#برگزیده_تفسیر_نمونه ───── • ◆ • ───── (آيه ۱۶۵) - بيزارى پيشوايان كفر از پيروان خود! در اين آيه روى سخن متوجه كسانى است كه از دلايل وجود خدا چشم پوشيده و در راه شرك و بت‌پرستى و تعدد خدايان گام نهاده‌اند، سخن از كسانى است كه در مقابل اين معبودان پوشالى سر تعظيم فرود آورده و به آنها عشق مى‌ورزند، عشقى كه تنها شايستۀ خداوند است كه منبع همۀ كمالات و بخشندۀ همۀ نعمتها است. نخست مى‌گويد: «بعضى از مردم معبودهايى غير خدا براى خود انتخاب مى‌كنند» (وَ مِنَ اَلنّٰاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ أَنْدٰاداً) . نه فقط بتها را معبود خود انتخاب كرده‌اند بلكه «آن‌چنان به آنها عشق مى‌ورزند كه گويى به خدا عشق مى‌ورزند» (يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اَللّٰهِ‌) . «اما كسانى كه ايمان به خدا آورده‌اند عشق و علاقۀ بيشترى به او دارند» (وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلّٰهِ‌) . عشق مؤمنان از عقل و علم معرفت سرچشمه مى‌گيرد. اما عشق كافران از جهل و خرافه و خيال! به همين دليل ثبات و دوامى ندارد. لذا در ادامۀ آيه مى‌فرمايد: «اين ظالمان هنگامى كه عذاب الهى را مشاهده مى‌كنند و مى‌دانند كه تمام قدرتها به دست خدا است و او داراى مجازات شديد است» (وَ لَوْ يَرَى اَلَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ اَلْعَذٰابَ أَنَّ اَلْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعاً وَ أَنَّ اَللّٰهَ شَدِيدُ اَلْعَذٰابِ‌)... │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

#تفسیر_جوامع_الجامع ───── • ◆ • ───── ترجمه بعضى از مردم معبودهايى غير از خداوند، براى خود اتّخاذ مى‌كنند و آنها را همچون خدا دوست مى‌دارند، امّا آنها كه ايمان دارند عشقشان به خدا (از مشركان نسبت به معبودهاشان) شديدتر است و ستمكاران هنگامى كه عذاب خدا را مشاهده كنند خواهند دانست كه تمام قدرت به دست خداست و عذاب او بسيار سخت است. (۱۶۵) تفسير: «وَ مِنَ اَلنّٰاسِ‌» : «من» براى تبعيض است يعنى، و بعضى از مردم. مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ أَنْدٰاداً ؛ مقصود از «انداد» بتهايى است كه مشركان آنها را مى‌پرستيدند، يعنى بعضى از مردم بتها را نظير و شبيه خداوند قرار مى‌دهند. بعضى گفته‌اند منظور از «انداد» حاكمان و رؤساى قومند به دليل آيۀ شريفۀ إِذْ تَبَرَّأَ اَلَّذِينَ اُتُّبِعُوا مِنَ اَلَّذِينَ اِتَّبَعُوا . حضرت باقر (ع) فرمود: منظور از آن، پيشوايان ستمكار و پيروان آنان مى‌باشند. يُحِبُّونَهُمْ‌ ؛ مشركان در برابر بتها سر تعظيم فرود آورده و بر ايشان خضوع مى‌كنند و پرستش و اطاعت و بندگى آنها را دوست دارند «كَحُبِّ اَللّٰهِ‌» يعنى چنان كه خدا دوست داشته مى‌شود، بنا بر اين كه «حب» مصدر فعل مجهول باشد. و چون كسانى كه خدا را دوست مى‌دارند [يعنى مؤمنان] مشخص هستند نيازى به ذكر نام آنان نبوده است. گفته‌اند: منظور از «كَحُبِّ اَللّٰهِ‌» اين است كه محبت مشركان نسبت به خدا و بتهايشان يكسان است. وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا ؛ محبت مؤمنان به خداوند بيشتر و شديدتر است از علاقۀ مشركان به بتهايشان، زيرا مؤمنان از ايمان و محبّت خود به خدا عدول نمى‌كنند بر خلاف مشركان كه از دوستى بتى به بت ديگر مى‌گرايند. وَ لَوْ يَرَى اَلَّذِينَ ظَلَمُوا... ؛ اگر كسانى كه مشرك شده‌اند بدانند كه تنها خدا بر هر چيزى تواناست نه بتهاى