از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که می‌ فرماید: «إِذَا کَانَ‌ أَوَّلُ‌ لَیلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ، نَادَى الْجَلِیلُ جَلَّ جَلَالُهُ رِضْوَانَ خَازِنَ الْجَنَّةِ، فَیَقُولُ: لَبَّیکَ وَ سَعْدَیکَ، فَیَقُولُ: نَجِّدْ جَنَّتِی وَ زَیِّنهَا لِلصَّائِمِینَ مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ(ص) وَ لَا تُغْلِقْهَا عَلَیهِمْ حَتَّى یَنْقَضِی شَهْرُهُمْ، ثُمَّ ینَادِی مَالِکاً خَازِنَ النَّارِ: یا مَالِکُ، فَیَقُولُ: لَبَّیکَ وَ سَعْدَیکَ، فَیقُولُ: أَغْلِقْ أَبْوَابَ جَهَنَّمَ عَنِ الصَّائِمِینَ مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ(ص) ثُمَّ لَا تَفْتَحُهَا حَتَّى یَنْقَضِی شَهْرُهُمْ. ثُمَّ ینَادِی: یا جَبْرَئِیلُ، فَیَقُولُ: لَبَّیکَ وَ سَعْدَیکَ، فَیَقُولُ: إِنْزِلْ عَلَى الْأَرْضِ فَغُلَّ مَرَدَةَ الشَّیاطِینِ عَنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ(ص) لَا یُفْسِدُوا عَلَیهِمْ صِیامَهُمْ وَ إِیمَانَهُمْ»؛ وقتی شب اول ماه رمضان می‌ شود، پروردگار به مَلَک رضوان که خازن بهشت است خطاب می‌ کند: بهشت را برای روزه‌ دارانم در این ماه زینت کن (یعنی اعمال و طاعات را برای بندگان من بیارای) و مبادا برای این‌ها قفل کنی و توفیق اعمال صالح را در این ماه از آن‌ها بگیری. سپس پروردگار به خازن جهنم خطاب می‌ کند: درهای جهنم را بر روزه‌ داران امت محمد(ص) قفل کن و تا آخر این ماه باز نکن (یعنی زمینه‌ ی گناه را برای آن‌ها فراهم نیاور). بعد پروردگار به جبرائیل خطاب می‌ کند و می‌ فرماید: به زمین برو و شیاطین جن و انس را از امت محمد(ص) زنجیر کن.

قُلْتُ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ(ع): یا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ(ص)، مَا الَّذِی یبَاعِدُ عَنَّا إِبْلِیسَ؟ قَالَ(ع): الصَّوْمُ یُسَوِّدُ وَجْهَهُ وَ الصَّدَقَةُ تَکْسِرُ ظَهْرَهُ‌ وَ الْحُبُّ فِی اللَّهِ وَ الْمُوَازَرَةُ عَلَى الْعَمَلِ الصَّالِحِ یَقْطَعَانِ دَابِرَهُ وَ الْإِسْتِغْفَارُ یَقْطَعُ وَتِینَهُ». راوی از امام صادق(ع) می ‌پرسد: (چه چیزی ما را از شیطان دور می‌کند؟ حضرت فرمودند: روزه صورت شیطان را سیاه می‌ کند و صدقه کمرش را می‌ شکند و حب خدا و به دوش کشیدن عمل صالح پشت شیطان را می‌ بُرد و استغفار رگ گردنش را می‌ زند.)

از پیغمبر اکرم(ص) نقل شده است که می‌ فرمایند: «إِذَا کَانَ‌ أَوَّلُ‌ لَیلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ، صُفِّدَتِ الشَّیاطِینُ وَ مَرَدَةُ الْجِنِّ وَ غُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ، فَلَمْ یُفْتَحْ مِنْهَا بَابٌ، وَ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ فَلَمْ یُغْلَقْ مِنْهَا بَابٌ وَ یُنَادِی مُنَادٍ: یا بَاغِیَ الْخَیرِ أَقْبِلْ وَ یا بَاغِیَ الشَّرِّ أَقْصِرْ»؛ (هنگامی که شب اول ماه رمضان فرا می‌ رسد، شیاطین و جنیان به زنجیر کشیده می‌ شوند و درهای جهنم غفل می‌ شود و هیچ کدام باز نمی‌ گردد، و درهای آسمان گشوده می‌ شود و هیچ یک از آنها غفل نمی‌ گردد و منادی ندا می‌ دهد: ای چپاولگران خیر بشتابید و ای چپاولگران شر شما نیز کوتاه بیایید.)

