۳ ـ مقام امامت ـ یعنى رهبرى و پیشوائى خلق، در واقع امام کسى است که با تشکیل یک حکومت الهى و به دست آوردن قدرت هاى لازم، سعى مى کند احکام خدا را عملا اجرا و پیاده نماید و اگر هم نتواند رسماً تشکیل حکومت دهد تا آنجا که در توان دارد در اجراى احکام مى کوشد. به عبارت دیگر: وظیفه امام اجراى دستورات الهى است در حالى که وظیفه رسول ابلاغ این دستورات مى باشد. و باز به تعبیر دیگر: رسول ارائه طریق مى کند ولى امام ایصال به مطلوب مى نماید (علاوه بر وظائف سنگین دیگرى که قبلاً اشاره شد). ناگفته پیدا است: بسیارى از پیامبران مانند پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) تمام مقامات را داشتند، هم دریافت وحى مى کردند، هم تبلیغ فرمانهاى الهى، هم در تشکیل حکومت و اجراى احکام تلاش مى کردند و هم از طریق باطنى به تربیت نفوس مى پرداختند. کوتاه سخن این که: امامت، همان مقام رهبرى همه جانبه مادّى و معنوى جسمى و روحانى و ظاهرى و باطنى است. امام رئیس حکومت، پیشواى اجتماع و رهبر مذهبى و مربى اخلاق و رهبر باطنى و درونى است. امام از یک سو با نیروى مرموز معنوى خود افراد شایسته را در مسیر تکامل باطنى رهبرى مى کند. از سوى دیگر، با قدرت علمى خود افراد نادان را تعلیم مى دهد. و با نیروى حکومت خویش یا قدرت هاى اجرائى دیگر، اصول عدالت را اجرا مى نماید. * * * ۴ ـ امامت یا آخرین سیر تکاملى ابراهیم(علیه السلام) (علیه السلام) از آنچه در بیان حقیقت امامت گفتیم به خوبى استفاده مى شود: ممکن است کسى مقام پیامبرى و تبلیغ و رسالت را داشته باشد اما مقام امامت در او نباشد، این مقام، نیازمند شایستگى فراوان در جمیع جهات است و همان مقامى است که ابراهیم(علیه السلام) پس از آن همه امتحانات و شایستگى ها پیدا کرد، و این آخرین حلقه سیر تکاملى ابراهیم بود. آنها که گمان مى کنند: منظور از امامت: تنها فرد شایسته و نمونه بودن است گویا به این حقیقت توجه ندارند که چنین مطلبى از آغاز نبوت در ابراهیم(علیه السلام)بوده. و آنها که گمان مى کنند: منظور از امامت: سرمشق و الگو بودن براى مردم بوده، باید به آنها گفت: این صفت براى ابراهیم(علیه السلام) و تمامى انبیاء و رسل از آغاز دعوت نبوت وجود داشت و به همین دلیل پیامبر باید معصوم باشد; چرا که اعمالش الگو است. بنابراین مقام امامت، مقامى است بالاتر از اینها و حتى برتر از نبوت و رسالت و این همان مقامى است که ابراهیم(علیه السلام) پس از امتحان شایستگى از طرف خداوند دریافت داشت. * * * ۵ ـ ظالم کیست؟ منظور از ظلم در جمله لایَنالُ عَهْدِى الظّالِمِین تنها ستم کردن به دیگران نیست، بلکه ظلم (در برابر عدل) در اینجا به معنى وسیع کلمه به کار رفته و نقطه مقابل عدالت به معنى گذاردن هر چیز به جاى خویش است. بنابراین ظلم آن است که شخص یا کار یا چیزى را در موقعیتى که شایسته آن نیست قرار دهند. از آنجا که مقام امامت و رهبرى ظاهرى و باطنى خلق، مقام فوق العاده پر مسئولیت و با عظمتى است، یک لحظه گناه، نافرمانى و سوء پیشینه سبب مى گردد که لیاقت این مقام سلب گردد. لذا در احادیث مى خوانیم: امامان اهل بیت(علیهم السلام) براى