آنان، هنگامى كه در روز قيامت عذاب سخت خدا را مشاهده كنند به پشيمانى و اندوه وصف‌ناپذيرى دچار خواهند شد. بنا بر اين جواب (لو) حذف شده است. «و لو ترى» با «تا» نيز قرائت شده است بنا بر اين كه مورد خطاب پيامبر يا هر مخاطب ديگرى باشد. يعنى اگر تو (اى پيامبر - يا هر مخاطبى) آن عذاب را ببينى امرى عظيم و پيش‌آمدى بزرگ خواهى يافت. «يرون» به صيغۀ مجهول نيز قرائت شده است. «اذ» [كه ظرف زمان گذشته است] در مستقبل به كار رفته است، چنان كه فعل ماضى «نادى» در آيۀ؛ وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ اَلْجَنَّةِ‌ ؛ «اهل بهشت به دوزخيان ندا مى‌كنند» (اعراف/ ۴۴) كه معنى مضارع دارد. │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

#الجدید فی تفسیر المیزان المجید ⿻◌⿻◌⿻◌⿻◌⿻◌⿻◌⿻ ۱۶۵ - وَ مِنَ اَلنّٰاسِ مَنْ يَتَّخِذُ ... من، هنا للتبعيض، أي أن بعض الناس يتّخذ غير اللّه أمثالا له من الأصنام و الرؤساء الضالّين المضلّين فيتّبعونهم، بدلالة قوله تعالى في الآية اللاحقة: إِذْ تَبَرَّأَ اَلَّذِينَ اُتُّبِعُوا مِنَ اَلَّذِينَ‌ اِتَّبَعُوا . و قال الباقر عليه السلام: هم أئمة الظّلمة و أشياعهم يُحِبُّونَهُمْ‌ يوادّونهم و يعظّمونهم و يخضعون لهم و ينقادون لأوامرهم، و حبّهم لهم كَحُبِّ اَللّٰهِ‌ أي كما يحبّ اللّه، و قد استغنى عن ذكر الفاعل لكونه معلوما. و قيل: معنى كحبّهم اللّه، أي أنهم لا يفرّقون بينه و بينهم في محبّتهم. و هذا بناء على كونهم يقولون: هؤلاء شفعاؤنا عند اللّه، و غيرهم لا يقول بذلك.و في العياشي عن الصادق عليه السلام: هم و اللّه أولياء فلان و فلان، اتّخذوهم أئمة من دون الإمام الذي جعله اللّه للناس إماما. فلذلك قال: و لو يرى الذين ظلموا.. الآية. ثم قال: و اللّه هم أئمة الظّلم و أشياعهم.وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلّٰهِ‌ أي أن المؤمنين أشد حبّا للّه من متّخذي الأنداد مع اللّه، لأن المؤمنين لا يعدلون عنه إلى غيره بخلاف المشركين فإنهم لا يعدلون عن أندادهم إلى اللّه تعالى إلا عند الشدائد. فمحبّة المؤمنين خالصة له سبحانه. و العياشي عن الباقر و الصادق عليهما السلام: هم آل محمد عليهم السلام، أي الذين آمنوا.. وَ لَوْ يَرَى اَلَّذِينَ ظَلَمُوا ظلموا أنفسهم و ظلموا غيرهم بالشّرك و ترويج الكفر إِذْ يَرَوْنَ اَلْعَذٰابَ‌ حينما يبصرونه يوم القيامة و يرون أَنَّ اَلْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعاً فيعلمون أن القدرة له تعالى. و جواب لو، محذوف، أي: لو رأوا ذلك لندموا أيّ ندم إذ لا مفرّ لهم من العذاب وَ أَنَّ اَللّٰهَ‌ شَدِيدُ اَلْعَذٰابِ‌ نعوذ باللّه من شدة عذابه للكافرين و العصاة. و الجملة وقعت على الاستئناف، أو بتقدير يعلمون... │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

#تفسیر_نمونه ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ ترجمه: ۱۶۵ - بعضى از مردم معبودهايى غير از خداوند، براى خود انتخاب مى‌كنند، و آنها را همچون خدا دوست مى‌دارند، اما آنها كه ايمان دارند عشقشان به خدا (از مشركان نسبت به معبودهاشان) شديدتر است، و آنها كه ستم كردند (و معبودى غير خدا برگزيدند) هنگامى كه عذاب خدا را مشاهده كنند خواهند دانست كه تمام قدرت به دست خدا است، و او داراى مجازات شديد است (نه معبودهاى خيالى كه از آنها مى‌هراسند). ۱۶۶ - در آن هنگام رهبران (و معبودهاى انسانى و شيطانى) از پيروان خود بيزارى مى‌جويند و كيفر خدا را مشاهده