و خلق است. «امکان» نماد عالم خلق و کثرت است. «وجود» نماد حقیقت الهی متجلی در انسان کامل است. نگرانی و نظاره عالم امکان، همان حیرت موجودات در برابر ظهور حقیقت مطلق است. از این منظر،عرفانی نیز، تاویل این بیت شعر تبریزی، چنین‌ می شود که در واقعه کربلا، همه عالم امکان به تماشای تجلی حقیقت وجود ایستاده بود؛ زیرا امام حسین(ع) همان‌جام جهان‌نما و آینه‌ای را در دست دارد که حقیقت هستی و جهان در آن‌ تماشا می شود.و این همان رسیدن‌به معرفت در پدیدار آینه است که بیدل دهلوی می سراید: کیست در این‌ انجمن محرم عشق غیور ما همه نامحرمیم،آینه در کربلاست https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

روان‌شناس سوئیسی، کارل گوستاو یونگ، برداشتی متمایز و عمیق از مفهوم شادکامی ارائه می‌کند. از منظر او، شادکامی نه در فقدان رنج و دشواری، بلکه در ظرفیت انسان برای شکیبایی، تاب‌آوری و ایستادگی در برابر ناملایمات زندگی ریشه دارد. آنچه زمینه‌ساز احساس رضایت و خوشنودی پایدار می‌شود، توانایی فرد در مواجهه آگاهانه با دشواری‌ها و حفظ انسجام روانی در بستر چالش‌های زندگی است. بر این اساس، شادکامی به معنای دستیابی به نوعی اطمینان درونی است؛ اطمینانی برخاسته از پذیرش این واقعیت که درد، رنج، بیماری، سختی و مرگ، اجزایی جدایی‌ناپذیر از تجربه انسانی هستند. این مفهوم همچنین بیانگر میل عمیق انسان به زیستن و استمرار بخشیدن به زندگی است؛ حتی در شرایطی که از ناپایداری و فناپذیری همه پدیده‌ها آگاهی دارد. در این چارچوب، شادکامی نه گریز از مشکلات، بلکه استقبال آگاهانه از آن‌هاست؛ زیرا هر دشواری می‌تواند فرصتی برای بازشناسی محدودیت‌ها، پرورش ظرفیت‌های درونی و تبدیل ضعف‌ها به توانمندی‌ها باشد. شادکامی، آگاهی از توان بالقوه انسان برای تحمل و حمل بار دشواری‌هاست و در توانایی او برای ادامه دادن، حتی پس از تجربه شکست و ناکامی، تجلی می‌یابد. از این منظر، انسان شاد فردی است که حضوری اصیل و کامل در جریان هستی دارد؛ همچون رودی که پیوسته در حرکت است، از ایستایی می‌گریزد، مسیر خود را ادامه می‌دهد و نگاهش را به افقی فراتر و گستره‌ای بی‌انتها معطوف می‌سازد. در نهایت، شادکامی را می‌توان توانایی انسان در گفتن یک «آریِ بزرگ» به زندگی دانست؛ پذیرشی عمیق و آگاهانه نسبت به تمامیت تجربه زیستن، با همه روشنایی‌ها و تاریکی‌های آن. ✍️کارل گوستاو یونگ https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