اثبات انحصار خلافت بلافصل پیامبر(صلى الله علیه وآله) به على(علیه السلام) به همین آیه مورد بحث استدلال مى کردند، اشاره به این که دیگران در دوران جاهلیت بت پرست بودند، تنها کسى که یک لحظه در مقابل بت سجده نکرد على(علیه السلام) بود، چه ظلمى از این بالاتر که انسان بت پرستى کند،(۴) مگر لقمان به فرزندش نگفت: یا بُنَیَّ لاتُشْرِکْ بِاللّهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیم: اى فرزندم! شریک براى خدا قرار مده که شرک ظلم عظیمى است .(۵) به عنوان نمونه هشام بن سالم از امام صادق(علیه السلام) نقل مى کند: ...قَدْ کانَ إِبْراهِیمُ(علیه السلام) نَبِیّاً وَ لَیْسَ بِإِمام، حَتّى قالَ اللّهُ: إِنِّی جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِماماً، قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی فَقالَ اللّهُ: لایَنالُ عَهْدِی الظّالِمِینَ ، مَنْ عَبَدَ صَنَماً أَوْ وَثَناً لایَکُونُ إِماماً: ابراهیم پیامبر بود، پیش از آن که امام باشد، تا این که خداوند فرمود من تو را امام قرار مى دهم. او عرض کرد: از دودمان من نیز امامانى قرار ده. فرمود: پیمان من به ستمکاران نمى رسد، آنان که بتى را پرستش کردند امام نخواهند بود .(۶) در حدیث دیگرى عبداللّه بن مسعود از پیامبر(صلى الله علیه وآله) نقل مى کند که: خداوند به ابراهیم فرمود: لاأُعْطِیکَ عَهْداً لِظالِم مِنْ ذُرِّیَّتِکَ قالَ یا رَبِّ وَ مَنِ الظّالِمُ مِنْ وُلْدِی الَّذِی لایَنالُ عَهْدُکَ قالَ مَنْ سَجَدَ لِصَنَم مِنْ دُونِی لاأَجْعَلُهُ إِماماً أَبَداً وَ لایَصِحُّ أَنْ یَکُونَ إِماماً!:

من پیمان امامت را به ستمکاران از دودمان تو نمى بخشم، ابراهیم عرض کرد: ستمکارانى که این پیمان به آنها نمى رسد کیانند؟ خداوند فرمود: کسى که براى بتى سجده کرده، هرگز او را امام نخواهم کرد و شایسته نیست که امام باشد .(۷) * * * ۶ ـ امام از سوى خدا تعیین مى شود از آیه مورد بحث، ضمناً استفاده مى شود که امام (رهبر معصوم همه جانبه مردم) باید از طرف خدا تعیین گردد، زیرا: اوّلاً ـ امامت یک نوع عهد و پیمان الهى است، بدیهى است: چنین کسى را باید خداوند تعیین کند که او طرف پیمان است. ثانیاً ـ افرادى که رنگ ستم به خود گرفته اند و در زندگى آنها نقطه تاریکى از ظلم ـ اعم از ظلم به خویشتن یا ظلم به دیگران ـ و حتى یک لحظه بت پرستى وجود داشته باشد، قابلیت امامت را ندارند و به اصطلاح امام باید در تمام عمر خود معصوم باشد. آیا کسى جز خدا مى تواند از وجود این صفت آگاه گردد؟ و اگر با این معیار بخواهیم جانشین پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) را تعیین کنیم کسى جز امیر مؤمنان على(علیه السلام) نمى تواند باشد. جالب این که: نویسنده المنار از قول ابو حنیفه نقل مى کند که: او معتقد بود، خلافت منحصراً شایسته علویان است، به همین دلیل شورش بر ضد حکومت وقت (منصور عباسى) را مجاز مى دانست و به همین دلیل حاضر نشد منصب قضاوت را در حکومت خلفاى بنى عباس بپذیرد. نویسنده المنار سپس اضافه مى کند: ائمه اربعه اهل سنت همه با حکومت هاى زمان خود مخالف بودند و آنها را لائق زعامت مسلمین نمى دانستند، چرا که افرادى ظالم و ستمگر بودند.