مى‌كنند و دستشان از همه جا كوتاه مى‌شود. ۱۶۷ - و (در اين موقع) پيروان مى‌گويند كاش بار ديگر ما به دنيا بر مى‌گشتيم تا از اين پيشوايان گمراه بيزارى جوييم آن چنان كه آنها (امروز) از ما بيزارى جستند (آرى) اين چنين خداوند اعمال آنها را بصورت حسرت‌زايى به آنها نشان مى‌دهد و هرگز از آتش (دوزخ) خارج نخواهند شد. تفسير: بيزارى پيشوايان كفر از پيروان خود! در آيات قبل سخن از دلائل وجود خدا و اثبات يگانگى او از طريق نظام آفرينش بود، و در آيات مورد بحث روى سخن متوجه كسانى است كه از اين دلائل روشن و قاطع چشم پوشيده و در راه شرك و بت‌پرستى و تعدد خدايان گام نهاده‌اند، سخن از كسانى است كه در مقابل اين معبودان پوشالى سر تعظيم فرود آورده و به آنها عشق مى‌ورزند، عشقى كه تنها شايسته خداوند است كه منبع همه كمالات و بخشنده همه نعمتها است. نخست مى‌گويد: "بعضى از مردم معبودهايى غير خدا براى خود انتخاب مى‌كنند" ( وَ مِنَ اَلنّٰاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ أَنْدٰاداً ) . نه فقط بتها را معبود خود انتخاب كرده‌اند بلكه "آن چنان به آنها عشق مى‌ورزند كه گويى به خدا عشق مى‌ورزند" ( يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اَللّٰهِ‌ ). "اما كسانى كه ايمان به خدا آورده‌اند عشق و علاقه بيشترى به او دارند" ( وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلّٰهِ‌ ). چرا كه آنها مردمى انديشمند و دانا هستند و هرگز ذات پاك او را كه منبع همه كمالات است رها نمى‌كنند، هر ميل و محبتى در برابر عشق خدا در نظرشان بى ارزش و ناچيز است، اصلا آنها غير او را شايسته عشق و محبت نمى‌بينند، جز به خاطر او، و در راه او كار نمى‌كنند، در درياى بيكران عشق خدا آن چنان غوطه‌ورند كه على‌وار مى‌گويند: فهبنى صبرت على عذابك فكيف اصبر على فراقك!: " گيرم كه بر عذاب تو صبر كنم اما با فراق و دورى تو چكنم" . اساسا عشق حقيقى هميشه متوجه نوعى از كمال است، انسان هرگز عاشق عدم و كمبودها نمى‌شود، بلكه همواره دنبال هستى و كمال مى‌گردد و به همين دليل آن كس كه هستى و كمالش از همه برتر است از همه كس به عشق ورزيدن سزاوارتر مى‌باشد. كوتاه سخن اينكه همانطور كه آيه فوق مى‌گويد: عشق و علاقه افراد با ايمان نسبت به خدا از عشق و علاقه بت پرستان به معبودهاى پنداريشان ريشه‌دارتر و عميقتر و شديدتر است. چرا چنين نباشد آيا كسى كه واقعيتى را دريافته و به آن عشق مى‌ورزد با كسى كه گرفتار خرافه و تخيل است مى‌تواند يكسان باشد؟ عشق مؤمنان از عقل و علم و معرفت سرچشمه مى‌گيرد اما عشق كافران از جهل و خرافه و خيال!. و باز به همين دليل عشق نخست به هيچوجه متزلزل نمى‌گردد ولى عشق مشركان ثبات و دوامى ندارد. لذا در ادامه آيه مى‌فرمايد:" اين ظالمان هنگامى كه عذاب الهى را مشاهده مى‌كنند و مى‌دانند كه تمام قدرتها به دست خدا است و او داراى مجازات شديد است "در آن هنگام متوجه زشتى اعمال خود و بدى عاقبت كارشان مى‌شوند و اعتراف مى‌كنند كه انسانهاى منحرفى بوده‌اند ( وَ لَوْ يَرَى اَلَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ اَلْعَذٰابَ أَنَّ اَلْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعاً وَ أَنَّ اَللّٰهَ شَدِيدُ اَلْعَذٰابِ‌ ) .