«عاشورا در ملاءِ عام جهانی؛ هویت، حکمت و مسئولیت» ابوالفضل فاتح در زمانه ای که با «استعمار ذهن‌» و «محاصره ی معانی»،  فضیلت و رذیلت  از دریچه هژمون اموی تفسیر می‌شد، حسین(ع) عزیزترین جان‌ها را به صحنه آورد تا پرده از انحطاط زمانه بردارد و حقیقت را از اسارت روایت رسمی قدرت فاسد رهایی بخشد. عاشورا «الگوی ابدی شرافت» و «زبان مشترک انسانیت و آزادگی» است. از این منظر، اندیشه و سوگواری بر مصائب قتیل العبرات، تکلیفی انسانی، ضرورتی هویتی و رسالتی تمدنی است. هر کس خود را حامل پیام چنین نهضتی می‌داند، پرچم مسئولیتی سنگین در قبال همه نسل‌ها را بر دوش گرفته است. اینک که به لطف خداوند و در سایه ی مهاجرت گسترده ی شیعیان،  پرچم عزاداری سید الشهدا (ع) عالم‌گیر شده و از سوی دیگر مخالفان تیغ تحریف بر کشیده‌اند، در خصوص بازنمایی این میراث بزرگ به‌ویژه در جوامع غربی، تاملاتی تقدیم می‌شود: ⬅️ نخست؛ «ملأ عام جهانی» و «رسانه‌ای شدن دین»: تحول فناوری اطلاعات به مفهومِ «ملأ عام جهانی» عینیت بخشیده است؛ جهانی که در آن هیچ کنش عمومی در حصار زمان و مکان خود باقی نمی‌ماند و در معرض داوری ملت ها قرار می‌گیرد. از یک سو با «رسانه‌ای شدن دین» و گسترش پیام از منبر و مناره تا کهکشان مجازی مواجهیم و از سوی دیگر، در عصر شبکه و هوش مصنوعی و مواهب پر شمارش، سیل شبهه، تحریف و جعل واقعیت ها ابعادی کم‌سابقه یافته و عبور از الگوریتم‌های پیچیده، تلاشی دقیق و هوشمندانه می‌طلبد دوم؛ «اقلیت‌بودگی»: اقلیت‌ها بیش از اکثریت با پدیده «تعمیم هویتی» مواجه‌اند؛ جایی که یک رفتار فردی می‌تواند بر قضاوت نسبت به یک هویت جمعی اثر بگذارد. جامعه شیعیان، در مقیاس منطقه‌ای و جهانی در موقعیت اقلیت قرار دارد. بنابراین، کاربست حکمت در بازنمایی مناسک در عرصه ی عمومی، ضرورتی هویتی و راهبردی است؛ به‌ویژه در جهان معاصر که با تشدید امواج اسلام‌هراسی و تلاش‌های سازمان‌یافته برای مخدوش ساختن چهره شیعیان مواجهیم سوم؛ «هویت به‌هم‌پیوسته». برای اقلیت‌ها، هویت و منزلت دو روی یک سکه و تفکیک‌ناپذیرند؛ هویت بدون منزلت به انزوا می‌انجامد و منزلت بدون هویت، خطر استحاله را در پیش دارد. شیعه امروز یک «هویت به‌هم‌پیوسته» است و  رعایت اصولی چون چون اصالت، عقلانیت، مصلحت جمعی  و منزلت تشیع ضرورتی انکارناپذیر است. حضرت آیت‌الله سیستانی در سال 1391 خطاب به شیعیان غرب فرمودند: «باید شیعیان مراقب باشند؛ اولا هویت خودشان را حفظ کنند، ثانیاً سعی کنند جایگاه مناسبی داشته باشند و حرمت شیعه محفوظ بماند، و ثالثاً به گونه‌ای زیست کنند که نتوانند همچون عضوی عاریتی هر وقت خواستند آنان را منقطع کنند» چهارم؛ تناسب فرم و محتوا: فرم، زیست‌بومِ معناست و ساختار، حافظِ مفاهیم است. با تأمل در کاروان عاشورا، گویی جزء‌به‌جزء مکان ها، زمان ها، گفتارها و رفتارها؛ از بیانات امام (ع) تا آرایش لشکر و وفاداری علمدار و شهادت طفل شش ماهه و ... در نهایت حکمت شکل گرفته است. عزاداری، خود نوعی رسانه است  و هر مدیومی که برای سوگواری و انتقال معنا انتخاب می‌شود، باید بتواند این منظومه عمیق معرفتی را با زبانی فاخر و رفتاری حکیمانه و وفادار به حقیقت واقعه بازنمایی کند.  هر شیوه‌ای که ذهن‌ها را از حقیقت پیام دور سازد، خواه گرفتار افراط، تفریط، جعل و غلو شود، خواه به نام سنت‌گرایی از ارتباط مؤثر با مخاطب بازبماند، و خواه به بهانه روزآمدی از اصالت تهی گردد، با فلسفه عزاداری ناسازگار خواهد بود پنجم؛ بومی‌سازی عزاداری: انتقال پیام عاشورا نیازمند درک مقتضیات زمانه و ویژگی‌های محیط پیرامون است. ممکن است آنچه در عراق مانوس است در ایران مانوس نباشد و یا آنچه در ایران مانوس است در اروپا مانوس نباشد. انتظار می‌رود مضامین و شیوه‌ها ضمن تعهد به جوهر سنت‌ها، فرهنگ عمومی و ادراک جامعه میزبان را مد نظر قرار دهد. به‌ویژه آنکه در جوامع غربی، بسیاری از شهروندان تجربه روزمره‌ای از آیین‌های مذهبی خیابانی ندارند. علاوه، تعامل حکیمانه، مجال را از «شیعه هراسان» می ستاند سخن آخر، عاشورا آن‌چنان عظیم، ژرف و پرمعناست که نیازمند به افراط در نمایش و اغراق در روایت نیست. عظمت آن در حقیقتی نهفته است که طی قرن‌ها می تواند «شورش‌ها در خلق آدم» بیافریند.  کافی است در قامت یک «هویت به‌هم‌پیوسته» هر جا که هستیم در «عزای اشرف اولاد آدم»  حضور یابیم، و همزمان در این «غوغای رسانه ای» و «ملاء عام جهانی»، «فرزند زمان خویشتن» باشیم و با هر «نفخه ی صور» عزاداری به خود یادآوری کنیم، عاشورا تنها یک میراث تاریخی یا مناسک مذهبی نیست؛ سرمایه‌ای توحیدی، معنوی، تمدنی و ابدی است که تعهد به بازنمایی دقیق، حکیمانه و انسانی آن در مقیاس جهانی، از والاترین افتخارات و البته مسئولیت‌های تشیع در جهان معاصر است https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