(۸) ولى عجیب است که در عصر ما بسیارى از علماى اهل تسنن، حکومت هاى ظالم، جبار و خودکامه را که ارتباطشان با دشمنان اسلام، مسلّم و قطعى است و ظلم و فسادشان بر کسى پوشیده نیست، تأئید و تقویت مى کنند ـ سهل است ـ آنها را اولوا الامر و واجب الاطاعه نیز مى شمرند.(۹) * * * ۷ ـ پاسخ به دو سؤال ۱ ـ از آنچه در تفسیر معنى امامت گفتیم، ممکن است این سؤال برانگیزد: اگر کار امام ایصال به مطلوب و اجرا کردن برنامه هاى الهى است، این معنى در مورد بسیارى از پیامبران حتى خود پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) و ائمه طاهرین در مقیاس عمومى تحقق نیافته، بلکه همیشه افراد بسیار آلوده و گمراهى در مقابل آنها وجود داشتند. در پاسخ مى گوئیم: مفهوم این سخن این نیست که امام مردم را اجباراً به حق مى رساند بلکه با حفظ اصل اختیار، و داشتن آمادگى و شایستگى مى توانند از نفوذ ظاهرى و باطنى امام، هدایت یابند. درست همان گونه که مى گوئیم: خورشید براى تربیت موجودات زنده آفریده شده، یا این که قرآن مى گوید: کار باران زنده کردن زمین هاى مرده است، مسلماً این تأثیر جنبه عمومى دارد، اما در موجوداتى که آماده پذیرش این آثار، و مهیاى پرورش باشند. ۲ ـ سؤال دیگر این که: لازمه تفسیر فوق این است که هر امام باید، نخست نبى و رسول باشد، و بعد به مقام امامت برسد، در صورتى که جانشینان معصوم پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) چنین نبودند. در پاسخ مى گوئیم: لزومى ندارد که حتماً شخص امام قبلاً به مقام نبوت و رسالت برسد، بلکه اگر کسى قبل از او باشد که مقام نبوت، رسالت و امامت در او جمع گردد (مانند پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله)) جانشین او مى تواند برنامه امامت او را تداوم بخشد و این در صورتى است که نیاز به رسالت جدیدى نباشد، مانند پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) که خاتم پیغمبران است. به تعبیر دیگر: اگر مرحله گرفتن وحى الهى و ابلاغ تمام احکام، انجام یافته و تنها مرحله اجرا باقى مانده است، جانشین پیامبر مى تواند خط اجرائى پیامبر را ادامه دهد، و نیازى به این نیست که خود او نبى یا رسول باشد. * * * ۸ ـ شخصیت ممتاز ابراهیم نام ابراهیم در ۶۹ مورد از قرآن مجید ذکر شده، و در ۲۵ سوره سخن از وى به میان آمده است، در آیات قرآن از این پیامبر بزرگ مدح و ستایش فراوان شده، و صفات ارزنده او یادآورى گردیده است. او از هر نظر، قدوه و اسوه بود، و نمونه اى از یک انسان کامل. مقام معرفت او نسبت به خدا. منطق گویاى او در برابر بت پرستان. مبارزات سرسختانه و خستگى ناپذیرش در مقابل جباران. ایثار و گذشتش در برابر فرمان پروردگار. استقامت بى نظیرش در برابر طوفان حوادث. و آزمایش هاى سخت او. هر یک داستان مفصلى دارد و هر کدام سرمشقى است براى مسلمانان و رهروان راه اللّه . به گفته قرآن او از نیکان(۱٠) صالحان(۱۱) قانتان(۱۲) صدیقان(۱۳) بردباران(۱۴) و وفاکنندگان به عهد(۱۵) بود، شجاعتى بى نظیر(۱۶) و سخاوتى فوق العاده(۱۷) داشت.

