یادداشت مخلوف ستون نویس روزنامه الاخبار لبنان حول سیاسی شدن فوتبال:
💠اولتراسِ سیاست: وقتی فوتبال به گفتمان تبدیل میشود
2️⃣بخش دوم
سیاسی شدن فوتبال
وقتی بازی به لفاظیهای سیاسی تقلیل مییابد، زیبایی خود را از دست میدهد، به این معنی که معنای خود را از دست میدهد. سپس فوتبال بیشتر شبیه یک بیانیه تبلیغاتی میشود و زمین بازی به یک میدان جنگ یا در بهترین حالت، یک نقشه سیاسی تبدیل میشود: یک جغرافیا.
بنابراین، فوتبال قبل از اینکه فهمیده شود، اتفاق میافتد؛ قبل از هر چیز، یک حرکت فیزیکی است. بدنها میدوند، توپ به هم برخورد میکند و تور میلرزد. دریبل، پاس، تنش و احتمال. این پدیده در نابترین شکل خود است، بازیای که به عنوان سرگرمی در مدارس شبانهروزی و به عنوان استراحتی برای کارگران از کار طاقتفرسای کارخانهها سرچشمه گرفته است. تماشاگر نیز به نوبه خود، مسابقه را با بدنش قبل از ذهنش تجربه میکند.
در ژوئن ۱۹۸۲، مبارزان در بیروت با هم کلاشینکف و رادیو حمل میکردند.
این احساسات مقدم بر سیاست هستند، یا بهتر است بگوییم، شهودیتر از سیاست هستند؛ آنها برای وجود داشتن نیازی به ایدئولوژی ندارند. آنها مقدم بر هرگونه تفسیر و سیاسیسازی هستند.
🔸سیاسیسازی زمانی آغاز میشود که این احساسات به یک روایت کلان پیوند میخورند، مانند پیروزی این تیم به معنای شکست دشمن و از دست دادن آن تیم به معنای پیروزی برای یک هدف متقابل. در این مرحله، تماشاگر به یک گیرنده منفعل تبدیل میشود که جهان را به روشی آماده تفسیر میکند، به امید نوعی جبران نمادین.
فوتبال به یک جغرافیای خیالی، یک جزیره «آلیس در سرزمین عجایب» تبدیل میشود که تماشاگر واقعیت آشفته خود را بر آن فرا میافکند و بازی را به درمانی خیالی برای درماندگی تبدیل میکند.
سیاسی شدن فوتبال، از جمله موارد دیگر، به معنای تغییر در بازی و تبدیل آن به انجام یک وظیفه است. سیاسی شدن آن، انتظاری است که از آن انتظار میرود عملکردی رهاییبخش را انجام دهد و از ماهیت خود به عنوان یک بازی، یک امکان و یک نمایش فراتر رود.
🔸از منظر زیباییشناسی، این دگرگونی تماشاگر را برمیانگیزد تا طوری رفتار کند که گویی مسابقه میتواند واقعیت را تغییر دهد یا شکست را پاک کند.
اما در نهایت، سیاسی شدن فوتبال یک انتخاب مشروع است که مسئولیت آن بر عهده فردی است که میخواست بازیکن نماینده ملی، فعال فمینیست یا حامی مردم ستمدیده باشد و ورزشگاه به نقشهای از بناپارتیسم یا روبسپیر تبدیل شود. با این حال، سیاست ویژگی ذاتی فوتبال نیست (و نه هیچ چیز دیگری؛ «سیاسی» ذات چیزها نیست، بلکه روشی است که ما به چیزها معنای آنها را میدهیم، آنچه را که تصمیم میگیریم شایسته تفسیر سیاسی باشد).
از این منظر، مفهوم «سوء نیت» ژان پل سارتر به نیروی محرکه این دگرگونی نزدیکتر به نظر میرسد. سوء نیت، همانطور که مفهوم سارتر است، هنر فرار از بار آزادی است، یعنی اینکه فرد طوری رفتار کند که گویی آزاد نیست، بلکه توسط نقشی از پیش تعیینشده که مقدم بر اوست و او را تعریف میکند، اداره میشود.
سیاسی شدن فوتبال و تلقی تیمهای ملی به عنوان موجودیتهای هویتی متضاد، گریزی از سنگینی آزادی است - یعنی از خودِ هستی، با اضطرابها، بارها و شکستهایش.