إِنَّ أَبْوَابَ‌ السَّمَاءِ تُفَتَّحُ‌ فِی أَوَّلِ لَیلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ لَا تُغْلَقُ إِلَى آخِرِ لَیلَةٍ مِنْهُ... فَإِذَا صَامَ أَوَّلَ یَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ غَفَرَ لَهُ کُلَّ ذَنْبٍ تَقَدَّمَ إِلَى ذَلِکَ الْیوْمِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ کَانَ کَفَّارَةً إِلَى مِثْلِهَا مِنَ الْحَوْلِ وَ کَانَ لَهُ بِکُلِّ یوْمٍ یَصُومُهُ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ قَصْرٌ، لَهُ أَلْفُ بَابٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُ سَبْعُونَ أَلْفَ أَلْفِ مَلَکٍ تَأْتِی غُدْوَةً إِلَى أَنْ تُوَارِی بِالْحِجَابِ»؛ در شب اول ماه رمضان، همه‌ ی درهای آسمان باز می‌ گردند و تا آخر این ماه بسته نمی‌ شوند... هر کس روز اول ماه رمضان را روزه بگیرد، خداوند همه‌ ی گناهانش را می‌ آمرزد و در مقابل هر روزی که روزه بگیرد، قصری از طلا در بهشت به او می‌ دهد که هزار در داشته باشد و هفتاد هزار هزار ملک برای او استغفار می‌ کنند...

در کلام مولی علی(ع) پیرامون استغفار در ماه رمضان به این معنا اشاره شده که فرمود: «عَلَیْکُمْ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِالْإِسْتِغْفَارِ وَ الدُّعَاءِ، فَإِنَّ الدُّعَاءَ یَدْفَعُ الْبَلَاءَ عَنْکُمْ وَ الْإِسْتِغْفَارَ یَمْحُو ذُنُوبَکُمْ».  (بر شما باد استغفار و دعا در ماه رمضان، چرا که دعا بلا را از شما دفع می‌ کند و استغفار گناهانتان را محو می‌ سازد).

یَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى فِی کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ: هَلْ مِنْ سَائِلٍ فَأُعْطِیَهُ سُؤَالَهُ؟ هَلْ مِنْ تَائِبٍ فَأَتُوبَ عَلَیْهِ؟ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَه؟...» (خداوند در همه شب های ماه رمضان سه بار ندا می‌ دهد: آیا درخواست کننده‌ ای هست که درخواسته‌ اش را بدهم؟ آیا توبه کننده‌ ای هست تا توبه‌ اش را بپذیرم؟ آیا استغفار کننده‌ ای هست که او را بیامرزم؟)

بنا بر بیانات اولیای الهی، تمام کتاب‌ های آسمانی در ماه رمضان نازل شده‌ اند. پیامبر اکرم(ص) می‌ فرمایند: «نَزَلَتْ صُحُفُ إِبْرَاهِیمَ(ع) فِی أَوَّلِ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أُنْزِلَتِ التَّوْرَاةُ لِسِتٍّ مَضَیْنَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أُنْزِلَ الْإِنْجِیلُ لِثَلَاثَ عَشْرَةَ لَیلَةً خَلَتْ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أُنْزِلَ الزَّبُورُ لِثَمَانِیةَ عَشَرَ خَلَوْنَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أُنْزِلَ الْقُرْآنُ فِی ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ.» صحف ابراهیم(ع) شب اول ماه رمضان بر ایشان نازل شد، تورات شب ششم ماه رمضان بر موسی(ع) نازل شد، انجیل در شب سیزدهم ماه رمضان بر عیسی(ع) نازل شد، زبور داود(ع) در شب 18 ماه رمضان نازل شد و قرآن در شب 23 ماه رمضان بر پیغمبر اکرم(ص) نازل شد؛ بنابراین با حلول ماه مبارک رمضان، گویی کتب الهی باز می‌ گردند و بهار تلاوت آیات الهی آغاز می‌ گردد.