به خواست خدا در تفسیر سوره ابراهیم (مخصوصاً بخش آخر سوره) بحث مشروحى در این زمینه مطالعه خواهید کرد.(۱۸) ۱ ـ در تفسیر المنار از ابن عباس چنین نقل شده: او این آزمایش هاى ابراهیم را از آیات مختلف قرآن در چهار سوره بیرون آورده که به سى موضوع بالغ مى شود (المنار، ذیل آیات مورد بحث) اما عصاره اش همان بود که در بالا ذکر شد. ۲ ـ احزاب، آیه ۴۳. ۳ ـ اصول کافى ، جلد اول، باب طبقات الانبیاء و الرسل و الائمه، صفحه ۱۳۳، چاپ قدیم (جلد ۱، صفحه ۱۷۵، احادیث ۲ و ۴، با اندکى تفاوت (دار الکتب الاسلامیة) ـ الإختصاص ، صفحات ۲۲ و ۲۳ (کنگره شیخ مفید) ـ بحار الانوار ، جلد ۱۲، صفحه ۱۲. ۴ ـ بحار الانوار ، جلد ۲۵، صفحات ۱۹۹ و ۲٠۷، و جلد ۳۶، صفحه ۱۴۱، و جلد ۳۸، صفحه ۶۴، و جلد ۹٠، صفحه ۱۱۶. ۵ ـ لقمان، آیه ۱۳. ۶ ـ اصول کافى ، جلد اول، باب طبقات الانبیاء و الرسل، صفحه ۱۷۴، حدیث ۱ (دار الکتب الاسلامیة) ـ بحار الانوار ، جلد ۱۱، صفحه ۵۵، و جلد ۲۵، صفحه ۲٠۶ ـ الإختصاص ، صفحه ۲۲ (کنگره شیخ مفید). ۷ ـ امالى شیخ طوسى ، صفحه ۳۷۸ (انتشارات دار الثقافة) ـ مناقب ابن شهر آشوب ، جلد ۱، صفحه ۲۴۸ (مؤسسه چاپ و نشر) ـ بحار الانوار ، جلد ۲۵، صفحات ۲٠٠ و ۲٠۱، حدیث ۱۲. ۸ ـ المنار ، جلد اول، صفحات ۴۵۷ ـ ۴۵۸. ۹ ـ اشاره به حکومت محمّد رضا پهلوى و امثال او است که علماى اهل سنت کردستان، سیستان و بلوچستان و... او را تأئید مى کردند، او را واجب الاطاعة مى دانستند و تا پیروزى انقلاب بر ضد او قیام نکردند. ۱٠ ـ ص، آیه ۴۷. ۱۱ ـ نحل، آیه ۱۲۲. ۱۲ ـ نحل، آیه ۱۲٠. ۱۳ ـ مریم، آیه ۴۱. ۱۴ ـ توبه، آیه ۱۱۴. ۱۵ ـ نجم، آیه ۳۷. ۱۶ ـ انبیاء، آیه ۵۷. ۱۷ ـ ذاریات، ۲۴ تا ۲۷ ـ هود، ۶۹ ـ در بعضى از روایات به خاطر سخاوت فوق العاده اى که داشت لقب أبو أضیاف (پدر میهمانان) به ایشان داده شده. ( کافى ، جلد ۱۴، صفحه ۴٠، حدیث ۶، دار الکتب الاسلامیة ـ بحار الانوار ، جلد ۱۲، صفحه ۱۳). ۱۸ ـ به جلد دهم تفسیر نمونه ، صفحه ۳۹۷ به بعد، پایان سوره ابراهیم مراجعه کنید.