علاوه بر این، بازیکن، در هستهی این تجربه، موجودیتی گشوده به سوی امکان است. بازیکن بدنی است که پتانسیل خود را در چارچوب زمانی مسابقه آزمایش میکند، بدون هیچ بار از پیش تعیینشدهای.
🔸ممکن است گل بزند یا پاسی را اشتباه بدهد؛ هیچ چیز اجتنابناپذیر یا از پیش تعیینشده نیست. با این حال، وقتی از او خواسته میشود که یک "نماد" باشد، تابع وزن جمع و امیدهای آن میشود. چشمان مراقب، افق وجودی آن، جایگاهش به عنوان یک "پروژه" (از نظر سارتر، انسان یک پروژه است) را از او میگیرند و به یک نمایش صرف تقلیل مییابد. به جای اینکه تشویق به گلزنی شود، به یک الزام تبدیل میشود.
بنابراین، بازیکن دیگر کسی نیست که در لحظه انتخاب میکند، بلکه کسی است که نمایندهی هوسها و انتظارات افراد خارج از آن است. در این حبس، آزادی جای خود را به نقشی که ایفا میشود میدهد و ادراک - نقاب - جایگزین وجود میشود. سپس بازیکن به یک شیء تبدیل میشود؛ یعنی فوتبال به جای اینکه فضایی برای آزادی او باشد، او را شیء میکند.
در این حالت، آنچه در ظاهر به عنوان گسترش معنای فوتبال از طریق سیاسی شدن آن به نظر میرسد، در اصل چیزی جز محدود کردن سیاست تا حد خفگی نیست. تقلیل بازی به سیاست، حرکت آن را فلج میکند، همانطور که سیاست را به نمایشی از نمایش و تشویق، متشکل از صداهای بلند و قطرات عرق تبدیل میکند؛ و در اینجا، شباهت و همانندی بین فوتبال و یک پادکست سیاسی لبنانی در آشکارترین شکل آن قابل توجه است.
⬅️ شعوبا، پایگاهی برای آشنایی با جامعه و فرهنگ ملل مسلمان
@shouba
یادداشت مخلوف ستون نویس روزنامه الاخبار لبنان حول سیاسی شدن فوتبال:
💠اولتراسِ سیاست: وقتی فوتبال به گفتمان تبدیل میشود
3️⃣بخش سوم
🔸"مطالبات بینهایت"
سیمون کریچلی، فیلسوف معاصر، در کتاب خود "مطالبات بینهایت"، نسبت به اجازه دادن به سیاست برای بلعیدن همه چیز هشدار میدهد.
وقتی اصرار داریم که هر عملی یک عمل سیاسی است، در واقع سیاست را از محتوای آن تهی میکنیم. «سیاستمدار شریف کسی است که به شکاف بین آنچه سیاسی است و آنچه نیست احترام میگذارد.» این شکاف، فضای آزادی است. سیاسی شدن فوتبال به معنای پر کردن این شکاف است؛ به معنای اعلام این است که تماشاگر در عشق خود به بازی آزاد نیست، بلکه صرفاً بازتابی از وابستگیهای گستردهتر خود است. به گفته کریچلی، سیاسی شدن زندگی روزمره، موجودیتهای «پساسیاسی» تمامیتخواه ایجاد میکند، جایی که فرد ناپدید میشود و «توده» به عنوان یک هویت یکپارچه جایگزین آن میشود.
علاوه بر این، سیاسی شدن پدیدهها به نظر میرسد بازگشتی به مرحله پیشامدرن آگاهی است، جایی که هر پدیدهای مملو از یک معنای ایدئولوژیک مقدس و خودکفا بود.
سیمون کریچلی فیلسوفی نیست که درباره فوتبال مینویسد؛ بلکه او اعتراف میکند که در عشق خود به این بازی احمق است، همانطور که در کتاب خود با عنوان «وقتی به فوتبال فکر میکنیم به چه فکر میکنیم؟» اذعان میکند.
کریچلی در این کتاب کوتاه، فوتبال را به عنوان نقطه ورود به فلسفه معرفی میکند: «آنچه من معتقدم از نظر فلسفی در مورد زمان، مکان، احساسات، عقل و اخلاق درست است، در فوتبال نیز درست از آب در میآید.»
کریچلی با تأملی صرفاً پدیدارشناختی آغاز میکند و جوهره تجربه فوتبال را آنگونه که زیسته و تجربه میشود، نه آنگونه که از نظر نظری تفسیر میشود، زیر سوال میبرد. اما پارادوکس بزرگ کریچلی در دیدگاه او از تناقض زنده، زیستن در تنش بین زیباییشناسی و سیاست، بدون تلاش برای حل این تنش به نفع یکی به قیمت دیگری، نهفته است.
