🍃جرعهای از زلال نهجالبلاغه
شرح و تفسیر نامه امام علی(ع) به مالک اشتر(نامه 53)
#شماره_۵
#مقدمه_عهد_نامه
#وظایف_و_اهداف_حکومت_در_آغاز_عهدنامه
📝د.«وَ عِمَارَةَ بِلَادِهَا؛ و شهرهاى مصر را آباد سازد»
چهارمین وظیفه و هدف حکومت، آباد کردن شهرهاست. آباد کردن شهرها مصادیق فراوانی دارد، از قبیل: فراهم آوردن زمینههای تولید، توزیع مناسب ثروت، ترویج مصرف شایسته مال، کمکهای مالی برای رفع نیازهای مردم، تأسیس مراکز فرهنگی و عبادی و ... .
#هر_روز_با_جرعهای_از_زلال_نهجالبلاغه
https://eitaa.com/salsabilmarifat
🌸🌸امام رضا (علیه السلام) و کرامت اکتسابی
✍ در برابر کرامت تکوینی و ذاتی، کرامت اکتسابی و ارزشی قرار دارد که با اختیار انسان و از راه تلاش و کوشش به دست میآید.
✅ کرامت اکتسابی، شکوفاسازی کرامت ذاتی انسان است و اگر انسان بتواند این کرامت را کسب کند، به رستگاری دست مییابد و گرنه کرامت ذاتی او در صورت شکوفا نشدن آن و ترتیب اثر ندادن به آن، فایده چندانی ندارد؛ بلکه هرگاه انسان با امکان کمال و به دست آوردن کرامت اکتسابی، آن را به دست نیاورد، کرامت ذاتی برای او فضیلت و ارزش بشمار نمیرود و استحقاق نکوهش دارد.
✅در حقیقت، کرامت و شرافت اصلی انسان در این کرامت اکتسابی است، به دلیل آنکه انسان با اختیار و تلاش خود، آن را به دست میآورد.
✅در آموزه های رضوی به این قسم کرامت اشاره شده است:
«قَالَ رَجُلٌ لِلرِّضَا(ع): وَ اللَّهِ مَا عَلَی وَجْهِ الْأَرْضِ أَشْرَفُ مِنْک أَباً فَقَالَ التَّقْوَی شَرَّفَهُمْ وَ طَاعَةُ اللَّهِ أَحْظَتْهُمْ فَقَالَ لَهُ آخَرُ أَنْتَ وَ اللَّهِ خَیرُ النَّاسِ فَقَالَ لَهُ لَا تَحْلِفْ یا هَذَا خَیرٌ مِنِّی مَنْ کانَ أَتْقَی لِلَّهِ تَعَالَی وَ أَطْوَعَ لَهُ وَ اللَّهِ مَا نُسِخَتْ هَذِهِ الْآیةُ «وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقاكُم» (حجرات:13) ( صدوق، عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص261 ـ 262) مردی به امام رضا(ع): عرض کرد: سوگند به خدا در روی زمین، کسی نیست که با شرافتتر از شما از جهت پدر باشد. امام رضا(ع): فرمود: تقوی به آنان شرافت داد و طاعت خدا به آنان جایگاه داد. فرد دیگری به ایشان گفت: سوگند به خدا! تو بهترین مردم هستی. امام(ع): فرمود: ای شخص! قسم نخور، کسی که تقوای بیشتری از خدا داشته باشد و طاعتش برای خدا بیشتر باشد، از من بهتر است، سوگند به خدا، این آیه نسخ نشده است: «و شما را ملت و قبیلهها قرار دادیم گرامیترین شما نزدخدا باتقواترین شماست».
#امام_رضا
#انسان_شناسی
#اخلاق
https://eitaa.com/salsabilmarifat
تفصیل قرآن با روایات
✍ گاهی قرآن کریم سخنی را به صورت کلی بیان می کند که بیشتر آیات الاحکام از این قبیل است.
یکی از نقشهای مهم روایات، تفصیل و بیان جزئیات آیات است.