"راهِ‌حَلْ‌هایِ دیپْلُماتیک" و تَدابیرِ مُصالَحَتْ‌جویانه «... اَز تازِشْ‌هایِ اِسْکَنْدَرِ مَقْدونی و سَرْدارانَش و نیز أَقْوامِ شِمالِ شَرْقی دَر پیش از إِسْلام بگیرید، تا حَمْلۀ کِشْوَرْگُشایانِ مُسَلْمان دَر سَدۀ نَخُسْتِ هِجْری، تا تازِشْ‌هایِ صَحْرانَوَرْدان و أَقوامِ تُرْکْ‌تَباری که دَر دورانِ إِسْلامی اَز شِمالِ شَرْقِ ایران به فَراخْنایِ این پَهْنۀ تَمَدُّنی دَرْمی‌آمَدَنْد، دَر هَمۀ این مَوارِد، با شَواهِدِ کافی می‌تَوان نِمونه‌هایِ مُبادَرَتِ عُنْصُرِ مَآل‌اندیشِ ایرانی را دَر سازْگاری نِمودَن با مُهاجِمان و پیشْ‌گیری اَز اَفْزایشِ قَتل و نَهْب و تَخْریب و تالان نِشان داد. به دیگَرْ سُخَن، دَر هَمۀ این مَیادینْ، هَمیشه کَسانی بوده‌اَنْد که ـ به اِصْطِلاحِ شایِع: ـ "راهِ‌حَلْ‌هایِ دیپْلُماتیک" و تَدابیرِ مُصالَحَتْ‌جویانه را به میان آرَنْد و خِرَدْمَنْدانه و با هَمان بُرْدْباریِ سیاسی و مُداراتی که دَر فَرْهَنْگِ کُهَنِ ما هَمْ‌زادِ خِرَدْمَنْدی به شُمار می‌رَوَد، أوضاعِ آشُفْته را سَر و سامانی دِهَنْد و چَنْدان که مَقْدور افْتَد دَر بَرابَرِ خَطَری که پَدیدار گَرْدیده اَسْت، اَز مَنافعِ عُمومی و مَصالِحِ هَمَگانی پاسْ‌داری کُنَنْد. ...». (بوسْتان به مَثابَتِ سیاسَتْ‌نامه ـ مَباحِثی چَنْد دَرْبارۀ میراث و اَنْدیشۀ سیاسیِ سَعْدیِ شیرازی ـ، جویا جَهانْبَخْش، چ: ۱، ۱۴۰۴ هـ.ش.، ص ۳۲۳ و ۳۲۴). https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

نسبت تفکر هانری کربن و مارتین هایدگر به روایت مرحوم کریم مجتهدی (استاد فقید فلسفه) https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

