🔰 #گزارش | راه پر پیچ و خم سرمایه تا تولید - ۱
✍ محمد حقگو
📝 در شرایطی که طبق آخرین داده های اقتصادی، وضعیت #سرمایهگذاری در اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۳ افت داشته و در عین حال، تورم مسیر صعودی را طی می کند، سوال اساسی این جاست که چگونه می توان شعار سال «سرمایهگذاری برای تولید» را محقق ساخت؟
🔸 شعار سال جاری به مانند سال های اخیر، معطوف به #اقتصاد انتخاب و سرمایه گذاری برای تولید تعیین شده است. این در شرایطی است که سال گذشته، وضعیت سرمایه گذاری در تولید چندان رضایت بخش نبود و فضای اقتصاد نیز متاثر از این وضعیت و همچنین تحولات اقتصادی و غیراقتصادی دیگر، تلاطم زیادی را تجربه کرد.
🔹 با این حال، این امیدواری وجود دارد که به بهانه تعیین شعار سال، بخش های سیاستگذار مرتبط در سال جاری، بتوانند کارهای بر زمین مانده در جهت تسهیل سرمایه گذاری برای تولید را تا سطح قابل قبولی به پیش ببرند. در این زمینه خروج #نظام_بانکی از لاک دفاعی کنترل ترازنامه بانک ها، تعریف سازوکارهای هدایت سرمایه های خرد به حوزه های اساسی همچون نفت و همچنین به اجرا رساندن #سازوکارهای_مالیاتی برای مقابله جدی با سفته بازی و فضای ضد تولید، از جمله این اقدامات می تواند به شمار آید.
* نوسان نرخ ارز و قیمت ها همچنان موانع کلان سرمایه گذاری
🔸 هیچ چیز به اندازه یک شرایط نوسانی چه از نظر اقتصادی، اجتماعی، سیاسی نمی تواند بر سر راه سرمایه گذاری، #مانع ایجاد کند.
در خصوص عوامل اقتصادی برهم زننده فضای سرمایه گذاری در فصل های اخیر، باید به نوسان نرخ ارز و تورم اشاره کرد. آخرین گزارش منتشرشده توسط مرکز پژوهش های مجلس در مورد پایش #امنیت_سرمایهگذاری در ایران تصریح می کند که دلیل اصلی بدتر شدن وضعیت امنیت سرمایه گذاری در ایران از پاییز ۱۴۰۲ تا تابستان امسال (بازه زمانی مورد بررسی در گزارش اخیر)، نوسان های شاخص قیمت مصرف کننده و همچنین نوسان نرخ ارز بوده است.
🔹 سال گذشته #نرخ_ارز بیش از ۷۰ درصد افزایش یافت و از حدود ۶۰ هزار و ۳۵۰ به ۱۰۲ هزار و ۸۰۰ تومان رسید. از سوی دیگر اگرچه روند نرخ تورم در سال های اخیر نزولی بوده و در پایان سال گذشته به ۳۲.۵ درصد رسید، با این حال، باید گفت که همچنان سرعت تغییر قیمت ها بالاست. در چنین شرایطی، فکر کردن به سرمایه گذاری بلندمدت که ماهیت تولید صنعتی پایدار و با ارزش افزوده بالاست، طبیعی است که منطقی نیست.
* نقدینگی در حصر ناترازی بانک ها و تولید
🔸 آمارهای رسمی #بانک_مرکزی نشان می دهند که در اقتصاد ایران بیش از ۹۲ درصد تامین مالی، از سوی نظام بانکی انجام می شود. اگر این موضوع را کنار رشد شتابان نقدینگی در سال های گذشته بگذاریم (که البته روندی نزولی داشته، اما از نرخ رشد اقتصاد ایران کماکان بسیار فاصله دارد)، این سوال مهم مطرح می شود که چرا رشد نقدینگی نتوانسته منجر به رشد بخش حقیقی اقتصاد ایران شود؟
🔹 یک پاسخ مهم به این سوال این است که بانک مرکزی نتوانسته است #تسهیلات خود را که یک عامل مهم رشد نقدینگی است به حوزه تولید برساند. در این مسیر، سوءاستفاده برخی بانک ها از نبود نظارت های موثر و سرمایه گذاری در بخش های نامولد و همچنین اعتبارسنجی ناکارای آن ها در هدایت اعتبارات به بخش های تولیدی موجب شده است تا در شرایط کنونی، تنها ۳۰ درصد از تسهیلات دهی بانک ها جدید باشد و مابقی صرف تسهیلات تمهیدی، تجدیدی و تبدیلی شود که صرفاً نقش تنفس مصنوعی برای بنگاه های دریافت کننده را دارند. از سوی دیگر تمام ۳۰ درصد تسهیلات جدید نیز به #بنگاههای_تولیدی نمیرسد و بنا بر کارکرد معمول نظام بانکی، ۲۴ درصد آن راهی حوزه خانوارها می شود.
🔸 به این ترتیب می توان گفت در سایه ناکارآمدی نظام بانکی، وجود بانک های ناتراز و البته لزوم همراهی حداکثری با بنگاه های دچار مشکلات مالی، بخش مهمی از #نقدینگی کشور در چرخه های روزمره قفل شده است و در این راستا افزایش توان نظارتی بانک مرکزی ضروری است.
@rahbari_plus