🔰 بنابراین، قرآن بسندگی و نادیده گرفتن روایات، کاملا نادرست است و بر خلاف خود قرآن است که رسول اکرم (ص) و به تبع آن جانشیانش یعنی اهلبیت(ع) را مرجع و مفسر بیان می کند:
✅ «وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا»و آنچه پيامبر براى شما آورده، بگيريد و آنچه شما را از آن بازداشته، ترك كنيد»
✅ «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِين» (جمعه:2) و اوست كه در ميان مردم درس ناخوانده، پيامبرى از خودشان مبعوث كرد تا آيات الهى را بر آنان بخواند و آنها را رشد و پرورش داده (از آلودگى شرك و تفرقه پاك سازد) و كتاب آسمانى و حكمت به آنان بياموزد و همانا پيش از اين در انحراف و گمراهى آشكار بودند.
🔰از این رو، نباید قرآن بدون روایات فهمیده باشد. چه دقیق است بیان مفسر بزرگ حضرت علامه جوادی آملی :
(قرآن بدون روایات به درد شب قدر و برای سر گرفتن می خورد و نمی توان به آن عمل کرد)
✍ برای نمونه قرآن کریم در وضو به شستن دست و صورت دستور می دهد:«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ...(مائده:6) اى كسانى كه ايمان آوردهايد! هرگاه به نماز برخاستيد، پس صورت و دستهايتان را بشویید»
🔰 حال برای فهمیدن تفصیل و جزئیات شستن باید از روایات کمک گرفت.
برای نمونه بر اساس روایات، رساندن آب به پوست و برطرف کردن مانع در وضو لازم است ،مانند:
✅-صحيحة على بن جعفر عن أخيه عليه السّلام قال: سألته عن المرأة عليها السوار و الدملج في بعض ذراعها لا تدري يجري الماء تحته أم لا، كيف تصنع إذا توضأت أو اغتسلت؟ قال عليه السّلام: تحركه حتى يدخل الماء تحته أو تنزعه. و عن الخاتم الضيق لا يدرى هل يجرى الماء تحته إذا توضأ أم لا، كيف يصنع؟ قال عليه السّلام: إن علم أن الماء لا يدخله فليخرجه إذا توضأ.(وسائل الشیعه، ج1، ص468)
علی بن جعفر می گوید: از حضرت موسی بن جعفر (ع) پرسیدم درباره زنی که دست بند و بازوبند در بخشی از آرنج تا انگشت دارد که نمی داند آب زیر آن جاری می شود، یا نه. هنگامی که وضو می گیرد یا غسل می کند، چکار کند؟ امام (ع) فرمود: آن را حرکت می دهد تا آب زیرش وارد شود یا آن را می کَند.
و درباره انگشتر تنگ پرسیدم که نمی داند هنگام وضو، آب زیرش جاری می شود یا نه، چکار کند؟ امام (ع ) فرمود: اگر بداند که آب[زیرش] وارد نمی شود، هنگام وضو باید آن را درآورد»
✅- صحیحه حسین بن ابی العلاء: قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْخَاتَمِ إِذَا اغْتَسَلْتُ قَالَ حَوِّلْهُ مِنْ مَكَانِهِ وَ قَالَ فِي الْوُضُوءِ تُدِيرُهُ(الكافي (ط - الإسلامية)؛ ج3، ص: 45) یا علی:
از امام صادق (ع) پرسیدم درباره انگشتر هنگامی که غسل می کنم؟ امام(ع) فرمود: از جایش تغییر و حرکت بده و درباره وضو فرمود: آن را می چرخانی.
🔰 به خاطر این گونه روایات، رساندن آب به پوست میان فقهاء اتفاقی است و مانع همانند لاک ناخن، غلط گیر، جوهر پر رنگ خودکار، روغن، کرم دست و صورت، باید پیش از وضو پاک شود.