#کلمات آيه صد و بیست و چهار سوره مبارکه #بقرة : + وَ اِذِ : و هنگامي كه + ابْتَلى : آزمود + اَبْراهيمَ : ابراهيم را + رَبُّهُ : پروردگارش + بِكَلِماتٍ : به كلماتي + فَاَتَمَّهُنَّ : پس به اتمام رسانيد + قالَ اِنّى : گفت همانا من + جاعِلُكَ : قراردهنده ام تو را + لِلنّاس ِ: براي مردم + اِمامَاً : رهبر و پيشوا + قالَ : گفت + وَ مِنْ ذُرِّيَّتى : از فرزندان من + قالَ : گفت + لايَنالُ : نمي رسد + عَهْدِى : پيمان من + الظّالِمينَ : به ستمكاران ╭────๛- - - - - ┅╮ │📱 @Mabaheeth │✨ @Nafaahat │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

💧 تفسیر قطره‌ای استاد قرائتی 🎧 جلسه ۱۱۹ 📝 سوره بقره ▶️ آیه صد و بیست و چهار #تفسیر | #تفسیر_قطره_ای #استاد_قرائتی ┄┅┅┅┅┅┅┅┅┅┅┅┅┅┅┅┄ ╭────๛- - - - - ┅╮ │📱 @Mabaheeth │✨ @Nafaahat │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

#نکات ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ حضرت ابراهیم علیه السلام در بین انبیا، جایگاه و منزلت خاصّى دارد. نام آن بزرگمرد، ۶۹ مرتبه و در ۲۵ سوره قرآن آمده و از او همانند پیامبر اسلام صلى الله علیه وآله به عنوان اسوه و نمونه براى بشریّت یاد شده است. در برخى از آیات، آن بزرگوار در ردیف أخیار، صالحان، قانتان، صدّیقان، صابران و وفاکنندگان شمرده شده است. در بزرگداشت این پیامبر بزرگ، خداوند تعابیر خاصّى بکار برده و حتّى یکى از أسرار حج را یادآورى و زنده نگهداشتن ایثارگرى‌ها و از خودگذشتگى‌هاى حضرت ابراهیم علیه السلام گفته‌اند. آن مرد الهى، در عرصه‌هاى گوناگون با انحراف و شرک مبارزه کرد؛ برهان و استدلال او در مقابل ستاره‌پرستان و ماه‌پرستان، مبارزه عملى او با بُت‌پرستان، احتجاج او در برابر نمرود و سربلندى او در آزمایشات دیگر، از او انسانى اسوه و نمونه ساخت که خداوند او را به مقام امامت نصب نمود. در قرآن حدود بیست مرتبه مسئله آزمایش و امتحان مطرح شده و از سنّتهاى الهى است. ❓هدف آزمایش؛ ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ آزمایش براى آگاه شدن خداوند نیست؛ زیرا او از پیش همه چیز را مى‌داند، این آزمایش‌ها براى ظهور و بروز استعدادهاى نهفته و تلاش و عمل انسان‌هاست. اگر انسان کارى نکند، استحقاق پاداش نخواهد یافت. ابزار آزمایش؛ تلخى‌ها و شیرینى‌هاى زندگى، همه ابزار امتحان هستند. گاهى افرادى با شداید و مصایب آزمایش مى‌شوند و برخى دیگر با رفاه، و ناگزیر همه مردم حتّى انبیا مورد امتحان قرار مى‌گیرند. این امتحانات و آزمایش‌ها براى رشد و پرورش مردم است. ابراهیم علیه السلام در هر آزمایشى که موفّق مى‌شد، به مقامى مى‌رسید: ← در مرحله نخستین، عبداللّه شد. ← سپس به مقام نبى‌اللهى رسید. ← و پس از آن رسول اللّه، خلیل اللّه و در نهایت به مقام امامت و رهبرى مردم منصوب گردید. [۱] مراد از «کلمات» در آیه، امتحانات سنگین است که حضرت ابراهیم علیه السلام از همه‌ى آنها پیروز بیرون آمد. نه عمو، نه همسر و نه فرزند هیچکدام نتوانستند مانع او در راه انجام وظیفه شوند. با آنکه ابراهیم علیه‌السلام تحت سرپرستى عمویش آزر بود؛ امّا با بُت‌پرستىِ او و جامعه‌اش به مبارزه برخاست و بت‌شکن بزرگ تاریخ گردید و آنگاه که از سوى خدا مأموریّت یافت، همسر و فرزندش را در صحراى مکه ساکن نموده و براى تبلیغ به نقطه‌اى دیگر