🔍مارتین هایدگر و معرفت: تصرف اطلاعات، هرچند که این اطلاعات گسترده باشد، معرفت نیست. این اطلاعات، حتی اگر از طریق دوره‌های آموزشی و پژوهشی بر آنچه عملاً مهم‌ترین است متمرکز شده باشند، معرفت نمی‌باشند. حتی اگر این اطلاعات محدود به ضروری‌ترین نیازها و نزدیک به زندگی باشند، دارا بودن آن‌ها معرفت نیست. کسی که چنین اطلاعاتی را در کنار خود دارد و چندی از شگردهای عملی را بر آن‌ها افزوده است، در مواجهه با واقعیت حقیقی — که همواره متفاوت است با آنچه فرهنگ‌ناشناسان از نزدیکی به زندگی و نزدیکی به واقعیت می‌فهمند — درمانده و ناچاراً خام‌دست است. چرا؟ زیرا او هیچ معرفتی ندارد؛ چه دانستن و دانا بودن به معنای توانا بودن برای آموختن است. البته فهم متعارف بر آن است که آدمی زمانی از معرفت برخوردار است که دیگر نیازی به آموختن نداشته باشد، زیرا آموختن را به پایان رسانده است. خیر. تنها کسی که معرفت دارد، کسی است که می‌فهمد باید همواره از نو بیاموزد و بالاتر از همه، بر مبنای این فهم، خویش را تا بدانجا رسانده است که پیوسته قادر به آموختن باشد. این به مراتب دشوارتر از داشتن اطلاعات است. 📕درآمد به متافیزیک، ✍️اثر : مارتین هایدگر ترجمه : انشاءلله رحمتی، نشر : سوفیا، ص ۶۸. https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

فلسفه نوعی روش درمانی است و فیلسوف کسی است که بیماری‌های درک انسان را تشخیص داده، آن‌ها را کالبدشکافی و تشریح می‌کند. لودویگ ویتگنشتاین https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

🎦 قطعه جدید محسن چاوشی به مناسبت ایام عذای سیدالشهدا منتشر شد 🔹هنوزم ترک رو لباته حسین(ع) 🔹چقدر لخته خون تو چشماته حسین(ع) 🏴 https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا

یکی از مبانی دعا، جاندار و ذی حیات بودن (دارای نفس بودن) اجرام سماوی است که در جهان‌بینی و طبیعیّات قدیم امر مسلّمی بوده است. چنانکه سهروردی می‌نویسد: «و اعلم انّه لا میّت فى عالم الأثیر» در حقیقت در دیدگاه شیخ اشراق و بر اساس جهان بینی قدیم، افلاک و کواکب به عنوان وسائط فیض در نظر گرفته می‌شدند. بر این اساس در حکمة الاشراق می‌نویسد: خداوندی را تسبیح گویید که خورشید را وسیله قرارداد و نیّرین (خورشید و ماه) را خلیفة ]خود[ قرار داد و ستارگان متحرّک (خمسة متحیّره) را حمل کنندگانی قرار داد که در قرب خداوند متنعم هستند و انعام می‌کنند. ملاصدرا در تعلیقة خود بر حکمة الاشراق با ذکر آیاتی از قرآن می‌نویسد که خداوند امر نیّرات سماوی را در قرآن، عظیم داشته است به حدی که به آنها قسم یاد کرده است وی سپس به دعایی در صحیفة سجّادیه استشهاد می‌کند که امام سجّاد (ع) در دعای خود خطاب به ماه این گونه می‌فرمایند ای مخلوق مطیع که بسیار سریع حرکت می‌کنی و در جایگاه‌هایی که برایت مقدّر شده است در رفت و آمد هستی و در فلکی که برایت مشخص شده است در گردش هستی، ایمان آوردم به کسی که به واسطة تو تاریکی‌ها را نورانی ساخت. https://eitaa.com/phwsla  #انجمن‌بوعلی‌سینا

الکسیس کارل می گوید: “هیچ دری را نیایش نمی زند، مگر اینکه به رویش گشوده می شود.” و نیایش، بلندترین قله ی تعبیر را در شب ظلمانی عقل، در پرواز عشق، می یابد، آنگاه که کُمِیت عقیل می لنگد.” اول کتاب نیایش (الکسیس کارل) با این جمله شروع می شود که: ” ارزش عقل در نظر ما غربی ها به مراتب بالاتر از آستانه ی عشق است” و در پایان، کتاب را با این جمله ختم می کند که: ” ای کاش انسان، امروز هم چنانکه زیبائی دانش را می فهمد، زیبائی خدا را نیز بشناسد و به سخن پاسکال هم چنان گوش بدهد، که به سخن دکارت.” نیایش، در تاریخ شیعه می تواند به عنوان مکتب امام سجاد ع نامگذاری شود از کتاب زیباترین روح پرستنده (امام زین العابدین) دکتر شریعتی #تسلیت سالروز شهادت امام‌سجاد ع https://eitaa.com/phwsla #انجمن‌بوعلی‌سینا