#جهاد تبیین
https://eitaa.com/salsabilmarifat
🍃 جرعهای از زلال نهجالبلاغه
شرح و تفسیر نامه امام علی(ع) به مالک اشتر(نامه53)
#شماره_۶
#فصل_اول
#تقوای_فردی_و_اجتماعی
📝امام(ع) پس از بیان مقدمه، چندین سفارش درباره تقوای فردی و اجتماعی دارند که به عنوان بیان اجمالی و اصول کلی نسبت به تفصیل نامه و سفارشهای بعدی است.
✅ 1.تقوا و پیروی از خدا
امام(ع) نامه را با سفارش به تقوا و پیروی از خدا شروع میکنند که نشان میدهد اصل اساسی برای هر انسان به ویژه حاکم تقوا و پیروی از خداست:
«أَمَرَهُ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ إِيْثَارِ طَاعَتِهِ؛ او را به ترس از خدا فرمان مىدهد، و اينكه اطاعت خدا را بر ديگر كارها مقدّم دارد»
✍ آغاز نامه با سفارش به تقوی و طاعت، نشان می دهد که:
✅ اولا آنچه مهم است، تقوا و طاعت است؛
✅ ثانیا: در حاکمیت دینی، تقوا باید به صورت جدی و کامل رعایت شود.
اساسا تفاوت حاکمیت الهی با غیر الهی در رعایت تقوای الهی است؛ تقوایی که همه شئون زندگی را دربرمی گیرد؛ تقوایی که صرفا در جلوت و در برابر چشم دیگران نیست؛ بلکه در خلوت و پنهانی نیز مراقبت صورت می گیرد.
✅ رعایت تقوا اختصاص به حاکم ندارد و همه ما به آن موظفیم؛ در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی.
#هر_روز_با_جرعهای_از_زلال_نهجالبلاغه
https://eitaa.com/salsabilmarifat
🌸 نجات در همراهی با مردان خدا
✍ حافظ شیرازی با بهره گیری از آیات و روایات، سروده است:
يار مردان خدا باش كه در كشتى نوح
هست خاكى كه به آبى نخرد طوفان را
(دیوان حافظ، ص9)
✅ منظور از خاك خود حضرت نوح(ع) است که از خاک، آفریده شده و وی نسبت به چنان طوفان سهمگین بی اعتنا بوده و آن را کم ارزشتر از مقداری آب شمرده است.
یاران حضرت نوح (ع) به بركت ایمان و همراهی با او از حوادث طوفان مصون ماندند.
✅ هنگامی که طوفان همه جا را فرا گرفت، تنها کسانی که در کشتی حضرت نوح(ع) سوار شده بودند، نجات یافتند. پسر حضرت نوح (ع) فکر می کرد که با پناه بردن به کوه نجات می یابد؛ لکن نجات پیدا نکرد و همانند دیگر کافران غرق شد:
«قالَ سَآوِي إِلى جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْماءِ قالَ لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَنْ رَحِمَ وَ حالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ؛ (هود:43» (پسر نوح) گفت: بزودى به كوهى پناه مىبرم تا مرا از آب حفظ كند. (نوح) گفت: امروز جز (براى افراد مؤمن) و كسانى كه مورد رحم قرار گرفتهاند، هيچ حافظ (و پناهگاهى) در مقابل قهر الهى نيست. (در اين هنگام) موجى ميان آن دو جدايى انداخت و او (پسر نوح) غرق گرديد.
✅ در روایات، اهلبیت (ع) بسان کشتی نوح (ع) معرفی شده است:
عن رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ إِنَّمَا مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي فِيكُمْ مَثَلُ سَفِينَةِ نُوحٍ مَنْ رَكِبَ فِيهَا نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ؛ (بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلى الله عليهم / ج1 / 297) از پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده است كه فرمود: «مثل اهل بيت من چون كشتى نوح است كه هر كه بر آن نشست نجات یابد و هر كه از آن واماند هلاك شد»
✍ پیام مهم این آیه و روایت آن است که برای رهایی از خطرات و مشکلات و نجات یافتن، باید به خدا ایمان آورد و با اهلبیت (ع) که یاران خدایند، همراهی کرد. از این رو، تكيه به شرق، غرب، مال و مقام و غفلت از خدای سبحان و بی اعتنایی به اولیای الهی سبب هلاکت انسان می شود.
