❓پرسش 33:
نظریه «خطابات قانونیه» و «انحلال» را توضیح دهید؟
✍پاسخ:
🔴مقدمه: یکی از مهم ترین مباحث اصولی، بحث ماهیت و #حقیقت_حکم شرعی است و خطابات قانونیه و انحلال، دو ديدگاه مختلف درباره چگونگى تشريع احكام است که می تواند در بسیاری از مباحث اصولی و فقهی اثرگذار باشد.
🔵توضیح: خطابات و تكاليفى كه از طرف مولا به اشخاص مىشود به سه شکل متصور است:
🌀ممکن است خطاب شخصى باشد؛ به اين معنا كه مولا خصوص يك فرد در نظر گرفته شده و به آن فرد بالخصوص مىگويد اين كار را بكن، يا اين كار را نكن؛ امر يا نهى مىكند. در خطابات شخصیه، از ابتدا خطاب متوجه فرد عاجز نمی شود.
🌀ممکن است خطاب ظاهرش کلی باشد اما انحلال به افراد و حالات و زمان ها پیدا کند. یعنی مثلاً گفته شود خطاب «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ» مجموعی از خطابات شخصیه است که متوجه آحاد مکلفین غیر از افراد عاجز و غافل می باشد.
🌀اما گاهى خطاب، شخصى نيست و يك تكليف به صورت قانون و به نحو کلی جعل مىشود. و تكليف روی عنوان رفته است اما شامل اشخاص نیز می شود. مثلا مىگويند «هركس كه به تكليف رسيد، وظيفه اش اين است كه نماز بخواند.» به این نحوه از خطاب، خطابات قانونیه گفته می شود. در خطابات قانونیه، خطاب متوجه فرد عاجز و غافل نیز هست اما تکلیف در حق او منجز یا فعلی نیست.
🔅تذکر: دو تفاوت اصلی بین نظریه انحلال خطابات و خطابات قانونیه وجود دارد:
💢اولاً در انحلال خطابات، تکلیف به آحاد مکلفین غیرمعذور تعلق می گیرد اما در نظریه خطابات قانونیه، تکلیف به عنوان تعلق می گیرد و به تبع شامل افراد اعم از معذور و غیر معذور می شود.
💢ثانیاً در خطابات قانونیه، خصوصیات و حالات افراد مورد توجه حاکم نبوده بخلاف خطابات انحلالی.
#خطابات_قانونیه #انحلال_خطابات
#کتاب_خطابات_قانونیه
#اصول_فقه
📚برای مطالعۀ بیشتر، به کتاب خطابات قانونیه مراجعه شود.
https://eitaa.com/saluni
❓پرسش 35:
ثمرهٔ مبنای #خطابات_قانونیه چیست؟
✍پاسخ:
اتخاذ مبنای خطابات قانونیه در بسیاری از مباحث اصولی و فقهی و...ثمره دارد بلکه بسیاری از مشکلات سیاسی و اجتماعی را حل میکند. برای نمونه، به مواردی اشاره می شود🔻🔻🔻
🌱در بحث تزاحم، بر مبنای #انحلال، اهم فعلی است اما مهم فعلیت ندارد اما بر مبنای خطابات قانونیه، هر دو فعلی است.
🌱بر مبنای خطابات قانونیه، امر به شیئ مقتضی نهی از ضد آن نیست. برای مثال، «ازل النجاسة عن المسجد» مقتضی «نهی از صلاة» و بطلان صلاة بر فرض ترک ازاله نیست.
🌱اگر ما در #قدرت شک کردیم، طبق نظریه انحلال باید قائل به #برائت بشویم و طبق نظریه خطابات قانویه، باید قائل به #احتیاط بشویم.
برخی از محققان عرصه سیاست در عرصه این مطلب را فقه سیاسی اینطور تطبیق می دهند که اگر ما در زمان طاغوت بودیم و مبارزین شک کردند که آیا قدرت مبارزه با طاغوت و سرنگونی آن را داریم یا نداریم، طبق مبنای انحلال(فارغ از وجوب اطاعت از ولی فقیه) برائتی می شویم و تکلیفی بر عهده ما نیست اما طبق نظر حضرت امام(اعلی الله مقامه الشریف) حتی بر فرض شک در قدرت، احتیاط می شود لذا ایشان قیام خود را پایه ریزی کرد.
#خطابات_قانونیه #انحلال
#امام_خمینی «اعلی الله مقامه»
#اصول_فقه
https://eitaa.com/saluni