🔸او فوتبال را بازتابی از دوران ما میداند: «همه وحشتها وجود دارند: وحشتهای نئوکاپیتالیسم، وحشتهای استبداد، نژادپرستی، ملیگرایی، استعمار.»
در تمام این مدت، از نظر کریچلی، فوتبال «سوسیالیستی» است، آخرین بازمانده «رویای سوسیالیستی در بریتانیایی که توسط تاچریسم از هم پاشیده شده است». با این حال، او دیدگاه سادهانگارانهای را که فوتبال را به سیاست تقلیل میدهد، رد میکند. بارسلونا در همان لحظهای که با بودجه قطر حمایت مالی میشود، مظهر زیبایی و هویت کاتالان است. همزیستی اخلاقی دشواری وجود دارد: شاهد زشتی بودن در عین عشق به زیبایی.
این سوسیالیسم در تنش مداوم با سرمایهای است که آن را از درون نابود میکند. وفاداری به بازی به معنای وفاداری به این تناقض است، نه تظاهر به نبود آن. از نظر کریچلی، فیلسوف واقعی کسی است که هرگز از دیدن هر دو چیز با هم دست بر نمیدارد: گل زیبا به عنوان «ژستی در خدمت زیبایی» و دست کثیف مالی که آن را ممکن میسازد. ما اذعان میکنیم که فوتبال، در واقعیت مادی خود، توسط سیاست، اقتصاد و فساد آلوده شده است.
اما این اذعان او را به اتخاذ موضعی تقلیلگرایانه سوق نمیدهد. او مینویسد: «آنچه میخواهم مردم هنگام تماشای یک مسابقه ببینند، این دو چیز در کنار هم است: این منظره زیبا از اینکه چگونه افراد بسیار آموزشدیده با همکاری یکدیگر برای یک هدف مشترک میتوانند نتیجهای خارقالعاده به بار آورند، و در عین حال، اینکه چگونه این کل ماجرا با جابجایی پول، انتقال سرمایه، امکانپذیر میشود. این دو عمیقاً در هم تنیده شدهاند. فوتبال تصویری از زیباترین و زشتترین دنیای ماست، همزمان.»
🔸در ستایش کثرتگرایی
بیتردید، امر سیاسی در فوتبال جایگاهی دارد. ورزشگاههایی وجود دارند که با پول فاسد ساخته شدهاند، تورنمنتهایی که برای جلا دادن به تصویر یک دیکتاتور استفاده میشوند، و مملو از نژادپرستی است. ردیابی و نقد این پدیدهها یک عمل سیاسی مشروع و ضروری است. با این حال، شکست زمانی آغاز میشود که این تفسیر به یک خوانش واحد تبدیل میشود، بازی را به سیاست تقلیل میدهد و فراموش میکند که فرصت گلزنی که تیم فرانسه در دقایق پایانی جام جهانی گذشته از دست داد، لحظهای بینظیر بود، لحظهای که نمیتوان آن را در هیچ روایتی تکرار یا ثبت کرد.
🔸بازی کردن به چه معناست؟ خوش گذراندن به چه معناست؟
و آیا بارانی که در زمستان صورتم را خیس میکند میتواند بورژوایی باشد؟ فوتبال به این سؤالات پاسخ نمیدهد. همانطور که کریچلی آن را توصیف میکند، فوتبال شکل مدرنی از آیین سکولار است که در آن گرما به طور متناوب تغییر میکند.
⬅️ شعوبا، پایگاهی برای آشنایی با جامعه و فرهنگ ملل مسلمان
@shouba
5.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
ولید جنبلاط رهبر اکثریت دروزی های لبنان و رهبر حزب سوسیالیست ترقی خواه در گفتگوی جنجالی خود با الجزیره این چنین عنوان میکند:
«تیم مذاکره کننده لبنانی که اکنون در آمریکا مستقر است از خود اسرائیل،اسرائیلی تر است»
⬅️ شعوبا، پایگاهی برای آشنایی با جامعه و فرهنگ ملل مسلمان
@shouba
13.2M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
کلیپی از تعویض پرده کعبه با فرا رسیدن ماه محرم الحرام و آغاز سال جدید هجری قمری
⬅️ شعوبا، پایگاهی برای آشنایی با جامعه و فرهنگ ملل مسلمان
@shouba_ir