#اخلاق
#عرفان
#حافظ
https://eitaa.com/salsabilmarifat
دنیا، عُمر، دلبسته و جان
✅ حال دنيا را چو پرسيدم من از فرزانه ای
گفت: يا آب است؛ يا خاک است يا پروانه ای
✅ گفتمش احوال عمرم را بگو؛ اين عمر چيست
گفت يا برق است؛ يا باد است؛ يا افسانه ای
✅گفتمش اينها که ميبينی؛ چرا دل بسته اند
گفت يا خوابند؛ يا مستند؛ يا ديوانه ای!
✅گفتمش احوال جانم را پس از مردن بگو
گفت يا باغ است؛ يا نار است؛ يا ويرانه ای
#عرفان
https://eitaa.com/salsabilmarifat
مار بسیار زیبا و لطیف و دنیا
✅ امیرمومنان علیه السلام می فرماید:
مَثَلُ الدُّنْیَا کَمَثَلِ الْحَیَّهِ لَیِّنٌ مَسُّهَا، وَالسَّمُّ النَّاقِعُ فِی جَوْفِهَا، یَهْوِی إِلَیْهَا الْغِرُّ الْجَاهِلُ، وَیَحْذَرُهَا ذُو اللُّبِّ الْعَاقِلُ.(نهج البلاغه، حکمت ۱۱۹)
دنیا مانند مار است که به هنگام لمس کردن نرم به نظر مىرسد در حالى که سم کشنده در درون اوست؛ مغرورِ نادان به سوى آن مىرود و خردمند عاقل از آن حذر مىکند.
✍ تشبیه به دنیا و نکوهش آن از جهت علاقه فراوان و دلبستگی و شیفته شدن به دنیا و امور دنیاست. وگرنه مظاهر دنیا از قبیل مال، فرزند، همسر، آب، خاک و زمین و....نعمتهای الهی هستند.
✅در این مثال، تضاد ظاهر و باطن دنیا با تمثیل به مار نشان می دهد:
🔰 به هنگام لمس آن بسیار نرم و ملایم به نظر مى رسد و انسانِ بى خبر از لمس آن لذت مى برد
🔰 در حالى که اگر یک لحظه غافل شود سم «ناقع» (سم قاتل و جان گدازى) که در درون این حیوان خطرناک است از طریق نیش آن به بدن انسان منتقل مى شود. سوزش فوق العاده توأم با پیچ و تاب تا آنجا که مار گزیده به صورت یک مثل در بیتابى درآمده است و سپس از کار افتادن تدریجى دستگاه هاى اصلى بدن و شتاب به سوى مرگ.
🔰تعبیر به «غِرِّ جاهل» (غِر به معناى انسان خام بى تجربه که زود فریب مى خورد) اشاره به انسان نادان و نا آگاهى است که تنها چشم به ظواهر فریبنده دنیا مى دوزد و از آنچه در باطن دارد و تاریخ پیشینیان آن را به خوبى مجسم ساخته بى خبر مى ماند.
🔰ولى عاقلان باتجربه و آگاه خود را از آن برحذر مى دارند.
#امیرمومنان(ع)
#اخلاق
#دنیا
https://eitaa.com/salsabilmarifat
بررسی طهارت سگ با استدلال به قرآن
✅ برخی با استدلال به اطلاق در کریمه « فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ» تصور کردند که سگ پاک است؛ چرا که اگر شستن حیوانی که سگ، آن را شکار می کند، لازم بود، قرآن بیان می کرد و چون بیان نکرده، شستن لازم نیست. پس سگ پاک است.
✍ این استدلال نادرست است؛ زیرا توجه به سیاق آیه، نشان می دهد که اساسا چنین اطلاقی وجود ندارد و قرآن کریم درصدد بیان همه احکام و من جمله طهارت نیست.