برود، بى‌هیچ دلبستگى، آنها را به خدا سپرد و رفت. همچنین فرمان ذبح فرزندش اسماعیل آمد، رضاى خدا را بر هواى دل ترجیح داد و کارد بر گلوى فرزند نهاد؛ امّا ندا آمد که قصد ما کشتن اسماعیل نبود، بلکه امتحان ابراهیم بود. حضرت ابراهیم علیه السلام، مقام امامت را براى نسل خود نیز درخواست نمود، پاسخ آمد که این مقام عهدى است الهى که به هر کس لایق باشد عطا مى‌شود. در میان نسل تو نیز کسانى که شایستگى داشته باشند، به این مقام خواهند رسید. چنانکه پیامبر اسلام صلى الله علیه وآله از نسل ابراهیم علیه السلام است و به این مقام رسید، ولى کسانى که دچار کوچکترین گناه و ستمى شده باشند، لیاقت این مقام را ندارند. ابراهیم علیه السلام تنها پیامبرى است که مشرکان و یهود و نصارى، همه خود را پیرو و در راه او مى‌دانند. در این آیه ضمن تجلیل از ابراهیم علیه السلام، به طور غیر مستقیم به همه مى‌فهماند که اگر به راستى او را قبول دارید، دست از شرک برداشته و همانند او تسلیم محض اوامر الهى باشید. این آیه یکى از آیاتى است که پشتوانه فکرى و اعتقادى شیعه قرار گرفته است که امام باید معصوم باشد و کسى که لقب ظالم بر او صدق کند، به مقام امامت نخواهد رسید. [۲] این آیه، مقام امامت را «عهدى» گفته است، پس آیه؛ «اوفوا بعهدى اوف بعهدکم» [۳] یعنى اگر شما به امامى که من تعیین کردم وفادار بودید و اطاعت کردید من نیز به نصرت و یارى که قول داده‌ام وفا خواهم کرد. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱) کافى، ج۱ ص ۱۷۵ ۲) در تفسیر المنار، ج۱، ص ۴۵۷ آمده است: ابوحنیفه به استناد این آیه، مخالف حکومت وقت (منصور عباسى) بود و مقام قضاوت آنان را قبول نمى‌کرد. سپس مى‌گوید: ائمه‌ى اربعه اهل سنّت، با حکومت‌هاى زمان خود مخالف بودند؛ زیرا آنان را ظالم مى‌دانستند. البتّه در منابع و متون تاریخى، مطالبى بر خلاف ادّعاى صاحب المنار به چشم مى‌خورد. ۳) بقره‌ / ۴۰ │✨ @Nafaahat │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

#پیام_ها ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ ۱- پیامبران نیز مورد آزمایش الهى قرار مى‌گیرند. «و اذ ابتلى ابراهیم» ۲- براى منصوب کردن افراد به مقامات، گزینش و آزمایش لازم است. «اذ ابتلى ابراهیم... بکلمات» ۳- منشأ امامت وراثت نیست، لیاقت است که با پیروزى در امتحانات الهى ثابت مى‌گردد. «فاتمّهن» ۴- پست‌ها و مسئولیّت‌ها باید تدریجاً و پس از موفّقیّت در هر مرحله به افراد واگذار شود. «فاتمّهن...» ۵- امامت، مقامى رفیع و از مناصب الهى است. امام باید حتماً از طرف خداوند منصوب شود. «انّى جاعلک» ۶- امامت، عهد الهى است و همیشه باید این عهد میان خدا و مردم باشد. «عهدى» ۷- از اهمّ شرایط رهبرى، عدالت و حسن سابقه است. هرکس سابقه شرک و ظلم داشته باشد، لایق امامت نیست. [۱] «لا ینال عهدى الظالمین» ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱) در تفسیر اطیب‌البیان به نقل از امالى طوسى آورده است: ابن مسعود از رسول خدا صلى الله علیه وآله نقل مى‌کند که خداوند فرمود: «من سجد لصنم دونى، لا اجعله اماماً... انا و علىّ‌بن ابى‌طالب لم یسجد احدنا لصنم قطّ» ؛ یعنى هر کس براى بُتى🗿 سجده کند من او را امام و رهبر قرار نمى‌دهم... و من و على بن ابى طالب، هیچکدام از ما هرگز به بت سجده نکرده است. │ 💫 @ye_ayeh ╰๛───────