***در اين هنگام پرده‌هاى جهل و غرور و غفلت از مقابل چشمانشان كنار ميرود و به اشتباه خود پى مى‌برند، ولى از آنجا كه هيچ تكيه گاه و پناهگاهى ندارند از شدت بيچارگى بى اختيار دست به دامن معبودان و رهبران خود مى‌زنند اما" در اين هنگام رهبران گمراه آنها دست رد به سينه آنان مى‌كوبند و از پيروان خود تبرى مى‌جويند " ( إِذْ تَبَرَّأَ اَلَّذِينَ اُتُّبِعُوا مِنَ اَلَّذِينَ اِتَّبَعُوا ). " و در همين حال عذاب الهى را با چشم خود مى‌بينند و دستشان از همه جا كوتاه مى‌شود " ( وَ رَأَوُا اَلْعَذٰابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ‌ اَلْأَسْبٰابُ‌ ). بديهى است منظور از معبودها در اينجا بتهاى سنگى و چوبى نيستند، بلكه انسانهاى جبار و خودكامه و شياطينى هستند كه اين مشركان، خود را دربست در اختيارشان گذاردند، و تسليم بى‌قيد و شرط در مقابل آنها شدند.*** │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

#تفسیر_نمونه ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ *در اين هنگام پرده‌هاى جهل و غرور و غفلت از مقابل چشمانشان كنار ميرود و به اشتباه خود پى مى‌برند، ولى از آنجا كه هيچ تكيه گاه و پناهگاهى ندارند از شدت بيچارگى بى اختيار دست به دامن معبودان و رهبران خود مى‌زنند اما" در اين هنگام رهبران گمراه آنها دست رد به سينه آنان مى‌كوبند و از پيروان خود تبرى مى‌جويند " ( إِذْ تَبَرَّأَ اَلَّذِينَ اُتُّبِعُوا مِنَ اَلَّذِينَ اِتَّبَعُوا ). " و در همين حال عذاب الهى را با چشم خود مى‌بينند و دستشان از همه جا كوتاه مى‌شود " ( وَ رَأَوُا اَلْعَذٰابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ‌ اَلْأَسْبٰابُ‌ ). بديهى است منظور از معبودها در اينجا بتهاى سنگى و چوبى نيستند، بلكه انسانهاى جبار و خودكامه و شياطينى هستند كه اين مشركان، خود را دربست در اختيارشان گذاردند، و تسليم بى‌قيد و شرط در مقابل آنها شدند.*اما اين پيروان گمراه كه بى‌وفايى معبودان خود را چنين آشكارا مى‌بينند براى تسلى دل خويشتن مى‌گويند:" اى كاش ما بار ديگر به دنيا باز مى‌گشتيم تا از آنها تبرى جوييم، همانگونه كه آنها امروز از ما تبرى جستند "! ( وَ قٰالَ اَلَّذِينَ‌ اِتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنٰا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمٰا تَبَرَّؤُا مِنّٰا ). اما چه سود كه كار از كار گذشته و بازگشتى بسوى دنيا نيست نظير همين سخن در سوره زخرف آيه ۳۷ به چشم مى‌خورد ( حَتّٰى إِذٰا جٰاءَنٰا قٰالَ يٰا لَيْتَ‌ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ بُعْدَ اَلْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ اَلْقَرِينُ‌ ). " او هنگامى كه در قيامت در محضر ما حضور مى‌يابد به رهبر گمراه كننده خود مى‌گويد كاش ميان من و تو فاصله ميان مشرق و مغرب بود"! و در پايان آيه مى‌فرمايد آرى" اين چنين خداوند اعمالشان را به صورت مايه حسرت به آنها نشان مى‌دهد " ( كَذٰلِكَ يُرِيهِمُ اَللّٰهُ أَعْمٰالَهُمْ حَسَرٰاتٍ عَلَيْهِمْ‌ ). و آنها هرگز از آتش دوزخ خارج نخواهند شد ( وَ مٰا هُمْ بِخٰارِجِينَ‌ مِنَ اَلنّٰارِ ). آرى آنها جز اينكه حسرت بخورند چه مى‌توانند انجام دهند. حسرت بر اموالى كه فراهم كردند، و بهره آن را ديگران بردند، حسرت بر امكانات فوق العاده‌اى كه براى رستگارى و نجات در اختيار داشتند و از دست دادند، حسرت بر عبادت معبودانى بى‌عرضه و بى ارزش بجاى عبادت خداوند قادر متعال. اما حسرتى بيهوده، چرا كه نه موقع عمل است و نه جاى جبران، بلكه تنها هنگام مجازات است و ديدن نتيجه اعمال! │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────