به بیان دیگر، سیاق آیه نشان می دهد که موضوع در آیه، حلیت است و قرآن کریم درصدد بیان اصل حلال بودن است؛ به همین جهت، قران نخست به حلال بودن طیبات اشاره می کند و سپس به مصداقی از حلال که حیوان شکار شده توسط سگ تربیت شده باشد:
«يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَ اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ؛ (مائده:4) (اى پيامبر!) از تو مىپرسند: چه چيزهايى براى آنان حلال شده است؟ بگو: تمام پاكيزهها براى شما حلال گشته است، و (نيز صيد) سگهاىِ شكارى آموزش ديده كه در پى شكار گسيل مىداريد و از آنچه خداوند به شما آموخته، به آنها ياد مىدهيد. پس، از آنچه براى شما گرفتهاند بخوريد و نام خدا را (هنگام فرستادن حيوان شكارى) بر آن ببريد و از خدا پروا كنيد كه خداوند سريع الحساب است.
✅شایان ذکر است برخی از روایات بر نجاست سگ دلالت دارد، مانند:
«انّ الكلب رجس نجس»
«انّ اللّٰه تعالى لم يخلق خلقاً أنجس من الكلب»
«....لا و اللّٰه انّه نجس لا و اللّٰه انّه نجس»
«إن أصاب ثوبك من الكلب رطوبة فاغسله»
شرک انسان گنهکار
✅هرگاه انسان از روی علم و عمد گناه کند، خواسته خود را بر خواست حق تعالی مقدم کرده است و طبیعتا در مقدم کردن خواسته خود، از شیطان پیروی کرده است. از این رو، انسان گنهکار، خود و شیطان را شریک خدای سبحان قرار داده، و از آن، به جای خدا پیروی کرده است.
✅با توجه به اینکه ایمان، مراتب فراوانی دارد،
امکان دارد انسان در عین وجود ایمان در برخی از مراتب، دچار شرک نیز شود.
✅آیاتی همانند «وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ؛ (یوسف:106) وبيشترشان به خداوند ايمان نمىآورند، جز اينكه (با او چيزى را) شريك مىگيرند» بر شرک خفیّ دلالت دارد؛ چرا که بر اساس روایات، یکی از مصادیق شرک در این آیه، شرک در اطاعت و شیطان است؛ نه شرک در پرستش.
🔰امام باقر(ع) درباره کریمه «وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ» فرمود:
شِرْكُ طَاعَةٍ وَ لَيْسَ شِرْكَ عِبَادَةٍ، وَ الْمَعَاصِي الَّتِي يَرْتَكِبُونَ شِرْكُ طَاعَةٍ، أَطَاعُوا فِيهَا الشَّيْطَانَ فَأَشْرَكُوا بِاللَّهِ فِي الطَّاعَةِ لِغَيْرِهِ؛ (تفسیر قمی، ج1،ص358) [منظور از شرک] شرک طاعت است؛ نه شرک پرستش، و گناهانی که مرتکب می شوند، شرک طاعت است؛ در گناهان از شیطان پیروی کردند، پس در طاعت، برای خدای شریک قرار دادند و غیر خدا را شریک کردند»
🔰عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ» قَالَ: يُطِيعُ الشَّيْطَانَ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُ فَيُشْرِكُ؛ (تفسير نور الثقلين،ج2، ص475) امام صادق(ع) در تفسیر آیه یاد شده فرمود: شیطان را از آن جهت که نمی داند، پیروی می کند، پس شریک قرار می دهد.
✅بر اساس این گونه آیات و روایات، سخن برخی -مانند جناب صدرالدین قونوی- قابل دفاع است:
هیچ کس گناه نمی کند، مگر آنکه ربوبیت را-هرچند مستور و ضعیف-ادعا کرده است(قونوی، شرح الاربعین حدیثا، ص78)
#اخلاق
#عرفان
https://eitaa.com/salsabilmarifat
✅ هشدار تکاندهنده به صاحب خانه ها از امام صادق علیهالسلام
✍ پیامد محروم کردن از مسکن برای نیازمندان
#جهاد تبیین
https://eitaa.com/salsabilmarifat