أَیُّهَا النَّاسُ، إِنَّ هَذَا الشَّهْرَ قَدْ خَصَّکُمُ اللَّهُ بِهِ وَ حَضَرَکُمْ وَ هُوَ سَیِّدُ الشُّهُورِ، لَیْلَةٌ فِیهِ‌ <خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ>، تُغْلَقُ فِیهِ أَبْوَابُ النَّارِ وَ تُفَتَّحُ فِیهِ أَبْوَابُ الْجِنَانِ، فَمَنْ أَدْرَکَهُ وَ لَمْ‌ یُغْفَرْ لَهُ فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ[13]». (ای مردم، بدانید که همانا خداوند شما را به این ماه عزیز اختصاص داده است و آن سرور همه‌ ی ماه‌ هاست. شبی در آنست که از هزار ماه بهتر است، در این ماه درهای آتش قفل شده و درهای بهشت گشوده می شود. پس هر کس این ماه را درک کند و مورد مغفرت قرار نگیرد، پس خدا او را (از رحمتش) دور گرداند.)

امام سجاد(ع) در دعای #وداع ماه مبارک، بیان مبسوطی در عظمت و مقام این ماه عزیز دارند که گوشه‌ هایی از ارزش ماه رمضان را روشن می‌ کند: «السَّلامُ‌ عَلَیْکَ‌ یا شَهْرَ اللَّهِ‌ الْأَکْبَرِ، وَ یا عِیدَ أَوْلِیائِهِ الْأَعْظَمِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یا أَکْرَمَ مَصْحُوبٍ مِنَ الْأَوْقاتِ، وَ یا خَیْرَ شَهْرٍ فِی الْأَیَّامِ وَ السَّاعاتِ، السَّلامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ قَرُبَتْ فِیهِ الآمالُ، وَ یُسِّرَتْ‌فِیهِ الْأَعْمالُ، السَّلامُ عَلَیْکَ مِنْ قَرِینٍ جَلَّ قَدْرُهُ مَوْجُوداً، وَ أَفْجَعَ فَقْدُهُ مَفْقُوداً.السَّلامُ عَلَیْکَ مِنْ أَلِیفٍ‌ آنَسَ مُقْبِلًا فَسُرَّ، وَ أَوْحَشَ مُدْبِراً فَمَضَ‌، السَّلامُ عَلَیْکَ مِنْ مُجاوِرٍ رَقَّتْ فِیهِ الْقُلُوبُ، وَ قَلَّتْ فِیهِ الذُّنُوبُ، السَّلامُ عَلَیْکَ مِنْ ناصِرٍ أَعانَ عَلَى الشَّیْطانِ، وَ صاحَبٍ سَهَّلَ سَبِیلَ الإِحْسانِ...[1]» (درود الهی و به بیان فارسی خداحافظ ای بزرگترین ماه خدا، و ای عظیم ترین عید اولیای الهی، خداحافظ ای کریم‌ ترین هم‌نشین در میان اوقات، و ای بهترین ماه در میان روزها و ساعت‌ ها، خداحافظ ای ماهی که آرزوها در آن نزدیک می‌ شود و اعمال در آن آسان می‌گردد. خداحافظ ای هم‌نشینی که بودنت بسیار ارجمند است و فقدانت جانگدارتزین فقدان‌ هاست. خداحافظ ای دوست صمیمی و هم دمی که با آمدنت مونسم بودی و موجب شادمانیم بودی و با رفتن غم و غصه بر دلم آمد ، خداحافظ ای همسایه‌ ای که قلب‌ها در آن رقیق می‌ گردد و گناهان در آن کاستی می‌ یابد. خداحافظ ای یاور ما در برابر شیطان و ای همراهی که راه نیکی ها را آسان ساختی...)

امام هشتم(ع) می‌ فرمایند که توبه بدون پشیمانی از گذشته و تصمیم جدی بر عدم تکرار گناه، به منزله‌ ی مسخره کردن پروردگار است: «عَنِ الرِّضَا(ع) قَالَ: مَثَلُ الإِسْتِغْفَارِ مَثَلُ وَرَقٍ عَلَى شَجَرَةٍ تُحَرَّکُ فَیَتَنَاثَرُ وَ الْمُسْتَغْفِرُ مِنْ‌ ذَنْبٍ‌ وَ یَفْعَلُهُ‌ کَالْمُسْتَهْزِئِ بِرَبِّهِ» (استغفار مانند برگی بر درخت است که تکان داده می شود و برگ های خشک آن فرو می ریزد، پس کسی که از گناهی استغفار می‌ کند و باز مرتکب آن می‌ شود مانند کسی است که پروردگارش را مسخره می‌ کند.)